
ఈ అధ్యాయంలో సూతుడు కార్త్తికేయునికి సంబంధించిన పాపనాశక ‘శక్తి’ను, ఆ శక్తి కారణంగా ఏర్పడిన విశాలమైన, స్వచ్ఛజల కుండాన్ని వివరిస్తాడు. అక్కడ స్నానం చేసి పూజ చేస్తే జీవితకాలంలో కూడిన పాపాలు తక్షణమే నశించి మోక్షప్రద ఫలం లభిస్తుందని చెప్పబడింది. ఋషులు ఆ శక్తి యొక్క కాలం, ప్రయోజనం, ప్రభావం గురించి ప్రశ్నిస్తారు. తదనంతరం సూతుడు తారకాసురుని కారణకథను చెబుతాడు. హిరణ్యాక్ష వంశజుడైన దానవుడు తారకుడు గోకర్ణంలో ఘోర తపస్సు చేసి శివుని ప్రసన్నం చేస్తాడు; శివుడు అతనికి దేవతలచేత దాదాపు అజేయత్వం కలిగే వరం ఇస్తాడు, అయితే శివుడు స్వయంగా అతన్ని సంహరించడు అనే అంతర్లీన నియమం ఉంటుంది. వరబలంతో తారకుడు దేవతలపై దీర్ఘ యుద్ధం చేస్తాడు; వారి యుక్తులు, ఆయుధాలు ఫలించవు. ఇంద్రుడు బృహస్పతిని ఆశ్రయిస్తాడు. బృహస్పతి తత్త్వన్యాయాన్ని తెలిపి—శివుడు తన వరప్రాప్తుడిని నశింపజేయడు; కాబట్టి శివపుత్రుడే సేనానిగా నియమితుడై తారకుణ్ని జయించాలి అని సూచిస్తాడు. శివుడు పార్వతితో కలిసి కైలాసానికి వెళ్లి నివృత్తుడవుతాడు; దేవతలు భయంతో వాయువును పంపి సృష్టిక్రియలో విఘ్నం కలిగిస్తారు. శివుడు తేజోవీర్యాన్ని నియంత్రించి ఎక్కడ నిలపాలని అడుగగా అగ్ని దానిని ధరిస్తాడు; కానీ అసహ్యమై భూమిపై శరస్తంబంలో (రెడ్డి పొదల్లో) విడిచిపెడతాడు. ఆ బీజానికి ఆరు కృత్తికలు రక్షకులవుతారు—ఇదే స్కంద/కార్త్తికేయ జననానికి, తారకవధానికి పూర్వసూచన. ఇలా తీర్థకుండ మహిమను దివ్యశక్తి యొక్క నిలుపుదల-స్థానాంతరణలతో, కార్త్తికేయుని రక్షకకార్యంతో అనుసంధానిస్తుంది.
Verse 1
। सूत उवाच । तथान्यापि च तत्रास्ति शक्तिः पापप्रणाशिनी । कार्तिकेयेन निर्मुक्ता हत्वा वै तारकं रणे
సూతుడు అన్నాడు—అక్కడ మరొక పాపనాశినీ శక్తి (భాలం) కూడా ఉంది; కార్తికేయుడు యుద్ధంలో తారకుణ్ణి సంహరించి దానిని విసిరాడు।
Verse 2
तथास्ति सुमहत्कुण्डं स्वच्छोदकसमावृतम् । तेनैव निर्मितं तत्र यः स्नात्वा तां प्रपूजयेत् । स पापान्मुच्यते सद्य आजन्ममरणांति कात्
అలాగే అక్కడ స్వచ్ఛమైన నీటితో నిండిన అతి మహత్తర కుండం ఉంది; దానిని ఆయనే నిర్మించాడు. ఎవడు అందులో స్నానం చేసి ఆ శక్తి (భాలం)ను పూజిస్తాడో, అతడు జన్మనుండి మరణసమీపం వరకు కూడిన పాపాల నుండి తక్షణమే విముక్తుడవుతాడు।
Verse 3
ऋषय ऊचुः । कस्मिन्काले विनिर्मुक्ता सा शक्तिस्तेन नो वद । किमर्थं स्वामिना तत्र किंप्रभावा वद स्वयम्
ఋషులు అన్నారు—ఆయన ఆ శక్తిని (భాలాన్ని) ఏ కాలంలో విడుదల చేశాడు? మాకు చెప్పండి. దాని స్వామి దానిని అక్కడ ఏ ప్రయోజనంతో స్థాపించాడు? దాని ప్రభావం ఏమిటో మీరు స్వయంగా చెప్పండి.
Verse 4
सूत उवाच । पुरासीत्तारकोनाम दानवोऽतिबलान्वितः । हिरण्याक्षस्य दायादस्त्रैलोक्यस्य भयावहः
సూతుడు అన్నాడు—పూర్వకాలంలో తారక అనే దానవుడు ఉండెను; అతడు అపార బలసంపన్నుడు. హిరణ్యాక్షుని వంశజుడై, త్రిలోకములకు భయంకరుడయ్యెను.
Verse 5
स ज्ञात्वा जनकं ध्वस्तं विष्णुना प्रभविष्णुना । तपस्तेपे ततस्तीव्रं गोकर्णं प्राप्य पर्वतम्
ప్రభవిష్ణువైన విష్ణువు తన తండ్రిని సంహరించాడని తెలిసిన వెంటనే, అతడు గోకర్ణ పర్వతానికి చేరి ఘోర తపస్సు ఆచరించెను.
Verse 6
यावद्वर्षसहस्रांतं शीर्णपर्णा शनः स्थितः । ध्यायमानो महादेवं कायेन मनसा गिरा
వెయ్యి సంవత్సరాల అంతం వరకు అతడు అక్కడే నిలిచి, క్రమంగా క్షీణిస్తూ, దేహ-మన-వాక్కులతో మహాదేవుని ధ్యానించెను.
Verse 7
वरुपूजोपहारैश्च नैवेद्यैर्विविधैस्ततः । ततो वर्षसहस्रांते स दैत्यो दुःखसंयुतः
అక్కడ వరప్రద పూజోపహారాలతోను, వివిధ నైవేద్యాలతోను ఆరాధించెను; అయినా వెయ్యి సంవత్సరాల చివరికి ఆ దైత్యుడు దుఃఖంతోనే ఉన్నాడు.
Verse 8
ज्ञात्वा रुद्रमसंतुष्टं ततो रौद्रं तपोऽकरोत् । विनिष्कृत्त्यात्ममांसानि जुहोतिस्म हुताशने
రుద్రుడు ఇంకా సంతుష్టుడు కాడని తెలిసి, అతడు తరువాత ఘోరమైన రౌద్ర తపస్సు చేశాడు. తన శరీర మాంసఖండాలను కోసి హుతాశన అగ్నిలో ఆహుతులుగా సమర్పించెను।
Verse 9
ततस्तुष्टो महादेवो वृषारूढ उमापतिः । सर्वैरेव गणैः सार्धं तस्य संदर्शनं ययौ
అప్పుడు వృషారూఢుడు, ఉమాపతి మహాదేవుడు ప్రసన్నుడై, తన సమస్త గణాలతో కలిసి అతనికి దర్శనం ఇవ్వడానికి వచ్చెను।
Verse 10
तत्र प्रोवाच संहृष्टस्तारनादेन नादयन् । दिशः सर्वा महादेवो हर्ष गद्गदया गिरा
అక్కడ మహాదేవుడు పరమానందంతో, తారనాదంలా ప్రతిధ్వనింపజేస్తూ పలికెను; హర్షంతో కంపించే ఆయన వాక్కు అన్ని దిశలను నింపెను।
Verse 11
भोभोस्तारक तुष्टोऽस्मि साहसं मेदृशं कुरु । प्रार्थयस्व मनोऽभीष्टं येन ते प्रददाम्यहम्
“ఓ ఓ తారకా! నేను ప్రసన్నుడను. నీ ధైర్యమైన వరప్రార్థనను చెప్పు. నీ మనసుకు ఇష్టమైనదాన్ని కోరుకో—నేను నీకు ప్రసాదిస్తాను.”
Verse 12
तारक उवाच । अजेयः सर्वदेवानां त्वत्प्रसादादहं विभो । यथा भवामि संग्रामे त्वां विहाय तथा कुरु
తారకుడు అన్నాడు—“హే విభో! మీ ప్రసాదంతో నేను సమస్త దేవతలకు అజేయుడనై ఉండాలి. యుద్ధంలో మిమ్మల్ని తప్ప నా అజేయత్వం నిలిచేలా వరమివ్వండి.”
Verse 13
भगवानुवाच । मत्प्रसादादसंदिग्धं सर्वमेतद्भविष्यति । त्वया यत्प्रार्थितं दैत्य त्वमेको बलवानिह
భగవానుడు పలికెను—నా ప్రసాదముచేత ఇవన్నీ నిస్సందేహంగా జరుగును. ఓ దైత్యా, నీవు ప్రార్థించినది తప్పక లభించును; ఇక్కడ నీవొక్కడే అత్యంత బలవంతుడవగుదువు.
Verse 14
एवमुक्त्वा महादेवः स्वमेव भवनं गतः । तारकश्चापि संहृष्टस्तथैवनिज मन्दिरम्
ఇట్లు పలికి మహాదేవుడు తన స్వధామమునకు వెళ్లెను. తారకుడును హర్షితుడై అలాగే తన స్వమందిర-ప్రాసాదమునకు తిరిగెను.
Verse 15
ततो दानवसैन्येन महता परिवारितः । गतः शक्रपुरीं योद्धुं विख्याताममरावतीम्
అనంతరం మహత్తర దానవసైన్యముచే పరివృతుడై, యుద్ధార్థం శక్రపురి—లోకవిఖ్యాత అమరావతీ—వైపు సాగెను.
Verse 16
अथाभवन्महायुद्धं देवानां दानवैः सह । यावद्वर्षसहस्रांते मृत्युं कृत्वा निवर्तनम्
అప్పుడు దేవులు దానవులతో మహాయుద్ధము జరిగింది. అది వెయ్యి సంవత్సరాల అంతమువరకు సాగి—మరణసంహారము చేసి—తదనంతరం వారు వెనుదిరిగిరి.
Verse 17
तत्राभवत्क्षयो नित्यं देवानां रणमूर्धनि । विजयो दानवानां च प्रसादाच्छूलपा णिनः
అక్కడ యుద్ధముఖమున దేవులకు నిత్యక్షయము కలిగెను; శూలపాణి ప్రభువు ప్రసాదముచేత దానవులకే విజయము కలిగెను.
Verse 18
ततश्चक्रुरुपायांस्ते विजयाय दिवौकसः । वर्माणि सुविचित्राणि यन्त्राणि परिखास्तथा
అప్పుడు స్వర్గవాసులైన దేవతలు విజయార్థం ఉపాయాలు చేసిరి—అత్యద్భుతంగా నిర్మితమైన కవచాలు, యుద్ధయంత్రాలు, అలాగే రక్షణార్థం పరీఖలును ఏర్పరచిరి।
Verse 19
अन्यान्यपि शरीरस्य रक्षणार्थं प्रयत्नतः । तथैव योधमुख्यानां विशेषाद्द्विजसत्तमाः
శరీరరక్షణార్థం వారు మరెన్నో రక్షణోపాయాలను మహా ప్రయత్నంతో ఏర్పాటు చేసిరి—ప్రత్యేకంగా ప్రధాన యోధుల కొరకు, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా।
Verse 20
ससृजुस्ते सुराधीशा दानवेभ्यो दिवानिशम्
ఆ దేవాధీశులు దానవులపై పగలు రాత్రి తమ బలమును, ఆయుధములను విసర్జించి దాడి చేయించిరి।
Verse 21
मुद्गरा भिंडिपालाश्च शतघ्न्योऽथ वरेषवः । प्रासाः कुन्ताश्च भल्लाश्च तस्मिन्काले विनिर्मिताः । विशेषाहवसंबन्धव्यूहानां प्रक्रियाश्च याः
ఆ కాలమున గదలు, భిణ్డిపాలాలు, శతఘ్నీలు, ఉత్తమ బాణాలు; అలాగే ప్రాసాలు, కుంతాలు, భల్లశస్త్రాలు నిర్మించబడినవి—మరియు ప్రత్యేక యుద్ధరీతులకు తగిన వ్యూహరచన విధానములును ఏర్పడినవి।
Verse 22
तथान्यानि विचित्राणि कूटयुद्धान्यनेकशः । भीषिकाः कुहकाश्चैव शक्रजालानि कृत्स्नशः
అలాగే అనేక విధాల విచిత్రమైన కూటయుద్ధాలు కూడా రూపొందించబడినవి—భయంకర ఉపకరణాలు, మోసపూరిత యంత్రాలు, మరియు సంపూర్ణంగా శక్రజాలమువంటి మాయాజాలాలు।
Verse 23
न च ते विजयं प्रापुस्तथापि द्विजसत्तमाः । दानवेभ्यो महायुद्धे प्रहारैर्जर्जरीकृताः
అయినప్పటికీ, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా, వారు విజయాన్ని పొందలేదు; ఆ మహాయుద్ధంలో దానవుల ప్రహారాలతో వారు చిత్తుచిత్తుగా అయ్యారు.
Verse 24
अथ प्राह सहस्राक्षो भयत्रस्तो बृहस्पतिम् । दिनेदिने वयं दैत्यैर्विजयामो द्विजोत्तम
అప్పుడు భయంతో వణికిన సహస్రాక్షుడు (ఇంద్రుడు) బృహస్పతితో అన్నాడు— “ఓ ద్విజోత్తమా, రోజురోజుకీ మేము దైత్యుల చేత ఓడిపోతున్నాము.”
Verse 25
यथायथा रणार्थाय सदुपायान्करोम्यहम् । तथातथा पराभूतिर्जायते मे महाहवे
యుద్ధార్థం నేను ఎంతెంత మంచి ఉపాయాలు చేసినా, అంతెంతగా ఆ మహాయుద్ధంలో నాకు మళ్లీ మళ్లీ పరాజయమే కలుగుతోంది.
Verse 26
तदुपायं सुराचार्य स्वबुद्ध्या त्वं प्रचिन्तय । येन मे स्याज्जयो युद्धे तव कीर्तिरनिन्दिता ०
కాబట్టి, ఓ దేవగురువా, నీ స్వబుద్ధితో ఆ ఉపాయాన్ని ఆలోచించు; దానివల్ల యుద్ధంలో నాకు జయం కలగాలి, నీ కీర్తి కూడా నిందారహితంగా నిలవాలి.
Verse 27
सूत उवाच । ततो बृहस्पतिः प्राह चिरं ध्यात्वा शचीपतिम् । प्रहृष्टवदनो ज्ञात्वा जयोपायं महाहवे
సూతుడు చెప్పెను— ఆపై బృహస్పతి శచీపతి (ఇంద్రుడు)ను దీర్ఘకాలం ధ్యానించి పలికెను; మహాయుద్ధంలో జయోపాయాన్ని గ్రహించి ఆయన ముఖం ఆనందంతో వికసించింది.
Verse 28
मया शक्र परिज्ञातः स उपायो महाहवे । जीयन्ते शत्रवो येन लीलयैवापि भूरिशः
హే శక్రా! మహాసంగ్రామంలో ఆ ఉపాయాన్ని నేను గ్రహించితిని; దానివల్ల, హే మహాబలవంతుడా, శత్రువులు లీలగానే జయింపబడుదురు।
Verse 29
यदाभीष्टं वरं तेन प्रार्थितस्त्रिपुरांतकः । तदैवं वचनं प्राह प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः
అతడు అభీష్ట వరాన్ని కోరుతూ త్రిపురాంతకుడు (శివుడు)ను ప్రార్థించగా, అప్పుడు అతడు మళ్లీ మళ్లీ నమస్కరించి ఈ వాక్యమును పలికెను।
Verse 30
अजेयः सर्वदेवानां त्वत्प्रसादादहं विभो । यथा भवामि संग्रामे त्वां विहाय तथा कुरु
హే విభో! నీ ప్రసాదమువల్ల నేను సమస్త దేవతలకు అజేయుడను; సంగ్రామంలో నీ ప్రత్యక్ష సాన్నిధ్యం లేకున్నా నేను యథాతథంగా ఉండునట్లు చేయుము।
Verse 31
न तं स्वयं महादेवः स्वशिष्यं सूदयिष्यति । विषवृक्षमपि स्थाप्य कश्छिनत्ति पुनः स्वयम्
మహాదేవుడు తన శిష్యుని తానే సంహరించడు; విషవృక్షాన్ని నాటి, దానిని మళ్లీ తన చేతులతో ఎవరు నరికెదరు?
Verse 32
यो वै पिता स पुत्रः स्याच्छ्रुतिवाक्यमिदं स्मृतम् । तस्माज्जनयतु क्षिप्रं हरस्तन्नाशकृत्सुतम्
‘యో వై పితా స పుత్రః స్యాత్’ అని శ్రుతివాక్యం స్మరించబడింది; కావున హరుడు శీఘ్రమే అతని నాశకర్తయైన కుమారుని జనింపజేయుగాక।
Verse 33
येन सेनाधिपत्ये तं विनियोज्य महाहवम् । कुर्मो दैत्यैः समं शस्त्रैः प्राप्नुयाम ततो जयम्
అతనిని సేనాధిపతిగా నియమించి మహాయుద్ధంలో ప్రవేశిద్దాం; దానవులతో సమాన ఆయుధాలతో సమరించి తరువాత విజయాన్ని పొందుదాం।
Verse 34
एष एव उपायोऽत्र मया ते परिकीर्तितः । विजयाय सहस्राक्ष नान्योऽस्ति भुवनत्रये
హే సహస్రాక్షా! విజయార్థం ఇక్కడ నేను నీకు చెప్పినది ఇదే ఒక్క ఉపాయం; త్రిభువనములలో దీనికన్నా మరొక మార్గం లేదు।
Verse 35
ततो देवगणैः सर्वैः समेतः पाकशासनः । तमर्थं प्रोक्तवाञ्छंभुं विनयावनतः स्थितः
అప్పుడు పాకశాసనుడైన ఇంద్రుడు సమస్త దేవగణాలతో కలిసి శంభువును సమీపించి, వినయంతో వంగి నిలిచి తన ఉద్దేశ్యాన్ని నివేదించాడు।
Verse 36
सुतस्य जननार्थाय कुरु यत्नं वृषध्वज । येन सेनाधिपत्ये तं योजयामि दिवौकसाम्
హే వృషధ్వజా! పుత్ర జననార్థం ప్రయత్నం చేయుము; అప్పుడు నేను అతనిని దేవలోక సేనల సేనాధిపతిగా నియమించగలను।
Verse 37
प्राप्नोम्यहं च संग्रामे विजयं त्वत्प्रसादतः । निहत्य दानवान्सर्वांस्तारकेण समन्वितान्
మరియు నీ ప్రసాదముచేత నేను యుద్ధంలో విజయాన్ని పొందుదును; తారకునితో కలిసిన సమస్త దానవులను సంహరించి।
Verse 38
नान्यथा विजयो मे स्यात्संग्रामे दानवैः सह । इति मां प्राह देवेज्यो ज्ञात्वा सम्यङ्महामतिः
“లేకపోతే దానవులతో యుద్ధంలో నాకు విజయము కలుగదు।” పరిస్థితిని సమ్యక్గా గ్రహించిన మహామతి దేవేజ్యుడు (బృహస్పతి) నాతో ఇలా పలికెను।
Verse 39
अथोवाच विहस्योच्चैः शंकरस्त्रिदशेश्वरम् । करिष्यामि वचः क्षिप्रं तव शक्र न संशयः
అప్పుడు శంకరుడు గట్టిగా నవ్వుతూ త్రిదశేశ్వరునితో పలికెను— “హే శక్రా, సందేహం లేదు; నీ వాక్యాన్ని నేను శీఘ్రమే నెరవేర్చుదును।”
Verse 40
पुत्रमुत्पादयिष्यामि सर्वदैत्यविनाशकम् । यं त्वं सेनापतिं कृत्वा जयं प्राप्स्यसि सर्वदा
“సర్వ దైత్యనాశకుడైన కుమారుని నేను ఉత్పన్నం చేయుదును. అతనిని సేనాపతిగా నియమించి నీవు ఎల్లప్పుడూ విజయాన్ని పొందుదువు.”
Verse 41
एवमुक्त्वा महादेवो गत्वा कैलास पर्वतम् । गौर्या समं ततश्चक्रे कामधर्मं यथोचितम्
ఇలా చెప్పి మహాదేవుడు కైలాస పర్వతానికి వెళ్లి, గౌరీతో కలిసి యథోచితంగా కామధర్మాన్ని ఆచరించెను।
Verse 42
हावैर्भावैः समोपेतं हास्यैरन्यैस्तदात्मिकैः । यावद्वर्षसहस्रांतं दिव्यं चैव निमेषवत्
హావభావాలు, స్నిగ్ధ భావాలు, హాస్యములు మొదలైన వాటితో నిండిన ఆ దివ్య కాలము—వెయ్యి సంవత్సరాల అంతం వరకు సాగినదైనా—నిమిషమాత్రంలా గడిచిపోయెను।
Verse 43
अथ देवगणाः सर्वे भयसंत्रस्तमानसाः । चक्रुर्मंत्रं तदर्थं हि तारकेण प्रपीडिताः
అప్పుడు సమస్త దేవగణములు భయంతో కలవరపడిన మనస్సులతో, తారకుని చేత పీడింపబడుచు, ఆ ప్రయోజనార్థమే ఒక మంత్రాన్ని నిర్మించిరి।
Verse 44
सहस्रं वत्सराणां तु रतासक्तस्य शूलिनः । अतिक्रांतं न देवानां तेन कृत्यं विनिर्मितम्
శూలి (శివుడు) రతి-సంయోగాసక్తుడై వెయ్యి సంవత్సరములు అలాగే నిలిచెను; ఆ కాలమంతా దేవతలు ఆయనపై ఆధారమైన తమ కర్తవ్యాన్ని సిద్ధింపజేయలేకపోయిరి।
Verse 45
तस्माद्गच्छामहे तत्र यत्र देवो महेश्वरः । संतिष्ठते समं गौर्या कैलासे विजने स्थितः
కాబట్టి రండి, గౌరీతో సమంగా కైలాస పర్వతంలోని నిర్జనస్థలంలో నివసించుచున్న దేవ మహేశ్వరుని వద్దకు వెళ్లుదాం।
Verse 46
ततस्तत्रैव संजग्मुः सर्वे देवाः सवासवाः । उद्वहन्तः परामार्तिं तारकारिसमुद्भवाम्
అప్పుడు అక్కడే వాసవుడు (ఇంద్రుడు) సహా సమస్త దేవతలు సమవేతులై, తారకారికి (స్కందునికి) సంబంధించినదై ఉద్భవించిన మహా ఆర్తిని మోసుకొనిరి।
Verse 47
अथ कैलासमासाद्य यावद्यांति भवांतिकम् । निषिद्धा नंदिना तावन्न गंतव्यमतः परम्
తర్వాత కైలాసమును చేరి భవుడు (శివుడు) సమీపమునకు వెళ్లుచుండగా, నంది వారిని ఆపి—“ఇక్కడి నుండి ముందుకు వెళ్లరాదు” అని నిషేధించెను।
Verse 48
रहस्ये भगवान्सार्धं पार्वत्या समवस्थितः । अस्माकमपि नो गम्यं तस्मात्तावन्न गम्यताम्
భగవంతుడు పార్వతీదేవితో కలిసి రహస్యంగా నివసిస్తున్నాడు; అక్కడికి ప్రవేశం మాకుకూడా అనుమతికాదు. కనుక ఇప్పటికి ముందుకు సాగవద్దు.
Verse 49
ततस्तैर्विबुधैः सर्वैः प्रेषितस्तत्र चानिलः । किं करोति महादेवः शीघ्रं विज्ञायतामिति
అప్పుడు ఆ దేవతలందరూ అనిలుడు (వాయువు)ను అక్కడికి పంపి—“మహాదేవుడు ఏమి చేస్తున్నాడో త్వరగా తెలుసుకో” అని అన్నారు.
Verse 50
अथ वायुर्गतस्तत्र यत्रास्ते भगवाञ्छिवः । गौर्या सह रतासक्त आनन्दं परमं गतः
తర్వాత వాయువు భగవాన్ శివుడు ఉన్న చోటికి వెళ్లాడు; గౌరీతో సంగమాసక్తుడై ఆయన పరమానందంలో లీనమై ఉన్నాడు.
Verse 51
अथ प्रचलिते शुक्रे स्थानादप्राप्तयोनिके । देवेन वीक्षितो वायुर्नातिदूरे व्यवस्थितः
అప్పుడు శుక్రం కదలిక పొందిన వేళ—ఇంకా తన స్థానానికీ యోనికీ చేరకముందే—దేవుడు దగ్గరలో నిలిచిన వాయువును గమనించాడు.
Verse 52
ततो व्रीडा समोपेतस्तत्क्षणादेव चोत्थितः । भावासक्तां प्रियां त्यक्त्वा मा मोत्तिष्ठेतिवादिनीम्
అప్పుడు లజ్జతో కప్పబడి ఆయన ఆ క్షణమే లేచాడు; “లేవకండి” అని చెప్పుతున్న, ప్రేమలో లీనమైన ప్రియను విడిచాడు.
Verse 53
अब्रवीदथ तं वायुं विनयावनतं स्थितम् । किमर्थं त्वमिहायातः कच्चित्क्षेमं दिवौकसाम्
అప్పుడు వినయంగా వంగి నిలిచిన వాయువుతో ఆయన పలికెను— “ఏ కార్యార్థమై నీవు ఇక్కడికి వచ్చితివి? దివ్యలోకవాసులైన దేవులు క్షేమమా?”
Verse 54
वायुरुवाच । एते शक्रादयो देवा नंदिना विनिवारिताः । तारकेण हतोत्साहास्तिष्ठंति गिरिरोधसि
వాయువు పలికెను— “ఇంద్రాది దేవులు నందిచేత నిరోధింపబడ్డారు. తారకునిచేత ఉత్సాహం చెదిరి, వారు పర్వతపు ఒడ్డున నిలిచియున్నారు.”
Verse 55
तस्मादेतान्समाभाष्य समाश्वास्य च सादरम् । प्रेषयस्व द्रुतं तत्र यत्र ते दानवाः स्थिताः
“కాబట్టి వారితో సంభాషించి, సాదరంగా ధైర్యం చెప్పి, ఆ దానవులు ఉన్న చోటికి వారిని త్వరగా పంపుము.”
Verse 56
अथ तानाह्वयामाम तत्क्षणात्त्रिपुरांतकः । संप्राह चविषण्णास्यः कृतांजलिपुटान्स्थितान्
అప్పుడు త్రిపురాంతకుడు క్షణమాత్రంలో వారిని పిలిచి, విషణ్ణముఖులై అంజలి బద్ధంగా నిలిచిన వారితో ఇలా పలికెను.
Verse 57
श्रीभगवानुवाच । युष्मत्कृते समारंभः पुत्रार्थं यो मया कृतः । स्वस्थानाच्चलिते शुक्रे कृतो मोघोद्य वायुना
శ్రీభగవానుడు పలికెను— “మీ కోసమే పుత్రప్రాప్తి నిమిత్తం నేను ప్రారంభించిన యత్నం; నేడు వాయువుచేత బీజము స్వస్థానమునుండి చలించిపోవడంతో వ్యర్థమైంది.”
Verse 58
एतद्वीर्यं मया धैर्यात्स्तंभितं लिंगमध्यगम् । अमोघं तिष्ठते सर्वं क्व दधामि निवेद्यताम्
ధైర్యబలంతో నేను ఈ మహావీర్యాన్ని నియంత్రించి లింగమధ్యంలో నిలిపితిని. ఇది సర్వథా అమోఘంగా నిలిచియున్నది—దీనిని ఎక్కడ స్థాపించుదును?
Verse 59
येन संजायते पुत्रो दानवांतकरः परः । सेनानाथश्च युष्माकं दुर्द्धरः समरे परैः
దీనివలన ఒక కుమారుడు జన్మించును—పరముడు, దానవాంతకుడు. అతడే మీ సేనానాథుడై, సమరంలో శత్రువులకు దుర్ధర్షుడుగా ఉండును.
Verse 60
एतत्कल्पाग्निसंकाशं धर्तुं शक्नोति नापरः । विना वैश्वानरं तस्माद्दधात्वेष सनातनम्
ఇది కల్పాంతాగ్నివలె ఉంది; దీనిని మరెవ్వరూ ధరించలేరు. కనుక వైశ్వానరుడు (అగ్ని) ఈ సనాతన శక్తిని స్వీకరించి ధరించుగాక.
Verse 61
येन तत्र प्रमुञ्चामि सुताय विजयाय च । एतद्वीर्यं महातीव्रं द्वादशार्कसमप्रभम्
అక్కడ నేను దానిని కుమారజననమునకును విజయమునకును విడుదల చేయుటకు. ఈ వీర్యము మహాతీవ్రమైనది, ద్వాదశ సూర్యసమ ప్రభ కలది.
Verse 62
अथ प्राहुः सुराः सर्वे वह्निं संश्लाघ्य सादराः । त्वं धारयाग्ने वक्त्रांते वीर्यमेतद्भवोद्भवम्
అప్పుడు సమస్త దేవతలు అగ్నిని సాదరంగా స్తుతించి అన్నారు—“హే అగ్నీ, భవుడు (శివుడు) నుండి జనించిన ఈ వీర్యాన్ని నీ ముఖాంతరంలో ధరించుము.”
Verse 63
ततः प्रसारयामास स्ववक्त्रं पावको द्रुतम् । कुर्वञ्छक्रसमादेशमविकल्पेन चेतसा
అప్పుడు పావకుడు (అగ్ని) వేగంగా తన ముఖాన్ని విప్పి, అచంచల మనస్సుతో ఇంద్రుని ఆజ్ఞను నెరవేర్చెను।
Verse 64
शंकरोऽप्यक्षिपत्तत्र कामबाणप्रपीडितः । गौरीं भगवतीं ध्यायन्नानन्दं परमं गतः
అక్కడ కామబాణాలతో బాధపడిన శంకరుడుకూడా దానిని విసిరివేసెను; భగవతి గౌరీని ధ్యానిస్తూ పరమానందాన్ని పొందెను।
Verse 65
पावकोऽपि भृशं तेन कल्पाग्निसदृशेन च । दह्यमानोऽक्षिपद्भूमौ शरस्तंबे सुविस्तरे
అగ్నియుకూడా ఆ కల్పాంతాగ్నిసమానమైన తేజస్సుతో తీవ్రంగా దహించబడుతూ, భూమిపై విస్తారమైన రీడుల పొదల్లో దానిని పడవేసెను।
Verse 66
एतस्मिन्नंतरे प्राप्ता भ्रममाणा इतस्ततः । भार्यास्तत्र मुनीनां ताः षण्णां षट्कृत्तिकाः शुभाः
ఇంతలో ఇటూ అటూ సంచరిస్తూ, అక్కడ ఆరు మునుల భార్యలైన శుభమైన షట్కృత్తికలు వచ్చి చేరిరి।
Verse 67
तासां निदेशयामास स्वयमेव शतक्रतुः । एतद्बीजं त्रिनेत्रस्य परिपाल्यं प्रयत्नतः
అప్పుడు స్వయంగా శతక్రతు (ఇంద్రుడు) వారికి ఆజ్ఞాపించెను—“త్రినేత్ర ప్రభువుని ఈ బీజాన్ని అత్యంత ప్రయత్నంతో కాపాడవలెను।”
Verse 68
अत्र संपत्स्यते पुत्रो द्वादशार्कसमप्रभः । भवतीनामपि प्रायः पुत्रत्वं संप्रयास्यति
ఇక్కడ పన్నెండు సూర్యుల వంటి తేజస్సుతో కుమారుడు జన్మిస్తాడు; మీలోనూ ప్రత్యేకంగా మాతృత్వం ప్రదర్శితమవుతుంది।