Adhyaya 70
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 70

Adhyaya 70

ఈ అధ్యాయంలో సూతుడు కార్త్తికేయునికి సంబంధించిన పాపనాశక ‘శక్తి’ను, ఆ శక్తి కారణంగా ఏర్పడిన విశాలమైన, స్వచ్ఛజల కుండాన్ని వివరిస్తాడు. అక్కడ స్నానం చేసి పూజ చేస్తే జీవితకాలంలో కూడిన పాపాలు తక్షణమే నశించి మోక్షప్రద ఫలం లభిస్తుందని చెప్పబడింది. ఋషులు ఆ శక్తి యొక్క కాలం, ప్రయోజనం, ప్రభావం గురించి ప్రశ్నిస్తారు. తదనంతరం సూతుడు తారకాసురుని కారణకథను చెబుతాడు. హిరణ్యాక్ష వంశజుడైన దానవుడు తారకుడు గోకర్ణంలో ఘోర తపస్సు చేసి శివుని ప్రసన్నం చేస్తాడు; శివుడు అతనికి దేవతలచేత దాదాపు అజేయత్వం కలిగే వరం ఇస్తాడు, అయితే శివుడు స్వయంగా అతన్ని సంహరించడు అనే అంతర్లీన నియమం ఉంటుంది. వరబలంతో తారకుడు దేవతలపై దీర్ఘ యుద్ధం చేస్తాడు; వారి యుక్తులు, ఆయుధాలు ఫలించవు. ఇంద్రుడు బృహస్పతిని ఆశ్రయిస్తాడు. బృహస్పతి తత్త్వన్యాయాన్ని తెలిపి—శివుడు తన వరప్రాప్తుడిని నశింపజేయడు; కాబట్టి శివపుత్రుడే సేనానిగా నియమితుడై తారకుణ్ని జయించాలి అని సూచిస్తాడు. శివుడు పార్వతితో కలిసి కైలాసానికి వెళ్లి నివృత్తుడవుతాడు; దేవతలు భయంతో వాయువును పంపి సృష్టిక్రియలో విఘ్నం కలిగిస్తారు. శివుడు తేజోవీర్యాన్ని నియంత్రించి ఎక్కడ నిలపాలని అడుగగా అగ్ని దానిని ధరిస్తాడు; కానీ అసహ్యమై భూమిపై శరస్తంబంలో (రెడ్డి పొదల్లో) విడిచిపెడతాడు. ఆ బీజానికి ఆరు కృత్తికలు రక్షకులవుతారు—ఇదే స్కంద/కార్త్తికేయ జననానికి, తారకవధానికి పూర్వసూచన. ఇలా తీర్థకుండ మహిమను దివ్యశక్తి యొక్క నిలుపుదల-స్థానాంతరణలతో, కార్త్తికేయుని రక్షకకార్యంతో అనుసంధానిస్తుంది.

Shlokas

Verse 1

। सूत उवाच । तथान्यापि च तत्रास्ति शक्तिः पापप्रणाशिनी । कार्तिकेयेन निर्मुक्ता हत्वा वै तारकं रणे

సూతుడు అన్నాడు—అక్కడ మరొక పాపనాశినీ శక్తి (భాలం) కూడా ఉంది; కార్తికేయుడు యుద్ధంలో తారకుణ్ణి సంహరించి దానిని విసిరాడు।

Verse 2

तथास्ति सुमहत्कुण्डं स्वच्छोदकसमावृतम् । तेनैव निर्मितं तत्र यः स्नात्वा तां प्रपूजयेत् । स पापान्मुच्यते सद्य आजन्ममरणांति कात्

అలాగే అక్కడ స్వచ్ఛమైన నీటితో నిండిన అతి మహత్తర కుండం ఉంది; దానిని ఆయనే నిర్మించాడు. ఎవడు అందులో స్నానం చేసి ఆ శక్తి (భాలం)ను పూజిస్తాడో, అతడు జన్మనుండి మరణసమీపం వరకు కూడిన పాపాల నుండి తక్షణమే విముక్తుడవుతాడు।

Verse 3

ऋषय ऊचुः । कस्मिन्काले विनिर्मुक्ता सा शक्तिस्तेन नो वद । किमर्थं स्वामिना तत्र किंप्रभावा वद स्वयम्

ఋషులు అన్నారు—ఆయన ఆ శక్తిని (భాలాన్ని) ఏ కాలంలో విడుదల చేశాడు? మాకు చెప్పండి. దాని స్వామి దానిని అక్కడ ఏ ప్రయోజనంతో స్థాపించాడు? దాని ప్రభావం ఏమిటో మీరు స్వయంగా చెప్పండి.

Verse 4

सूत उवाच । पुरासीत्तारकोनाम दानवोऽतिबलान्वितः । हिरण्याक्षस्य दायादस्त्रैलोक्यस्य भयावहः

సూతుడు అన్నాడు—పూర్వకాలంలో తారక అనే దానవుడు ఉండెను; అతడు అపార బలసంపన్నుడు. హిరణ్యాక్షుని వంశజుడై, త్రిలోకములకు భయంకరుడయ్యెను.

Verse 5

स ज्ञात्वा जनकं ध्वस्तं विष्णुना प्रभविष्णुना । तपस्तेपे ततस्तीव्रं गोकर्णं प्राप्य पर्वतम्

ప్రభవిష్ణువైన విష్ణువు తన తండ్రిని సంహరించాడని తెలిసిన వెంటనే, అతడు గోకర్ణ పర్వతానికి చేరి ఘోర తపస్సు ఆచరించెను.

Verse 6

यावद्वर्षसहस्रांतं शीर्णपर्णा शनः स्थितः । ध्यायमानो महादेवं कायेन मनसा गिरा

వెయ్యి సంవత్సరాల అంతం వరకు అతడు అక్కడే నిలిచి, క్రమంగా క్షీణిస్తూ, దేహ-మన-వాక్కులతో మహాదేవుని ధ్యానించెను.

Verse 7

वरुपूजोपहारैश्च नैवेद्यैर्विविधैस्ततः । ततो वर्षसहस्रांते स दैत्यो दुःखसंयुतः

అక్కడ వరప్రద పూజోపహారాలతోను, వివిధ నైవేద్యాలతోను ఆరాధించెను; అయినా వెయ్యి సంవత్సరాల చివరికి ఆ దైత్యుడు దుఃఖంతోనే ఉన్నాడు.

Verse 8

ज्ञात्वा रुद्रमसंतुष्टं ततो रौद्रं तपोऽकरोत् । विनिष्कृत्त्यात्ममांसानि जुहोतिस्म हुताशने

రుద్రుడు ఇంకా సంతుష్టుడు కాడని తెలిసి, అతడు తరువాత ఘోరమైన రౌద్ర తపస్సు చేశాడు. తన శరీర మాంసఖండాలను కోసి హుతాశన అగ్నిలో ఆహుతులుగా సమర్పించెను।

Verse 9

ततस्तुष्टो महादेवो वृषारूढ उमापतिः । सर्वैरेव गणैः सार्धं तस्य संदर्शनं ययौ

అప్పుడు వృషారూఢుడు, ఉమాపతి మహాదేవుడు ప్రసన్నుడై, తన సమస్త గణాలతో కలిసి అతనికి దర్శనం ఇవ్వడానికి వచ్చెను।

Verse 10

तत्र प्रोवाच संहृष्टस्तारनादेन नादयन् । दिशः सर्वा महादेवो हर्ष गद्गदया गिरा

అక్కడ మహాదేవుడు పరమానందంతో, తారనాదంలా ప్రతిధ్వనింపజేస్తూ పలికెను; హర్షంతో కంపించే ఆయన వాక్కు అన్ని దిశలను నింపెను।

Verse 11

भोभोस्तारक तुष्टोऽस्मि साहसं मेदृशं कुरु । प्रार्थयस्व मनोऽभीष्टं येन ते प्रददाम्यहम्

“ఓ ఓ తారకా! నేను ప్రసన్నుడను. నీ ధైర్యమైన వరప్రార్థనను చెప్పు. నీ మనసుకు ఇష్టమైనదాన్ని కోరుకో—నేను నీకు ప్రసాదిస్తాను.”

Verse 12

तारक उवाच । अजेयः सर्वदेवानां त्वत्प्रसादादहं विभो । यथा भवामि संग्रामे त्वां विहाय तथा कुरु

తారకుడు అన్నాడు—“హే విభో! మీ ప్రసాదంతో నేను సమస్త దేవతలకు అజేయుడనై ఉండాలి. యుద్ధంలో మిమ్మల్ని తప్ప నా అజేయత్వం నిలిచేలా వరమివ్వండి.”

Verse 13

भगवानुवाच । मत्प्रसादादसंदिग्धं सर्वमेतद्भविष्यति । त्वया यत्प्रार्थितं दैत्य त्वमेको बलवानिह

భగవానుడు పలికెను—నా ప్రసాదముచేత ఇవన్నీ నిస్సందేహంగా జరుగును. ఓ దైత్యా, నీవు ప్రార్థించినది తప్పక లభించును; ఇక్కడ నీవొక్కడే అత్యంత బలవంతుడవగుదువు.

Verse 14

एवमुक्त्वा महादेवः स्वमेव भवनं गतः । तारकश्चापि संहृष्टस्तथैवनिज मन्दिरम्

ఇట్లు పలికి మహాదేవుడు తన స్వధామమునకు వెళ్లెను. తారకుడును హర్షితుడై అలాగే తన స్వమందిర-ప్రాసాదమునకు తిరిగెను.

Verse 15

ततो दानवसैन्येन महता परिवारितः । गतः शक्रपुरीं योद्धुं विख्याताममरावतीम्

అనంతరం మహత్తర దానవసైన్యముచే పరివృతుడై, యుద్ధార్థం శక్రపురి—లోకవిఖ్యాత అమరావతీ—వైపు సాగెను.

Verse 16

अथाभवन्महायुद्धं देवानां दानवैः सह । यावद्वर्षसहस्रांते मृत्युं कृत्वा निवर्तनम्

అప్పుడు దేవులు దానవులతో మహాయుద్ధము జరిగింది. అది వెయ్యి సంవత్సరాల అంతమువరకు సాగి—మరణసంహారము చేసి—తదనంతరం వారు వెనుదిరిగిరి.

Verse 17

तत्राभवत्क्षयो नित्यं देवानां रणमूर्धनि । विजयो दानवानां च प्रसादाच्छूलपा णिनः

అక్కడ యుద్ధముఖమున దేవులకు నిత్యక్షయము కలిగెను; శూలపాణి ప్రభువు ప్రసాదముచేత దానవులకే విజయము కలిగెను.

Verse 18

ततश्चक्रुरुपायांस्ते विजयाय दिवौकसः । वर्माणि सुविचित्राणि यन्त्राणि परिखास्तथा

అప్పుడు స్వర్గవాసులైన దేవతలు విజయార్థం ఉపాయాలు చేసిరి—అత్యద్భుతంగా నిర్మితమైన కవచాలు, యుద్ధయంత్రాలు, అలాగే రక్షణార్థం పరీఖలును ఏర్పరచిరి।

Verse 19

अन्यान्यपि शरीरस्य रक्षणार्थं प्रयत्नतः । तथैव योधमुख्यानां विशेषाद्द्विजसत्तमाः

శరీరరక్షణార్థం వారు మరెన్నో రక్షణోపాయాలను మహా ప్రయత్నంతో ఏర్పాటు చేసిరి—ప్రత్యేకంగా ప్రధాన యోధుల కొరకు, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా।

Verse 20

ससृजुस्ते सुराधीशा दानवेभ्यो दिवानिशम्

ఆ దేవాధీశులు దానవులపై పగలు రాత్రి తమ బలమును, ఆయుధములను విసర్జించి దాడి చేయించిరి।

Verse 21

मुद्गरा भिंडिपालाश्च शतघ्न्योऽथ वरेषवः । प्रासाः कुन्ताश्च भल्लाश्च तस्मिन्काले विनिर्मिताः । विशेषाहवसंबन्धव्यूहानां प्रक्रियाश्च याः

ఆ కాలమున గదలు, భిణ్డిపాలాలు, శతఘ్నీలు, ఉత్తమ బాణాలు; అలాగే ప్రాసాలు, కుంతాలు, భల్లశస్త్రాలు నిర్మించబడినవి—మరియు ప్రత్యేక యుద్ధరీతులకు తగిన వ్యూహరచన విధానములును ఏర్పడినవి।

Verse 22

तथान्यानि विचित्राणि कूटयुद्धान्यनेकशः । भीषिकाः कुहकाश्चैव शक्रजालानि कृत्स्नशः

అలాగే అనేక విధాల విచిత్రమైన కూటయుద్ధాలు కూడా రూపొందించబడినవి—భయంకర ఉపకరణాలు, మోసపూరిత యంత్రాలు, మరియు సంపూర్ణంగా శక్రజాలమువంటి మాయాజాలాలు।

Verse 23

न च ते विजयं प्रापुस्तथापि द्विजसत्तमाः । दानवेभ्यो महायुद्धे प्रहारैर्जर्जरीकृताः

అయినప్పటికీ, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా, వారు విజయాన్ని పొందలేదు; ఆ మహాయుద్ధంలో దానవుల ప్రహారాలతో వారు చిత్తుచిత్తుగా అయ్యారు.

Verse 24

अथ प्राह सहस्राक्षो भयत्रस्तो बृहस्पतिम् । दिनेदिने वयं दैत्यैर्विजयामो द्विजोत्तम

అప్పుడు భయంతో వణికిన సహస్రాక్షుడు (ఇంద్రుడు) బృహస్పతితో అన్నాడు— “ఓ ద్విజోత్తమా, రోజురోజుకీ మేము దైత్యుల చేత ఓడిపోతున్నాము.”

Verse 25

यथायथा रणार्थाय सदुपायान्करोम्यहम् । तथातथा पराभूतिर्जायते मे महाहवे

యుద్ధార్థం నేను ఎంతెంత మంచి ఉపాయాలు చేసినా, అంతెంతగా ఆ మహాయుద్ధంలో నాకు మళ్లీ మళ్లీ పరాజయమే కలుగుతోంది.

Verse 26

तदुपायं सुराचार्य स्वबुद्ध्या त्वं प्रचिन्तय । येन मे स्याज्जयो युद्धे तव कीर्तिरनिन्दिता ०

కాబట్టి, ఓ దేవగురువా, నీ స్వబుద్ధితో ఆ ఉపాయాన్ని ఆలోచించు; దానివల్ల యుద్ధంలో నాకు జయం కలగాలి, నీ కీర్తి కూడా నిందారహితంగా నిలవాలి.

Verse 27

सूत उवाच । ततो बृहस्पतिः प्राह चिरं ध्यात्वा शचीपतिम् । प्रहृष्टवदनो ज्ञात्वा जयोपायं महाहवे

సూతుడు చెప్పెను— ఆపై బృహస్పతి శచీపతి (ఇంద్రుడు)ను దీర్ఘకాలం ధ్యానించి పలికెను; మహాయుద్ధంలో జయోపాయాన్ని గ్రహించి ఆయన ముఖం ఆనందంతో వికసించింది.

Verse 28

मया शक्र परिज्ञातः स उपायो महाहवे । जीयन्ते शत्रवो येन लीलयैवापि भूरिशः

హే శక్రా! మహాసంగ్రామంలో ఆ ఉపాయాన్ని నేను గ్రహించితిని; దానివల్ల, హే మహాబలవంతుడా, శత్రువులు లీలగానే జయింపబడుదురు।

Verse 29

यदाभीष्टं वरं तेन प्रार्थितस्त्रिपुरांतकः । तदैवं वचनं प्राह प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः

అతడు అభీష్ట వరాన్ని కోరుతూ త్రిపురాంతకుడు (శివుడు)ను ప్రార్థించగా, అప్పుడు అతడు మళ్లీ మళ్లీ నమస్కరించి ఈ వాక్యమును పలికెను।

Verse 30

अजेयः सर्वदेवानां त्वत्प्रसादादहं विभो । यथा भवामि संग्रामे त्वां विहाय तथा कुरु

హే విభో! నీ ప్రసాదమువల్ల నేను సమస్త దేవతలకు అజేయుడను; సంగ్రామంలో నీ ప్రత్యక్ష సాన్నిధ్యం లేకున్నా నేను యథాతథంగా ఉండునట్లు చేయుము।

Verse 31

न तं स्वयं महादेवः स्वशिष्यं सूदयिष्यति । विषवृक्षमपि स्थाप्य कश्छिनत्ति पुनः स्वयम्

మహాదేవుడు తన శిష్యుని తానే సంహరించడు; విషవృక్షాన్ని నాటి, దానిని మళ్లీ తన చేతులతో ఎవరు నరికెదరు?

Verse 32

यो वै पिता स पुत्रः स्याच्छ्रुतिवाक्यमिदं स्मृतम् । तस्माज्जनयतु क्षिप्रं हरस्तन्नाशकृत्सुतम्

‘యో వై పితా స పుత్రః స్యాత్’ అని శ్రుతివాక్యం స్మరించబడింది; కావున హరుడు శీఘ్రమే అతని నాశకర్తయైన కుమారుని జనింపజేయుగాక।

Verse 33

येन सेनाधिपत्ये तं विनियोज्य महाहवम् । कुर्मो दैत्यैः समं शस्त्रैः प्राप्नुयाम ततो जयम्

అతనిని సేనాధిపతిగా నియమించి మహాయుద్ధంలో ప్రవేశిద్దాం; దానవులతో సమాన ఆయుధాలతో సమరించి తరువాత విజయాన్ని పొందుదాం।

Verse 34

एष एव उपायोऽत्र मया ते परिकीर्तितः । विजयाय सहस्राक्ष नान्योऽस्ति भुवनत्रये

హే సహస్రాక్షా! విజయార్థం ఇక్కడ నేను నీకు చెప్పినది ఇదే ఒక్క ఉపాయం; త్రిభువనములలో దీనికన్నా మరొక మార్గం లేదు।

Verse 35

ततो देवगणैः सर्वैः समेतः पाकशासनः । तमर्थं प्रोक्तवाञ्छंभुं विनयावनतः स्थितः

అప్పుడు పాకశాసనుడైన ఇంద్రుడు సమస్త దేవగణాలతో కలిసి శంభువును సమీపించి, వినయంతో వంగి నిలిచి తన ఉద్దేశ్యాన్ని నివేదించాడు।

Verse 36

सुतस्य जननार्थाय कुरु यत्नं वृषध्वज । येन सेनाधिपत्ये तं योजयामि दिवौकसाम्

హే వృషధ్వజా! పుత్ర జననార్థం ప్రయత్నం చేయుము; అప్పుడు నేను అతనిని దేవలోక సేనల సేనాధిపతిగా నియమించగలను।

Verse 37

प्राप्नोम्यहं च संग्रामे विजयं त्वत्प्रसादतः । निहत्य दानवान्सर्वांस्तारकेण समन्वितान्

మరియు నీ ప్రసాదముచేత నేను యుద్ధంలో విజయాన్ని పొందుదును; తారకునితో కలిసిన సమస్త దానవులను సంహరించి।

Verse 38

नान्यथा विजयो मे स्यात्संग्रामे दानवैः सह । इति मां प्राह देवेज्यो ज्ञात्वा सम्यङ्महामतिः

“లేకపోతే దానవులతో యుద్ధంలో నాకు విజయము కలుగదు।” పరిస్థితిని సమ్యక్‌గా గ్రహించిన మహామతి దేవేజ్యుడు (బృహస్పతి) నాతో ఇలా పలికెను।

Verse 39

अथोवाच विहस्योच्चैः शंकरस्त्रिदशेश्वरम् । करिष्यामि वचः क्षिप्रं तव शक्र न संशयः

అప్పుడు శంకరుడు గట్టిగా నవ్వుతూ త్రిదశేశ్వరునితో పలికెను— “హే శక్రా, సందేహం లేదు; నీ వాక్యాన్ని నేను శీఘ్రమే నెరవేర్చుదును।”

Verse 40

पुत्रमुत्पादयिष्यामि सर्वदैत्यविनाशकम् । यं त्वं सेनापतिं कृत्वा जयं प्राप्स्यसि सर्वदा

“సర్వ దైత్యనాశకుడైన కుమారుని నేను ఉత్పన్నం చేయుదును. అతనిని సేనాపతిగా నియమించి నీవు ఎల్లప్పుడూ విజయాన్ని పొందుదువు.”

Verse 41

एवमुक्त्वा महादेवो गत्वा कैलास पर्वतम् । गौर्या समं ततश्चक्रे कामधर्मं यथोचितम्

ఇలా చెప్పి మహాదేవుడు కైలాస పర్వతానికి వెళ్లి, గౌరీతో కలిసి యథోచితంగా కామధర్మాన్ని ఆచరించెను।

Verse 42

हावैर्भावैः समोपेतं हास्यैरन्यैस्तदात्मिकैः । यावद्वर्षसहस्रांतं दिव्यं चैव निमेषवत्

హావభావాలు, స్నిగ్ధ భావాలు, హాస్యములు మొదలైన వాటితో నిండిన ఆ దివ్య కాలము—వెయ్యి సంవత్సరాల అంతం వరకు సాగినదైనా—నిమిషమాత్రంలా గడిచిపోయెను।

Verse 43

अथ देवगणाः सर्वे भयसंत्रस्तमानसाः । चक्रुर्मंत्रं तदर्थं हि तारकेण प्रपीडिताः

అప్పుడు సమస్త దేవగణములు భయంతో కలవరపడిన మనస్సులతో, తారకుని చేత పీడింపబడుచు, ఆ ప్రయోజనార్థమే ఒక మంత్రాన్ని నిర్మించిరి।

Verse 44

सहस्रं वत्सराणां तु रतासक्तस्य शूलिनः । अतिक्रांतं न देवानां तेन कृत्यं विनिर्मितम्

శూలి (శివుడు) రతి-సంయోగాసక్తుడై వెయ్యి సంవత్సరములు అలాగే నిలిచెను; ఆ కాలమంతా దేవతలు ఆయనపై ఆధారమైన తమ కర్తవ్యాన్ని సిద్ధింపజేయలేకపోయిరి।

Verse 45

तस्माद्गच्छामहे तत्र यत्र देवो महेश्वरः । संतिष्ठते समं गौर्या कैलासे विजने स्थितः

కాబట్టి రండి, గౌరీతో సమంగా కైలాస పర్వతంలోని నిర్జనస్థలంలో నివసించుచున్న దేవ మహేశ్వరుని వద్దకు వెళ్లుదాం।

Verse 46

ततस्तत्रैव संजग्मुः सर्वे देवाः सवासवाः । उद्वहन्तः परामार्तिं तारकारिसमुद्भवाम्

అప్పుడు అక్కడే వాసవుడు (ఇంద్రుడు) సహా సమస్త దేవతలు సమవేతులై, తారకారికి (స్కందునికి) సంబంధించినదై ఉద్భవించిన మహా ఆర్తిని మోసుకొనిరి।

Verse 47

अथ कैलासमासाद्य यावद्यांति भवांतिकम् । निषिद्धा नंदिना तावन्न गंतव्यमतः परम्

తర్వాత కైలాసమును చేరి భవుడు (శివుడు) సమీపమునకు వెళ్లుచుండగా, నంది వారిని ఆపి—“ఇక్కడి నుండి ముందుకు వెళ్లరాదు” అని నిషేధించెను।

Verse 48

रहस्ये भगवान्सार्धं पार्वत्या समवस्थितः । अस्माकमपि नो गम्यं तस्मात्तावन्न गम्यताम्

భగవంతుడు పార్వతీదేవితో కలిసి రహస్యంగా నివసిస్తున్నాడు; అక్కడికి ప్రవేశం మాకుకూడా అనుమతికాదు. కనుక ఇప్పటికి ముందుకు సాగవద్దు.

Verse 49

ततस्तैर्विबुधैः सर्वैः प्रेषितस्तत्र चानिलः । किं करोति महादेवः शीघ्रं विज्ञायतामिति

అప్పుడు ఆ దేవతలందరూ అనిలుడు (వాయువు)ను అక్కడికి పంపి—“మహాదేవుడు ఏమి చేస్తున్నాడో త్వరగా తెలుసుకో” అని అన్నారు.

Verse 50

अथ वायुर्गतस्तत्र यत्रास्ते भगवाञ्छिवः । गौर्या सह रतासक्त आनन्दं परमं गतः

తర్వాత వాయువు భగవాన్ శివుడు ఉన్న చోటికి వెళ్లాడు; గౌరీతో సంగమాసక్తుడై ఆయన పరమానందంలో లీనమై ఉన్నాడు.

Verse 51

अथ प्रचलिते शुक्रे स्थानादप्राप्तयोनिके । देवेन वीक्षितो वायुर्नातिदूरे व्यवस्थितः

అప్పుడు శుక్రం కదలిక పొందిన వేళ—ఇంకా తన స్థానానికీ యోనికీ చేరకముందే—దేవుడు దగ్గరలో నిలిచిన వాయువును గమనించాడు.

Verse 52

ततो व्रीडा समोपेतस्तत्क्षणादेव चोत्थितः । भावासक्तां प्रियां त्यक्त्वा मा मोत्तिष्ठेतिवादिनीम्

అప్పుడు లజ్జతో కప్పబడి ఆయన ఆ క్షణమే లేచాడు; “లేవకండి” అని చెప్పుతున్న, ప్రేమలో లీనమైన ప్రియను విడిచాడు.

Verse 53

अब्रवीदथ तं वायुं विनयावनतं स्थितम् । किमर्थं त्वमिहायातः कच्चित्क्षेमं दिवौकसाम्

అప్పుడు వినయంగా వంగి నిలిచిన వాయువుతో ఆయన పలికెను— “ఏ కార్యార్థమై నీవు ఇక్కడికి వచ్చితివి? దివ్యలోకవాసులైన దేవులు క్షేమమా?”

Verse 54

वायुरुवाच । एते शक्रादयो देवा नंदिना विनिवारिताः । तारकेण हतोत्साहास्तिष्ठंति गिरिरोधसि

వాయువు పలికెను— “ఇంద్రాది దేవులు నందిచేత నిరోధింపబడ్డారు. తారకునిచేత ఉత్సాహం చెదిరి, వారు పర్వతపు ఒడ్డున నిలిచియున్నారు.”

Verse 55

तस्मादेतान्समाभाष्य समाश्वास्य च सादरम् । प्रेषयस्व द्रुतं तत्र यत्र ते दानवाः स्थिताः

“కాబట్టి వారితో సంభాషించి, సాదరంగా ధైర్యం చెప్పి, ఆ దానవులు ఉన్న చోటికి వారిని త్వరగా పంపుము.”

Verse 56

अथ तानाह्वयामाम तत्क्षणात्त्रिपुरांतकः । संप्राह चविषण्णास्यः कृतांजलिपुटान्स्थितान्

అప్పుడు త్రిపురాంతకుడు క్షణమాత్రంలో వారిని పిలిచి, విషణ్ణముఖులై అంజలి బద్ధంగా నిలిచిన వారితో ఇలా పలికెను.

Verse 57

श्रीभगवानुवाच । युष्मत्कृते समारंभः पुत्रार्थं यो मया कृतः । स्वस्थानाच्चलिते शुक्रे कृतो मोघोद्य वायुना

శ్రీభగవానుడు పలికెను— “మీ కోసమే పుత్రప్రాప్తి నిమిత్తం నేను ప్రారంభించిన యత్నం; నేడు వాయువుచేత బీజము స్వస్థానమునుండి చలించిపోవడంతో వ్యర్థమైంది.”

Verse 58

एतद्वीर्यं मया धैर्यात्स्तंभितं लिंगमध्यगम् । अमोघं तिष्ठते सर्वं क्व दधामि निवेद्यताम्

ధైర్యబలంతో నేను ఈ మహావీర్యాన్ని నియంత్రించి లింగమధ్యంలో నిలిపితిని. ఇది సర్వథా అమోఘంగా నిలిచియున్నది—దీనిని ఎక్కడ స్థాపించుదును?

Verse 59

येन संजायते पुत्रो दानवांतकरः परः । सेनानाथश्च युष्माकं दुर्द्धरः समरे परैः

దీనివలన ఒక కుమారుడు జన్మించును—పరముడు, దానవాంతకుడు. అతడే మీ సేనానాథుడై, సమరంలో శత్రువులకు దుర్ధర్షుడుగా ఉండును.

Verse 60

एतत्कल्पाग्निसंकाशं धर्तुं शक्नोति नापरः । विना वैश्वानरं तस्माद्दधात्वेष सनातनम्

ఇది కల్పాంతాగ్నివలె ఉంది; దీనిని మరెవ్వరూ ధరించలేరు. కనుక వైశ్వానరుడు (అగ్ని) ఈ సనాతన శక్తిని స్వీకరించి ధరించుగాక.

Verse 61

येन तत्र प्रमुञ्चामि सुताय विजयाय च । एतद्वीर्यं महातीव्रं द्वादशार्कसमप्रभम्

అక్కడ నేను దానిని కుమారజననమునకును విజయమునకును విడుదల చేయుటకు. ఈ వీర్యము మహాతీవ్రమైనది, ద్వాదశ సూర్యసమ ప్రభ కలది.

Verse 62

अथ प्राहुः सुराः सर्वे वह्निं संश्लाघ्य सादराः । त्वं धारयाग्ने वक्त्रांते वीर्यमेतद्भवोद्भवम्

అప్పుడు సమస్త దేవతలు అగ్నిని సాదరంగా స్తుతించి అన్నారు—“హే అగ్నీ, భవుడు (శివుడు) నుండి జనించిన ఈ వీర్యాన్ని నీ ముఖాంతరంలో ధరించుము.”

Verse 63

ततः प्रसारयामास स्ववक्त्रं पावको द्रुतम् । कुर्वञ्छक्रसमादेशमविकल्पेन चेतसा

అప్పుడు పావకుడు (అగ్ని) వేగంగా తన ముఖాన్ని విప్పి, అచంచల మనస్సుతో ఇంద్రుని ఆజ్ఞను నెరవేర్చెను।

Verse 64

शंकरोऽप्यक्षिपत्तत्र कामबाणप्रपीडितः । गौरीं भगवतीं ध्यायन्नानन्दं परमं गतः

అక్కడ కామబాణాలతో బాధపడిన శంకరుడుకూడా దానిని విసిరివేసెను; భగవతి గౌరీని ధ్యానిస్తూ పరమానందాన్ని పొందెను।

Verse 65

पावकोऽपि भृशं तेन कल्पाग्निसदृशेन च । दह्यमानोऽक्षिपद्भूमौ शरस्तंबे सुविस्तरे

అగ్నియుకూడా ఆ కల్పాంతాగ్నిసమానమైన తేజస్సుతో తీవ్రంగా దహించబడుతూ, భూమిపై విస్తారమైన రీడుల పొదల్లో దానిని పడవేసెను।

Verse 66

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ता भ्रममाणा इतस्ततः । भार्यास्तत्र मुनीनां ताः षण्णां षट्कृत्तिकाः शुभाः

ఇంతలో ఇటూ అటూ సంచరిస్తూ, అక్కడ ఆరు మునుల భార్యలైన శుభమైన షట్కృత్తికలు వచ్చి చేరిరి।

Verse 67

तासां निदेशयामास स्वयमेव शतक्रतुः । एतद्बीजं त्रिनेत्रस्य परिपाल्यं प्रयत्नतः

అప్పుడు స్వయంగా శతక్రతు (ఇంద్రుడు) వారికి ఆజ్ఞాపించెను—“త్రినేత్ర ప్రభువుని ఈ బీజాన్ని అత్యంత ప్రయత్నంతో కాపాడవలెను।”

Verse 68

अत्र संपत्स्यते पुत्रो द्वादशार्कसमप्रभः । भवतीनामपि प्रायः पुत्रत्वं संप्रयास्यति

ఇక్కడ పన్నెండు సూర్యుల వంటి తేజస్సుతో కుమారుడు జన్మిస్తాడు; మీలోనూ ప్రత్యేకంగా మాతృత్వం ప్రదర్శితమవుతుంది।