Adhyaya 27

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । चतुर्युगस्वरूपं तु माहात्म्यं चैव सूतज । प्रमाणं वद कार्त्स्न्येन परं कौतूहलं हि नः

ఋషులు పలికిరి—హే సూతపుత్రా! చతుర్యుగాల స్వరూపమును, వాటి మహాత్మ్యమును యథార్థంగా వివరించుము. వాటి ప్రమాణమును సంపూర్ణంగా చెప్పుము; మా కుతూహలం అత్యంతం.

Verse 2

सूत उवाच । इममर्थं पुरा पृष्टो वासवेन बृहस्पतिः । यथा प्रोवाच विप्रेंद्रास्तद्वो वक्ष्यामि सांप्रतम्

సూతుడు పలికెను—ఈ విషయమును పూర్వం వాసవుడు (ఇంద్రుడు) బృహస్పతిని అడిగెను. ఓ విప్రేంద్రులారా! ఆయన యథా చెప్పెనో, అలాగే నేను ఇప్పుడు మీకు చెప్పుచున్నాను.

Verse 3

पुरा शक्रं समासीनं सभायां त्रिदशैः सह । सह शच्या महात्मानमुपासांचक्रिरे सुराः

ఒకప్పుడు సభలో త్రిదశ దేవులతో కలిసి శక్రుడు (ఇంద్రుడు) ఆసీనుడై ఉండెను; పక్కన శచీ ఉండెను. అప్పుడు దేవతలు సమాగమించి ఆ మహాత్ముని సేవించి ఉపాసించిరి.

Verse 4

गन्धर्वाप्सरसश्चैव सिद्धविद्याधराश्च ये । गुह्यकाः किंनरा दैत्या राक्षसा उरगास्तथा

అక్కడ గంధర్వులు, అప్సరసలు, సిద్ధులు, విద్యాధరులు, గుహ్యకులు, కిన్నరులు, అలాగే దైత్యులు, రాక్షసులు, ఉరగులు (నాగులు) అందరూ ఉన్నారు.

Verse 5

कलाः काष्ठानिमेषाश्च नक्षत्राणि ग्रहास्तथा । सांगा वेदास्तथा मूर्तास्तीर्थान्यायतनानि च

అక్కడ కాలవిభాగాలైన కళలు, కాష్ఠలు, నిమేషాలు, అలాగే నక్షత్రాలు, గ్రహాలు కూడా ఉన్నవి. సాంగ వేదాలు, మూర్తిమంతమైన దేవస్వరూపాలు, మరియు తీర్థాలు, పుణ్యాయతనాలు కూడ అక్కడే ఉన్నవి.

Verse 6

तथा चक्रुः कथाश्चित्रा देवदानवरक्षसाम् । राजर्षीणां पुराणानां ब्रह्मर्षीणां विशेषतः

అప్పుడు వారు దేవులు, దానవులు, రాక్షసులు, రాజర్షులు, పురాణాలు—ముఖ్యంగా బ్రహ్మర్షుల—అద్భుత కథలను వివరించారు।

Verse 7

कस्मिंश्चिदथ संप्राप्ते प्रस्तावे त्रिदशेश्वरः । पप्रच्छ विनयोपेतो विप्रश्रेष्ठं बृहस्पतिम्

తరువాత ఒక సందర్భంలో ప్రసక్తి వచ్చినప్పుడు, త్రిదశాధిపతి ఇంద్రుడు వినయంతో విప్రశ్రేష్ఠుడు బృహస్పతిని ప్రశ్నించాడు।

Verse 8

भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि प्रमाणं युगसंभवम् । माहात्म्यं च स्वरूपं च यथावद्वक्तुमर्हसि

భగవన్! యుగసంభవానికి సంబంధించిన ప్రమాణాన్ని వినాలని ఉంది; దాని మహాత్మ్యమూ స్వరూపమూ కూడా—దయచేసి యథావిధిగా వివరించండి।

Verse 9

बृहस्पति रुवाच । अहं ते कीर्तयिष्यामि माहात्म्यं युगसंभवम् । यत्प्रमाणं स्वरूपं च शृणुष्वावहितः स्थितः

బృహస్పతి పలికెను—నేను నీకు యుగసంభవ మహాత్మ్యాన్ని, దాని ప్రమాణాన్ని మరియు స్వరూపాన్ని కూడా వివరిస్తాను; నీవు ఏకాగ్రంగా శ్రద్ధతో విను।

Verse 10

अष्टाविंशतिसहस्राणि लक्षाः सप्तदशैव तु । प्रमाणेन कृतं प्रोक्तं यत्र शुक्लो जनार्दनः

దాని ప్రమాణం ఇరవై ఎనిమిది సహస్రాలు మరియు పదిహేడు లక్షలు అని చెప్పబడింది; ఇది కృత (సత్య) యుగం, ఇందులో జనార్దనుడు శ్వేతరూపుడై ఉంటాడు।

Verse 12

चतुष्पादस्तथा धर्मः सुसंपूर्णा वसुन्धरा । कामक्रोधविनिर्मुक्ता भयद्वेषविवर्जिताः । जनाश्चिरायुषस्तत्र शान्तात्मानो जितेन्द्रियाः । पञ्चतालप्रमाणाश्च दीप्तिमन्तो बहुश्रुताः

అక్కడ ధర్మము నాలుగు పాదములపై స్థిరమై ఉంటుంది; భూమి సంపూర్ణ సమృద్ధితో నిండివుంటుంది. ప్రజలు కామ‑క్రోధముల నుండి విముక్తులు, భయ‑ద్వేషములేని వారు; దీర్ఘాయుష్కులు, శాంతమనస్కులు, ఇంద్రియజయులు—ఐదు తాళముల ఎత్తు, దీప్తిమంతులు, బహుశ్రుతులు.

Verse 13

तत्र षोडशसाहस्रं बालत्वं जायते नृणाम् । ततश्च यौवनं प्रोक्तं द्वात्रिंशद्यावदेव हि

అక్కడ మనుష్యుల బాల్యం పదహారు వేల సంవత్సరాలు ఉంటుంది; ఆ తరువాత యౌవనం ముప్పై రెండు వేల సంవత్సరాల వరకు అని చెప్పబడింది.

Verse 14

ततः परं च वार्द्धक्यं शनैः संजायते नृणाम् । लक्षांते परमं यावदन्येषामधिकं क्वचित्

ఆ తరువాత మనుష్యులకు వృద్ధాప్యం మెల్లమెల్లగా కలుగుతుంది; అది లక్ష సంవత్సరాల అంత్యంలోనే పరమస్థితికి చేరుతుంది—కొంతమందికి అయితే దానికన్నా ఎక్కువగానూ ఉంటుంది.

Verse 15

तत्र सत्त्वाश्च ये केचित्पशवः पक्षिणो मृगाः । दैवीं वाचं प्रजल्पंति न विरोधं व्रजंति च ।ा

అక్కడ ఉన్న ఏ జీవులైనా—పశువులు, పక్షులు, మృగాలు—దివ్య వాణిని పలుకుతాయి; పరస్పరం విరోధానికి వెళ్లవు.

Verse 19

धेनवश्च प्रयच्छंति वांछितं स्वादु सत्पयः । सर्वेष्वपि हि कालेषु भूरि सर्प्पिःप्रदं नृणाम्

ఆవులు మనుష్యులకు కోరినట్లైన మధురమైన, శ్రేయస్కరమైన పాలను ఇస్తాయి; నిజంగా అవి అన్ని కాలములలోనూ సమృద్ధిగా నెయ్యిని కూడా ప్రసాదిస్తాయి.

Verse 20

न तत्र विधवा नारी जायते न च दुर्भगा । काकवंध्या सुतैर्हीना न च शीलविवर्जिता

అక్కడ ఏ స్త్రీ విధవగా జన్మించదు, దుర్భాగ్యవతీగా కూడా ఉండదు. కాకవంధ్యా గానీ సంతానహీన గానీ కాదు; శీలహీనత కూడా ఎక్కడా లేదు.

Verse 21

यथाजन्म तथा मृत्युः क्रमात्संजायते नृणाम् । न वीक्षते पिता पुत्रं मृतं क्वापि कदाचन

జననం జరిగినట్లే, క్రమంగా మనుష్యులకు మరణమూ సంభవిస్తుంది; అయితే అక్కడ తండ్రి ఎప్పుడూ ఎక్కడా తన కుమారుని మృతదేహాన్ని చూడడు.

Verse 22

न प्रेतत्वं च लोकानां मृतानां तत्र जायते । न चापि नरके वासो न च रोगव्यथा क्वचित्

అక్కడ మరణించినవారికి ప్రేతత్వం కలగదు. నరకవాసం లేదు; ఎక్కడా రోగపీడ కూడా ఉండదు.

Verse 23

वेदांतगा द्विजाः सर्वे नित्यं स्वाध्यायशीलिनः । वेदव्याख्यानसंहृष्टा ब्रह्मज्ञानविचक्षणाः

అక్కడి ద్విజులందరూ వేదాంతనిష్ఠులు, నిత్యం స్వాధ్యాయపరులు. వేదవ్యాఖ్యానంలో హర్షించే వారు, బ్రహ్మజ్ఞానంలో వివేకులు.

Verse 24

क्षत्रियाश्चापि भूपालमेकं कृत्वा सुभक्तितः । तदादेशात्प्रभुंजंति महीं धर्मेण नित्यशः

అక్కడ క్షత్రియులు కూడా సుభక్తితో ఒకే భూపాలుని అంగీకరిస్తారు. అతని ఆజ్ఞతో వారు ధర్మమార్గంగా నిత్యం భూమిని పాలించి అనుభవిస్తారు.

Verse 25

वैश्या वैश्यजनार्हाणि चक्रुः कर्माणि भूरिशः । पशुपालनपूर्वाणि क्रयविक्रयजानि च

వైశ్యులు తమ వర్ణోచితమైన అనేక కర్మలను చేసిరి—పశుపాలనతో ప్రారంభించి, క్రయవిక్రయములనుండి పుట్టిన వ్యాపారకార్యములనూ।

Verse 26

मुक्त्वैकां द्विजशुश्रूषा न शूद्रास्तत्र चक्रिरे । किंचित्कर्म सुरश्रेष्ठ श्रद्धया परया युताः

ద్విజసేవను తప్ప అక్కడ శూద్రులు ఇతర కర్మలను చేయలేదు; ఓ దేవశ్రేష్ఠా, పరమ శ్రద్ధతో యుక్తులై వారు కొద్దిపాటి విధులనే నిర్వహించిరి।

Verse 27

न तत्र चांत्यजो जज्ञे न च संकरसंभवः । नापवित्रो न वर्णानां पञ्चमो दृश्यते भुवि

అక్కడ ‘అంత్యజ’ుడు జన్మించలేదు, సంకరసంభవుడూ లేడు; ఎవడూ అపవిత్రుడని భావింపబడలేదు, నాలుగు వర్ణాలకు వెలుపల ‘ఐదవ’ వర్గం భూమిపై కనబడలేదు।

Verse 28

यजनं याजनं दानं व्रतं नियम एव च । तीर्थयात्रां नरास्तत्र निष्कामा एव कुर्वते

అక్కడ మనుష్యులు యజ్ఞం చేయుదురు, యజ్ఞం చేయించుదురు, దానం చేయుదురు, వ్రతనియమాలు పాటించుదురు, తీర్థయాత్రలు చేయుదురు—ఇవన్నీ నిష్కామభావంతోనే।

Verse 29

एवंविधं सहस्राक्ष मया ते परिकीर्तितम् । आद्यं कृतयुगं पुण्यं सर्वलोकसुखावहम्

హే సహస్రాక్షా! నేను నీకు ఇలాంటి ఆద్య కృతయుగాన్ని వర్ణించితిని—అది పుణ్యమయం, సమస్త లోకాలకు సుఖాన్ని కలిగించేది।

Verse 30

ततस्त्रेतायुगं नाम द्वितीयं संप्रवर्तते । वर्षाणां षण्णवत्याढ्या लक्षा द्वादश संख्यया

ఆ తరువాత ‘త్రేతా’ అనే రెండవ యుగము ప్రారంభమగును. దాని కాలపరిమాణము ద్వాదశ లక్ష సంవత్సరములు, అదనంగా తొంభై ఆరు వేలములు కలదు.

Verse 31

सोऽपि साक्षाजगन्नाथः श्वेतद्वीपाश्रयाश्रितः । तत्र रक्तत्वमायाति भग वान्गरुडध्वजः

ఆ స్వయంగా జగన్నాథుడు శ్వేతద్వీప ఆశ్రయమున నివసించుచు, అక్కడ గరుడధ్వజుడైన భగవానుడు రక్తవర్ణమును ధరించును.

Verse 32

त्रिपादस्तत्र धर्मः स्यात्पादेनैकेन पातकम् । तेनापि जायते स्पर्द्धा वर्णानामितरेतरम्

అక్కడ ధర్మము మూడు పాదములపై నిలుచును, పాపము ఒక పాదముపై; అయినను వర్ణముల మధ్య పరస్పర స్పర్ధ జన్మించును.

Verse 33

ततः फलानि वांछंति तीर्थयात्रोद्भवानि ते । व्रतानां नियमानां च स्वर्गवासादिहेतवः

ఆ తరువాత వారు తీర్థయాత్రల నుండి పుట్టిన ఫలములను కోరుదురు; అలాగే వ్రతములూ నియమములూ ఇచ్చే ఫలములను—స్వర్గవాసాది ప్రయోజనార్థం.

Verse 34

ततः कामवशान्मोहं सर्वे गच्छंति मानवाः । मोहाद्द्रोहं ततो गत्वा पापं कुर्वंत्यनुक्रमात्

తరువాత కామవశమున అందరు మనుష్యులు మోహమున పడుదురు; మోహమునుండి ద్రోహమునకు వెళ్లి, ఆపై క్రమక్రమంగా పాపమును చేయుదురు.

Verse 35

ततस्तु रौरवादीनि नरकाणि यमः स्वयम् । सज्जीकरोति देवेन्द्र ह्येकविंशतिसंख्यया

అప్పుడు స్వయంగా యముడు—హే దేవేంద్రా—రౌరవాది నరకాలను సిద్ధం చేస్తాడు; అవి మొత్తం ఇరవై ఒకటి సంఖ్యగా ఉన్నాయి.

Verse 36

कर्मानुसारतस्तानि सेवयंति नराधमाः । केचिदन्ये महेन्द्रादिलोकान्मोक्षं तथा परे

తమ కర్మానుసారం ఆ నరాధములు ఆ (నరకీయ) దుఃఖాలను అనుభవిస్తారు. మరికొందరు మహేంద్రాది లోకాలను పొందుతారు; ఇంకొందరు మోక్షాన్ని పొందుతారు.

Verse 37

त्रिविधाः पुरुषास्तत्र श्रेष्ठाश्चाधममध्यमाः । त्रिविधानि च कर्माणि प्रकुर्वंति सुरेश्वर

అక్కడ పురుషులు మూడు విధాలుగా ఉన్నారు—శ్రేష్ఠులు, మధ్యములు, అధములు; అలాగే వారు మూడు విధాల కర్మలను ఆచరిస్తారు, హే సురేశ్వరా.

Verse 38

उन्नतास्तालमात्रेण तेजोवीर्यसमन्विताः । चक्रुश्च कृषिकर्माणि वैश्याश्चैवान्नलिप्सया

వారు ఒక తాళమాత్రం ఎత్తుగా, తేజస్సు మరియు వీర్యంతో సమన్వితులై ఉన్నారు; వైశ్యులు అన్నధాన్యాల కోరికతో వ్యవసాయ కర్మలను చేసేవారు.

Verse 39

उप्तक्षेत्रं सकृच्चापि सप्तवारं लुनंति ते । यथर्तु फलिनो वृक्षा यथर्तु कुसुमान्विताः

పొలం ఒక్కసారి విత్తినా వారు ఏడు సార్లు కోత కోస్తారు; చెట్లు ఋతువుకు తగినట్లు ఫలిస్తాయి, ఋతువుకు తగినట్లు పుష్పాలతో అలంకృతమవుతాయి.

Verse 40

यथर्तु पत्रसंयुक्तास्तत्र स्युः सुमनोहराः । अग्निष्टोमादिका यज्ञाः प्रवर्तंते सहस्रशः

అక్కడ ఋతువుకు తగిన ఆకులతో సమ్యక్‌ అలంకృతమై అన్నీ సుమనోహరంగా ఉంటాయి; అగ్నిష్టోమాది యజ్ఞాలు సహస్రాలుగా ప్రవహిస్తాయి।

Verse 41

इतरेतरसंस्पर्धैः क्रियमाणा नृपोत्तमैः । ब्राह्मणैश्च सुरश्रेष्ठ स्वर्गलोकमभीप्सुभिः

హే సురశ్రేష్ఠా! ఈ పుణ్యకార్యం ఉత్తమ రాజులు పరస్పర పోటీతో నిర్వహిస్తారు; స్వర్గలోకాన్ని కోరే బ్రాహ్మణులు కూడా అలాగే చేస్తారు।

Verse 42

तीर्थयात्रां व्रतं दानं नियमं संयमं तथा । परलोकमभीप्संतस्तत्र कुर्वंति मानवाः

అక్కడ మనుష్యులు పరలోకాన్ని కోరుతూ తీర్థయాత్ర, వ్రతం, దానం, నియమం మరియు సంయమం మొదలైనవాటిని ఆచరిస్తారు।

Verse 43

सहस्रेण तु वर्षाणां तत्र स्याद्यौवनं नृणाम् । सहस्रपञ्चकं यावदूर्ध्वं वार्द्धक मुच्यते

అక్కడ మనుష్యుల యౌవనం వెయ్యేళ్లు నిలుస్తుంది; దాని పైగా ఐదువేలేళ్ల వరకు వృద్ధాప్యం దూరంగా ఉంటుంది।

Verse 44

रजकश्चर्मकारश्च नटो बुरुड एव च । कैवर्त्तमेदभिल्लाश्च चंडालाः शूद्रमानवाः

రజకుడు, చర్మకారుడు, నటుడు మరియు బురుడ; అలాగే కైవర్త, మేద, భిల్ల మరియు చండాలులు—ఇవన్నీ మనుష్యుల్లో శూద్ర సముదాయాలుగా వర్ణించబడ్డాయి।

Verse 46

इन्द्र उवाच । उत्पत्तिः कथमेतेषामंत्यजानां द्विजो त्तम । यथावद्वद कार्त्स्न्येन अत्र कौतूहलं महत्

ఇంద్రుడు పలికెను—హే ద్విజోత్తమా! ఈ అంత్యజుల ఉద్భవం ఎలా జరిగింది? ఇక్కడ నాకు మహా కుతూహలం; కావున యథావిధిగా సంపూర్ణంగా వివరించుము।

Verse 47

बृहस्पतिरुवाच । एतेषामष्टधा सृष्टिर्जायतेंऽत्यजसंभवा । योनि दोषात्सुरश्रेष्ठ जातेर्वक्ष्याम्यहं स्फुटम्

బృహస్పతి పలికెను—హే సురశ్రేష్ఠా! అంత్యజసంబంధమైన ఈ సృష్టి ఎనిమిది విధాలుగా ఉద్భవిస్తుంది. యోనిదోషం వల్ల ఏర్పడిన జాతిభేదాలను నేను స్పష్టంగా చెప్పుదును।

Verse 48

ब्राह्मण्यां क्षत्रियाज्जातः सूत इत्यभिधीयते । सूतेन रजकश्चैव रजकेन च चर्मकृत्

బ్రాహ్మణీ స్త్రీకి క్షత్రియ పురుషుని ద్వారా జనించినవాడు ‘సూత’ అని పిలువబడును. సూతుని ద్వారా ‘రజక’ (ధోబి) మరియు రజకుని ద్వారా ‘చర్మకృత్’ (చర్మకారుడు) జనించును।

Verse 49

चर्मकारेण संजज्ञे नटश्चांत्यजसंज्ञकः । चत्वारः क्षेत्रसंभूता एते क्षेत्रे द्विजन्मनाम्

చర్మకారుని ద్వారా ‘నట’ జనించెను; అతడు ‘అంత్యజ’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడు. ఈ నలుగురు ‘క్షేత్ర’సంభవులని—ద్విజుల క్షేత్రంలో పుట్టినవారని చెప్పబడెను।

Verse 50

तथा च मागधो जज्ञे वैश्येन द्विजसंभवे । क्षेत्रे मागधवीर्येण बुरुडो मरुदुत्तम

అలాగే ద్విజసంబంధమైన వంశంలో వైశ్యుని ద్వారా ‘మాగధ’ జనించెను. హే మరుదుత్తమా (ఇంద్రా)! ‘క్షేత్ర’ంలో మాగధుని వీర్యం వల్ల ‘బురుడ’ కూడ ఉద్భవించెను।

Verse 51

बुरुडेन च कैवर्तः कैवर्तेन च मेदकः । चत्वारो वैश्यसंभूता एते क्षेत्रे द्विजन्मनाम् । प्रजायन्ते सुरश्रेष्ठ सवकर्मसु गर्हिताः

బురుడునుండి కైవర్తుడు జన్మిస్తాడు; కైవర్తునుండి మేదకుడు పుడతాడు. ఈ నలుగురు వైశ్యవంశసంభవులు, ద్విజుల ‘క్షేత్రం’లో జన్మిస్తారు; ఓ దేవశ్రేష్ఠా, తమ తమ వృత్తుల్లో నిందితులని చెప్పబడతారు.

Verse 52

तथा शूद्रेण संजज्ञे ब्राह्मण्यां सुरसत्तम । भिल्लाख्यश्चापि भिल्लेन चंडालश्च प्रजायते

అలాగే, ఓ దేవసత్తమా, బ్రాహ్మణీ శూద్రునిచేత గర్భం ధరించితే ‘భిల్ల’ అనే సంతానం పుడుతుంది; భిల్లునుండి ‘చండాలుడు’ కూడా జన్మిస్తాడు.

Verse 53

एतौ द्वावपि शूद्रेण भवतो द्विजसंभवे । क्षेत्रे सर्वसुराधीश सत्यमेतन्मयोदितम्

ద్విజసంబంధ సంతాన విషయంలో శూద్రునిచేత ఈ రెండు ఫలితాలూ కలుగుతాయి. ఓ సర్వసురాధీశా, ఈ క్షేత్రంలో నేను చెప్పింది సత్యమే.

Verse 54

एतत्त्रेतायुगे प्रोक्तं मया ते सुरसत्तम । आकर्णय प्रयत्नेन द्वापरस्याधुना स्थितिम्

ఓ దేవసత్తమా, త్రేతాయుగ విషయమై ఇది నేను నీకు చెప్పాను. ఇప్పుడు ప్రయత్నంతో ద్వాపరయుగ స్థితిని శ్రద్ధగా వినుము.

Verse 55

लक्षाष्टकप्रमाणेन तद्युगं परिकीर्तितम् । चतुःषष्टिसहस्राणि वर्षाणां परिसं ख्यया । कपिशो जायते तत्र भगवान्गरुडध्वजः

ఆ యుగం ఎనిమిది లక్షల ప్రమాణమని కీర్తించబడింది; సంపూర్ణ గణన ప్రకారం అది అరవై నాలుగు వేల సంవత్సరాలు. ఆ యుగంలో గరుడధ్వజుడైన భగవాన్ కపీశవర్ణంతో (తామ్రవర్ణ ఛాయతో) అవతరిస్తాడు.

Verse 56

द्वौ पादौ चैव धर्मस्य द्वौ पापस्य व्यवस्थितौ । तत्र स्याद्यौवनं नृणां गते वर्षशतेऽ खिले

ఆ యుగంలో ధర్మానికి రెండు పాదాలు, పాపానికి కూడా రెండు పాదాలు స్థిరంగా ఉంటాయి. అక్కడ మనుష్యులకు సంపూర్ణ వంద సంవత్సరాలు గడిచిన తరువాతనే యౌవనం కలుగుతుంది.

Verse 57

ततोऽन्यैः समतिक्रांतैर्वार्धक्यं पञ्चभिः शतैः । तत्र सत्यानृता लोका देवा भूपास्तथा परे

తర్వాత మరొక కాలం గడిచినపుడు ఐదు వందల సంవత్సరాలకు వృద్ధాప్యం వస్తుంది. ఆ యుగంలో దేవులు, రాజులు మరియు ఇతరులు సత్యాసత్యాల మిశ్రమ స్వభావంతో ఉంటారు.

Verse 58

नार्यश्चापि सुरश्रेष्ठ तत्स्व रूपाः प्रकीर्तिताः । पंचहस्तप्रमाणेन चतुर्हस्तास्तथा परं

హే సురశ్రేష్ఠా! అక్కడ స్త్రీలు కూడా తమ తమ స్వరూపాలతో వర్ణించబడ్డారు. వారి ప్రమాణం ఐదు హస్తాలు అని, మరొక వర్గానికి నాలుగు హస్తాలు అని కూడా చెప్పబడింది.

Verse 59

नातिरूपेण संयुक्ता न च रूपविवर्जिताः । अव्यक्तजल्पकाश्चापि पशवः पक्षिणो मृगाः

వారు అతిగా సౌందర్యంతో కూడినవారు కాదు, అలాగే సౌందర్యం లేనివారూ కాదు. అక్కడ పశువులు, పక్షులు, మృగాలు కూడా అస్పష్టమైన శబ్దాలు చేస్తాయి.

Verse 60

नातिपुष्पफलैर्युक्ता वृक्षाश्चापिसुरेश्वर । सस्यानि तानि जायन्ते तत्र चोप्तानिकर्षुकैः

హే సురేశ్వరా! అక్కడ చెట్లు కూడా అతిగా పుష్పఫలాలతో నిండివుండవు. రైతులు విత్తినదానినుంచే అక్కడ పంటలు పుడతాయి.

Verse 61

वर्षंति जलदाः कामं भवन्त्योषधयोऽखिलाः । यत्किंचिद्भूतले ज्ञानं शास्त्रं वा सुरसत्तम । तत्तत्र समभावेन न सत्यं नैव चानृतम्

ఇష్టమొచ్చినట్లు మేఘాలు వర్షిస్తాయి, సమస్త ఔషధులు సమృద్ధిగా పెరుగుతాయి. ఓ దేవశ్రేష్ఠా! భూమిపై ఉన్న ఏ జ్ఞానం గానీ శాస్త్రం గానీ అక్కడ సమభావంతో—అది పూర్తిగా సత్యమూ కాదు, పూర్తిగా అసత్యమూ కాదు।

Verse 62

तीर्थानां च मखानां च द्वापरे सुरसत्तम । फलं भावानुरूपेण दानानां च प्रजायते

ఓ దేవశ్రేష్ఠా! ద్వాపరయుగంలో తీర్థసేవ, యజ్ఞకర్మ, దానముల ఫలము అంతర్భావానుసారంగా కలుగుతుంది; ఎంతటి శ్రద్ధా-ఉద్దేశ్యమో అంతటి ఫలము।

Verse 63

एतत्तव समाख्यातं युगं द्वापरसंज्ञकम् । मया सर्वं सुराधीश यथादृष्टं यथा श्रुतम्

ఇలా ద్వాపరసంజ్ఞక యుగాన్ని నీకు వివరించాను. ఓ దేవాధీశా! నేను చూసినట్లుగా, శ్రుతిపరంపరలో విన్నట్లుగా, అన్నిటినీ అలాగే నివేదించాను।

Verse 64

शृणुष्वावहितो भूत्वा वदतो मम सांप्रतम् । रौद्रं कलियुगंनाम यत्र कृष्णो जनार्दनः

ఇప్పుడు జాగ్రత్తగా నా మాట విను. ‘కలి’ అనే రౌద్ర యుగం ఉంది; అందులో కృష్ణుడు జనార్దనుడు (మనుష్యలోకంలో) దర్శనమివ్వడు।

Verse 65

द्वात्रिंशच्च सहस्राणि वर्षाणां कथितं विभो । तथा लक्षचतुष्केण साधुलोकविवर्जितम्

ఓ విభో! కలియుగం ముప్పై రెండు వేల సంవత్సరాలని చెప్పబడింది, ఇంకా నాలుగు లక్షల (సంవత్సరాలు) కలిపి; ఇది సాధుజనసంగం లేని యుగమని వర్ణించబడింది।

Verse 66

तत्रैकपादयुक्तश्च धर्मः पापं त्रिभिः स्मृतम् । पूर्वार्धेभ्यः परं सर्वं संभविष्यति पात कम्

అక్కడ ధర్మం ఒక్క పాదంపై మాత్రమే నిలుస్తుంది; పాపం మూడు పాదాలతో ప్రబలమని చెప్పబడింది. పూర్వయుగాలతో పోల్చితే తరువాతి కాలం ఎక్కువగా పతనం, అధర్మం వైపే సాగుతుంది।

Verse 67

न शृण्वंति पितुः पुत्रा न स्नुषा भ्रातरो न च । न भृत्या न कलत्राणि यत्र द्वेषः परस्परम्

ఆ యుగంలో కుమారులు తండ్రి మాట వినరు; కోడలు వినదు; సోదరులు కూడా కాదు. సేవకులు, భార్యలు సైతం నమ్మకంగా ఉండరు—ఎక్కడ చూసినా పరస్పర ద్వేషమే ఉంటుంది।

Verse 68

यत्र षोडशमे वर्षे नराः पलित यौवनाः । तत्र द्वादशमे वर्षे गर्भं धास्यति चांगना

ఆ కాలంలో పదహారవ ఏటనే పురుషులు యౌవనంలోనే పండిన జుట్టుతో వృద్ధుల్లా కనిపిస్తారు; అలాగే అక్కడ స్త్రీ పన్నెండవ ఏటనే గర్భం ధరించును।

Verse 69

आयुः परं मनुष्याणां शतसंख्यं सुरेश्वर । नागानां च तरूणां च वर्षाणां यत्र नाधिकम्

హే సురేశ్వరా! ఆ యుగంలో మనుష్యుల పరమాయువు సుమారు వంద సంవత్సరాలే; అలాగే నాగములకు, వృక్షములకు కూడా అక్కడ సంవత్సరాల పరిమాణం దీనికంటే ఎక్కువ ఉండదు।

Verse 70

द्वात्रिंशद्धयमुख्यानां चतुर्विंशतिः खरोष्ट्रयोः । अजानां षोडश प्रोक्तं शुनां द्वादशसंख्यया

గుర్రాలు మొదలైనవాటికి ముప్పై రెండు సంవత్సరాల ఆయుష్షు అని చెప్పబడింది; గాడిదలు, ఒంటెలకు ఇరవై నాలుగు; మేకలకు పదహారు; కుక్కలకు పన్నెండు సంవత్సరాలు అని నిర్దేశించారు।

Verse 71

चतुष्पदानामन्येषां विंशतिः पंचभिर्युता । यत्र काकाश्च गृध्राश्च कौशिकाश्चिरजीविनः

ఇతర చతుష్పద జీవుల ఆయుష్షు ఇరవై ఐదు సంవత్సరాలు; అయితే ఆ కాలంలో అక్కడ కాకులు, గద్దలు, గుడ్లగూబలు దీర్ఘాయుష్కులవుతారు।

Verse 72

तथा पापपरा लोका दुःस्थिताश्च विशेषतः । तथा कण्टकिनो वृक्षा रूक्षाः पुष्पफलच्युताः । सेवितास्तेऽपि गृध्राद्यैर्यत्र च्छायाविवर्जिताः

అక్కడ ప్రజలు పాపాసక్తులై ప్రత్యేకంగా దుస్థితికి చేరుతారు. అక్కడి చెట్లు కూడా ముల్లులతో, రూక్షంగా, పుష్పఫలరహితంగా, నీడలేకుండా ఉంటాయి; గద్దల వంటి పక్షులే వాటిని ఆశ్రయిస్తాయి।

Verse 73

यत्र धर्मो ह्यधर्मेण पीड्यते सुरसत्तम । असत्येन तथा सत्यं भूपाश्चौरैः सदैव तु

హే దేవశ్రేష్ఠా! అక్కడ అధర్మం ధర్మాన్ని పీడిస్తుంది; అసత్యం సత్యాన్ని నలిపేస్తుంది; రాజులు ఎల్లప్పుడూ దొంగలవలె భావింపబడతారు (లేదా దొంగలవలె ప్రవర్తిస్తారు)।

Verse 74

गुरवश्च तथा शिष्यैः स्त्रीभिश्च पुरुषाधमाः । स्वामिनो भृत्यवर्गैश्च मूर्खैश्चापि बहुश्रुताः

అక్కడ గురువులు శిష్యులచే అవమానింపబడతారు; యోగ్య పురుషులు కూడా నీచుల (మరియు స్త్రీల) ఆధీనమవుతారు; స్వాములు సేవకులచే అణచబడతారు; బహుశ్రుతులు కూడా మూర్ఖులచే తక్కువచేయబడతారు।

Verse 75

यत्र सीदंति धर्मिष्ठा नराः सत्यपरायणाः । दान्ता विवेकिनः शान्तास्तथा परहिते रताः

అక్కడ ధర్మనిష్ఠులు, సత్యపరాయణులు, సంయములు, వివేకులు, శాంతులు, పరహితరతులు అయినవారికూడా కష్టదుఃఖాలలో కుంగిపోతారు।

Verse 76

आधयो व्याधयश्चैव तथा पीडा महाद्भुता । सदैव संस्थिता यत्र साधुपीडनवांछया

సాధువులను పీడించాలనే కోరికతో అక్కడ మానసిక బాధలు, శారీరక వ్యాధులు, ఆశ్చర్యకరమైన కష్టాలు నిత్యం నిలిచి ఉంటాయి।

Verse 77

अल्पायुषस्तथा मर्त्या जायंते वर्णसंकरात् । ये केचन प्रजीवंति दुःखेन ते समन्विताः

వర్ణసంకర కారణంగా మానవులు అల్పాయుష్కులుగా జన్మిస్తారు; ఎవరైనా బతికినా వారు దుఃఖంతోనే కూడి ఉంటారు।

Verse 78

न वर्षति घनः काले संप्राप्तेऽपि यथोचिते । न सस्यं स्यात्सुवृष्टेपि कर्षुकस्यापि वांछितम्

తగిన కాలం వచ్చినా మేఘాలు వర్షించవు; భారీ వర్షం పడినా రైతు కోరినట్లుగా పంట పండదు।

Verse 79

न च क्षीरप्रदा गावो यद्यपि स्युः सुपोषिताः । न भवंति प्रभू ताश्च यत्नेनापि सुरक्षिताः

బాగా పోషించినా ఆవులు పాలు ఇవ్వవు; శ్రమపడి కాపాడినా అవి అభివృద్ధి చెంది ఫలప్రదంగా ఉండవు।

Verse 80

आविकानां तथोष्ट्रीणां यत्र क्षीरप्रशंसकाः । लोका भवंति निःश्रीकास्तथा ये च मलिम्लुचाः

ఎక్కడ గొర్రెలు, ఒంటె ఆడదాని పాలను పొగడ్తలతో చెప్పుతారో అక్కడ ప్రజలు శ్రీహీనులవుతారు; అక్కడ మలిమ్లుచులు—అపవిత్ర దోపిడీ స్వభావులూ ఉంటారు।

Verse 81

तथा तपस्विनः शूद्राः शूद्रा धर्मपरायणाः । शूद्रा वेदविचारज्ञा यज्ञकर्मणि चोद्यताः

అదేవిధంగా తపస్సు చేసే శూద్రులు ఉన్నారు, ధర్మపరాయణ శూద్రులు ఉన్నారు. వేదవిచారంలో నిపుణులైన శూద్రులు, యజ్ఞకర్మలో సదా ఉత్సాహంగా నిమగ్నులైన శూద్రులు కూడా ఉన్నారు.

Verse 82

शूद्राः प्रतिग्रहीतारः शूद्रा दानप्रदास्तथा । शूद्राश्चापि तथा वन्द्याः शद्रास्तीर्थेषु संस्थिताः

శూద్రులు దానాన్ని స్వీకరించేవారుగా కూడా ఉంటారు, శూద్రులు దానాన్ని ఇచ్చేవారుగా కూడా ఉంటారు. తీర్థాలలో స్థిరంగా స్థాపితులై గౌరవింపబడిన శూద్రులు కూడా వందనీయులే.

Verse 83

पंचगर्तान्खनंत्येव मृत्युकाले नराधमाः । शिरसा हस्तपादाभ्यां मोहात्संनष्टचेतनाः

మరణకాలంలో ఆ నరాధములు ఐదు గోతులను తవ్వుతారు—తలతో, చేతులతో, కాళ్లతో—మోహగ్రస్తులై, చైతన్యం కోల్పోయి.

Verse 84

वेदविक्रयकर्तारो ब्राह्मणाः शौचवर्जिताः

బ్రాహ్మణులు వేదాన్ని విక్రయించేవారై, శౌచశుద్ధి లేనివారై మారుతారు.

Verse 85

स्वाध्यायरहिताश्चैव शूद्रान्ननिरताः सदा । असत्प्रतिग्रहाः प्रायो जिह्वालौल्यसमुत्सुकाः

వారు స్వాధ్యాయం లేనివారై, ఎల్లప్పుడూ శూద్రుల అన్నంలో ఆసక్తులై ఉంటారు; ఎక్కువగా అనుచిత ప్రతిగ్రహం చేస్తారు, జిహ్వా-లోభంతో ఉత్సుకులై ఉంటారు.

Verse 86

पाखंडिनो विकर्मस्थाः परदारोपजीविनः । कार्यकारणमाश्रित्य यत्र स्नेहः प्रजायते

పాఖండులు, నిషిద్ధకర్మలలో నిమగ్నులు, పరస్త్రీపై జీవించే వారు—‘కార్య-కారణం’ అనే నెపంతో ఎక్కడెక్కడో స్నేహాసక్తిని పుట్టిస్తారు.

Verse 87

न स्वभावात्सहस्राक्ष कथंचिदपि देहिनाम् । यास्यंति म्लेच्छभावं च सर्वे वर्णा द्विजातयः

హే సహస్రాక్షా! కేవలం స్వభావం వల్లనే కాదు; ఏదో విధంగా దేహధారులు—అన్ని వర్ణాలు, ద్విజులు కూడా—మ్లేచ్ఛభావంలోకి జారిపోతారు.

Verse 88

नष्टोत्सवाविधर्माणो नित्यं संकरकारकाः । सार्धहस्तत्रयाः पूर्वं भविष्यंति युगादितः

ఉత్సవాలు నశిస్తాయి, ధర్మవిధి వికృతమవుతుంది; వారు నిత్యం సంకరమూ గందరగోళమూ కలిగిస్తారు—యుగారంభం నుండి మూడున్నర ‘హస్త’ కాలం వరకు ఇలానే ఉంటుంది.

Verse 89

ततो ह्रासं प्रयास्यंति वृद्धिं याति कलौ युगे । भविष्यन्ति ततश्चांते मनुष्या बिलशायिनः

ఆ తరువాత వారు క్షీణతకు చేరుతారు, కలియుగం మరింత పెరుగుతుంది; చివరికి దాని అంతంలో మనుష్యులు గుహలు, బిళ్లల్లో నివసించి శయనించేవారవుతారు.

Verse 90

अल्पत्वाद्दुर्लभत्वाच्च अशक्ता गृहकर्मणि । भविष्यंत्यफला यज्ञास्तथा वेदव्रतानि च

అల్పత మరియు దుర్లభత కారణంగా ప్రజలు గృహకర్మలు చేయలేరు; యజ్ఞాలు ఫలరహితమవుతాయి, అలాగే వేదవ్రతాలు కూడా.

Verse 91

नियमाः संयमाः सर्वे मंत्रवादास्तथैव च । तीर्थानि म्लेच्छसंस्पर्शाद्दूषितानि शतक्रतो

హే శతక్రతు (ఇంద్రా)! అన్ని నియమ‑సంయమాలు, మంత్రసాధనలూ కూడ—మ్లేచ్ఛస్పర్శమువలన తీర్థములు అపవిత్రమగును.

Verse 92

स्वस्वभावविहीनानि हीनानि च तथा जलैः । कुत्सिता मंत्रवादा ये कुत्सिताश्च तपस्विनः

ఆ యుగంలో జనులు తమ స్వభావ‑సంయమములనుండి విహీనులై, జలములోనూ శుద్ధి హీనమగును. మంత్రవ్యాపారులు నీచులగుదురు; తపస్వులకూడా అపకీర్తి కలుగును.

Verse 93

तत्र ते संभविष्यंति कुत्सिता ये च मानवाः । कुलीनमपि संत्यज्य वरं रूपवयोन्वितम्

అక్కడ నీచులైన మనుష్యులే అభివృద్ధి చెందుదురు. కులీనతనుకూడా విడిచి, నిజమైన గుణములకన్నా రూప‑యౌవనమునే ‘శ్రేష్ఠం’గా ఎంచుకొందురు.

Verse 94

वित्तलोभात्प्रदास्यंति कुत्सिताय नराः सुताम् । कन्यकाः प्रसविष्यंति कन्यकाः सुरतोत्सुकाः

ధనలోభముచేత పురుషులు తమ కుమార్తెను అర్హతలేని వానికి ఇచ్చెదరు. సురతాసక్తులైన కన్యలు, అవివాహితలగానే సంతానము ప్రసవించెదరు.

Verse 95

कन्यकाः प्रकरिष्यंति पुरुषैः सह संगतिम् । भर्तारं वंचयिष्यंति कुलीना अपि योषितः

కన్యలు పురుషులతో అనుచిత సంగతిని చేయుదురు; కులీన స్త్రీలుకూడా భర్తను మోసగించుదురు.

Verse 96

सर्वकृत्येषु दुःशीलाः ।सुयत्नेनापि रक्षिताः । निर्दयाश्चापि भूपालाः पीडयिष्यंति कर्षुकान्

ప్రతి కర్తవ్యములో ప్రజలు దుష్శీలులైపోతారు—ఎంత యత్నించి కాపాడి బోధించినా. అలాగే నిర్దయ రాజులు రైతులను పీడిస్తారు.

Verse 97

पीडयिष्यंति निर्दोषान्वित्तलोभादसंशयम् । वधार्हमपि संप्राप्य वित्तलोभान्मलिम्लुचम्

ధనలోభంతో నిస్సందేహంగా వారు నిర్దోషులను వేధిస్తారు. శిక్షార్హుడిని పట్టుకున్నా అదే లోభంతో దోషిని విడిచిపెడతారు.

Verse 98

संत्यक्ष्यंति युगे तस्मिन्प्राणिद्रोहेऽपि वर्तिनम् । क्षात्रधर्मं परित्यज्य करिष्यंति तथा रणम्

ఆ యుగంలో ప్రాణిహింసలో నిమగ్నుడినికూడా వారు వదిలివేస్తారు. క్షాత్రధర్మాన్ని విడిచి యుద్ధం చేస్తారు—కాని అధర్మంగా.

Verse 99

बृहस्पतिरुवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं युगानां लक्षणं मया । प्रमाणं च सुरश्रेष्ठ चतुर्णामप्यसंशयम्

బృహస్పతి పలికెను—ఓ దేవశ్రేష్ఠా! యుగాల లక్షణములన్నిటిని నేను మీకు వివరించితిని; అలాగే నాలుగింటి ప్రమాణములనూ నిస్సందేహంగా.

Verse 100

यश्चैतत्कीर्तयेन्मर्त्यः सदैव सुसा माहितः । स नूनं मुच्यते पापादाजन्ममरणांतिकात्

ఎవడు మానవుడు దీనిని నిత్యం శ్రద్ధతో, శుభభావంతో కీర్తిస్తాడో, వాడు జన్మారంభం నుండి మరణాంతం వరకు ఉన్న పాపముల నుండి నిశ్చయంగా విముక్తుడగును.

Verse 101

शृणुयाद्वा नरो यश्च श्रद्धापूतेन चेतसा । सोऽपि मुच्येन्न सन्देहः पापाच्च दिवसोद्भवात्

శ్రద్ధతో పవిత్రమైన మనస్సుతో ఎవడు దీనిని శ్రవణం చేస్తాడో, అతడును నిస్సందేహంగా రోజురోజుకు కూడిన పాపాల నుండి విముక్తుడగును।

Verse 458

संभवंति युगे तस्मिन्यो निसंसर्गतो विभो । तथान्ये संख्यया हीना एतेभ्यो निंदिता नराः

హే విభో! ఆ యుగంలో కొందరు సత్సంగం లేనివారిగా పుట్టుదురు; మరికొందరు, సంఖ్యలో తక్కువగా, వారికన్నా కూడా అధములని నిందింపబడుదురు।