Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 49

Devanagari script

नमो जगत्प्रतिष्ठाय जगद्धात्रे नमोऽस्तु ते । देवदेव नमस्यामि सूर्यं त्रैलोक्यदीपकम्

Transliteration

namo jagatpratiṣṭhāya jagaddhātre namo'stu te | devadeva namasyāmi sūryaṃ trailokyadīpakam

Translation

జగత్‌ప్రతిష్ఠా స్వరూపుడా, నీకు నమస్కారం; జగద్ధాత్రా, నీకు నమస్కారం. హే దేవదేవా! త్రిలోకదీపకుడైన సూర్యదేవునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.

Word by Word

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Salutation/सम्बोधन-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययप्राय; नमस्कारार्थक

• जगत्प्रतिष्ठाय: to the foundation of the world
• जगत्प्रतिष्ठाय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: जगत्-प्रतिष्ठा (प्रातिपदिक; जगत् + प्रतिष्ठा)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन; तत्पुरुषः (जगतः प्रतिष्ठा)

• जगद्धात्रे: to the sustainer of the world
• जगद्धात्रे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: जगत्-धातृ (प्रातिपदिक; जगत् + धातृ)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन; तत्पुरुषः (जगतः धाता)

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Salutation/सम्बोधन-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययप्राय; नमस्कारार्थक

• अस्तु: let it be
• अस्तु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ/imperative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन; सर्वनाम

• देवदेव: O god of gods
• देवदेव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव-देव (प्रातिपदिक; देव + देव)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (vocative), एकवचन; कर्मधारयः (देवानां देवः)

• नमस्यामि: I bow to
• नमस्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नमस् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• सूर्यम्: the Sun
• सूर्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• त्रैलोक्यदीपकम्: illuminer of the three worlds
• त्रैलोक्यदीपकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रैलोक्य-दीपक (प्रातिपदिक; त्रैलोक्य + दीपक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (सूर्य-विशेषण) (त्रैलोक्यस्य दीपकः)

Speaker

Sāmba

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sūrya

Visual Art Cues

Scene: Sāmba’s stuti intensifies: he bows to Sūrya as the universe’s foundation and sustainer; the sun’s rays are shown as threads holding the worlds.

Characters & Entities

• Sāmba
• Sūrya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Recognize the deity as cosmic support and sustainer; reverence aligns the devotee with dharma and order (ṛta).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra is the narrative locus, where Sāmba offers praise to Sūrya.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse centers on namaskāra and stotra (devotional salutation), without detailing a separate vow or donation.