
ఋషులు ప్రశ్నిస్తారు—లక్ష్మణుడూ ఇంద్రుడూ స్వామిద్రోహ (న్యాయాధిపతికి ద్రోహం) పాపం నుంచి విముక్తి పొందిన తీర్థం ఏది? సూతుడు ఆ తీర్థోత్పత్తి కథను వివరిస్తాడు. దక్ష వంశక్రమంలో కశ్యపుని రెండు ప్రధాన భార్యలు—అదితి, దితి—వారి ద్వారా దేవులు, మరింత బలమైన దైత్యులు జన్మించి, వారి మధ్య ఘర్షణ జరిగినట్లు చెబుతాడు. దేవులకన్నా శ్రేష్ఠుడైన కుమారుని కోసం దితి ఘోర వ్రతం చేస్తుంది; శివుడు ప్రసన్నుడై వరం ఇస్తాడు. భవిష్యవాణితో భయపడిన ఇంద్రుడు దితికి సేవ చేస్తూ వ్రతభంగం కోసం అవకాశం వెతుకుతాడు. ప్రసవకాలంలో దితి నిద్రించగా ఇంద్రుడు గర్భంలో ప్రవేశించి భ్రూణాన్ని ఏడు భాగాలుగా, ఆపై ప్రతి భాగాన్ని మళ్లీ ఏడు భాగాలుగా చీల్చి నలభై తొమ్మిది శిశువులను కలిగిస్తాడు. దితి ఇంద్రుని సత్యస్వీకారాన్ని విని ఫలితాన్ని శుభంగా మార్చి—ఆ పిల్లలను ‘మరుతులు’గా పేరుపెట్టి, దైత్యత్వం నుంచి విముక్తులుగా చేసి, ఇంద్రునికి మిత్రులుగా, యజ్ఞభాగాధికారులుగా చేస్తుంది. ఆ స్థలం ‘బాలమండన’గా ప్రసిద్ధి చెందుతుంది; గర్భిణీలు అక్కడ స్నానం చేసి, ప్రసవ సమయంలో ఆ నీటిని త్రాగితే రక్షణ కలుగుతుందని చెప్పబడింది. స్వామిద్రోహ ప్రాయశ్చిత్తార్థం ఇంద్రుడు అక్కడ శివలింగాన్ని ప్రతిష్ఠించి ‘శక్రేశ్వర’ంగా సహస్ర సంవత్సరాలు పూజిస్తాడు. శివుడు ఇంద్రుని పాపాన్ని తొలగించి, మానవ భక్తులకు కూడా అక్కడ స్నానం-దర్శనం-పూజల ద్వారా పాపక్షయం కలుగునని వరమిస్తాడు. ఆశ్వయుజ శుక్ల దశమి నుంచి పౌర్ణమి (పంచదశి) వరకు శ్రాద్ధం చేస్తే సమస్త తీర్థస్నాన ఫలం, అశ్వమేధసమ పుణ్యం లభిస్తుందని ఫలశ్రుతి; ఆ కాలంలో ఇంద్రుని సన్నిధి వల్ల అన్ని తీర్థాలు అక్కడే సమవాయమవుతాయని చెబుతారు. చివర నారదోక్త రెండు శ్లోకాలతో—బాలమండన స్నానం, ఆశ్వయుజ వ్రతకాలంలో శక్రేశ్వర దర్శనం పాపవిమోచనమని ఉపసంహరిస్తుంది.
Verse 1
। ऋषय ऊचुः । यदेतद्भवता प्रोक्तं तीर्थे शक्रसमुद्रवम् । स्वामिद्रोहकृतात्पापान्निर्मुक्तो यत्र लक्ष्मणः
ఋషులు పలికిరి—మీరు చెప్పిన ‘శక్ర-సముద్రవ’ అనే తీర్థములో, స్వామిద్రోహజనిత పాపమునుండి లక్ష్మణుడు విముక్తుడైనట్లు—ఆ విషయాన్ని మరింత వివరించండి.
Verse 2
कथं तत्र पुरा शक्रः स्वामिद्रोहसमुद्भवात् । पातकादेव निर्मुक्तः कस्मिन्काले च सूतज
హే సూతపుత్రా! పూర్వకాలంలో అక్కడ శక్రుడు (ఇంద్రుడు) స్వామిద్రోహమునుండి పుట్టిన ఆ పాతకమునుండి ఎలా విముక్తుడయ్యెను? అది ఏ కాలంలో జరిగింది?
Verse 3
कस्माद्दितेर्महेन्द्रेण कृतं कृत्यं तथाविधम् । येन संसूदितो गर्भः सर्वं विस्तरतो वद
దితిపై మహేంద్రుడు (ఇంద్రుడు) ఎందుకు అటువంటి కార్యం చేశాడు, దాని వల్ల ఆమె గర్భం నశించింది? ఆ విషయమంతా విస్తారంగా చెప్పండి।
Verse 4
सूत उवाच । ब्रह्मणो दक्षिणांगुष्ठाज्जज्ञे दक्षः प्रजापतिः । स च संजनयामास पचाशत्कन्यकाः शुभाः
సూతుడు పలికెను—బ్రహ్ముని కుడి బొటనవేలి నుండి దక్ష ప్రజాపతి జన్మించాడు. తరువాత అతడు యాభై శుభ కన్యలను జన్మింపజేశాడు।
Verse 5
ददौ च दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश । दिव्येन विधिना दक्षः सप्तविंशतिमिंदवे
దక్షుడు దివ్య విధానానుసారం ధర్మునికి పది కన్యలను, కశ్యపునికి పదమూడు కన్యలను, ఇందువుకు (సోమచంద్రునికి) ఇరవైఏడు కన్యలను ఇచ్చెను।
Verse 6
अदितिश्च दितिश्चैव द्वे भार्ये मुख्यतां गते । कश्यपस्य द्विजश्रेष्ठाः प्राणेभ्योऽपि प्रिये सदा
అదితి మరియు దితి—ఈ ఇద్దరూ కశ్యపుడు అనే ద్విజశ్రేష్ఠునికి ప్రధాన భార్యలయ్యారు; అతనికి ప్రాణాలకన్నా ఎక్కువగా సదా ప్రియులయ్యారు।
Verse 7
ततः स जनयामास देवाञ्च्छक्रपुरःसरान् । अदित्यां चैव दैत्यांश्च दित्यां स बलवत्तरान्
ఆ తరువాత అతడు అదితి ద్వారా శక్రుడు (ఇంద్రుడు) నాయకత్వం వహించిన దేవతలను జన్మింపజేశాడు; దితి ద్వారా మహాబలవంతులైన దైత్యులను జన్మింపజేశాడు।
Verse 8
तेषां त्रैलोक्यराज्यार्थं मिथो जज्ञे महाहवः । तत्र शक्रेण ते दैत्याः संग्रामे विनिपातिताः
త్రిలోకాధిపత్యం కోసం వారి మధ్య మహాయుద్ధం చెలరేగింది. ఆ సమరంలో శక్రుడు (ఇంద్రుడు) ఆ దైత్యులను సంహరించాడు.
Verse 9
ततः शोकपरा चक्रे दितिर्व्रतमनुत्तमम् । पुत्रार्थं नियमोपेता क्षेत्रेऽत्रैव समाहिता
అప్పుడు శోకంతో నిండిన దితి అనుత్తమ వ్రతాన్ని ఆచరించింది. పుత్రార్థంగా నియమాలతో కూడి ఈ క్షేత్రంలోనే ఏకాగ్రంగా నిలిచింది.
Verse 10
ततो वर्षसहस्रांते तस्यास्तुष्टो महेश्वरः । उवाच परितुष्टोऽस्मि वरं प्रार्थय वांछितम्
వెయ్యేళ్లు పూర్తయ్యాక మహేశ్వరుడు ఆమెపై ప్రసన్నుడై ఇలా అన్నాడు—“నేను పూర్తిగా తృప్తుడను; నీకు కావలసిన వరం కోరుకో.”
Verse 11
साऽब्रवीद्यदि मे तुष्टस्त्वं देव शशिशेखर । तत्पुत्रं देहि देवानां सर्वेषां बलवत्तरम् । यज्ञभागप्रभोक्तारं देवानां दर्पनाशनम्
ఆమె చెప్పింది—“హే దేవా, హే శశిశేఖరా! మీరు నాపై ప్రసన్నులైతే, సమస్త దేవతలకన్నా బలవంతుడైన, యజ్ఞభాగాన్ని భోగించే, దేవతల గర్వాన్ని నశింపజేసే కుమారుణ్ని నాకు ప్రసాదించండి.”
Verse 12
अवध्यं संगरे पूर्वैः सर्वैदेवैः सवासवैः । स तथेति प्रतिज्ञाय जगामादर्शनं हरः
“పూర్వకాల సమస్త దేవతలచే, వాసవుడు (ఇంద్రుడు) సహా, యుద్ధంలో అవధ్యుడై ఉండేవాడు.” హరుడు “తథాస్తు” అని ప్రతిజ్ఞ చేసి అదృశ్యమయ్యాడు.
Verse 13
दितिश्चैवाऽदधाद्गर्भं कश्यपान्मुनिपुंगवात् । ततः शक्रो भयं चक्रे ज्ञात्वा तं गर्भसंभवम् । वदतो मुनिमुख्यस्य नारदस्य महात्मनः
దితి మునిపుంగవుడైన కశ్యపుని నుండి గర్భాన్ని ధరించింది. మహాత్ముడైన మునిముఖ్య నారదుని వాక్యమువలన ఆ గర్భసంభవాన్ని తెలిసి శక్రుడు భయపడెను.
Verse 14
ततो दुष्टां मतिं कृत्वा तस्य गर्भस्य नाशने । चक्रे तस्याः स शुश्रूषां दिवारात्रमतंद्रितः
అప్పుడు గర్భనాశనమునకు దుష్ట సంకల్పం చేసి, అవకాశం వెదకుటకై అతడు దివారాత్రములు అలసట లేక ఆమెకు సేవాశుశ్రూష చేయసాగెను.
Verse 15
छिद्रमन्वेषमाणस्तु सुसूक्ष्ममपि च द्विजाः । न तस्या लभते क्वाऽपि गता मासा नवैव तु
హే ద్విజులారా! అతడు అతి సూక్ష్మమైన చిద్రమైనను వెదికెను; అయినా ఆమెయందు ఎక్కడా దోషము లభించలేదు—ఇలా తొమ్మిది మాసములు గడిచెను.
Verse 16
ततश्च दशमे मासि संप्राप्ते प्रसवोद्भवे । गर्भालसा निशावक्त्रे सुप्ता सा दक्षिणामुखी
తదుపరి పదవ మాసము వచ్చి ప్రసవకాలము సమీపించినప్పుడు, గర్భభారముచే అలసిన ఆమె రాత్రివేళ దక్షిణముఖముగా నిద్రించెను.
Verse 17
निद्रावशं तु संप्राप्ता विसंज्ञा समपद्यत । शक्रहस्तावमर्दोत्थपादसौख्येन निश्चला
నిద్రావశమున పడిన ఆమె స్పృహలేని స్థితికి చేరి నిశ్చలముగా పడియుండెను; శక్రుని చేతుల ఒత్తిడి-మర్దనవలన ఆమె పాదములకు సౌఖ్యము కలిగెను.
Verse 18
तां विसंज्ञामथो वीक्ष्य त्यक्त्वा पादौ शतक्रतुः । प्रविवेशोदरं तस्यास्तीक्ष्णं शस्त्रं करे दधत् । तेनाऽसौ सप्तधा चके गर्भं शस्त्रेण देवपः
ఆమె అచేతనంగా ఉన్నదని చూచి శతక్రతువు ఆమె పాదాలను విడిచి, చేతిలో పదునైన శస్త్రం ధరించి ఆమె ఉదరంలో ప్రవేశించాడు. ఆ దేవుడు ఆ శస్త్రంతో గర్భాన్ని ఏడు భాగాలుగా చీల్చాడు.
Verse 19
अथाऽपश्यत्क्षणात्सप्त वालकान्पूर्णविग्रहान् । ततस्तानपि सप्तैव सप्तधा कृतवान्हरिः
క్షణంలోనే అతడు సంపూర్ణ అవయవాలతో ఉన్న ఏడు శిశువులను చూశాడు; తరువాత హరి ఆ ఏడు మందినీ మరల ఏడు-ఏడు భాగాలుగా విభజించాడు.
Verse 20
जाता एकोनपञ्चाशदथ तत्रैव बालकाः । तान्दृष्ट्वा वृद्धिमापन्नांस्ततो भीतः शतक्रतुः । निश्चक्रामोदरातूर्णं दित्या यावन्न लक्षितः
అక్కడే నలభై తొమ్మిది మంది శిశువులు జన్మించారు. వారు ఇప్పటికే బలంగా పెరిగినట్లు చూసి శతక్రతువు భయపడి, దితి గమనించేలోపే త్వరగా ఆమె ఉదరంనుండి బయటికి వచ్చాడు.
Verse 21
ततः प्रभाते विमले प्रोद्गते रविमंडले । दितिः संजनयामास सप्तधा सप्त बालकान्
తరువాత నిర్మలమైన ఉదయంలో, సూర్యమండలం ఉదయించినప్పుడు, దితి ఏడు సమూహాలుగా ఏడు-ఏడు శిశువులను ప్రసవించింది.
Verse 22
ततोऽभ्येत्य सहस्राक्षो दुर्गंधेन समावृतः । निस्तेजा म्लानवक्त्रश्च लज्जयाऽ धोमुखः स्थितः
అప్పుడు సహస్రాక్ష ముందుకు వచ్చాడు; దుర్గంధంతో కప్పబడి, తేజస్సు కోల్పోయి, ముఖం వాడిపోయి, లజ్జతో తల వంచి నిలిచాడు.
Verse 23
तं दृष्ट्वा तादृशं शक्रं दितिः प्रोवाच सादरम् । प्रणतं संस्थितं पार्श्वे भयव्याकुलचेतसम्
భయంతో వ్యాకులమైన మనస్సుతో, పక్కన వినయంగా నిలబడి ఉన్న ఇంద్రుని ఆ స్థితిలో చూసి, దితి సాదరంగా పలికెను.
Verse 24
किं त्वं शक्र निरु त्साहस्तेजोद्युतिविवर्जितः । शरीरात्तव दुर्गन्धः कस्मादीदृक्प्रजायते
ఓ ఇంద్రా! నీవు ఎందుకు ఉత్సాహం లేనివాడవు, తేజస్సు మరియు కాంతి లేనివాడవు అయ్యావు? నీ శరీరం నుండి ఇటువంటి దుర్వాసన ఎందుకు వస్తోంది?
Verse 25
किं त्वया निहतो विप्रोगुरुर्वाबालकोऽथवा । नारी वा येन ते नष्टं तेजो गात्रसमुद्भवम्
నీవు బ్రాహ్మణుని గానీ, గురువును గానీ, బాలుని గానీ, లేదా స్త్రీని గానీ చంపావా, જેના వల్ల నీ శరీర తేజస్సు నశించిపోయింది?
Verse 26
हतो नखांभसा वा त्वं घृष्टः शूर्पानिलेन च । अजामार्जनिकोत्थैश्चरजोभिर्वा समाश्रितः
నీపై గోళ్ళ నీరు పడిందా, లేక చేట గాలి తగిలిందా? లేదా చీపురుతో ఊడ్చినప్పుడు లేచిన దుమ్ము నీపై పడిందా?
Verse 27
शक्र उवाच । सत्यमेतन्महाभागे यत्त्वयोक्तोऽस्मि सांप्रतम् । रात्रौ प्रविष्टः सुप्ताया जठरे तव पापकृत्
ఇంద్రుడు పలికెను: ఓ మహాభాగ్యవతీ! నీవు ఇప్పుడు చెప్పినది సత్యము. రాత్రి నీవు నిద్రిస్తుండగా, పాపాత్ముడనైన నేను నీ గర్భంలో ప్రవేశించాను.
Verse 28
कृन्तश्चैकोनपञ्चाशत्कृत्वो गर्भो मया शुभे । तावन्मात्रास्ततो जाता बालकाः सर्व एव ते
హే శుభే! నేను గర్భాన్ని నలభై తొమ్మిది సార్లు ఛేదించితిని; ఆ భాగాల నుండే వారందరూ బాలకులుగా జన్మించారు.
Verse 29
ततो भीत्या विनिष्क्रान्तस्त्वया देवि न लक्षितः । एतस्मात्कारणाज्जाता तेजोहानिरनिन्दिते
తర్వాత భయంతో నేను బయటికి వెళ్లిపోయితిని, హే దేవి, నీవు నన్ను గమనించలేదు; ఈ కారణముననే, హే అనిందితే, నా తేజస్సు హానియైంది.
Verse 30
दितिरुवाच । यस्मात्सत्यं त्वया प्रोक्तं पुरतो मम देवप । तस्मात्प्रार्थय मत्तस्त्वं वरं यन्मनसेप्सि तम्
దితి పలికెను—హే దేవప! నీవు నా ఎదుట సత్యమును పలికితివి; కనుక నన్ను వరము కోరుము—నీ మనసుకు ఇష్టమైనదే.
Verse 31
शक्र उवाच । एते तव सुता देवि च्छिद्यमाना मयासिना । रुदन्तो वारिता मन्दं मा रुदन्तु मुहुर्मुहुः
శక్రుడు పలికెను—హే దేవి! నీ ఈ కుమారులు నా ఖడ్గముచే ఛేదింపబడుచు ఏడుస్తుండగా, మృదువుగా ఆపబడిరి; వారు మళ్లీ మళ్లీ ఏడవకూడదు.
Verse 32
मरुतो नामविख्यातास्तस्मात्संतुजगत्रये । दैत्यभावविनिर्मुक्ता मद्विधेया मम प्रियाः
కాబట్టి వారు త్రిలోకమందు ‘మరుతులు’ అనే నామముతో ప్రసిద్ధులగుదురు; దైత్యభావమునుండి విముక్తులై, నా విధేయులై, నాకు ప్రియులై ఉండుగాక.
Verse 33
यज्ञभागभुजः सर्वे भविष्यंति मया सह । यस्मादेतन्मया तीर्थं बालकैस्तव मंडितम्
వారందరూ నాతో కలిసి యజ్ఞభాగాన్ని భుజించువారవుతారు; ఎందుకంటే నీ బాలులచేత నేను ఈ తీర్థాన్ని అలంకరించితిని.
Verse 34
बहुभिर्यास्यति ख्यातिं बालमंडनमित्यतः । या च स्त्री गर्भसंयुक्ता स्नानं भक्त्या करिष्यीत । न भविष्यंति छिद्राणि तस्या गर्भे कथंचन
అందువల్ల ఇది అనేకులలో ‘బాలమండనం’ అని ఖ్యాతి పొందును. గర్భిణీ స్త్రీ భక్తితో ఇక్కడ స్నానం చేయునట్లయితే, ఆమె గర్భానికి ఏ విధమైన హాని గాని లోపం గాని ఎప్పటికీ కలుగదు.
Verse 35
प्राप्ते प्रसवकाले तु या जलं प्राशयिष्यति । तीर्थस्यास्य सुखेनैव प्रसविष्यति सा सुतम्
ప్రసవకాలము వచ్చినప్పుడు ఈ తీర్థజలాన్ని పానము చేయు స్త్రీ, సుఖముతోనే సంతానాన్ని ప్రసవించును.
Verse 36
दितिरुवाच । तवोच्छेदाय देवेश याचितः प्राङ्मया हरः । एकं देव सुतं देहि सर्वदेवनिबर्हणम्
దితి పలికెను— ఓ దేవేశా! పూర్వం నేను హరుని నీ వినాశమునకై ప్రార్థించితిని. ఓ దేవా! సమస్త దేవతలను నిగ్రహించగల ఒక కుమారుని నాకు ప్రసాదించుము.
Verse 37
त्वया चैकोनपंचाशत्प्रकारः स विनिर्मितः । यस्मादृतं त्वया प्रोक्तं तस्मादेतद्भविष्यति
మరియు నీచేత అతడు నలభై తొమ్మిది రూపములుగా నిర్మింపబడెను. నీవు పలికినది సత్యమగుటచేత, ఇది నిశ్చయంగా జరుగును.
Verse 38
सूत उवाच । ततः प्रभृति ते जाता मरुतो विबुधैः समम् । यज्ञभागस्य भोक्तारो दितेः शक्रस्य शासनात्
సూతుడు పలికెను—అప్పటినుండి దితి గర్భమున జన్మించిన ఆ మరుతులు దేవతలతో సమానస్థితి పొందిరి; శక్రుని ఆజ్ఞచే యజ్ఞభాగాన్ని భుజించువారైరి।
Verse 39
अथ प्राह सहस्राक्षो देवाचार्यं बृहस्पतिम् । मातुर्द्रोहकृतं पापं कथं यास्यति संक्ष यम्
అప్పుడు సహస్రాక్షుడు (ఇంద్రుడు) దేవగురువు బృహస్పతిని ఇలా అడిగెను—“మాతృద్రోహముచేత కలిగిన పాపము ఏ విధముగా నశించును, ఏ విధముగా క్షయమగును?”
Verse 42
सूत उवाच । ततस्तूर्णं सह साक्षः सहस्राक्षेशसंज्ञितम् । लिंगं संस्थापयामास स्वयमेव द्विजोत्तमाः
సూతుడు పలికెను—హే ద్విజోత్తములారా, అప్పుడు సహస్రాక్షుడు (ఇంద్రుడు) తక్షణమే స్వయంగా ‘సహస్రాక్షేశ’ అనే నామముగల లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించెను।
Verse 43
त्रिकालं पूजयामासपुष्पधूपानुलेपनैः । तथान्यैर्बलिसत्का रैर्गीतैर्नृत्यैःपृथग्विधैः
అతడు త్రికాలములందు పుష్పము, ధూపము, అనులేపనములతో పూజించెను; అలాగే ఇతర బలి-సత్కారములతోను, గీతములతోను, నానావిధ నృత్యములతోను ఆరాధించెను।
Verse 44
ततो वर्षसहस्रांते तुष्टस्तस्य महेश्वरः । प्रोवाच वरदोऽस्मीति शक्र प्रार्थय वांछितम्
అనంతరం వెయ్యి సంవత్సరముల చివర సంతుష్టుడైన మహేశ్వరుడు అతనితో పలికెను—“నేను వరదాతను; హే శక్రా, నీకు కావలసినదాన్ని కోరుకొనుము।”
Verse 45
शक्र उवाच । मातुर्द्रोहकृतं पापं यातु मे त्रिपुरांतक । तथाऽन्येषां मनुष्याणां येऽत्र त्वां श्रद्धयान्विताः । पूजयिष्यंति सद्भक्त्या स्नानं कृत्वा समाहिताः
శక్రుడు పలికెను— ఓ త్రిపురాంతకా! తల్లిని ద్రోహించినందున నాకు కలిగిన పాపం నన్ను విడిచి పోవుగాక. అలాగే ఇక్కడ శ్రద్ధతో స్నానం చేసి సమాహితచిత్తంతో సద్భక్తితో నిన్ను పూజించువారి పాపములును నశించుగాక.
Verse 46
सूत उवाच । स तथेति प्रतिज्ञाय जगामादर्शनं हरः । शक्रोऽपि रहितः पापैर्जगाम त्रिदशालयम्
సూతుడు పలికెను— ‘తథాస్తు’ అని ప్రతిజ్ఞ చేసి హరుడు (శివుడు) అదృశ్యమయ్యెను. శక్రుడు (ఇంద్రుడు) కూడా పాపముల నుండి విముక్తుడై త్రిదశాలయం (స్వర్గం)కు వెళ్లెను.
Verse 47
एवं तत्र समुत्पन्नं तीर्थं तद्बालमंडनम् । स्वामिद्रोहकृतात्पापान्मुच्यंते यत्र मानवाः
ఇలా అక్కడ ‘బాలమండన’ అనే తీర్థం ఉద్భవించింది; అక్కడ స్వామిద్రోహం వల్ల పుట్టిన పాపముల నుండి మనుష్యులు విముక్తులగుదురు.
Verse 48
एतद्वः सर्वमाख्यातं बालमंडनसंभवम् । माहात्म्यं तु द्विज श्रेष्ठाः शृणुध्वमथ सादरम्
బాలమండన ఉద్భవమంతా మీకు వివరించితిని. ఇక, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా, దాని మహాత్మ్యాన్ని ఆదరంతో వినుడి.
Verse 49
आश्विनस्य सिते पक्षे दशम्यादि यथाक्रमम् । यस्तत्र कुरुते श्राद्धं यावत्पंचदशी तिथिः
ఆశ్విన మాస శుక్లపక్షంలో దశమి మొదలుకొని క్రమంగా పంచదశి (పౌర్ణమి) తిథి వరకు—ఎవడు అక్కడ శ్రాద్ధం చేయునో…
Verse 50
तीर्थानां स हि सर्वेषां स्नानजं लभते फलम् । श्राद्धस्य करणाद्वापि वाजिमेधफलं द्विजाः
అతడు నిజంగా సమస్త తీర్థాలలో స్నానఫలాన్ని పొందుతాడు. అలాగే శ్రాద్ధం చేయుటవలన కూడా, ఓ ద్విజులారా, అశ్వమేధయాగసమాన పుణ్యాన్ని పొందుతాడు.
Verse 51
तस्मिन्काले सहस्राक्षः समागच्छति भूतले । भागानां मर्त्यजातानां सेवनाय सदैव हि
ఆ సమయంలో సహస్రాక్షుడు ఇంద్రుడు భూతలానికి దిగివస్తాడు—మానవుల నియత భాగాలను (అర్పణ/పుణ్యాన్ని) స్వీకరించుటకు ఎల్లప్పుడూ ఆసక్తుడై ఉంటాడు.
Verse 52
यावद्भूमितले शक्रस्तिष्ठत्येवं द्विजोत्तमाः । तीर्थे तीर्थानि सर्वाणि तावत्तिष्ठन्ति तत्र वै
ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా, శక్రుడు భూతలంపై ఉన్నంతకాలం, అంతకాలం ఆ ఒక్క తీర్థంలోనే సమస్త తీర్థాలు అక్కడే నిలిచివుంటాయి.
Verse 53
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तस्मिन्काले विशेषतः । स्नात्वा तत्र शुभे तीर्थै शक्रेश्वरमथाऽर्चयेत्
కాబట్టి ప్రత్యేకంగా ఆ సమయంలో, సమస్త ప్రయత్నంతో, ఆ శుభ తీర్థంలో స్నానం చేసి, అనంతరం శక్రేశ్వరుని ఆరాధించాలి.
Verse 54
अत्र श्लोकौ पुरा गीतौ नारदैन सुर षिंणा । शृण्वंतु मुनयः सर्वे कीर्त्यमानौ मया हि तौ
ఇక్కడ పూర్వం దేవర్షి నారదుడు రెండు శ్లోకాలను పాడాడు. సమస్త మునులు వినండి; నేను ఇప్పుడు ఆ రెండు శ్లోకాలనే కీర్తిస్తున్నాను.
Verse 55
बालमंडनके स्नात्वा शक्रेश्वरमथेक्षयेत् । यः पुमानाश्विने मासि प्राप्ते श्रवण पञ्चके । स पापैर्मुच्यते सर्वैराजन्ममरणाद्भुवि
బాలమండనంలో స్నానం చేసి అనంతరం శక్రేశ్వరుని దర్శించాలి. ఆశ్విన మాసంలో శ్రవణ-పంచకం వచ్చినప్పుడు ఇలా చేసే పురుషుడు భూమిపై జన్మ నుండి మరణం వరకు ఉన్న సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు।
Verse 56
प्रभावात्तस्य तीर्थस्य सत्यमेतद्द्विजोत्तमाः
హే ద్విజోత్తములారా, ఇది నిశ్చయంగా సత్యమే—ఆ తీర్థ ప్రభావం, పవిత్ర మహిమ ఇంతటిదే।