Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 33

Devanagari script

आयांतं ताः स्वयं दृष्ट्वा प्रियसौमनसं मुनिम् । सहसैवोत्थिताः सर्वा मदोन्मत्ता अपि स्त्रियः

Transliteration

āyāṃtaṃ tāḥ svayaṃ dṛṣṭvā priyasaumanasaṃ munim | sahasaivotthitāḥ sarvā madonmattā api striyaḥ

Translation

ప్రియమైన ప్రసన్నముఖ ముని వచ్చుచున్నాడని స్వయంగా చూచి, మదోన్మత్తులైన స్త్రీలందరూ ఒక్కసారిగా లేచిరి।

Word by Word

• आयान्तम्: coming
• आयान्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: आ + या (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ/Present active participle) 'आयान्त्', पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; विशेषण (qualifying मुनिम्)

• ताः: they (women)
• ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; सर्वनाम

• स्वयम्: themselves
• स्वयम्: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: स्वतन्त्रबोधक-अव्यय (reflexive adverb: 'themselves')

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund): 'having seen'

• प्रिय: dear/pleasant
• प्रिय: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: प्रातिपदिक (समासाङ्ग); (in compound)

• सौमनसम्: pleasant-minded/cheerful
• सौमनसम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सौमनस (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; समासः (कर्मधारय): प्रियं च तत् सौमनसम् (pleasant/joyful)

• मुनिम्: sage
• मुनिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• सहसा: suddenly
• सहसा: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: सहसा (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb: 'suddenly/quickly')

• एव: indeed
• एव: Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्यय (emphasis)

• उत्थिताः: rose up
• उत्थिताः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उत् + स्था (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP) 'उत्थित', पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; (predicate participle with implied 'अभवन्')

• सर्वाः: all
• सर्वाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; विशेषण (qualifying स्त्रियः/ताः)

• मद: intoxication
• मद: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासाङ्ग); (in compound)

• उन्मत्ताः: intoxicated
• उन्मत्ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: उन्मत्त (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; समासः (तत्पुरुष): मदेन उन्मत्ताः

• अपि: even
• अपि: Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपेक्षाबोधक-अव्यय (particle: 'even/also')

• स्त्रियः: women
• स्त्रियः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator within Prabhāsakṣetra-māhātmya; exact speaker not explicit in the snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A group of intoxicated women, mid-revel, suddenly rise in unison as they behold Nārada approaching—his face pleasing, aura luminous; the moment freezes between desire and reverence.

Characters & Entities

• Nārada

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even when deluded, the sight of a revered sage can awaken a moment of propriety—honoring saints is a dharmic reflex.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The episode occurs within Prabhāsakṣetra’s Māhātmya framework.

What ritualistic prescription is mentioned?

No formal rite; it reflects etiquette (ācāra) of rising in respect before a muni.