Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

Devanagari script

एतन्नः सूतपुत्रातिचित्रं मनसि वर्तते । तस्माद्वद महाभाग सर्वं त्वं वेत्स्यशेषतः

Transliteration

etannaḥ sūtaputrāticitraṃ manasi vartate | tasmādvada mahābhāga sarvaṃ tvaṃ vetsyaśeṣataḥ

Translation

హే సూతపుత్రా! ఇది మా మనస్సులో అత్యంత ఆశ్చర్యంగా నిలిచింది; కనుక, హే మహాభాగ, నీవు సమస్తాన్ని పూర్తిగా ఎరుగుదువు—దయచేసి చెప్పుము।

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

• नः: our/to us
• नः: षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th); बहुवचन-प्रयोग (our); एन्क्लिटिक रूप

• सूतपुत्र: O son of Sūta
• सूतपुत्र: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति (Vocative); एकवचन

• अतिचित्रम्: very wondrous
• अतिचित्रम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अति (अव्यय-उपसर्ग/पूर्वपद) + चित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; (एतत् इति विशेषण)

• मनसि: in the mind
• मनसि: अधिकरण (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन

• वर्तते: exists/occurs
• वर्तते: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: वृत् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present); आत्मनेपद; प्रथम-पुरुष; एकवचन

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: हेतु/अपादान (Cause/Ablative sense)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तस्मात् इति अव्ययीभाव-प्रायः; अपादानार्थक (ablatival adverb: therefore/from that)

• वद: tell/speak
• वद: क्रिया (Command)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative); परस्मैपद; मध्यम-पुरुष (2nd person); एकवचन

• महाभाग: O fortunate one
• महाभाग: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति; एकवचन

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

• वेत्स्य: will know
• वेत्स्य: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future); परस्मैपद; मध्यम-पुरुष; एकवचन

• अशेषतः: completely/without remainder
• अशेषतः: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: अशेष (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित-प्रत्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

Speaker

Ṛṣis (Sages)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sūta (Sūtaputra)

Visual Art Cues

Scene: Sages respectfully addressing Sūta, palms joined, with an air of wonder; Sūta seated slightly elevated with a manuscript or rosary, ready to explain the mystery.

Characters & Entities

• Ṛṣis
• Sūta

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Humility and sincere questioning are honored; sacred knowledge is transmitted through attentive dialogue.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Indirectly, the Soma abode and the wider sacred complex; the verse serves as the narrative bridge to the māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it requests exposition of the tīrtha’s origin and greatness.