Adhyaya 4

Verse 1

श्रीप्रह्लाद उवाच । एवं संपूजितस्तेन हरिणा ब्राह्मणोत्तमः । उवाच परिसन्तुष्टो वरं ब्रूहीति केशवम्

శ్రీప్రహ్లాదుడు పలికెను—హరి చేత ఈ విధంగా సమ్యక్ పూజింపబడిన ఆ బ్రాహ్మణోత్తముడు పరితృప్తుడై కేశవునితో అన్నాడు—“వరము కోరుము, చెప్పుము.”

Verse 2

श्रीकृष्ण उवाच । यदि तुष्टोऽसि भगवन्यदि देयो वरो मम । स्थातव्यमत्र भवता न त्यक्तव्यं कदाचन

శ్రీకృష్ణుడు పలికెను—హే భగవన్! మీరు తృప్తి చెందినట్లయితే, నాకు వరమిచ్చుటయే గనుక, మీరు ఇక్కడే నివసించవలెను; ఎప్పటికీ ఈ స్థలమును విడువకూడదు.

Verse 3

दुर्वासा उवाच । यदि तिष्ठाम्यहं कृष्ण तथा त्वमपि केशव । तिष्ठस्व षोडशकलो नित्यं मद्वचनेन हि

దుర్వాసుడు పలికెను—హే కృష్ణా! నేను ఇక్కడ నిలిచియుండవలెననగా, హే కేశవా, నీవు కూడ నిలిచియుండుము; నా వచనముచేత నీవు నిత్యం షోడశకలలతో ఇక్కడే విరాజిల్లుము.

Verse 4

श्रीकृष्ण उवाच । येऽत्र पश्यंति भक्त्या त्वां मां चापि द्विजसत्तम । किं दास्यसि फलं तेषां भाविनां भगवन्वद

శ్రీకృష్ణుడు పలికెను—హే ద్విజశ్రేష్ఠా! ఇక్కడ భక్తితో మిమ్మును మరియు నన్నును దర్శించువారు, ఆ భావి యాత్రికులకు మీరు ఏ ఫలమును ప్రసాదించెదరు? హే భగవన్, చెప్పుము.

Verse 5

दुर्वासा उवाच । यः स्नात्वा संगमे कृष्ण गोमत्याः सागरस्य च । त्वां मां समर्चति नरः सर्वपापैः समुच्यते

దుర్వాసుడు పలికెను—హే కృష్ణా! గోమతి నది సముద్ర సంగమంలో స్నానం చేసి నిన్ను నన్ను విధిగా ఆరాధించే వాడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడగును।

Verse 6

तथान्यच्छृणु कृष्णात्र स्नात्वा दास्यति यद्धनम् । मम दत्तस्य देवेश प्राप्नुयात्षोडशोत्तरम्

ఇంకొక విషయం వినుము, హే కృష్ణా! ఇక్కడ స్నానం చేసి ఎవడు ధనం దానం చేస్తాడో, హే దేవేశా! నా నామంతో ఇచ్చిన ఆ దానానికి పదహారు రెట్లు అధిక ఫలము పొందును।

Verse 7

श्रीकृष्ण उवाच । यो नरः पूजयित्वा त्वां पूजयिष्यति मामिह । तस्य मुक्तिं प्रदास्यामि या सुरैरपि दुर्ल्लभा

శ్రీకృష్ణుడు పలికెను—ఎవడు ముందుగా నిన్ను పూజించి ఇక్కడ నన్ను కూడా పూజించునో, అతనికి దేవతలకైనా దుర్లభమైన ముక్తిని నేను ప్రసాదించెదను।

Verse 8

प्रह्लाद उवाच । परस्परं वरौ दत्त्वा कृष्णदुर्वाससौ मुदा । ततः प्रभृति विप्रेन्द्रास्तस्मिन्स्थाने ह्यतिष्ठताम् । वरदानमिति प्रोक्तं तत्तीर्थं सर्वकामदम्

ప్రహ్లాదుడు పలికెను—కృష్ణుడు మరియు దుర్వాసుడు ఆనందంతో పరస్పరం వరాలు ఇచ్చుకొని, హే విప్రేంద్రులారా! ఆ కాలం నుండి అదే స్థలంలో నివసించిరి। ఆ తీర్థం ‘వరదానం’ అని ప్రసిద్ధమై, సర్వకామఫలప్రదమైంది।

Verse 9

वरदाने नरः स्नातो गोसहस्रफलं लभेत् । विष्णुदुर्वाससोर्यत्र वरदानमभूत्पुरा

వరదాన తీర్థంలో స్నానం చేసిన వాడు వెయ్యి గోవుల దానఫలంతో సమానమైన పుణ్యాన్ని పొందును; ఎందుకంటే ఇక్కడే పూర్వకాలంలో విష్ణువు మరియు దుర్వాసుని వరప్రదానం జరిగింది।

Verse 10

तदाप्रभृति विप्रेन्द्रास्तिष्ठते द्वारकां हरिः । दुर्वाससा गिरा बद्धो न जहाति कदाचन

ఆ కాలం నుంచే, ఓ విప్రశ్రేష్ఠులారా, హరి ద్వారకలోనే నివసిస్తున్నాడు. దుర్వాసుని వాక్యబంధంతో ఆయన ఎప్పటికీ దానిని విడువడు.

Verse 11

यत्र त्रैविक्रमी मूर्तिर्वहते यत्र गोमती । नरा मुक्तिं प्रयास्यंति चक्रतीर्थेन संगताः

ఎక్కడ త్రివిక్రముని పవిత్ర సన్నిధి నిలిచియుంటుందో, ఎక్కడ గోమతి ప్రవహిస్తుందో—అక్కడ చక్రతీర్థసంగమం పొందిన వారు మోక్షమార్గం చేరుతారు.

Verse 12

कलेवरं परित्यक्तं प्रभासे हरिणा यदा । कलाभिः सहितं तेजस्तस्यां मूर्तौ निवेशितम्

ప్రభాసలో హరి తన దేహాన్ని విడిచినప్పుడు, ఆయన దివ్య తేజస్సు—కలలతో సహా—ఆ పవిత్ర మూర్తిలో ప్రతిష్ఠింపబడింది.

Verse 13

तस्मात्कलियुगे विप्रा नान्यत्र प्राप्यते हरिः । यदि कार्य्यं हि कृष्णेन तत्र गच्छत मा चिरम्

కాబట్టి, ఓ విప్రులారా, కలియుగంలో హరి ఇతరత్ర సులభంగా లభించడు. కృష్ణుని ద్వారా ఏదైనా పుణ్యకార్యం సిద్ధించాలంటే అక్కడికి వెళ్లండి—ఆలస్యం చేయకండి.

Verse 14

ऋषय ऊचुः । साधु भागवतश्रेष्ठ साधु मार्गप्रदर्शक । यत्त्वया हि परिज्ञातं तन्न जानाति कश्चन

ఋషులు అన్నారు: “సాధు, ఓ భాగవతశ్రేష్ఠా! సాధు, ఓ మార్గప్రదర్శకా! నీవు యథార్థంగా తెలిసికొన్నది మరెవరికీ తెలియదు.”

Verse 15

किं फलं गमने तस्यां किं फलं कृष्णदर्शने । कानि तीर्थानि तत्रैव के देवास्तद्वदस्व नः

ఆ పుణ్యపురికి వెళ్లుటవలన ఏ ఫలం కలుగును? అక్కడ శ్రీకృష్ణదర్శనముచేత ఏ పుణ్యం లభించును? అక్కడే ఏఏ తీర్థములు, ఏఏ దేవతలు ఉన్నారు? మాకు చెప్పండి।

Verse 16

कस्मिन्मासे तिथौ कस्यां कस्मिन्पर्वणि मानवैः । गन्तव्यं कानि देयानि दानानि दनुजर्षभ

మనుష్యులు ఏ మాసములో, ఏ తిథిన, ఏ పర్వదినమున అక్కడికి వెళ్లవలెను? మరియు ఏఏ దానములు ఇవ్వవలెను? ఓ దనుజశ్రేష్ఠా, చెప్పుము।

Verse 17

सूत उवाच । इति पृष्टस्तदा तैस्तु महाभागवतोऽसुरः । कथयामास विप्रेभ्यो भगवद्भक्तिसंयुतः

సూతుడు పలికెను—ఇట్లు వారు ప్రశ్నించగా, మహాభాగవతుడైన ఆ అసురుడు భగవద్భక్తితో యుక్తుడై బ్రాహ్మణులకు వివరించుట ప్రారంభించెను।

Verse 18

प्रह्लाद उवाच । भो भूमिदेवाः शृणुत परं गुह्यं सनातनम् । यत्कस्यचिन्न चाख्यातं तद्वदामि सुविस्तरात्

ప్రహ్లాదుడు పలికెను—ఓ భూమిదేవులారా (బ్రాహ్మణులారా), పరమ గుహ్యమైన సనాతన ధర్మతత్త్వాన్ని వినండి; ఇది ఎవరికైనా చెప్పబడనిది, దానిని నేను విస్తారంగా చెప్పుదును।

Verse 19

यदा मतिं च कुरुते द्वारकागमनं प्रति । तदा नरकनिर्मुक्ता गायन्ति पितरो दिवि

మనిషి ద్వారకాగమనమునకు సంకల్పమాత్రం చేసినప్పుడే, నరకమునుండి విముక్తులైన పితృదేవతలు స్వర్గములో గానము చేయుదురు।

Verse 20

यावत्पदानि कृष्णस्य मार्गे गच्छति मानवः । पदेपदेऽश्वमेधस्य यज्ञस्य लभते फलम्

కృష్ణుని మార్గంలో మనిషి ఎంతెన్ని అడుగులు వేస్తాడో, ప్రతి అడుగుకూ అతనికి అశ్వమేధ యజ్ఞఫలం లభిస్తుంది।

Verse 21

यात्रार्थं देवदेवस्य यः प्रेरयति चापरान् । मानवान्नात्र सन्देहो लभते वैष्णवं पदम्

దేవదేవుని యాత్రార్థం ఇతరులను ప్రేరేపించువాడు—ఇందులో సందేహం లేదు—వైష్ణవ పరమపదాన్ని పొందుతాడు।

Verse 22

द्वारकां गच्छमानस्य यो ददाति प्रतिश्रयम् । तथैव मधुरां वाचं नन्दते क्रीडते हि सः

ద్వారకకు వెళ్తున్నవానికి ఎవడు ఆశ్రయం ఇస్తాడో, అలాగే మధుర వాక్యాలు పలుకుతాడో, అతడే నిజంగా ఆనందించి క్రీడిస్తాడు।

Verse 23

अध्वनि श्रांतदेहस्य वाहनं यः प्रयच्छति । हंसयुक्तेन स नरो विमानेन दिवं व्रजेत्

దారిలో శ్రమించిన దేహమున్న ప్రయాణికునికి ఎవడు వాహనం ఇస్తాడో, ఆ మనిషి హంసలతో యుక్తమైన విమానంలో స్వర్గానికి వెళ్తాడు।

Verse 24

यात्रायां गच्छमानस्य मध्याह्ने क्षुधितस्य च । अन्नं ददाति यो भक्त्या शृणु तस्यापि यद्भवेत्

యాత్రలో వెళ్తూ మధ్యాహ్నం ఆకలిగొన్న యాత్రికునికి ఎవడు భక్తితో అన్నం ఇస్తాడో, విను—అతనికీ ఏ ఫలం కలుగుతుందో।

Verse 25

गयाश्राद्धेन यत्पुण्यं लभते मानवो भुवि । अन्नदानेन तत्पुण्यं पितॄणां तृप्तिरक्षया

గయాలో శ్రాద్ధం చేయుటవలన మనుష్యుడు భూమిపై పొందే పుణ్యం, అదే పుణ్యం అన్నదానముచేత కూడా కలుగును; పితృదేవతల తృప్తి అక్షయమగును।

Verse 26

उपानहौ तु यो दद्याद्द्वारकां प्रति गच्छताम् । कृष्णप्रसादात्स नरो गजस्कन्धेन गच्छति

ద్వారక వైపు వెళ్లువారికి పాదుకలు దానం చేయువాడు, కృష్ణప్రసాదముచేత గజస్కంధముపై ఆసీనుడై ప్రయాణించును।

Verse 27

विघ्नमाचरते यस्तु द्वारकां प्रति गच्छताम् । नरके मज्जते मूढः कल्पमात्रं तु रौरवे

కాని ద్వారక వైపు వెళ్లువారికి విఘ్నములు కలిగించువాడు, ఆ మూర్ఖుడు రౌరవ నరకమందు కల్పమాత్రము మునిగియుండును।

Verse 28

मार्गस्थितस्य यो धन्यः प्रयच्छति कमण्डलु्म् । प्रपादानसहस्रस्य फलमाप्नोति मानवः

మార్గమందున్న యాత్రికునికి ధన్యుడు కమండలువు (జలపాత్ర) ఇచ్చినచో, ఆ మనుష్యుడు సహస్ర ప్రపాల స్థాపనఫలమును పొందును।

Verse 29

यात्रायां गच्छमानस्य पादभ्यंगं ददाति यः । पादप्रक्षालनं चैव सर्वान्कामानवाप्नुयात्

తీర్థయాత్రలో వెళ్లుచున్న యాత్రికునికి పాదాభ్యంగము (పాదమర్దనం) చేసి, పాదప్రక్షాళనమును కూడా చేయువాడు, సమస్త కామ్యఫలములను పొందును।

Verse 30

गाथां शृणोति यो विष्णोर्गीतं च गायतः पथि । दानं ददाति विप्रेन्द्रास्तस्माद्धन्यतरो न हि

హే విప్రేంద్రా! మార్గమున విష్ణువుని గాథలను వినుచు, పాడబడుచున్న కీర్తనలను వినీ తానూ పాడుచు, దానము చేయువాడు—అతనికంటె ధన్యుడు మరెవ్వరూ లేరు।

Verse 31

कैलासशिखरावासं श्वेताभ्रमिव निर्मलम् । प्रासादं कृष्णदेवस्य यः पश्यति नरोत्तमः

శ్రీకృష్ణదేవుని ప్రాసాదాన్ని దర్శించువాడు—కైలాసశిఖర నివాసంలా, తెల్ల మేఘంలా నిర్మలంగా ప్రకాశించునదిగా—అతడే నరోత్తముడు।

Verse 32

दूराद्धेममयं दृष्ट्वा कलशं ध्वजसंयुतम् । वाहनं संपरित्यज्य लुठते धरणीं गतः

దూరమున ధ్వజసహితమైన స్వర్ణ కలశశిఖరాన్ని చూచి, వాహనాన్ని విడిచి, నేలపై దిగివచ్చి భక్తితో భూమిపై దొర్లుచున్నాడు।

Verse 34

पञ्चसूनाकृतं पापं तथाऽधर्मकृतं च यत् । कृमिकीटपतंगाश्च निहताः पथि गच्छता । परान्नं परपानीयमस्पृश्य स्पर्शसंगमम् । तत्सर्वं नाशमाप्नोति भगवत्केतुदर्शनात्

పంచసూనలవలన కలుగు పాపమూ, చేసిన ఏ అధర్మమూ; మార్గమున నడుచుచు క్రిమి-కీట-పతంగములను హతముచేయుట; పరాన్నం-పరపానీయము స్వీకరించుట, అస్పృశ్యస్పర్శము—ఇవన్నీ భగవంతుని కేతు దర్శనమాత్రమున నశించును।

Verse 35

पठेन्नामसहस्रं तु स्तवराजमथापि वा । गजेन्द्रमोक्षणं चैव पथि गच्छञ्छनैः शनैः

మార్గమున నెమ్మదిగా సాగుచు, నామసహస్రమును గాని, స్తవరాజమును గాని, లేదా గజేంద్రమోక్షణమును గాని పఠించవలెను।

Verse 36

गायमानो भगवतः प्रादुर्भावाननेकधा । नृत्यद्भिर्हर्षसंयुक्तैर्हृष्यमाणः पुनःपुनः । स्वयं नृत्यन्हर्षयुक्तो भक्तो गच्छेद्धरेः पुरम्

భగవానుని అనేక అవతారాల మహిమను గానము చేస్తూ, హర్షంతో నర్తించే భక్తుల మధ్య పదేపదే ఆనందంతో ఉల్లసిస్తూ; తానూ హర్షభరితంగా నర్తిస్తూ భక్తుడు హరి పురి—దివ్య ధామాన్ని—ప్రాప్తి చేస్తాడు।

Verse 37

विष्णोः क्रीडाकरं स्थानं भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् । यस्मिन्दृष्टे कलौ नॄणां मुक्तिरेवोपजायते

ఇది విష్ణువుని క్రీడామయ దివ్యస్థానం; భోగమూ మోక్షమూ రెండింటినీ ప్రసాదించేది. కలియుగంలోనూ దీని దర్శనమాత్రంతోనే మనుష్యులకు మోక్షమే ఉద్భవిస్తుంది।

Verse 38

प्रह्लाद उवाच । पूर्वं हि देवराजेन बृहस्पतिरुदारधीः । प्रणम्य परया भक्त्या पृष्टश्च स महामतिः

ప్రహ్లాదుడు అన్నాడు—పూర్వకాలంలో దేవరాజ ఇంద్రుడు పరమభక్తితో నమస్కరించి, ఉదారబుద్ధి మహామతి బృహస్పతిని ప్రశ్నించాడు।

Verse 39

इन्द्र उवाच । द्वारकायाश्च माहात्म्यं कथयस्व प्रसादतः । चतुर्युगं यथाभागैर्धर्मवृद्धिं जनो लभेत्

ఇంద్రుడు అన్నాడు—దయచేసి ద్వారకా మహాత్మ్యాన్ని చెప్పండి; అలాగే నాలుగు యుగాల యథోచిత విభాగాలను వివరించండి, తద్వారా ప్రజలు ధర్మవృద్ధిని పొందగలరు।

Verse 40

एतच्छ्रुत्वा महेन्द्रस्य वचनं मुनिसत्तमाः । बृहस्पतिरुवाचैनं महेन्द्रं देव संवृतम्

మహేంద్రుని ఈ మాటలు విని, మునిశ్రేష్ఠుల సమక్షంలో, దేవతలతో చుట్టుముట్టబడిన మహేంద్రునితో బృహస్పతి ఇలా పలికాడు।

Verse 41

बृहस्पतिरुवाच । कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्च सुरसत्तम । चतुर्युगमिदं प्रोक्तं तत्त्वतो मुनिसत्तमैः

బృహస్పతి పలికెను—హే దేవశ్రేష్ఠా! కృత, త్రేతా, ద్వాపర, కలి—ఈ నాలుగు యుగాల సమూహమే చతుర్యుగమని మునిశ్రేష్ఠులు తత్త్వతః సత్యంగా వివరించారు।

Verse 42

कृते धर्मश्चतुष्पादो वेदादिफलमेव च । तीर्थं दानं तपो विद्या ध्यानमायुररोगता

కృతయుగంలో ధర్మం నాలుగు పాదాలతో స్థిరంగా నిలుస్తుంది; వేదాది సాధనల ఫలమూ సంపూర్ణంగా లభిస్తుంది. తీర్థయాత్ర, దానం, తపస్సు, విద్య, ధ్యానం, దీర్ఘాయువు, నిరోగత—ఇవి అన్నీ ఆ యుగంలో వికసిస్తాయి।

Verse 43

पादहीनं सर्वमेतद्युगं त्रेताभिधं प्रभो । पादद्वयं द्वापरे तु सर्वस्यैतस्य वासव

హే ప్రభూ! త్రేతా అనే యుగంలో ఇవన్నీ ఒక పాదం తగ్గిపోతాయి. హే వాసవా! ద్వాపరయుగంలో అయితే వీటన్నిటిలో రెండు పాదాలే మిగులుతాయి।

Verse 44

पादेनैकेन तत्सर्वं विभागे प्रथमे कलौ । ऊर्ध्वं विनाशः सर्वस्य भविष्यति न संशयः

కలియుగపు మొదటి విభాగంలో అవన్నీ ఒక్క పాదంతోనే నిలుస్తాయి. ఆ తరువాత సమస్తమూ నశించును—ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 45

मन्त्रास्तीर्थानि यज्ञाश्च तपो दैवादिकं तथा । प्रगच्छंति समुच्छेदं वेदाः शास्त्राणि चैव हि

మంత్రాలు, తీర్థాలు, యజ్ఞాలు, తపస్సు, దైవవిధానాలు కూడా—ఇవన్నీ క్రమంగా ఉచ్ఛేదానికి చేరుతాయి; వేదాలు, శాస్త్రాలు సైతం నిజంగా విచ్ఛిన్నమవుతాయి।

Verse 46

म्लेच्छप्रायाश्च भूपाला भविष्यन्त्यमराधिप । लोकः करिष्यते निन्दां साधूनां व्रतचारिणाम्

హే అమరాధిపా! భవిష్యత్తులో రాజులు ఎక్కువగా మ్లేచ్ఛస్వభావులైపోతారు; ప్రజలు వ్రతాచారులైన సాధువులను నిందించుదురు।

Verse 47

प्रह्लाद उवाच । श्रुत्वा बृहस्पतेर्वाक्यमेतत्तीर्थस्य भो द्विजाः । प्रकंपिताः सुराः सर्वे म्लेच्छ संसर्गजाद्भयात्

ప్రహ్లాదుడు పలికెను—ఓ ద్విజులారా! ఈ తీర్థమును గూర్చి బృహస్పతి వాక్యము విని, మ్లేచ్ఛసంసర్గజ భయముచేత దేవతలందరూ కంపించిరి।

Verse 48

बृहस्पतिं सुरगुरुं पप्रच्छुर्विनयान्विताः । म्लेच्छसंसर्गजो दोषो गंगयापि न पूयते

వినయంతో దేవతలందరూ దేవగురువైన బృహస్పతిని ప్రశ్నించిరి—‘మ్లేచ్ఛసంసర్గజ దోషము గంగచేతనైనను శుద్ధి కాదే?’

Verse 49

कथयस्व प्रसादेन स्थानं कलिविवर्जितम् । यत्र गत्वा निवत्स्यामो यास्यामो निर्वृतिं पराम्

కృపచేసి కలివివర్జితమైన స్థలమును చెప్పుము; అక్కడికి వెళ్లి మేము నివసించి పరమ శాంతిని పొందుదుము।

Verse 50

येन दुःखविनिर्मुक्ता भविष्यामो गतव्यथाः । कृपया सुमुखो भूत्वा ब्रूहि तीर्थं हिताय नः

యేన మేము దుఃఖవిముక్తులమై వ్యథారహితులమగుదుమో—కృపచేసి ప్రసన్నముఖుడై మా హితార్థం ఆ తీర్థమును చెప్పుము।

Verse 51

प्रह्लाद उवाच । एतच्छ्रुत्वा सुरेन्द्रस्य वाक्यमंगिरसां वरः । चिरं ध्यात्वा जगादेदं वाक्यं देवपुरोहितः

ప్రహ్లాదుడు పలికెను—సురేంద్రుని ఈ మాట విని, అంగిరసులలో శ్రేష్ఠుడైన దేవపురోహితుడు బృహస్పతి దీర్ఘకాలం ధ్యానించి తరువాత ఈ వాక్యమును పలికెను।

Verse 52

बृहस्पतिरुवाच । पञ्चक्रोशप्रमाणं हि तीर्थं तीर्थवरोत्तमम् । द्वारकानाम विख्यातं कलिदोषविवर्जितम्

బృహస్పతి పలికెను—ఐదు క్రోశాల పరిమాణముగల ఈ తీర్థం తీర్థములలో శ్రేష్ఠోత్తమం; ‘ద్వారకా’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి పొందినది, కలిదోషముల నుండి విముక్తమైనది।

Verse 53

विष्णुना निर्मितं स्थानं लोकस्य गतिदायकम् । मुक्तिदं कलिकाले तु ज्ञानहीनजनस्य च

ఈ స్థలం విష్ణువిచే నిర్మితమైనది; లోకానికి సద్గతిని ప్రసాదించేది; కలికాలంలో అయితే జ్ఞానహీన జనులకు కూడా ముక్తిని ఇస్తుంది।

Verse 54

ऊषरं कर्मणां क्षेत्रं पुण्यं पापविनाशनम् । न प्ररोहंति पापानि पुनर्नष्टानि तत्र वै

ఆ పుణ్యక్షేత్రం పాపకర్మలకు ఉషరభూమి వంటిది—పాపనాశకము. అక్కడ నశించిన పాపాలు మళ్లీ ఎప్పటికీ మొలకెత్తవు।

Verse 55

तिस्रः कोटयोऽर्धकोटी च तीर्थानीह महीतले

ఈ భూమిపై మూడు కోట్లు మరియు మరొక అర్ధకోటి—అంటే మూడున్నర కోట్లు—తీర్థాలు ఉన్నాయి।

Verse 56

एवं तीर्थयुता तत्र द्वारका मुक्तिदायका । सेवनीया प्रयत्नेन प्राप्य मानुष्यमुत्तमम्

ఈ విధంగా తీర్థసంపన్నమైన ఆ ద్వారక అక్కడ మోక్షప్రదాయిని. ఉత్తమమైన మానవజన్మ పొందినవాడు శ్రద్ధతో ప్రయత్నించి ఆమెను సేవించి తీర్థయాత్ర చేయవలెను.

Verse 57

प्रह्लाद उवाच । बृहस्पतेर्वचः श्रुत्वा शतक्रतुरथाऽब्रवीत् । वाचस्पते मम इहि द्वारवत्या महोदयम् । गमने किं फलं प्रोक्तं कृष्णदेवस्य दर्शने

ప్రహ్లాదుడు పలికెను—బృహస్పతి వచనములు విని శతక్రతు (ఇంద్రుడు) ఇలా అన్నాడు: ‘ఓ వాచస్పతీ! ద్వారవతీ యొక్క మహోన్నత మహిమను నాకు చెప్పుము. అక్కడికి వెళ్లుటకు, శ్రీకృష్ణదేవుని దర్శనమునకు ఏ ఫలము చెప్పబడినది?’

Verse 58

अन्यानि तत्र तीर्थानि मुख्यानि वद मे गुरो । यथाभिषेके गोमत्याः फलं यदपि संगमे

ఓ గురుదేవా! అక్కడ ఉన్న ఇతర ప్రధాన తీర్థములను కూడా నాకు చెప్పుము; గోమతీ సంగమమున స్నానం (అభిషేకం) చేయుటవలన కలుగు ఫలమును కూడా వివరించుము.

Verse 59

बृहस्पतिरुवाच । श्रूयतां तात वक्ष्यामि माहात्म्यं द्वारकोद्भवम् । मनुष्यरूपो भगवान्यत्र क्रीडति केशवः

బృహస్పతి పలికెను—ఓ తాతా! వినుము; ద్వారక నుండి ఉద్భవించిన మహాత్మ్యాన్ని నేను చెప్పుదును—అక్కడ భగవాన్ కేశవుడు మానవరూపం ధరించి లీలగా విహరిస్తాడు.

Verse 60

नारायणः स ईशानो ध्येयश्चादौ जगन्मयः । स एव देवतामुख्यः पुरीं द्वारवतीं स्थितः

ఆయనే నారాయణుడు, పరమేశ్వరుడు—ఆదినుండి ధ్యేయుడు, జగత్తంతా వ్యాపించినవాడు. దేవతలలో అగ్రగణ్యుడైన ఆ ప్రభువే ద్వారవతీ పురిలో నివసిస్తున్నాడు.

Verse 61

एकैकस्मिन्पदे दत्ते पुरीं द्वारवतीं प्रति । पुण्यं क्रतुसहस्रेण कलौ भवति देहिनाम्

కలియుగంలో దేహధారులకు ద్వారవతీపురి వైపు వేసే ప్రతి ఒక్క అడుగుతో సహస్ర క్రతువుల సమానమైన పుణ్యం కలుగుతుంది।

Verse 62

कलौ कृष्णपुरीं रम्यां ये गच्छंति नरोत्तमाः । कुलकोटिशतैर्युक्तास्ते गच्छन्ति हरेः पदम्

కలియుగంలో రమ్యమైన కృష్ణపురి (ద్వారక)కు వెళ్లే నరోత్తములు, తమ కులంలోని కోటి కోటి జనులతో కూడి హరి పదాన్ని పొందుతారు।

Verse 63

ये ध्यायंति मनोवृत्त्या गमनं द्वारकां प्रति । तेषां विलीयते पापं पूर्वजन्मायुतैः कृतम्

మనోవృత్తితో కేవలం ద్వారకాగమనాన్ని ధ్యానించే వారికీ, అనేక పూర్వజన్మలలో చేసిన పాపం కరిగిపోతుంది।

Verse 64

कृष्णस्य दर्शने बुद्धिर्जायते यस्य देहिनः । वक्त्रावलोकनात्तस्य पापं याति सहस्रधा

శ్రీకృష్ణ దర్శనంతో ఎవరి దేహంలో బుద్ధి జాగృతమవుతుందో, ఆయన ముఖావలోకనమాత్రంతోనే పాపం సహస్రధా చీలి నశిస్తుంది।

Verse 65

ये गता द्वारकायां च ये मृताः कृष्णसन्निधौ । न तेषां पुनरावृत्तिर्यावदाभूतसंप्लवम्

ద్వారకకు వెళ్లినవారికీ, శ్రీకృష్ణ సన్నిధిలో మరణించినవారికీ, భూతసంప్లవ ప్రళయం వరకు పునరావృత్తి (పునర్జన్మ) ఉండదు।

Verse 66

सुलभा मथुरा काशी ह्यवन्ती च तथा सुराः । अयोध्या सुलभा लोके दुर्लभा द्वारका कलौ

మథుర, కాశీ, అవంతీ మరియు దేవలోకాలు సులభంగా లభ్యమగును. అయోధ్య కూడా లోకంలో సులభమే; కాని కలియుగంలో ద్వారక దుర్లభము.

Verse 67

गत्वा कृष्णपुरीं रम्यां षण्मासात्कृष्णसंनिधौ । जीवन्मुक्तास्तु ते ज्ञेयाः सत्यमेतत्सुरोत्तम

రమ్యమైన కృష్ణపురికి వెళ్లి కృష్ణసన్నిధిలో ఆరు నెలలు నివసించినవారు జీవన్ముక్తులని తెలిసికొనవలెను—ఓ దేవోత్తమా, ఇది సత్యము.

Verse 68

कृष्णक्रीडाकरं स्थानं वाञ्छन्ति मनसा प्रिये । तेषां हृदि स्थितं पापं क्षालयेत्प्रेतनायकः

ప్రియమా, మనసులో కృష్ణుని క్రీడాభూమిని కోరువారికి హృదయంలో నిలిచిన పాపాన్ని ప్రేతనాయకుడు (యముడు) కూడ కడిగి వేయును.

Verse 69

अत्युग्राण्यपि पापानि तावत्तिष्ठन्ति विग्रहे । यावन्न गच्छति नरः कलौ द्वारवतीं प्रति

అత్యంత ఉగ్రమైన పాపములైనను శరీరములో అంతవరకే నిలిచియుండును; కలియుగంలో మనిషి ద్వారవతీ (ద్వారక) వైపు బయలుదేరనంతవరకు.

Verse 70

पुण्यसंख्या च तीर्थानां ब्रह्मणा विहिता पुरा । दानाध्ययन संज्ञानां मुक्त्वा द्वारवतीं कलौ

పూర్వము బ్రహ్మదేవుడు తీర్థముల పుణ్యమానాన్ని నియమించెను; కాని కలియుగంలో ద్వారవతీని విడిచినచో దానము, అధ్యయనము మొదలైన ప్రసిద్ధ ధర్మకర్మల పుణ్యం (తులనగా) హీనమగును.

Verse 71

चक्रतीर्थे तु यो गच्छेत्प्रसंगेनापि मानवः । कुलैकविंशतियुतः स गच्छेत्परमं पदम्

ఏ మనిషి కేవలం సందర్భవశాత్తు కూడా చక్రతీర్థానికి వెళ్తాడో, అతడు తన వంశంలోని ఇరవై ఒక తరాలతో కూడ పరమపదాన్ని పొందుతాడు.

Verse 72

लोभेनाऽप्यपराधेन दम्भेन कपटेन वा । चक्रतीर्थं च यो गच्छेन्न पुनर्विशते भवम्

లోభంతో, అపరాధంతో కలుషితుడై, లేదా దంభం–కపటంతో కూడ చక్రతీర్థానికి వెళ్లినవాడు మళ్లీ సంసారభవంలో ప్రవేశించడు (పునర్జన్మ పొందడు).

Verse 73

प्रयागे ह्यस्थिपातेन यत्फलं परिकीर्तितम् । तदेव शतसाहस्रं चक्रतीर्थास्थिपातनात्

ప్రయాగంలో అస్తి-విసర్జన వల్ల చెప్పబడిన ఫలం, చక్రతీర్థంలో అస్తి-విసర్జన చేయుటవల్ల అదే ఫలం లక్షగుణమవుతుంది.

Verse 74

पृथिव्यां चैव तत्तीर्थं परमं परिकीर्तितम् । चक्रतीर्थमिति ख्यातं ब्रह्महत्याविनाशनम्

భూమిపై ఆ తీర్థమే పరమమని కీర్తించబడింది—‘చక్రతీర్థం’ అని ప్రసిద్ధి—బ్రహ్మహత్య మహాపాపాన్ని నశింపజేసేది.

Verse 75

ये ये कुले भविष्यंति तत्पूर्वं मानवाः क्षितौ । सर्वे विष्णुपुरं यांति चक्रतीर्थास्थिपातनात्

ఆ వంశంలో ముందుగా పుట్టినవారూ, భవిష్యత్తులో పుట్టబోయేవారూ—చక్రతీర్థంలో అస్తి-విసర్జన వలన వారందరూ విష్ణుపురానికి చేరుతారు.

Verse 76

किं जातैर्बहुभिः पुत्रैर्गणनापूरकात्मकैः । वरमेको भवेत्पुत्रश्चक्रतीर्थं तु यो व्रजेत्

కేవలం లెక్క నింపే అనేక మంది కుమారులతో ఏమి ప్రయోజనం? చక్రతీర్థానికి వెళ్లే ఒక్క కుమారుడే శ్రేష్ఠుడు.

Verse 77

तपसा किं प्रतप्तेन दानेनाध्ययनेन किम् । सर्वावस्थोऽपि मुच्येत गतः कृष्णपुरीं यदि

కఠిన తపస్సుతో ఏమి అవసరం? దానం, శాస్త్రాధ్యయనం వల్ల ఏమి? ఏ స్థితిలో ఉన్నా, కృష్ణపురి (ద్వారక)కు వెళ్లినవాడు ముక్తుడవుతాడు.

Verse 78

कलिकाल कृतैर्दोषैरत्युग्रैरपि मानवः । कलौ कृष्णमुखं दृष्ट्वा लिप्यते न कदाचन

కలియుగంలో పుట్టిన అత్యంత ఉగ్ర దోషాలతో బాధపడే మనిషి కూడా, కలిలో కృష్ణముఖ దర్శనం చేసిన వెంటనే ఎప్పటికీ కలుషితుడవడు.

Verse 79

दानं चाध्ययनं शौचं कारणं न हि पुत्रक । हीनवर्णोऽपि पापात्मा गतः कृष्णपुरीं यदि

ఓ కుమారా, ఇక్కడ దానం, అధ్యయనం, శౌచం ఇవే కారణం కావు. నీచవర్ణుడైనా, పాపాత్ముడైనా—కృష్ణపురి వెళ్లినవాడైతే (ఉద్ధరించబడతాడు).

Verse 80

वाराणस्यां कुरुक्षेत्रे नर्मदायां च यत्फलम् । तत्फलं निमिषार्धेन द्वारवत्यां दिनेदिने

వారణాసి, కురుక్షేత్రం, నర్మదాలో లభించే పుణ్యఫలం—అదే ఫలం ద్వారవతిలో ప్రతిరోజూ అర్ధనిమిషంలో లభిస్తుంది.

Verse 81

धन्यानामपि धन्यास्ते देवानामपि देवताः । कृष्णोपरि मतिर्येषां हीयते न कदाचन

ధన్యులలోనూ వారు పరమధన్యులు, దేవులలోనూ దేవతుల్యులు—శ్రీకృష్ణునిపై స్థిరమైన వారి మతి ఎప్పుడూ క్షీణించదు।

Verse 82

श्रवणद्वादशीयोगे गोमत्युदधिसंगमे । स्नात्वा कृष्णसुतं दृष्ट्वा लिप्यते नैव स क्वचित्

శ్రవణ నక్షత్రం–ద్వాదశి శుభయోగంలో, గోమతి–సముద్ర సంగమంలో స్నానమాచరించి కృష్ణసుతుని దర్శించినవాడు ఎక్కడా పాపలేపనకు లోనుకాడు।

Verse 83

यस्य कस्यापि मासस्य द्वादशी प्राप्य मानवः । कृष्णक्रीडापुरीं दृष्ट्वा मुक्तः संसारगह्वरात्

ఏ నెలలోనైనా ద్వాదశి రోజున అక్కడికి చేరి, శ్రీకృష్ణుని క్రీడాపురి ద్వారకను దర్శించిన మనిషి సంసార గహ్వరము నుండి విముక్తుడవుతాడు।

Verse 84

येषां कृष्णालये प्राणा गताः सुरपते कलौ । स्वर्गान्न तेषामावृत्तिः कल्पकोटिशतैरपि

హే సురపతీ! కలియుగంలో ఎవరి ప్రాణాలు కృష్ణాలయంలో విడిచిపోతాయో, వారికి స్వర్గం నుండికూడా పునరావృత్తి లేదు—కోటికల్పాలైనా సరే।

Verse 85

विज्ञेया मानुषा वत्स गर्भस्थास्ते महीतले । द्वारवत्यां न यैर्देवो दृष्टः कंसनिषूदनः

వత్సా! భూమిపై వారు ఇంకా గర్భస్థులేనని తెలుసుకో—ద్వారవతీలో కంసనిషూదన దేవుని దర్శించని వారు।

Verse 86

दुर्लभो द्वारकावासो दुर्लभं कृष्णदर्शनम् । दुर्लभं गोमतीस्नानं दुर्लभो रुक्मिणीपतिः

ద్వారకలో నివాసము దుర్లభము, శ్రీకృష్ణ దర్శనము దుర్లభము. గోమతీ స్నానము దుర్లభము, రుక్మిణీపతి ప్రభువును పొందుట దుర్లభము.

Verse 87

तपः परं कृतयुगे त्रेतायां ज्ञानमुच्यते । द्वापरे तु परो यज्ञः कलौ केशवकीर्तनम्

కృతయుగమున తపస్సే పరమమని, త్రేతాయుగమున జ్ఞానమే పరమమని చెప్పబడును. ద్వాపరమున యజ్ఞమే పరమము; కలియుగమున కేశవ కీర్తనమే పరమ సాధనము.

Verse 88

हेमभारसहस्रैस्तु दत्तैर्यत्फलमाप्यते । दृष्ट्वा तत्कोटि गुणितं हरेः सर्वप्रदं मुखम्

వేల బంగారు భారాలు దానమిచ్చి పొందే పుణ్యఫలము, హరి యొక్క సర్వప్రద ముఖాన్ని దర్శించగానే కోటి రెట్లు వృద్ధి చెందును.

Verse 89

द्वारकायां च यद्दत्तं शंखोद्धारे तथैव च । पिंडारके महातीर्थे दत्तं चैवाक्षयं भवेत्

ద్వారకలో ఇచ్చిన దానము, అలాగే శంఖోద్ధారములో ఇచ్చినదానము; మహాతీర్థమైన పిండారకములో ఇచ్చిన దానమూ అక్షయ ఫలమగును.

Verse 90

गोमहिष्यादि यद्दत्तं सुवर्णवसनानि च । वृषो भूमिग्रहो रूप्यं कन्यादानं तथैव च

గోమహిష్యాది దానములు, స్వర్ణమూ వస్త్రముల దానము; వృషభదానము, భూమిదానము, రజతదానము, అలాగే కన్యాదానమూ—

Verse 91

यच्चान्यदपि देवेन्द्र त्रिषु स्थानेषु यच्छति । तन्मुक्तिकारकं प्रोक्तं पितॄणामात्मनस्तथा

హే దేవేంద్రా! ఆ మూడు పుణ్యస్థానాలలో ఏదైనా దానం చేయబడితే, అది పితృదేవతలకు మరియు తనకూ మోక్షకారణమని చెప్పబడింది।

Verse 92

ऊषरं हि यतो लोके क्षेत्रमेतत्प्रकीर्तितम् । अतो मुक्तिकरं सर्वं दानं चोक्तं महर्षिभिः

ఈ క్షేత్రం లోకంలో ‘ఊషర’ అని ప్రసిద్ధి గాంచినందున, ఇక్కడ చేయబడే ప్రతి దానమూ మోక్షప్రదమని మహర్షులు ప్రకటించారు।

Verse 93

यत्किंचित्कुरुते तत्र दानं क्रीडावगाहनम् । तदनन्तफलं प्राह भगवान्मधुसूदनः

అక్కడ ఏది చేసినా—దానం, క్రీడ, లేదా జలంలో అవగాహనం—అది అనంత ఫలమిచ్చేదని భగవాన్ మధుసూదనుడు ప్రకటించాడు।

Verse 94

प्रेतत्वं नैव तस्यास्ति न याम्या नारकी व्यथा । येन द्वारवतीं गत्वा कृतं कृष्णाऽवलोकनम्

ద్వారవతికి వెళ్లి శ్రీకృష్ణ దర్శనం చేసినవానికి ప్రేతత్వం లేదు; యమలోక యాతన లేదు; నరక బాధ కూడా లేదు।

Verse 95

वारिमात्रेण गोमत्यां पिण्डदाने कृते कलौ । पितॄणां जायते तृप्तिर्यावदाभूतसंप्लवम्

కలియుగంలో గోమతీ తీరంలో కేవలం నీటితోనే పిండదానం చేసినా, పితృదేవతలకు ప్రళయాంతం వరకు తృప్తి కలుగుతుంది।

Verse 96

नित्यं कृष्णपुरीं रम्यां ये स्मरन्ति गृहस्थिताः । नमस्याः सर्वलोकानां देवानां च सुरोत्तम

గృహస్థులై నిత్యం రమ్యమైన కృష్ణపురి (ద్వారక)ను స్మరించువారు సమస్త లోకాలకు, దేవతలకూ నమస్కారార్హులు, ఓ సురోత్తమా।

Verse 97

ब्रह्मज्ञानं गयाश्राद्धं मरणं गोग्रहेषु च । वासः पुंसां द्वारकायां मुक्तिरेषा चतुर्विधा

ముక్తి నాలుగు విధాలుగా చెప్పబడింది—బ్రహ్మజ్ఞానంతో, గయాలో శ్రాద్ధంతో, గోశాలలలో (గోవుల ఆశ్రయంలో) మరణంతో, మరియు ద్వారకలో నివాసంతో।

Verse 98

ब्रह्मज्ञानेन मुच्यन्ते प्रयागे मरणेन वा । अथवा स्नानमात्रेण गोमत्यां कृष्णसंनिधौ

బ్రహ్మజ్ఞానంతో విముక్తి కలుగుతుంది, లేదా ప్రయాగంలో మరణంతో; లేక కృష్ణసన్నిధిలో గోమతీ నదిలో కేవలం స్నానమాత్రంతోనూ।

Verse 99

कृतार्थः कृतपुण्योऽहं ब्रवीत्येवं महोदधिः । पवित्रितं च मद्गात्रं गोमतीवारिसंप्लवात्

మహాసముద్రం ఇలా పలుకుతుంది—“నేను కృతార్థుడను, పుణ్యవంతుడను; గోమతీ జలప్రవాహం నా దేహాన్ని పవిత్రం చేసింది.”

Verse 100

अत्युग्राण्यपि पापानि तावत्तिष्ठंति विग्रहे । यावत्स्नानं न गोमत्यां वारिणा पापहारिणा

అత్యంత ఘోరమైన పాపాలైనా శరీరంలో అంతవరకే నిలిచి ఉంటాయి; పాపహారిణి గోమతీ జలంతో స్నానం చేయనంతవరకు।

Verse 101

चक्रतीर्थे नरः स्नात्वा गोमत्यां रुक्मिणीह्रदे । दृष्ट्वा कृष्णमुखं रम्यं कुलानां तारयेच्छतम्

చక్రతీర్థంలో స్నానం చేసి, గోమతీ తీరంలోని రుక్మిణీ హ్రదంలో, శ్రీకృష్ణుని మనోహర ముఖాన్ని దర్శించిన మనిషి తన వంశంలోని వంద తరాలను తరింపజేస్తాడు.

Verse 102

कृष्णं च ये द्वारवतीं मनुष्याः स्मरंति नित्यं हरिभक्तियुक्ताः । विधूतपापाः किल संभवांते गच्छंति लोकं परमं मुरारेः

హరిభక్తితో యుక్తులై నిత్యం శ్రీకృష్ణుని మరియు పవిత్ర ద్వారవతీని స్మరించే మనుష్యుల పాపాలు కడుగబడతాయి; వారు దేహాంతంలో మురారియైన ప్రభువు పరమ లోకాన్ని చేరుతారు.

Verse 103

अधौतपादः प्रथमं नमस्कुर्याद्गणेश्वरम् । सर्वविघ्रविनाशश्च जायते नात्र संशयः

పాదాలు కడగకపోయినా ముందుగా గణేశ్వరునికి నమస్కరించాలి; అప్పుడు సమస్త విఘ్నాల నాశనం తప్పక జరుగుతుంది—ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 104

नीलोत्पलदलश्यामं कृष्णं देवकिनन्दनम् । दण्डवत्प्रणमेत्प्रीत्या प्रणमेदग्रजं पुनः

నీలకమలదళంలా శ్యామవర్ణుడైన దేవకీనందన శ్రీకృష్ణునికి ప్రేమతో దండవత్ ప్రణామం చేయాలి; తరువాత ఆయన అగ్రజునికీ మళ్లీ నమస్కరించాలి.

Verse 105

बाल्ये च यत्कृतं पापं कौमारे यौवने तथा । दर्शनात्कृष्णदेवस्य तन्नश्येन्नात्र संशयः

బాల్యంలో, కౌమార్యంలో, యౌవనంలో చేసిన ఏ పాపమైనా శ్రీకృష్ణదేవుని దర్శనమాత్రంతో నశిస్తుంది—ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 106

वाण्याऽथ मनसा यच्च कर्मणा समुपार्जितम् । पापं जन्मसहस्रेण तन्नश्येन्नात्र संशयः

వాక్కు, మనస్సు, కర్మల ద్వారా సముపార్జితమైన పాపం—వెయ్యి జన్మలదైనా—నశిస్తుంది; ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 107

हेमभारसहस्रैस्तु दत्तैर्यत्फलमाप्यते । तत्फलं कोटिगुणितं कृष्णवक्त्रावलोकनात्

వెయ్యి బంగారు భారాలు దానం చేసిన ఫలము ఏదో, అది శ్రీకృష్ణ ముఖదర్శనంతో కోటి రెట్లు వృద్ధి చెందుతుంది.

Verse 108

नमस्कृत्य च देवेशं पुण्डरीकाक्षमच्युतम् । दुर्वाससं महेशानं द्वारकापरिरक्षकम्

దేవేశుడైన పుండరీకాక్ష అచ్యుతునికి నమస్కరించి, ద్వారకా పరిరక్షకుడైన మహేశాన దుర్వాసునికీ ప్రణమించి…

Verse 109

प्रणम्य परया भक्त्या वैनतेयसमन्वितम् ।ऽ । द्वारमागत्य च पुनः स्वर्गद्वारोपमं शुभम्

వైనతేయుడు (గరుడుడు) సమేతుడైన ప్రభువుకు పరమభక్తితో ప్రణమించి, తరువాత స్వర్గద్వారంలాంటి శుభద్వారానికి మళ్లీ చేరుతాడు.

Verse 110

विश्रम्य च मुहूर्त्तार्द्धं सुहृद्भिर्बान्धवैर्वृतः । तत्राश्रितान्समाहूय ब्राह्मणान्मन्त्रकोविदान् । पूजाद्रव्यं समानीय ततस्तीर्थं व्रजेद्बुधः

అర్ధ ముహూర్తం విశ్రాంతి తీసుకొని, స్నేహితులు బంధువులతో చుట్టుముట్టబడి, అక్కడ నివసించే మంత్రనిపుణ బ్రాహ్మణులను పిలవాలి; పూజాద్రవ్యాలు సమకూర్చి తరువాత బుద్ధిమంతుడు తీర్థానికి వెళ్లాలి.