Adhyaya 87

Verse 1

सूत उवाच । तथा तत्रास्ति विप्रेन्द्राः सोमस्यायतनं शुभम् । यस्यापि दर्शनादेव मुच्यते पातकैर्नरः

సూతుడు పలికెను—హే విప్రేంద్రులారా, అక్కడ సోముని (చంద్రదేవుని) శుభమైన ఆలయం ఉంది; దాని దర్శనమాత్రముచేతనే మనిషి పాపముల నుండి విముక్తుడగును.

Verse 2

सोमवारे तु संप्राप्ते सोमस्य ग्रहणे नरः । यस्तं पश्यति पापोऽपि नरकं न स पश्यति

సోమవారం వచ్చినప్పుడు, సోమ (చంద్ర) గ్రహణకాలంలో ఎవడు ఆయనను దర్శిస్తాడో, వాడు పాపి అయినా నరకాన్ని దర్శించడు।

Verse 3

ऋषय ऊचुः । सर्वेषामेव देवानां दृश्यंतेऽत्र समाश्रयाः । अत्र चंद्रस्य चैवैकः कथं जातः समाश्रयः

ఋషులు అన్నారు—ఇక్కడ సమస్త దేవతల ఆశ్రయస్థానాలు దర్శనమిస్తాయి; అయితే ఇక్కడ చంద్రుని ఈ ఒక్క ప్రత్యేక ఆశ్రయం ఎలా ఏర్పడింది?

Verse 4

एतन्नः सूतपुत्रातिचित्रं मनसि वर्तते । तस्माद्वद महाभाग सर्वं त्वं वेत्स्यशेषतः

హే సూతపుత్రా! ఇది మా మనస్సులో అత్యంత ఆశ్చర్యంగా నిలిచింది; కనుక, హే మహాభాగ, నీవు సమస్తాన్ని పూర్తిగా ఎరుగుదువు—దయచేసి చెప్పుము।

Verse 5

सूत उवाच । एनज्जगद्द्विजश्रेष्ठाः सर्वं सोममयं स्मृतम् । तस्मात्प्रतिष्ठिते तस्मिंस्त्रैलोक्यं स्यात्प्रतिष्ठितम्

సూతుడు అన్నాడు—హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా! ఈ సమస్త జగత్తు సోమమయమని స్మృతిలో చెప్పబడింది; కనుక ఆయన అక్కడ ప్రతిష్ఠితుడైతే త్రిలోకమూ ప్రతిష్ఠితమవుతుంది।

Verse 6

एताश्चौषधयः सर्वाः सस्याद्याश्चेह भूतले । सर्वाः सोममयास्ताश्च याभिर्जीवंति जंतवः

ఈ భూమిపై ఉన్న సమస్త ఔషధులు, ధాన్యాది పంటలు—వాటివల్ల జీవులు జీవిస్తారు—అవి అన్నీ నిశ్చయంగా సోమమయమే।

Verse 7

तस्माद्ब्रह्मादयो देवाः सोमं प्राप्य क्रमाद्द्विजाः । तृप्तिं यांति परां हृष्टा यतस्तस्माद्वरोऽत्र सः

కాబట్టి, ఓ ద్విజులారా, బ్రహ్మాది దేవతలు క్రమంగా సోముని పొందిన తరువాత పరమ తృప్తిని పొందుతూ ఆనందిస్తారు; అందుచేత ఇక్కడ ఆయన మహావరముగా ప్రసిద్ధుడు.

Verse 8

अग्निष्टोमादयो यज्ञास्तथा सोमे प्रतिष्ठिताः । तस्य पानाद्यतस्तृप्तिं तत्र यांति द्विजोत्तमाः

అగ్నిష్టోమాది యజ్ఞాలు సోమునందే స్థాపితమై ఉన్నాయి. ఆయనను పానము చేయుటవలన తృప్తి కలుగునందున, ఆ తృప్తికై ఉత్తమ ద్విజులు అక్కడికి వెళ్తారు.

Verse 9

एतस्मात्कारणात्सोमः सर्वेषामधिकः स्मृतः । देवानां दानवानां च स हि पूज्यतमः स्मृतः

ఈ కారణముచేత సోముడు సమస్తులకన్నా అధికుడని స్మరించబడుతున్నాడు. దేవులలోనూ దానవులలోనూ ఆయననే అత్యంత పూజ్యుడిగా భావిస్తారు.

Verse 10

यथान्येषां सुरेन्द्राणां हर्म्याणि धरणीतले । क्रियन्ते रात्रिनाथस्य तद्वत्कुर्वंति मानवाः

ఇతర దేవేంద్రుల కొరకు భూమిపై మహాప్రాసాద-దేవాలయాలు నిర్మించబడినట్లే, రాత్రినాథుడు (చంద్రదేవుడు) కొరకూ మనుష్యులు అలాగే నిర్మిస్తారు.

Verse 11

यैर्येर्नरैर्निशेशस्य प्रासादो विहितः क्षितौ । तेते मुक्तिपदं प्राप्ताः कृत्वाऽथ शुभसंचयम्

భూమిపై నిశేశుడు (చంద్రదేవుడు) కొరకు ఎవరు ఎవరు ప్రాసాద-దేవాలయాన్ని నిర్మించారో, వారు వారు శుభపుణ్యాన్ని సమకూర్చుకొని ముక్తిపదాన్ని పొందారు.

Verse 12

यन्महेश्वरहर्म्याणां सहस्रेण भवेच्छुभम् । तदेके नैव चंद्रस्य प्राप्नुवंति शुभं नराः

మహేశ్వరుని వెయ్యి ప్రాసాద-మందిరాల వల్ల కలిగే శుభపుణ్యం, కొందరు మనుష్యులు కేవలం చంద్రదేవుని (మందిర నిర్మాణం) ద్వారానే అదే శుభఫలంగా పొందుతారు।

Verse 13

अथ चन्द्रोत्थहर्म्यस्य माहात्म्यं तद्द्विजोत्तमाः । ज्ञात्वा ब्रह्मादयो देवा भयसंत्रस्तमानसाः । तद्विघ्नार्थमिदं प्रोचुर्मेरुमूर्धानमाश्रिताः

అనంతరం, ఓ ద్విజోత్తములారా, ఈ చంద్రోత్థ ప్రాసాద-మందిర మహిమను తెలిసికొని బ్రహ్మాది దేవతలు మనస్సులో భయంతో కలవరపడ్డారు; మేరువు శిఖరాన్ని ఆశ్రయించి దానికి విఘ్నం కలిగించుటకై ఈ మాటలు పలికారు।

Verse 14

सौम्यर्क्षे सोमवारेण सौम्ये मासि च संस्थिते । तिथौ च सोमदेवत्ये प्राप्ते सोमग्रहे तथा । सकारैः पंचभिर्युक्ते काले सोमस्य मंदिरम्

నక్షత్రం శుభంగా ఉండి, సోమవారం, శుభమాసం, సోమదేవత అధిష్ఠిత తిథి వచ్చినప్పుడు, సోమగ్రహం కూడా ఉదయించినప్పుడు—మరియు ‘స’ అనే ఐదు శుభలక్షణాలతో యుక్తమైన కాలంలో—సోమదేవుని మందిరాన్ని స్థాపించాలి।

Verse 15

य एकाहेन संपाद्य प्रासादं स्थापयिष्यति । चंद्रं स सर्वदेवोत्थहर्म्यस्याप्नोति सत्फलम्

ఎవడు ఒకే రోజులో కార్యాన్ని పూర్తిచేసి చంద్రదేవుని ప్రాసాద-మందిరాన్ని స్థాపిస్తాడో, అతడు సమస్త దేవతల పుణ్యఫలంతో జనించిన ప్రాసాద-శ్రైనుకు సమానమైన సత్ఫలాన్ని పొందుతాడు।

Verse 16

सहस्रगुणितं सम्यक्छ्रद्धापूतेन चेतसा । अन्यथा यस्तु चंद्रस्य प्रासादं प्रकरिष्यति

శ్రద్ధతో శుద్ధమైన మనస్సుతో విధిపూర్వకంగా చేస్తే ఫలం వెయ్యిరెట్లు వృద్ధి చెందుతుంది; కానీ ఎవడు ఇతరథా (అశ్రద్ధగా లేదా అవిధిగా) చంద్రదేవుని ప్రాసాద-మందిరాన్ని నిర్మిస్తాడో, అతని ఫలం హీనమవుతుంది।

Verse 17

वंशोच्छेदं समासाद्य नरकं स प्रयास्यति । एतस्मात्कारणाद्भीता न कुर्वंति नरा भुवि

వంశనాశం కలిగినవాడు నరకానికి చేరుతాడు. అందుకే భయంతో భూమిపై మనుష్యులు ఆ అనుచిత కార్యాన్ని చేయరు.

Verse 18

प्रासादं रात्रिनाथस्य सुपुण्यमपि सद्द्विजाः । य एष रात्रिनाथस्य क्षेत्रेऽत्रैव व्यवस्थितः

హే సద్బ్రాహ్మణులారా, రాత్రినాథుని ఈ మహాపుణ్యప్రదమైన ప్రాసాదం రాత్రినాథ క్షేత్రంలో ఇక్కడే స్థాపితమై ఉంది.

Verse 19

प्रासादस्त्वंबरीषेण भूभुजा स विनिर्मितः । कथंचित्समयं प्राप्य यथोक्तं शास्त्रचिंतकैः

ఈ ప్రాసాదాన్ని భూపతి అంబరీషుడు నిర్మించాడు. తగిన సమయం లభించగా శాస్త్రవేత్తల ఆదేశానుసారం యథావిధిగా కట్టించాడు.

Verse 20

तस्यैवोत्तरदिग्भागे द्वितीयोऽन्यः प्रतिष्ठितः । चन्द्रमा धंधुमारेण तद्वत्सोऽपि प्रतिष्ठितः

ఆ ఆలయానికి ఉత్తర దిక్భాగంలో మరో రెండవ ఆలయం స్థాపించబడింది. అక్కడ ధంధుమారుడు చంద్రమాను ప్రతిష్ఠించాడు; అలాగే అతని కుమారుడూ ప్రతిష్ఠించాడు.

Verse 21

ततश्च तौ महीपालौ तत्प्रभावादुभौ द्विजाः । गतौ च परमां सिद्धिं जन्ममृत्युविवर्जिताम्

ఆ తరువాత, హే బ్రాహ్మణులారా, ఆ (క్షేత్ర) ప్రభావంతో ఆ ఇద్దరు రాజులు జననమరణరహితమైన పరమసిద్ధిని పొందారు.

Verse 22

प्रासादोऽन्यस्तृतीयस्तु क्षेत्रे प्राभासिके तथा । इक्ष्वाकुणा नरेंद्रेण श्रद्धायुक्तेन निर्मितः

ప్రాభాసిక పుణ్యక్షేత్రంలో అలాగే మూడవదిగా మరొక ప్రాసాదము (మందిరము) నిర్మించబడెను; శ్రద్ధాయుతుడైన నరేంద్రుడు ఇక్ష్వాకు దానిని కట్టించెను.

Verse 23

प्रासादत्रयमेतद्धि मुक्त्वात्र धरणीतले । अपरो नास्ति चन्द्रस्य सत्यमेतन्मयोदितम् । एकोऽस्ति नर्मदातीरे पुण्ये रेवोरिसंगमे

భూమిపై ఇక్కడ ఈ మూడు ప్రాసాదములను తప్ప చంద్రునికి మరొక (అటువంటి) ఆలయం లేదు—ఇది నేను చెప్పిన సత్యము. అయితే నర్మదా తీరంలో, పుణ్యమైన రేవా సంగమంలో ఇంకొకటి ఉంది.

Verse 24

एतद्वः सर्वमाख्यातं चन्द्रमाहात्म्यमुत्तमम् । पठतां शृण्वतां चापि सर्वपातकनाशनम्

చంద్రుని ఈ ఉత్తమ మహాత్మ్యమును నేను మీకు సమగ్రంగా వివరించితిని. దీన్ని పఠించువారికీ వినువారికీ సమస్త పాపములు నశించును.

Verse 87

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठेनागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहत्म्ये सोमप्रासादमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्ताशीतितमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణము, ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహిత, షష్ఠ నాగరఖండము, హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యములో ‘సోమప్రాసాదమాహాత్మ్యవర్ణనము’ అను ఎనభైఏడవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది.