Adhyaya 37

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । नागह्रदं ततो गच्छेत्तीर्थं पापप्रणाशनम् । यत्र नागैस्तपस्तप्तं रम्ये पर्वतरोधसि

పులస్త్యుడు అన్నాడు—తర్వాత పాపనాశకమైన నాగహ్రద తీర్థానికి వెళ్లాలి; అక్కడ రమ్యమైన పర్వత వాలుపై నాగులు తపస్సు చేశారు।

Verse 2

कद्रूशापं पुरा श्रुत्वा नागाः सर्वे भयातुराः । पप्रच्छुर्नागराजानं शेषं प्रणतकन्धराः

కద్రూ శాపాన్ని పూర్వమే విని సర్వ నాగులు భయాక్రాంతులయ్యారు. వారు శిరస్సు వంచి శరణాగతులై నాగరాజు శేషుణ్ణి ప్రశ్నించారు.

Verse 3

मातृशापेन संतप्ता वयं पन्नगसत्तम । किं कुर्मः क्व च गच्छामः शापमोक्षो भवेत्कथम्

హే పన్నగశ్రేష్ఠా! మాతృశాపంతో మేము దుఃఖితులమయ్యాం. మేము ఏమి చేయాలి, ఎక్కడికి వెళ్లాలి, శాపమోక్షం ఎలా కలుగుతుంది?

Verse 4

शेष उवाच । प्रसादिता मया माता शापमुक्तिकृते पुरा । तयोक्तं ये तपोयुक्ता धर्मात्मानः सुसंयताः

శేషుడు అన్నాడు—శాపమోక్షార్థం పూర్వం నేను తల్లిని ప్రసన్నం చేసాను. ఆమె చెప్పింది—తపస్సుతో యుక్తులు, ధర్మాత్ములు, సుసంయములు అయినవారికి (ఇష్ట) విముక్తి కలుగుతుంది.

Verse 5

न दहिष्यति तान्वह्निर्यज्ञे पारिक्षितस्य हि । तस्माद्गत्वार्बुदंनाम पर्वतं धरणीतले

రాజా పరిక్షితుని యజ్ఞంలో ఆ అగ్ని వారిని దహించదు. కాబట్టి భూమిపై ‘అర్బుద’ అనే పర్వతానికి వెళ్లండి.

Verse 6

तत्र यूयं तपोयुक्ता भवध्वं सुसमाहिताः । यत्रास्ते सा स्वयं देवी चंडिका कामरूपिणी

అక్కడ మీరు తపస్సుతో యుక్తులై, మనస్సును సుసమాహితంగా నిలుపండి; ఎందుకంటే అక్కడే స్వయంగా దేవి చండికా, కామరూపిణీ, నివసిస్తుంది.

Verse 7

यस्याः संकीर्त्तनेनापि नश्यंति विपदो ध्रुवम् । आराधयध्वमनिशं तां देवीं मम वाक्यतः

యావరి నామసంకీర్తనమాత్రముచేతనే విపత్తులు నిశ్చయంగా నశించునో, నా వాక్యమునుబట్టి ఆ దేవిని నిరంతరం ఆరాధించుడి।

Verse 8

तस्याः प्रसादतः सर्वे भविष्यथ गतज्वराः । एतमेवात्र पश्यामि उपायं नागसत्तमाः । दैवो वा मानुषो वाऽपि नान्यो वो मुक्तिकारकः

ఆమె ప్రసాదముచేత మీరందరూ జ్వరసమానమైన బాధలనుండి విముక్తులగుదురు. ఓ నాగశ్రేష్ఠులారా, ఇక్కడ నేను ఇదే ఉపాయమని చూస్తున్నాను; దైవమైయినా మానవమైయినా మీకు ముక్తికారకుడు మరెవ్వరూ లేరు।

Verse 9

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्तास्ततो नागा नागराजेन पार्थिव । प्रणम्य तं ततो जग्मुरर्बुदं पर्वतं प्रति

పులస్త్యుడు పలికెను—ఓ రాజా, నాగరాజు ఇలా చెప్పిన తరువాత ఆ నాగులు అతనికి నమస్కరించి అర్బుద పర్వతమువైపు బయలుదేరిరి।

Verse 10

ते भित्त्वा धरणीपृष्ठं पर्वते तदनन्तरम् । निजग्मुर्बिलमार्गेण कृत्वा श्वभ्रे सुविस्तरम्

వారు పర్వతమున భూమి ఉపరితలమును చీల్చి, ఎంతో విశాలమైన గుహాముఖమును చేసి, బిలమార్గమున లోపలికి వెళ్లిరి।

Verse 11

ततो धृतव्रताः सर्वे देवी भक्तिपरायणाः । वसंति भक्तिसंयुक्ताश्चण्डिकाराधनाय ते

అనంతరం వారు అందరూ ధృఢవ్రతులు, దేవీభక్తికి పరాయణులు, భక్తితో యుక్తులై చండికా ఆరాధనార్థం అక్కడ నివసించిరి।

Verse 12

तस्थुस्तत्र सदा होमं कुर्वन्तो जाप्यमुत्तमम् । एकाहारा निराहारा वायुभक्षास्तथा परे

వారు అక్కడ నిత్యం హోమం చేస్తూ, ఉత్తమ జపంలో నిమగ్నులై ఉండిరి. కొందరు ఏకాహారులు, కొందరు నిరాహారులు, మరికొందరు వాయుభక్షులుగా జీవించిరి.

Verse 13

दन्तोलूखलिनः केचिदश्मकुट्टास्तथा परे । पञ्चाग्निसाधकाश्चान्ये सद्यः प्रक्षालकास्तथा

కొందరు దంతాలనే ఉఖలిలా చేసి (దంతాలతో) నూరే తపస్సు చేసిరి; మరికొందరు రాళ్లను కొట్టిరి. ఇంకొందరు పంచాగ్ని సాధన చేసిరి; మరికొందరు తక్షణ శుద్ధి-స్నాన ప్రక్షాళనలో నిమగ్నులై ఉండిరి—ఇదే వారి ఘోర తపస్సు.

Verse 14

गीतं वाद्यं तथा चक्रुरन्ये देवाः पुरस्तदा । अनन्यश्रदयोपेतांस्तान्दृष्ट्वा पन्नगोत्तमान्

అప్పుడు వారి ముందర ఇతర దేవతలు గానం మరియు వాద్యనాదం ప్రారంభించిరి. ఏకాగ్ర శ్రద్ధతో యుక్తులైన ఆ శ్రేష్ఠ నాగులను చూచి దేవతలు ఆనందించి వారిని ఉత్సవంగా సత్కరించిరి.

Verse 15

ततो देवी सुसन्तुष्टा वाक्यमेतदुवाच ह

అనంతరం దేవి పరమ సంతుష్టురాలై ఈ వాక్యమును పలికెను.

Verse 16

देव्युवाच । परितुष्टास्मि वो वत्साः किमर्थं तप्यते तपः । वरयध्वं वरं मत्तो यः स्थितो भवतां हृदि

దేవి పలికెను—హే వత్సులారా, నేను మీపై ప్రసన్నురాలిని. ఈ తపస్సు ఏ ప్రయోజనార్థం చేయబడుచున్నది? మీ హృదయంలో నిలిచిన వరాన్ని నన్ను నుండి కోరుకొనుడి.

Verse 17

नागा ऊचुः । मातृशापेन संतप्ता वयं देवि निराश्रयाः । नागराजसमादेशाच्छरणं त्वां समागताः

నాగులు పలికిరి—హే దేవీ! మాతృశాపాగ్నితో దగ్ధులమై మేము ఆశ్రయహీనులమయ్యాము. నాగరాజ ఆజ్ఞచే నీ శరణు చేరితిమి.

Verse 18

सा त्वं रक्ष भयात्तस्माच्छापवह्निसमुद्भवात् । वयं मात्रा पुरा शप्ताः कस्मिंश्चित्कारणान्तरे । पारिक्षितस्य यज्ञे वः पावको भक्षयिष्यति

కాబట్టి శాపాగ్నినుండి పుట్టిన ఆ భయమునుండి మమ్మల్ని రక్షించుము. ఏదో కారణాంతరమున పూర్వం మా మాత మమ్మల్ని శపించింది—పరీక్షితుని యజ్ఞములో అగ్ని మిమ్మల్ని (సర్పులను) భక్షించును అని.

Verse 19

देव्युवाच । यावत्तस्य भवेद्यज्ञ स्तावद्यूयं ममान्तिके । संतिष्ठत विना भीत्या भोगान्भुङ्ध्वं सुपुष्कलान्

దేవి పలికెను—అతని యజ్ఞము సాగినంతకాలం మీరు నా సమీపమందే ఉండుడి. భయములేక నిలిచి, సమృద్ధమైన భోగసుఖములను అనుభవించుడి.

Verse 20

समाप्ते च क्रतौ भूयो गंतारः स्वं निकेतनम् । युष्माभिर्भेदितं यस्मादेतत्पर्वतकन्दरम्

మరియు ఆ క్రతువు (యజ్ఞము) సమాప్తమైనపుడు మీరు మళ్లీ మీ నివాసమునకు వెళ్లుదురు; ఎందుకంటే ఈ పర్వతగుహను మీరు భేదించి మార్గముగా చేసితిరి.

Verse 21

नागह्रदं तु तत्तीर्थमेतद्भावि धरातले । अत्र यः श्रावणे मासि पञ्चम्यां भक्तितत्परः

ఈ తీర్థము భూమిపై భవిష్యత్తులో ‘నాగహ్రద’మని ప్రసిద్ధి పొందును. శ్రావణమాసములో పంచమినాడు ఇక్కడ భక్తితో (వచ్చే) యెవడైనను…

Verse 22

करिष्यति नरः स्नानं तस्य नाहिकृतं भयम् । भविष्यति पुनः श्राद्धात्पितॄन्संतारयिष्यति

ఇక్కడ స్నానం చేసిన మనుష్యునికి సర్పజనిత భయం ఉండదు. మరల శ్రాద్ధం ఆచరించుటవలన పితృదేవతలను ఉద్ధరిస్తాడు.

Verse 23

ये भोगा भूतले ख्याता ये दिव्या ये च मानुषाः । नरो नित्यं लभिष्यति न संशयः

భూమిలో ప్రసిద్ధమైన భోగములు—దివ్యమైనవైనా, మానుషమైనవైనా—అవి నరుడు నిత్యం పొందును; సందేహం లేదు.

Verse 24

पुलस्त्य उवाच । ततो हृष्टा बभूवुस्ते मुक्त्वा तद्दारुणं भयम् । देव्याः शरणमापन्नास्तस्थुस्तत्र नगोत्तमे

పులస్త్యుడు పలికెను—అప్పుడు వారు ఆ దారుణ భయాన్ని విడిచి హర్షితులయ్యారు. దేవీ శరణు పొందిన వారు ఆ శ్రేష్ఠ పర్వతమందే నిలిచిరి.

Verse 25

ततः कालेन महता सत्रे पारिक्षितस्य च । निर्वृत्ते ते तदा जग्मुः सुनिर्वृत्ता रसातलम्

తర్వాత దీర్ఘకాలానంతరం, రాజు పరిక్షితుని సత్రయాగం ముగిసినప్పుడు, వారు సంపూర్ణ తృప్తితో అప్పుడే రసాతలానికి వెళ్లిరి.

Verse 26

देव्या चैवाभ्यनुज्ञाताः प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः । कृच्छ्रात्पार्थिवशार्दूल तद्भक्त्या निश्चलीकृताः

దేవి అనుమతి పొందిన వారు, మళ్లీ మళ్లీ ప్రణామములు చేసి, ఓ రాజశార్దూలా! కష్టానంతరం ఆ భక్తిచేత స్థిరచిత్తులయ్యారు.

Verse 27

अद्यापि कृष्णपंचम्यां श्रावणे मासि पार्थिव । सान्निध्यं तत्र कुर्वंति देवीदर्शनलालसाः

హే రాజా, నేటికీ శ్రావణమాస కృష్ణపక్ష పంచమినాడు దేవీ దర్శనాభిలాషులు అక్కడ జాగరణ చేసి పవిత్ర సాన్నిధ్యాన్ని నిలుపుతారు।

Verse 28

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन श्राद्धं तत्र समाचरेत् । स्नानं च पार्थिवश्रेष्ठ य इच्छेच्छ्रेय आत्मनः

కాబట్టి, హే రాజశ్రేష్ఠా, తన పరమ శ్రేయస్సు కోరువాడు అక్కడ సమస్త ప్రయత్నంతో శ్రాద్ధం మరియు స్నానం తప్పక ఆచరించాలి।

Verse 37

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे नागोद्भवतीर्थमाहात्म्य वर्णनंनाम सप्तत्रिंशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణం ఏకాశీతి-సాహస్రీ సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండంలోని తృతీయ అర్బుదఖండంలో ‘నాగోద్భవ తీర్థమాహాత్మ్య వర్ణనం’ అనే ముప్పైఏడవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।