Adhyaya 259

Verse 1

गालव उवाच । तस्मिंस्तु पतिते लिंगे योजनायामविस्तृते । विषादार्त्ता ऋषिगणास्तत्राजग्मुः सहस्रशः

గాలవుడు పలికెను—ఆ లింగము పడిపోయి ఒక యోజనమంత విస్తరించినప్పుడు, విషాదంతో ఆర్తులైన ఋషిగణములు వేల సంఖ్యలో అక్కడికి వచ్చిరి।

Verse 2

व्यलोकयन्त सर्वत्र दृष्ट्वा तत्र महेश्वरम् । नासौ दृष्टिपथे तेषां बभूव भयविह्वलः

వారు అన్ని దిక్కులా పరిశీలించి అక్కడ మహేశ్వరుని వెదికిరి; కాని ఆయన వారి దృష్టిపథంలో కనబడలేదు, అందుచేత వారు భయవిహ్వలులయ్యిరి।

Verse 3

वीर्यं वर्षसहस्राणि बहून्यपि सुसंचितम् । पृथिवीं सकलां व्याप्य स्थितं ददृशिरे द्विजाः

అనేక సహస్ర సంవత్సరములుగా సుసంచితమైన మహావీర్యము సమస్త భూమిని వ్యాపించి నిలిచియుండుటను ద్విజులు దర్శించిరి।

Verse 4

तद्दृष्ट्वा सुमहल्लिंगं रुधिराक्तं जलैः प्लुतम् । ब्राह्मणाः संशयगता दह्यमाना वसुन्धरा

అత్యంత మహత్తరమైన ఆ లింగము రుధిరంతో లిప్తమై జలములతో మునిగియుండుటను చూచి బ్రాహ్మణులు సందేహగ్రస్తులయ్యిరి; వసుంధర దహించుచున్నట్లు అనిపించెను।

Verse 5

तल्लिंगं तत्र संस्थाप्य चक्रुस्तां नर्मदां नदीम् । तज्जलं नर्मदारूपं ल्लिंगं चामरकण्टकम्

అక్కడ ఆ లింగాన్ని స్థాపించి వారు నర్మదా నదిని ప్రదర్శింపజేశారు. ఆ జలం నర్మదా-స్వరూపమైంది; ఆ లింగం ‘అమరకంటక’మని ప్రసిద్ధి పొందింది.

Verse 6

नरकं वारयत्येतत्सेवितं नरकापहम् । भूतग्रहाश्च सर्वेऽपि यास्यंति विलयं ध्रुवम्

ఈ తీర్థసేవ చేయబడినప్పుడు నరకాన్ని అడ్డుకుంటుంది, నరకఫలాన్ని నశింపజేస్తుంది. అలాగే భూతగ్రహాదులైన అన్ని ఉపద్రవాలు నిశ్చయంగా లయమవుతాయి.

Verse 7

तत्र स्नात्वा जलं पीत्वा संतर्प्य च पितॄंस्तथा । सर्वान्कामानवाप्नोति मनुष्यो भुवि दुर्लभान्

అక్కడ స్నానం చేసి, ఆ జలాన్ని పానంచేసి, పితృదేవతలను తర్పణం చేసి మనిషి ఈ లోకంలో దుర్లభమైన అన్ని కోరికలను పొందుతాడు.

Verse 9

लिंगानि नार्मदेयानि पूजयिष्यंति ये नराः । तेषां रुद्रमयो देहो भविष्यति न संशयः । चातुर्मास्ये विशेषेण लिंगपूजा महाफला । चातुर्मास्ये रुद्रजपं हरपूजा शिवे रतिः

నర్మదా ప్రాంతంలోని లింగాలను పూజించే వారు—వారి దేహం రుద్రమయమవుతుంది; ఇందులో సందేహం లేదు. ముఖ్యంగా చాతుర్మాస్యంలో లింగపూజ మహాఫలదాయకం; చాతుర్మాస్యంలో రుద్రజపం, హరపూజ, శివభక్తి విశేషంగా ప్రశంసింపబడతాయి.

Verse 10

पंचामृतेन स्नपनं न तेषांगर्भवेदना । ये करिष्यंति मधुना सेचनं लिंगमस्तके

పంచామృతంతో లింగస్నాపనం చేసే వారికి గర్భవేదన (గర్భసంబంధ బాధ) ఉండదు. అలాగే లింగశిరస్సుపై తేనెను సేచనం చేసే వారికి కూడా అటువంటి శుభఫలం కలుగుతుంది.

Verse 11

तेषां दुःखसहस्राणि यास्यंति विलयं ध्रुवम् । दीपदानं कृतं येन चातु र्मास्ये शिवाग्रतः

చాతుర్మాస్యంలో శివుని సన్నిధిలో దీపదానం చేసినవారికి వేలాది దుఃఖాలు నిశ్చయంగా లయమవుతాయి.

Verse 12

कुलकोटिं समुद्धृत्य स्वेच्छया शिवलोकभाक् । चन्दनागुरुधूपैश्च सुश्वेतकुसुमैरपि

చందనం, అగరు ధూపములతోను శుభ్రమైన తెల్ల పుష్పములతోను పూజచేసి, స్వేచ్ఛాశక్తితో శివలోకాన్ని పొందుతూ కులకోటిని उद्धరిస్తాడు.

Verse 13

नर्मदाजललिंगं ये ह्यर्च यिष्यंति ते शिवाः । शिला हरत्वमापन्नाः प्राणिनामपि का कथा

నర్మదాజలలింగాన్ని అర్చించే వారు శివసమానులవుతారు. రాళ్లకే హరిత్వం (ముక్తి/దైవస్థితి) లభిస్తే, ప్రాణుల గురించి ఏమి చెప్పాలి?

Verse 14

तत्संभूतं महालिंगं जलधारणसंयुतम् । पूजयित्वा विधानेन चातुर्मास्ये शिवो भवेत्

ఇలా ఉద్భవించిన, జలధారణ/జలధారతో యుక్తమైన ఆ మహాలింగాన్ని చాతుర్మాస్యంలో విధివిధానంగా పూజిస్తే శివభావాన్ని పొందుతాడు.

Verse 15

चातुर्मास्ये ये मनुजा नर्मदाऽमरकण्टके । तीर्थे स्नास्यंति नियतास्तेषां वासस्त्रिविष्टपे

చాతుర్మాస్యంలో నియమబద్ధులై నర్మదా అమరకంటక తీర్థంలో స్నానం చేసే వారికి త్రివిష్టపం (స్వర్గం) లో నివాసం లభిస్తుంది.

Verse 16

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा ते द्विजास्तत्र स्थाप्य लिंगं यथाविधि । अमरकण्टकतीर्थे नर्मदां च महानदीम्

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఇట్లు చెప్పి ఆ ద్విజులు అక్కడ విధివిధానముగా లింగాన్ని స్థాపించి, అమరకంటక తీర్థమున మహానది నర్మదా తీరమున ప్రతిష్ఠించారు.

Verse 17

पुनश्चिन्तापरा जाता विश्वस्य क्षोभकारणे । पद्मासनगता भूत्वा प्राणायामपरायणाः

మళ్లీ వారు జగత్తు కలతకు కారణమేమిటో అనే ధ్యానచింతనలో లీనులై, పద్మాసనమున కూర్చొని ప్రాణాయామమున పరాయణులయ్యారు.

Verse 18

चिन्तयामासुरव्यग्रं हृदयस्थं महे श्वरम् । ततो देवा महेंद्राद्याः संप्राप्यामरकण्टकम्

అవ్యగ్రచిత్తములతో వారు హృదయస్థ మహేశ్వరుని ధ్యానించారు; అప్పుడు మహేంద్రుడు మొదలైన దేవతలు అమరకంటకమునకు చేరుకున్నారు.

Verse 19

ब्राह्मणानां स्तुतिं चक्रुर्विनयानतकन्धराः । नमोऽस्तु वो द्विजातिभ्यो ब्रह्मविद्भ्यो महेश्वराः

వినయముతో శిరస్సు వంచి దేవతలు బ్రాహ్మణులను స్తుతించారు—“హే ద్విజులారా, బ్రహ్మవిదులారా, మహేశ్వరసములైన మహాత్ములారా, మీకు నమస్కారం.”

Verse 20

भूसुरेभ्यो गुरुभ्यश्च विमुक्तेभ्यश्च वंधनात् । यूयं गुणत्रयातीता गुणरूपा गुणाकराः

భూసురులకును, గురువులకును, బంధనమునుండి విముక్తులైన మహాత్ములకును నమస్కారం. మీరు త్రిగుణాతీతులు; అయినా గుణస్వరూపులు, గుణాకరులు.

Verse 21

गुणत्रयमयैर्भावैः सततं प्राणबुद्बुदाः । येषां वाक्यजलेनैव पापिष्ठा अपि शुद्धताम् । प्रयांति पापपुंजाश्च भस्मसाद्यांति पापिनाम्

త్రిగుణజన్య భావాలచే నడిపింపబడే జీవులు నిత్యం ప్రాణబుడగలవలె; వారి వాక్యజలమాత్రంతోనే మహాపాపులకూడా శుద్ధి పొందుతారు, పాపుల పాపరాశులు భస్మమవుతాయి।

Verse 22

शस्त्रं लोहमयं येषां वागेव तत्समन्विताः । पापैः पराभिभूतानां तेषां लोकोत्तरं बलम्

వారి శస్త్రం ఇనుమయమైనది, వారి వాక్కు కూడా అలాగే ఆయుధసమేతం; పాపాలచే దాడికి గురై నలిగినప్పటికీ వారిలో లోకోత్తర బలం ఉద్భవిస్తుంది।

Verse 23

क्षमया पृथिवीतुल्याः कोपे वैश्वानरप्रभाः । पातनेऽनेकशक्तीनां समर्था यूयमेव हि

క్షమలో మీరు భూమితో సమానులు, కోపంలో వైశ్వానరాగ్నివలె ప్రకాశిస్తారు; అనేక విధాల శక్తులను పడగొట్టగల సమర్థులు మీరు మాత్రమే.

Verse 24

स्वर्गादीनां तथा याने भवन्तो गतयो ध्रुवम्

స్వర్గాది ఉన్నత లోకాల యాత్రలో మీరు నిశ్చయంగా ధ్రువమైన గమ్యమార్గాలు.

Verse 25

सत्कर्मकारकाश्चैव सत्कर्मनिरताः सदा । सत्कर्मफलदातारः सत्कर्मेभ्यो मुमुक्षवः

మీరు సత్కర్మకర్తలు, నిత్యం సత్కర్మంలో నిమగ్నులు; సత్కర్మఫలదాతలు, సత్కర్మాల ద్వారానే మోక్షాన్ని కోరువారు.

Verse 26

सावित्रीमंत्रनिरता ये भवंतोऽघनाशनाः । आत्मानं यजमानं च तारयंति न संशयः

సావిత్రీ మంత్రంలో నిమగ్నులై పాపనాశకులైన మీరు, మీరును యజమానునును తప్పక తరింపజేస్తారు—సందేహం లేదు.

Verse 27

वह्नयश्च तथा विप्रास्तर्पिताः कार्यसाधकाः । चातुर्मास्ये विशेषेण तेषां पूजा महाफला

పవిత్ర అగ్నులు మరియు బ్రాహ్మణులు విధిగా తృప్తిపొందితే కార్యసిద్ధిని కలిగిస్తారు. ప్రత్యేకంగా చాతుర్మాస్యంలో వారికి చేసే పూజ మహాఫలప్రదం.

Verse 28

तावन्न वज्रमिंद्रस्य शूलं नैव पिनाकिनः

ఆ శక్తి నిలిచినంతకాలం ఇంద్రుని వజ్రము కూడా అంత భయంకరం కాదు; పినాకి (శివుడు) త్రిశూలమూ కాదు.

Verse 29

दण्डो यमस्य तावन्नो यावच्छापो द्विजोद्भवः । अग्निना ज्वाल्यते दृश्यं शापोद्दिष्टानपि स्वयम्

యముని దండం అంత (తక్షణ) కాదు; బ్రాహ్మణుని నుండి పుట్టిన శాపమే బలమైనది. అది అగ్నిలా జ్వలించి, శాపం సూచించిన వారినికూడా స్వయంగా దహిస్తుంది అని కనిపిస్తుంది.

Verse 30

हंति जातानजातांश्च तस्माद्विप्रं न कोपयेत् । विप्रकोपाग्निना दग्धो नरकान्नैव मुच्यते

అది పుట్టినవారినీ పుట్టనివారినీ కూడా నశింపజేస్తుంది; కనుక బ్రాహ్మణుని కోపింపజేయకూడదు. బ్రాహ్మణకోపాగ్నితో దగ్ధుడైనవాడు నరకాల నుండి విముక్తి పొందడు.

Verse 31

शस्त्रक्षतोऽपि नरकान्मुच्यते नात्र संशयः । देवानां मधुधान्यानां सामर्थ्यं भेदनेन हि

శస్త్రఘాతంతో గాయపడినవాడైనను నరకమునుండి విముక్తుడగును—ఇందులో సందేహము లేదు. దేవతలకు మధు, ధాన్యములు మొదలైన అర్పణల శక్తి విధివిధానముగా సముచితంగా విభజించి సమర్పించుటలోనే ఉంది.

Verse 32

वाङ्मात्रेण हि विप्रस्य भिद्यते सकलं जगत् । ते यूयं गुरवोऽस्माकं विश्वकारणकारकाः । प्रसादपरमा नित्यं भवंतु भुवनेश्वराः

విప్రుని వాక్యమాత్రముతోనే సమస్త జగత్తు మార్పునకు లోనగును. అందుచేత మీరు మా గురువులు—విశ్వకారణములను నిర్మించువారు. హే భువనేశ్వరులారా, మీరు నిత్యం ప్రసాదపరులై ఎల్లప్పుడూ అనుగ్రహించండి.

Verse 33

ईश्वरेण विना सर्वे वयं लोकाश्च दुःखिताः । तत्कथ्यतां स भगवान्कुत्रास्ते परमेश्वरः

ఈశ్వరుడు లేకుండా మేమందరం, లోకములన్నీ కూడా దుఃఖితులమగుదుము. కనుక చెప్పండి—ఆ భగవాన్ పరమేశ్వరుడు ఇప్పుడు ఎక్కడ నివసించుచున్నాడు?

Verse 34

गालव उवाच । ज्ञात्वा मुनिभयत्रस्तं देवेशं शूलपाणिनम्

గాలవుడు పలికెను—మునుల కారణంగా భయంతో కలవరపడిన దేవేశుడు, శూలపాణి శివుని తెలిసికొని (వారు తగినట్లు ముందుకు సాగిరి).

Verse 35

सुरभीगर्भसंभूतं देवानूचुर्महर्षयः । स्वागतं देवदेवेभ्यो ज्ञातो वै स महेश्वरः

సురభీ గర్భమునుండి జన్మించిన ఆ (దివ్యుని) విషయమై మహర్షులు దేవతలను ఉద్దేశించి పలికిరి—“హే దేవదేవులారా, స్వాగతము; ఆ మహేశ్వరుడు మాకు నిశ్చయంగా తెలిసినవాడే.”

Verse 36

तत्र गच्छंतु देवेशा यत्र देवः सनातनः । इत्युक्त्वा ते महात्मानः सह देवैर्ययुस्तदा

“హే దేవేశులారా, యెక్కడ సనాతన దేవుడు నివసించుచున్నాడో అక్కడికి వెళ్లుడి।” అని చెప్పి ఆ మహాత్ములు దేవులతో కూడి అప్పుడే బయలుదేరిరి।

Verse 37

गोलोकं देवमार्गेण यत्र पायसकर्दमाः । घृतनद्योमधु ह्रदा नदीनां यत्र संघशः

దేవమార్గమున వారు గోలోకమునకు చేరిరి—అక్కడ మట్టి కూడా పాయసమువలె, అక్కడ ఘృతనదులు, మధుహ్రదాలు, మరియు నదులు గుంపులుగా సమాగమమగుచున్నవి।

Verse 38

पूर्वजानां गणाः सर्वे दधिपीयूषपाणयः । मरीचिपाः सोमपाश्च सिद्धसंघास्तथा परे

అక్కడ పూర్వజనుల సమస్త గణములు నిలిచియుండిరి—దధి మరియు అమృతసమమైన పీయూషమును చేతబట్టి; మరీచి పానము చేసువారు, సోమపానులు, ఇంకా ఇతర సిద్ధసంఘములు కూడ।

Verse 39

घृतपाश्चैव साध्याश्च यत्र देवाः सनातनाः । ते तत्र गत्वा मुनयो ददृशुः सुरभीसुतम्

యెక్కడ సనాతన దేవులు నివసించుచున్నారో అక్కడ ఘృతపానులు, సాధ్యగణములు కూడ ఉండిరి. అక్కడికి వెళ్లిన మునులు సురభీ సుతుని దర్శించిరి.

Verse 40

तेजसा भास्करं चैव नीलनामेति विश्रुतम् । इतस्ततोऽभिधावंतं गवां संघातमध्यगम्

అతడు తేజస్సులో సూర్యునివలె, ‘నీల’ అనే నామముతో ప్రసిద్ధుడు. గోవుల ఘనసమూహమధ్యలో ఇటు అటు పరుగెత్తుచున్నవాడిగా కనబడెను.

Verse 41

नंदा सुमनसा चैव सुरूपा च सुशीलका । कामिनी नंदिनी चैव मेध्या चैव हिरण्यदा

అక్కడ నందా, సుమనసా, సురూపా, సుశీలకా; అలాగే కామినీ, నందినీ, ఇంకా మేధ్యా, హిరణ్యదా అనే (గోవులు) ఉన్నవి.

Verse 42

धनदा धर्मदा चैव नर्मदा सकलप्रिया । वामनालंबिका कृष्णा दीर्घशृंगा सुपिच्छिका

వాటిని ధనదా, ధర్మదా, నర్మదా, సకలప్రియా అని పిలిచేవారు; అలాగే వామనాలంబికా, కృష్ణా, దీర్ఘశృంగా, సుపిచ్ఛికా అని కూడా ప్రసిద్ధి.

Verse 43

तारा तरेयिका शांता दुर्विषह्या मनोरमा । सुनासा दीर्घनासा च गौरा गौरमुखीह या

వాటిని తారా, తరేయికా; శాంతా, దుర్విషహ్యా, మనోరమా; అలాగే సునాసా, దీర్ఘనాసా, గౌరా, గౌరముఖీ అని కూడా పిలిచేవారు.

Verse 44

हरिद्रवर्णा नीला च शंखिनी पंचवर्णका । विनताभिनताचैव भिन्नवर्णा सुपत्रिका

ఒకటి హరిద్రవర్ణా (పసుపురంగు), మరొకటి నీలా; ఒకటి శంఖినీ, మరొకటి పంచవర్ణకా; అలాగే వినతా, అభినతా, భిన్నవర్ణా, సుపత్రికా (శుభలక్షణాల) కూడా ఉన్నవి.

Verse 45

जयाऽरुणा च कुण्डोध्नी सुदती चारुचंपका । एतासां मध्यगं नीलं दृष्ट्वा ता मुनिदेवताः

జయా, అరుణా, కుండోధ్నీ, సుదతీ, చారుచంపకా కూడా ఉన్నవి. వీటి మధ్య నిలిచిన నీలుని చూచి, ఆ మునిస్వరూప దేవతలు భక్తిశ్రద్ధలతో దర్శించారు.

Verse 46

विचरंति सुरूपं तं संजातविस्मयोन्मुखाः । मुनीश्वराः कृपाविष्टा इन्द्राद्या हृष्टमानसाः । स्तुतिमारेभिरे कर्त्तुं तेजसा तस्य तोषिताः

ఆ సురూపుడు సంచరిస్తుండగా మునీశ్వరులు ఆశ్చర్యంతో ముఖాలు పైకెత్తి కరుణతో నిండిపోయారు. ఇంద్రాది దేవతలు హృదయానందంతో, అతని తేజస్సుతో తృప్తి పొంది, స్తోత్రాలు పాడడం ప్రారంభించారు.

Verse 47

शूद्र उवाच । कथं नीलेति नामासौ जातोयमद्भुताकृतिः । किमस्तुवन्प्रसन्नास्ते ब्राह्मणा विश्वकारणम्

శూద్రుడు అన్నాడు—ఈ అద్భుతాకృతిగలవాడు ‘నీల’ అనే పేరును ఎలా పొందాడు? అలాగే సంతోషించిన ఆ బ్రాహ్మణులు విశ్వకారణుడిని ఏ విధంగా స్తుతించారు?

Verse 48

गालव उवाच । लोहितो यस्तु वर्णेन मुखे पुच्छे च पांडुरः

గాలవుడు అన్నాడు—వర్ణంలో లొహితుడు, కానీ ముఖంలోను తోకలోను పాండుర (మసక తెలుపు)గా ఉన్నవాడు…

Verse 49

श्वेतः खुरविषाणेषु स नीलो वृषभः स्मृतः । चतुष्पादो धर्मरूपो नील लोहितचिह्नकः

…ఖురాలలోను కొమ్ములలోను తెలుపుగా ఉంటే, అతడు ‘నీల’ అనే వృషభుడిగా స్మరించబడతాడు. అతడు చతుష్పాదుడు, ధర్మస్వరూపుడు, నీల-లొహిత చిహ్నాలతో యుక్తుడు.

Verse 50

कपिलः खुरचिह्नेषु स नीलो वृषभः स्मृतः । योऽसौ महेश्वरो देवो वृषश्चापि स एव हि

ఖురచిహ్నాలలో కపిల (తామ్ర-పసుపు)గా ఉన్నా అతడూ ‘నీల’ వృషభుడిగానే స్మరించబడతాడు. నిజానికి ఆ దేవుడు మహేశ్వరుడే వృష (బలి) రూపముగా కూడా ఆయనే.

Verse 51

चतुष्पादो धर्मरूपो नीलः पंचमुखो हरः । यस्य संदर्शनादेव वाजपेयफलं लभेत्

నీలుడు చతుష్పాదుడు, ధర్మస్వరూపుడు, పంచముఖ హరుడు (శివుడు). ఆయన కేవల దర్శనమాత్రంతోనే వాజపేయ యజ్ఞఫలం లభిస్తుంది.

Verse 52

नीले च पूजिते यस्मिन्पूजितं सकलं जगत् । स्निग्धग्रासप्रदानेन जगदाप्यायितं भवेत्

నీలుని పూజించిన చోట సమస్త జగత్తు పూజించినట్లే. స్నిగ్ధమైన, పోషకమైన గ్రాసం సమర్పించడంతో జగత్తు పుష్టి, తృప్తి పొందుతుంది.

Verse 53

यस्य देहे सदा श्रीमान्विश्वव्यापी जनार्दनः । नित्यमर्चयते योऽसौ वेदमन्त्रैः सनातनैः

య whose దేహంలో సదా శ్రీమంతుడైన, విశ్వవ్యాపి జనార్దనుడు నివసిస్తాడో—అతడే సనాతన వేదమంత్రాలతో నిత్యం భగవంతుని అర్చిస్తాడు.

Verse 54

ऋषय ऊचुः । त्वं देवः सर्वगोप्तॄणां विश्वगोप्ता सनातनः । विघ्नहर्ता ज्ञानदश्च धर्मरूपश्च मोक्षदः

ఋషులు పలికిరి—నీవు సమస్త రక్షకులకూ దేవుడవు; నీవే సనాతన విశ్వరక్షకుడు. నీవు విఘ్నహర్త, జ్ఞానదాత, ధర్మస్వరూపుడు, మోక్షప్రదాతవు.

Verse 55

त्वमेव धनदः श्रीदः सर्वव्याधिनिषूदनः । जगतां शर्मकरणे प्रवृत्तः कनकप्रदः

నీవే ధనదాత, శ్రీదాత, సమస్త వ్యాధులను నశింపజేసేవాడవు. జగత్తుకు శాంతి-క్షేమం కలిగించేందుకు ప్రవృత్తుడై నీవు కనకము (సువర్ణం) కూడా ప్రసాదిస్తావు.

Verse 56

तेजसां धाम सर्वेषां सौरभेय महाबल । शृंगाग्रे धृतकैलासः पार्वतीसहितस्त्वया

హే మహాబల సౌరభేయా! నీవు సమస్త తేజస్సుల ధామము; నీ శృంగశిఖరమున పార్వతీ సహితంగా కైలాసమును ధరిస్తావు।

Verse 57

३३ स्तुत्यो वेदमयो वेदात्मा वेदवित्तमः । वेदवेद्यो वेदयानो वेदरूपो गुणाकरः

ముప్పైమూడు దేవతలచే స్తుత్యుడవు, వేదమయుడవు, వేదాత్మవు, వేదవిత్తముడవు; వేదముచే జ్ఞేయుడవు, వేదముచే వాహితుడవు, వేదరూపుడవు, గుణాకరుడవు।

Verse 58

गुणत्रयेभ्योऽपि परो याथात्म्यं वेद कस्तव । वृषस्त्वं भगवान्देव यस्तुभ्यं कुरुते त्वघम्

నీవు త్రిగుణములకన్నా అతీతుడవు—నీ యథార్థాన్ని ఎవరు తెలుసగలరు? హే భగవాన్ దేవా! నీపై పాపం చేయువాడు ‘వృష’ (అపరాధి) అని తెలిసికొనవలెను।

Verse 59

वृषलः स तु विज्ञेयो रौरवादिषु पच्यते । यदा स्पृष्टः स तु नरो नरकादिषु यातनाः

అతడు ‘వృషల’ అని తెలిసికొనవలెను; రౌరవాది నరకములలో కాల్చబడును. కర్మఫలస్పర్శ వచ్చినప్పుడు ఆ నరుడు నరకాది యాతనలను అనుభవించును।

Verse 60

सेवते पापनिचयैर्निगाढप्रायबन्धनैः । क्षुत्क्षामं च तृषाक्रांतं महाभारसमन्वितम्

అతడు పాపసంచయములచే, బిగుసుకున్న భారమైన బంధనములచే దృఢంగా బద్ధుడై ఉంటాడు; ఆకలిచే క్షీణించి, దాహముచే ఆవరించబడి, మహాభారంతో నిండివుంటాడు।

Verse 61

निर्दया ये प्रशोष्यंति मतिस्तेषां न शाश्वती । चतुर्भिः सहितं मर्त्या विवाहविधिना तु ये

నిర్దయులై ఇతరులను క్షీణింపజేసేవారికి స్థిరమైన బుద్ధి నిలవదు. మరియు వివాహవిధి ప్రకారం నలుగురితో కూడి (సంయోగం) చేసే మానవులు…

Verse 62

विवाहं नीलरूपस्य ये करिष्यंति मानवाः । पितॄनुद्दिश्य तेषां वै कुले नैवास्ति नारकी

పితృదేవతలను ఉద్దేశించి నీలరూపునకు వివాహసంస్కారాన్ని నిర్వహించే వారు—వారి వంశంలో నిజంగా ఎవ్వరూ నరకగతికి పడరు।

Verse 63

त्वं गतिः सर्वलोकानां त्वपिता परमेश्वरः । त्वया विना जगत्सर्वं तत्क्षणादेव नश्यति

నీవే సమస్త లోకాల గతి, ఆశ్రయం; నీవే తండ్రివి, ఓ పరమేశ్వరా. నీవు లేకపోతే ఈ సమస్త జగత్తు ఆ క్షణమే నశిస్తుంది।

Verse 64

परा चैव तु पश्यंती मध्यमा वैखरी तथा । चतुर्विधानां वचसामीश्वरं त्वां विदुर्बुधाः

పరా, పశ్యంతీ, మధ్యమా, వైఖరీ—వాక్కుకు ఇవి నాలుగు స్థితులు. జ్ఞానులు నిన్నే వాటి అన్నిటికీ ఈశ్వరుడని తెలుసుకొంటారు।

Verse 65

चतुःशृंगं चतुष्पादं द्विशीर्षसप्तहस्तकम् । त्रिधा बद्धं धर्ममयं त्वामेव वृषभं विदुः

నాలుగు కొమ్ములు, నాలుగు పాదాలు, రెండు శిరస్సులు, ఏడు హస్తాలు; త్రివిధ బంధనంతో బద్ధమైన, ధర్మమయమైన—నిన్నే వారు వృషభంగా తెలుసుకొంటారు।

Verse 66

तृप्तिदं सर्वभूतानां विश्वव्यापकमोजसा । ब्रह्म धर्ममयं नित्यं त्वामात्मानं विदुर्जनाः

నీవు సమస్త జీవులకు తృప్తిని ప్రసాదించువాడవు; నీ మహాశక్తితో విశ్వమంతటా వ్యాపించి ఉన్నావు. జనులు నిన్ను ధర్మమయ బ్రహ్మస్వరూపమైన నిత్యాత్మగా తెలుసుకొందురు.

Verse 67

अच्छेद्यस्त्वमभेद्यस्त्वमप्रमेयोमहा यशाः । अशोच्यस्त्वमदाह्योऽसि विदुः पौराणिका जनाः

నీవు అచ్ఛేద్యుడవు, అభేద్యుడవు, అప్రమేయుడవు, మహాయశస్సుగలవు. నీవు అశోచ్యుడవు, అదాహ్యుడవు—అని పురాణవేత్తలు తెలుసుకొందురు.

Verse 68

त्वदाधारमिदं सर्वं त्वदाधारमिदं जगत् । त्वदाधाराश्च देवाश्च त्वदाधारं तथा मृतम्

ఇదంతా నీ ఆధారమే; ఈ సమస్త జగత్తు నీ మీదనే నిలిచియున్నది. దేవతలూ నీ ఆధారమే, అలాగే మృతుల లోకమూ నీ ఆధారమే.

Verse 69

जीवरूपेण लोकांस्त्रीन्व्याप्य तिष्ठसि नित्यदा । एवं स संस्तुतो नीलो विप्रैस्तैः सोमपायिभिः

జీవస్వరూపముగా నీవు త్రిలోకములను వ్యాపించి నిత్యము నిలిచియున్నావు. ఈ విధంగా సోమపానముచేసిన ఆ బ్రాహ్మణులు నీలుడు (నీలరూపుడు)ను స్తుతించారు.

Verse 70

प्रसन्नवदनो भूत्वा विप्रा न्प्रणतितत्परः । पुनरेव वचः प्रोचुर्विप्राः कृतशिवागसः

ప్రసన్నవదనుడై, బ్రాహ్మణుల వినయప్రణామాన్ని స్వీకరించుటకు తత్పరుడై, వారు మళ్లీ పలికిరి—శివుని పట్ల అపరాధం చేసిన ఆ బ్రాహ్మణులు.

Verse 71

वरं ददुर्महेशस्य नीलरूपस्य धर्मतः । एकादशाहे प्रेतस्य यस्य नोत्सृज्यते वृषः

ధర్మానుసారంగా వారు నీలరూప మహేశ్వరుని వద్ద వరం కోరిరి—“ఏ ప్రేతునకు ఏకాదశ దినమున వృషభము విడువబడదో…”

Verse 72

प्रेतत्वं सुस्थिरं तस्य दत्तैः श्राद्धशतैरपि । पुनरेव सुसर्पंतं दृष्ट्वा नीलं महावृषम्

వందల శ్రాద్ధదానములు చేసినప్పటికీ అతని ప్రేతత్వము స్థిరముగానే నిలిచెను. తరువాత సంచరించుచున్న ఆ మహా నీల వృషభమును మరల చూచి…

Verse 73

स्वल्पक्रोधसमाविष्टं द्विजाश्चक्रुस्तमं कितम् । चक्रं च वामभागेषु शूलं पार्श्वे च दक्षिणे

స్వల్ప క్రోధముతో ఆవిష్టులైన ద్విజులు అతనిని గుర్తులతో ముద్రించిరి—వామభాగమున చక్రము, దక్షిణ పార్శ్వమున శూలము।

Verse 74

उत्ससृजुर्गवां मध्ये तं देवैर्गोपितं तदा । ततो देवगणाः सर्वे महर्षीणां गणाः पुनः । स्वानि स्थानानि ते जग्मुर्मुनयो वीतमत्सराः

అప్పుడు దేవులు కాపాడుచున్న అతనిని గోవుల మందలో విడిచిరి. అనంతరం సమస్త దేవగణములు మరియు మహర్షుల గణములు—మత్సరరహిత మునులు—తమ తమ స్థానములకు వెళ్లిరి.

Verse 79

एवमृषीणां दयितासु सक्तः कामार्त्तचित्तो मुनिपुंगवानाम् । शापं समासाद्य शिवोऽपि भक्त्या रेवाजलेऽगात्सुशिलामयत्वम्

ఇట్లు ఋషుల ప్రియ స్త్రీలయందు ఆసక్తుడై, కామార్తచిత్తుడై, మునిపుంగవుల శాపమును పొందెను; మరియు శివుడుకూడ భక్తితో రేవాజలములో ప్రవేశించి శుభశిలామయత్వమును పొందెను.