Adhyaya 149

Verse 1

ऋषय ऊचुः । केलीश्वरी च या देवी श्रूयते सूतनंदन । माहात्म्यं वद नस्तस्या उत्पत्तिं च सुविस्तरात्

ఋషులు అన్నారు—ఓ సూతనందన! ‘కేళీశ్వరీ’ అని ప్రసిద్ధమైన ఆ దేవి మహాత్మ్యాన్ని మాకు చెప్పుము; ఆమె ఉద్భవాన్ని కూడా విస్తారంగా వివరించుము।

Verse 2

कस्मिन्काले समुत्पन्ना किमर्थं च सुरेश्वरी । किं तस्या जायते श्रेयः पूजया नमनेन च

సురేశ్వరీ ఏ కాలంలో ఉద్భవించింది, ఏ కారణార్థం? ఆమెను పూజించి నమస్కరించుటవలన ఏ శ్రేయస్సు కలుగును?

Verse 3

त्वया कात्यायनी प्रोक्ता चामुण्डा च सुरेश्वरी । श्रीमाता च समुत्पन्ना किमर्थं च सुरेश्वरी

మీరు కాత్యాయనీని, దేవాధిపతిగా చాముండాదేవిని, అలాగే శ్రీమాత యొక్క అవతరణను కూడా వివరించారు. అయితే ఈ సురేశ్వరీ (కేలీశ్వరీ) ఏ ప్రయోజనార్థం ఉద్భవించింది?

Verse 4

श्रीमाता च तथा तारा देवी शत्रुविनाशिनी । केलीश्वरी न संप्रोक्ता तस्मात्तां वद सांप्रतम्

శ్రీమాతా, అలాగే శత్రువులను నాశనం చేసే తారాదేవి గురించి చెప్పబడింది; కానీ కేలీశ్వరీ గురించి ఇంకా చెప్పలేదు. అందువల్ల ఇప్పుడు ఆమెను వివరించండి.

Verse 5

कौतुकं नः समुत्पन्नमत्रार्थे सूतनंदन

హే సూతనందనా, ఈ విషయములో మాకు కుతూహలం కలిగింది.

Verse 6

सूत उवाच । आद्यैका देवता लोके बहुरूपा व्यवस्थिता । देवतानां हितार्थाय दैत्यपक्षक्षयाय च

సూతుడు అన్నాడు—లోకంలో ఒకే ఆద్య దేవత ఉంది; ఆమె అనేక రూపాలలో స్థితిచెంది ఉంది. దేవతల హితార్థముగా, దైత్యపక్ష వినాశార్థముగా ఆమె ప్రవర్తిస్తుంది.

Verse 7

यदायदात्र देवानां व्यसनं जायते क्वचित् । तदातदा परा शक्तिर्या सा व्याप्य व्यवस्थिता

ఎప్పుడెప్పుడో దేవతలకు కష్టం కలుగుతుందో, అప్పుడు అప్పుడు సర్వవ్యాపినీ పరాశక్తి ప్రత్యక్షమై అక్కడే స్థితి చెందుతుంది.

Verse 8

सर्वमेतज्जगद्धात्री जन्म चक्रे धरातले । महिषासुरनाशाय सा च कात्यायनी भुवि

ఆ జగద్ధాత్రి దేవి ఈ విధములన్నిటితో భూమిపై అవతరించింది. మహిషాసుర సంహారార్థం లోకంలో కాత్యాయనీగా అయింది.

Verse 9

अवतीर्णा परा मूर्तिर्गतास्मिन्भुवनत्रये । यदा शुंभनिक्षंभौ च दानवौ बलदर्पितौ

బలదర్పంతో మత్తులైన దానవ సోదరులు శుంభ-నిశుంభులు త్రిలోకంలో ఉద్భవించినప్పుడు, పరమమూర్తి అవతరించి మూడు లోకాలలో సంచరించింది.

Verse 10

अवतीर्णा तदा सैव चामुंडा रूपमाश्रिता । प्रोद्गते कालयवने सर्वदेवभयावहे

సర్వదేవులకు భయంకరుడైన కాలయవనుడు ఉద్భవించినప్పుడు, అదే దేవి మరల అవతరించి చాముండారూపాన్ని ఆశ్రయించింది.

Verse 11

श्रीमातारूपिणी देवी सैव जाता महीतले । अंधासुरवधार्थाय शंभुनाऽक्रांतचेतसा । सृष्टा केलीवरी देवी यया व्याप्तमिदं जगत्

అదే దేవి శ్రీమాతా రూపిణిగా భూమిపై జన్మించింది. అంధాసుర వధార్థం కార్యోన్ముఖచిత్తుడైన శంభువు కేలీవరీ దేవిని సృష్టించాడు; ఆమెచేత ఈ జగత్తంతా వ్యాపించియున్నది.

Verse 12

ततस्तस्याः प्रभावेन हत्वा दैत्यानशेषतः । अन्धको निहतः पश्चात्त्रैलोक्यव्यसनप्रदः

ఆపై ఆమె ప్రభావశక్తిచేత సమస్త దైత్యులు నిశ్శేషంగా హతమయ్యారు; తరువాత త్రిలోకానికి వ్యసనమిచ్చే అంధకుడును సంహరింపబడ్డాడు.

Verse 13

ऋषय ऊचुः । अन्धकः कस्य पुत्रोऽयं किंप्रभावः कथं हतः । कस्माद्धतस्तु संग्रामे सर्वं विस्तरतो वद

ఋషులు అన్నారు—ఈ అంధకుడు ఎవరి కుమారుడు? అతని ప్రభావం ఏమిటి, అతడు ఎలా హతుడయ్యాడు? యుద్ధంలో ఏ కారణంతో అతడు వధింపబడ్డాడు? అన్నీ విస్తారంగా చెప్పండి।

Verse 14

सूत उवाच । दक्षस्य दुहिता नाम्ना दितिः सर्वगुणालया । हिरण्यकशिपुर्नाम तस्याः पुत्रो बभूव ह

సూతుడు చెప్పాడు—దక్షునికి దితి అనే కుమార్తె ఉండెను, ఆమె సర్వగుణాల ఆలయం. ఆమెకు హిరణ్యకశిపు అనే ప్రసిద్ధ కుమారుడు జన్మించాడు।

Verse 15

येन शक्रादयो देवा जिताः सर्वे रणाजिरे । स्वर्गे राज्यं कृतं भूरि स्वयमेव महात्मना

అతని చేత శక్రుడు (ఇంద్రుడు) మొదలైన దేవతలందరూ యుద్ధరంగంలో ఓడిపోయారు; ఆ మహాత్ముడు స్వర్గంలో తానే విస్తారమైన రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు।

Verse 16

यद्भयात्सकलैर्देवैर्नानाशस्त्राण्यनेकशः । निर्मितान्यतिमुख्यानि वर्मचर्मयुतानि च

అతని భయంతో సమస్త దేవతలు అనేక విధాలైన ఆయుధాలను నిర్మించారు—ముఖ్యంగా అత్యంత ప్రబలమైనవాటిని—మరియు కవచాలు, రక్షక చర్మాలు కూడా సిద్ధం చేశారు।

Verse 18

तस्य पुत्रद्वयं जज्ञ वीर्यौदार्यगुणान्वितम् । ज्येष्ठः प्रह्लाद इत्युक्तो द्वितीयश्चांधकस्तथा

అతనికి పరాక్రమం, ఔదార్యగుణాలతో కూడిన ఇద్దరు కుమారులు జన్మించారు. పెద్దవాడు ప్రహ్లాదుడు అని, రెండవవాడు అంధకుడు అని పిలువబడ్డాడు।

Verse 19

हिरण्यकशिपौ प्राप्ते मृत्युलोकं सुहृद्गणैः । अमात्यैश्च ततः प्रोक्तः प्रह्लादो विनयान्वितैः

హిరణ్యకశిపుడు మృత్యులోకానికి వెళ్లిన తరువాత, వినయసంపన్నులైన సుహృద్వర్గమూ అమాత్యులూ ప్రహ్లాదుని అప్పుడు గౌరవంగా సంభోదించారు।

Verse 21

प्रह्राद उवाच । नाहं राज्यं करिष्यामि कथंचिदपि भूतले । यतस्ततो निबोधध्वं वचनं मम सांप्रतम्

ప్రహ్లాదుడు అన్నాడు—భూమిపై నేను ఏ విధంగానూ రాజ్యాన్ని స్వీకరించను. కాబట్టి ఇప్పుడు నా మాటలను బాగా గ్రహించండి।

Verse 22

दैत्यराज्यं न वांछंति देवाः शक्रपुरोगमाः । तेषां रक्षाकरो नित्यं विष्णुः स भगवान्स्वयम्

ఇంద్రుని నేతృత్వంలోని దేవతలు దైత్యరాజ్యాన్ని కోరరు; ఎందుకంటే వారి నిత్య రక్షకుడు స్వయంగా భగవాన్ విష్ణువే।

Verse 23

अप्यहं सन्त्यजे प्राणान्सर्वस्वं वा न संशयः । हरिणा सह संग्रामं नाहं कर्तुमहो क्षमः

నేను ప్రాణాలనైనా, నా సర్వస్వాన్నైనా త్యజిస్తాను—సందేహం లేదు; కానీ హాయ్, హరితో యుద్ధం చేయడానికి నేను సమర్థుడను కాను।

Verse 24

यो मयाऽभ्यर्चितो नित्यं प्रणतश्च सुरेश्वरः । न तेन सहितो युद्धं करिष्यामि कथञ्चन

నేను నిత్యం ఆరాధించి నమస్కరించే దేవేశ్వరునికి విరోధంగా నేను ఏ విధంగానూ యుద్ధం చేయను।

Verse 25

सूत उवाच । प्रह्लादेन च संत्यक्ते राज्ये पितृसमुद्भवे । अन्धकः स्थापितस्तत्र संमंत्र्य सचिवैर्मिथः

సూతుడు పలికెను—ప్రహ్లాదుడు పితృసంబంధంగా లభించిన రాజ్యాన్ని త్యజించినప్పుడు, మంత్రులు పరస్పరం సంప్రదించి అక్కడ అంధకుని స్థాపించారు।

Verse 26

हिरण्यकशिपोः पुत्रो देवदानवदर्पहा । सोऽपि राज्यममात्येभ्यो निधाय तदनन्तरम्

హిరణ్యకశిపుని కుమారుడు—దేవదానవుల దర్పాన్ని చూర్ణం చేసినవాడు—తన రాజ్యాన్ని మంత్రులకు అప్పగించి, అనంతరం రాజధర్మం నుండి విరమించాడు।

Verse 27

तपश्चक्रे चिरं कालं ध्यायमानः पितामहम् । त्यक्त्वा कामं तथा क्रोधं दंभं मत्सरमेव च

పితామహుడు బ్రహ్మను ధ్యానిస్తూ అతడు దీర్ఘకాలం తపస్సు చేశాడు; కామం, క్రోధం, దంభం, మత్సరాన్ని కూడా విడిచిపెట్టాడు।

Verse 28

जितेंद्रियः सुशांतात्मा समः सर्वेषु जन्तुषु । वृक्षमूलाश्रयः शांतः संतुष्टेनांतरात्मना

అతడు ఇంద్రియజయుడు, అంతరంగంలో ప్రశాంతుడు, సమస్త జీవుల పట్ల సమదృష్టి కలవాడు; వృక్షమూలాన్ని ఆశ్రయించి నిశ్శబ్దంగా ఉండి, అంతరాత్మలో సంతృప్తితో నిలిచెను।

Verse 29

यावद्वर्षसहस्रांतं फलाहारो बभूव ह । शीर्णपर्णाशनाहारो यावद्वर्षसहस्रकम्

వెయ్యి సంవత్సరాల వరకు అతడు ఫలాహారిగా ఉన్నాడు; మరొక వెయ్యి సంవత్సరాలు రాలిన ఆకులనే ఆహారంగా చేసుకొని జీవించాడు।

Verse 30

ध्यायमानो दिवानक्तं देवदेवं पितामहम् । वायुभक्षस्ततो जज्ञे तावत्कालं द्विजोत्तमाः

అతడు దేవదేవుడైన పితామహుని పగలు రాత్రి ధ్యానించుచుండగా, ఓ ద్విజోత్తములారా, అంతకాలం వాయుభక్షుడై నిలిచెను।

Verse 31

ततो वर्षसहस्रांते चतुर्थे समुपस्थिते । तमुवाच स्वयं ब्रह्मा स्वयमभ्येत्य हर्षितः

తదుపరి నాల్గవ సహస్రవత్సర కాలం పూర్తికాగానే, హర్షితుడైన స్వయంబ్రహ్మ స్వయంగా వచ్చి అతనితో పలికెను।

Verse 33

ब्रह्मोवाच । परितुष्टोऽस्मि ते वत्स वरं वरय सुव्रत । तुष्टोऽहं ते प्रदास्यामि यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम् । अन्धक उवाच । यदि यच्छसि मे ब्रह्मन्वरं मनसि वांछितम् । जरामरणनाशाय दीयतां सुरसत्तम

బ్రహ్ముడు పలికెను—వత్సా, నీపై నేను పరితుష్టుడను; ఓ సువ్రతా, వరం కోరుకో. నేను సంతోషించి, అది అత్యంత దుర్లభమైనదైనా నీకు ప్రసాదిస్తాను. అంధకుడు పలికెను—హే బ్రహ్మన్, నా మనసు కోరిన వరం ఇవ్వదలచితే, హే దేవశ్రేష్ఠా, జరా మరణ నాశనార్థం ఆ వరం దయచేయుము।

Verse 34

श्रीब्रह्मोवाच । न कश्चिच्च जराहीनो विद्यतेऽत्र धरातले । मरणेन विना नैव यस्य जन्म भवेत्क्षितौ

శ్రీబ్రహ్ముడు పలికెను—ఈ ధరణీతలమున జరారహితుడు ఎవడూ లేడు; మరణం లేకుండా భూమిపై ఎవరికీ జన్మ కలగదు।

Verse 35

तथापि तव दास्यामि बहुधर्मरतस्य च । तस्मात्कुरु महाभाग राज्यं गत्वा निजं गृहम्

అయినప్పటికీ, నీవు అనేక ధర్మాలలో రతుడవైనందున నేను నీకు (వరాన్ని) ప్రసాదిస్తాను. కాబట్టి, ఓ మహాభాగా, నీ ఇంటికి వెళ్లి నీ రాజ్యపాలనను స్వీకరించుము।

Verse 36

भवेद्बहुफलं राज्यं श्मशानं भवनं यथा । बहुकण्टकसंकीर्णं क्रूरकर्मभिरावृतम्

రాజ్యము అనేక ఫలితాలను ఇస్తుంది—శ్మశానసమానమైన గృహంలా; అనేక కంటకాలతో నిండినది, క్రూరకర్మభారాలతో ఆవరించబడినది।

Verse 37

सूत उवाच । एवमुक्त्वा चतुर्वक्त्रस्ततश्चादर्शनं गतः । कस्यचित्त्वथ कालस्य प्रेरितः कालधर्मणा । प्रोवाच सचिवान्सोऽथ पितुर्वैरमनुस्मरन्

సూతుడు అన్నాడు—ఇలా చెప్పి చతుర్ముఖుడు (బ్రహ్మ) అదృశ్యమయ్యాడు. కొంతకాలానంతరం, కాలధర్మ ప్రేరణతో, తండ్రిపై ఉన్న వైరం స్మరించుకుంటూ అంధకుడు మంత్రులను ఉద్దేశించి పలికాడు।

Verse 38

अन्धक उवाच । पितास्माकं हतो देवैः पितृव्यश्च महाबलः । कपटेन न शौर्येण तस्मात्तान्सूदयाम्यहम्

అంధకుడు అన్నాడు—దేవతలు మా తండ్రిని, మా మహాబలుడైన పితృవ్యుని కూడా హతమార్చారు; అది శౌర్యంతో కాదు, కపటంతో. అందుకే వారిని నేను సంహరిస్తాను।

Verse 39

कोऽर्थः पुत्रेण जातेन यो न कृत्यैः सुशंसितैः । प्राकट्यं याति सर्वत्र वंशस्याग्रे ध्वजो यथा

ప్రశంసనీయ కర్మలతో సర్వత్రా ఖ్యాతి పొందని కుమారుడు పుట్టినా ఏమి ప్రయోజనం? వంశమున ముందుభాగంలో ఎగురే ధ్వజంలా కావాలి।

Verse 41

अस्माकं खल्विमे लोकाः के देवाः के द्विजातयः । यज्ञभागान्हरिष्यामो हत्वा शक्रमुखान्सुरान्

నిజంగా ఈ లోకాలు మా వశమే; దేవులు ఎవరు, ద్విజులు ఎవరు? శక్రముఖ దేవతలను సంహరించి యజ్ఞభాగాలను మేము హరిస్తాము।

Verse 42

एवं ते समयं कृत्वा सैन्येन महतान्विताः । प्रजग्मुस्त्वरितास्तत्र यत्र शक्रो व्यवस्थितः

ఇలా ఒప్పందం చేసుకొని మహాసైన్యంతో కూడి వారు వేగంగా శక్రుడు (ఇంద్రుడు) ఉన్న చోటికి వెళ్లిరి।

Verse 43

शक्रोऽपि दानवानीकं दृष्ट्वा तान्सहसागतान् । आरुह्यैरावणं नागं युद्धार्थं निर्ययौ तदा

శక్రుడు (ఇంద్రుడు) కూడా అకస్మాత్తుగా వచ్చిన దానవసేనను చూసి, ఐరావత గజంపై ఎక్కి యుద్ధార్థం బయలుదేరెను.

Verse 44

सह देवगणैः सर्वैर्वसुरुद्रार्कपूर्वकैः । एतस्मिन्नंतरे शक्रो वज्रं रौद्रतमं च यत्

వసువులు, రుద్రులు, ఆదిత్యులు మొదలైన సమస్త దేవగణాలతో కలిసి, ఆ మధ్యలో శక్రుడు అత్యంత రౌద్రమైన వజ్రాన్ని ధరించెను.

Verse 45

समुद्दिश्यांधकं तस्मै मुमोच परवीरहा । स हतस्तेन वज्रेण विहस्य दनुजोत्तमः

పరవీరహా (ఇంద్రుడు) అంధకుని లక్ష్యంగా చేసి అతనిపై వజ్రాన్ని విసిరెను. ఆ వజ్రంతో హతుడైనప్పటికీ దనుజోత్తముడు నవ్వెను.

Verse 46

शक्रं प्रोवाच संहृष्टस्तारनादेन संयुगे । दृष्टं बाहुबलं शक्र तवाद्य सुचिरान्मया

యుద్ధంలో హర్షంతో అతడు ఘనమైన నాదంతో శక్రునితో పలికెను—“హే శక్రా, నేడు చాలా కాలం తరువాత నీ బాహుబలాన్ని నేను చూచితిని.”

Verse 47

अधुना पश्य चास्माकं त्वमेव बलसूदन

ఇప్పుడు నీవే, హే బలసూదన, మా పరాక్రమాన్ని దర్శించు।

Verse 48

सूत उवाच । एवमुक्त्वाथ चाविध्य गदां गुर्वीं मुमोच ह । शतघंटामहारावां निर्मितां विश्वकर्मणा

సూతుడు పలికెను—ఇట్లు చెప్పి అతడు భారమైన గదను తిప్పి విసిరెను; శతఘంటల మహానాదంలా గర్జించు, విశ్వకర్మ నిర్మితము।

Verse 49

सर्वायसमयीं गुर्वीं यमजिह्वाभिवापराम् । शतहस्तां प्रमाणेन प्राणिनां भयवर्द्धिनीम्

ఆమె సంపూర్ణ ఇనుముతో, అత్యంత భారముగా, యముని జ్వలిత జిహ్వలాగా, శతహస్త ప్రమాణముతో—ప్రాణుల భయాన్ని పెంచునది।

Verse 50

तया विनिहतः शक्रो मूर्छाव्याकुलितेंद्रियः । ध्वजयष्टिं समाश्रित्य निविष्टो गजमूर्द्धनि

ఆ దెబ్బతో శక్రుడు మూర్ఛచే ఇంద్రియాలు కలతపడి కూలిపోయెను; ధ్వజదండాన్ని ఆశ్రయించి గజమస్తకంపై కూర్చుండెను।

Verse 51

अथ संमूर्छितं दृष्ट्वा शक्रं स्कन्दः प्रकोपितः । मुमोचाथ निजां शक्तिममोघां वज्रसंनिभाम्

అప్పుడు శక్రుడు మూర్ఛితుడై ఉండుట చూచి స్కందుడు కోపించి, వజ్రసమమైన తన అమోఘ శక్తిని ప్రయోగించెను।

Verse 52

तामायांतीं समालोक्य दानवो निशितैः शरैः । प्रतिलोमां ततश्चक्रे लीलयैव महाबलः

ఆమె తనవైపు వస్తున్నదని చూచి మహాబలుడైన దానవుడు పదునైన బాణాలతో, ఆటలాగానే, ఆమెను విరుద్ధ దిశకు తిరిగిపోయేలా చేశాడు।

Verse 53

ततः स्कन्दोऽपि संगृह्य चापं तं प्रति सायकान् । मुमोचाशीविषाकाराल्लंघ्वस्त्रं तस्य दर्शयन्

అప్పుడు స్కందుడు కూడా ధనుస్సు పట్టుకొని అతనిపై బాణాలను విడిచెను—భయంకర విషసర్పాల వలె—తన అస్త్రప్రయోగంలోని వేగాన్ని అతనికి చూపించాడు।

Verse 54

एतस्मिन्नन्तरे देवाः सर्वे शस्त्रप्रवृष्टिभिः । समंताच्छादयामासुर्दानवानामनीकिनीम्

ఇంతలో సమస్త దేవతలు ఆయుధవర్షాలతో అన్ని వైపుల నుండీ దానవసేనను కప్పివేశారు।

Verse 55

ततस्तु दानवाः सर्वे देवतानामनीकिनीम् । प्रहारैः पीडयामासुर्दुद्रुवुस्ते दिवौकसः

కానీ ఆ తరువాత సమస్త దానవులు దెబ్బలతో దేవతల సేనను బాధింపగా, ఆ స్వర్గవాసి దేవతలు పారిపోయారు।

Verse 57

मा भैष्ट देवताः सर्वाः पश्यध्वं मद्विचेष्टितम् । इत्युक्त्वा भगवाञ्छम्भुर्मंत्रैराथर्वणैस्तदा

“ఓ దేవతలారా, భయపడకండి; నా కార్యాన్ని చూడండి.” అని చెప్పి, భగవాన్ శంభుడు అప్పుడు ఆథర్వణ మంత్రాలను ప్రయోగించాడు।

Verse 58

आह्वयामास विश्वेशां परां शक्तिमनुत्तमाम् । आहूता परमा शक्तिर्जगाम हरसंनिधिम्

అతడు విశ్వేశ్వరుని పరమమైన, అనుత్తమమైన శక్తిని ఆహ్వానించాడు; పిలుపు అందగానే ఆ పరాశక్తి హరుని సన్నిధికి వచ్చింది।

Verse 59

ततो भग्नान्सुरान्दृष्ट्वा सगणो वृषवाहनः । दर्शयामास चात्मानं देवानाश्वासयन्निव

ఆపై ఓడిపోయి చెల్లాచెదురైన దేవతలను చూసి, గణసహిత వృషవాహనుడు శివుడు తనను తాను దర్శింపజేశాడు—దేవులను ధైర్యపరుస్తున్నట్లుగా।

Verse 60

श्रीभगवानुवाच । नमस्ते देवदेवेशि नमस्ते भक्तिवल्लभे । सर्वगे सर्वदे देवि नमस्ते विश्वधारिणि

శ్రీభగవానుడు పలికెను—హే దేవదేవేశీ, నీకు నమస్కారం; హే భక్తివల్లభే, నీకు నమస్కారం। హే సర్వత్ర గమించే, సర్వ వరప్రదాయిని దేవీ, విశ్వధారిణీ—నీకు నమస్కారం।

Verse 61

नमस्ते शक्तिरूपेण सृष्टिप्रलयकारिणि । नमस्ते प्रभया युक्ते विद्युज्ज्वलितकुण्डले

శక్తిస్వరూపిణీ, సృష్టి-ప్రళయకారిణీ—నీకు నమస్కారం. కాంతితో యుక్తురాలవై, విద్యుత్తులా జ్వలించే కుండలాలు ధరించినవే—నీకు నమస్కారం।

Verse 62

त्वं स्वाहा त्वं स्वधा देवि त्वं सृष्टिस्त्वं शुचिर्धृतिः । अरुंधती तथेंद्राणी त्वं लक्ष्मीस्त्वं च पार्वती

హే దేవీ, నీవే స్వాహా, నీవే స్వధా; నీవే సృష్టి, నీవే శుచిత్వం మరియు ధృతి. నీవే అరుంధతీ, అలాగే ఇంద్రాణీ; నీవే లక్ష్మీ, నీవే పార్వతీ।

Verse 63

यत्किंचित्स्त्रीस्वरूपं च समस्तं भुवनत्रये । तत्सर्वं त्वत्स्वरूपं स्यादिति शास्त्रेषु निश्चयः

మూడు లోకములలో స్త్రీ స్వరూపముగా నున్నదంతయు నీ స్వరూపమే అని శాస్త్రముల నిశ్చయము.

Verse 64

श्रीदेव्युवाच । किमर्थं च समाहूता त्वयाहं वृषवाहन । मंत्रैराथर्वणै रौद्रैस्तत्सर्वं मे प्रकीर्तय

శ్రీదేవి పలికెను: ఓ వృషభవాహనా! నీవు నన్ను ఏ పని నిమిత్తము పిలిచితివి? ఆథర్వణ మరియు రౌద్ర మంత్రములతో నన్ను ఆహ్వానించిన కారణమును పూర్తిగా చెప్పుము.

Verse 65

येन ते कृत्स्नशः कृत्यं प्रकरोमि यथोदितम्

తద్వారా నీవు చెప్పినట్లుగా నీ కార్యమును నేను సంపూర్ణముగా నెరవేర్చగలను.

Verse 66

श्रीभगवानुवाच । एते शक्रादयो देवाः सर्वे स्वर्गाद्विवासिताः । अंधकेन महाभागे दैत्यानामधिपेन च

శ్రీభగవానుడు పలికెను: ఓ మహాభాగ్యవతీ! దైత్యరాజైన అంధకుడు ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలందరినీ స్వర్గము నుండి వెడలగొట్టెను.

Verse 67

तस्मात्तस्य वधार्थाय गच्छमानस्य मे शृणु । साहाय्यं कुरु मे चाशु सूदयामि रणाजिरे

కనుక వానిని వధించుటకు వెళ్ళుచున్న నా మాట వినుము. నీవు నాకు శీఘ్రముగా సహాయము చేయుము, తద్వారా నేను యుద్ధరంగమున వానిని సంహరించెదను.

Verse 68

एते मातृगणाः सर्वे मया दत्तास्तवाधुना । क्षुत्क्षामाः सूदयिष्यंति दानवान्ये पुरः स्थिताः

ఈ సమస్త మాతృగణాలను నేను ఇప్పుడు నీకు అర్పించాను. ఆకలితో క్షీణించి, వారు ముందున్న దానవులను సంహరిస్తారు।

Verse 69

यस्मात्केलीमयं रूपं विधाय त्वं सहस्रधा । अनेकैर्विकृतै रूपैः समाहूताग्निमध्यतः

నీవు క్రీడామయమైన అద్భుతరూపాన్ని సహస్ర విధాలుగా ధరించి, అనేక భయభక్తి కలిగించే వికృతరూపాలతో పవిత్ర అగ్నిమధ్య నుండే ఆహ్వానింపబడినందున,

Verse 70

तस्मात्केलीश्वरीनाम त्रैलोक्ये त्वं भविष्यसि । अनेनैव तु रूपेण यस्त्वां भक्त्याऽर्चयिष्यति

అందువల్ల త్రిలోకమంతటా నీవు ‘కేళీశ్వరీ’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి చెందుతావు. మరియు ఎవడు ఇదే రూపంలో భక్తితో నిన్ను ఆరాధిస్తాడో,

Verse 71

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां तस्याभीष्टं भविष्यति । युद्धकालेऽथ संप्राप्ते स्तोत्रेणानेन ते स्तुतिम्

అష్టమి మరియు చతుర్దశి తిథులలో అతని అభీష్టం సిద్ధిస్తుంది. యుద్ధకాలం వచ్చినప్పుడు, ఈ స్తోత్రముతోనే నీ స్తుతి చేయవలెను।

Verse 72

यः करिष्यति भूपालो जयस्तस्य भविष्यति । अपि स्वल्पस्वसैन्यस्य स्वल्पाश्वस्य च संगरे

ఏ రాజు ఇలా చేస్తాడో, విజయము అతనిదే అవుతుంది—యుద్ధంలో అతని సైన్యం స్వల్పమైనా, అశ్వాలు కొద్దైనా సరే।

Verse 73

भविष्यति जयो नूनं त्वत्प्रसादादसंशयम् । एवं सा देवदेवेन प्रोक्ता केलीश्वरी तदा

నిస్సందేహంగా, నీ ప్రసాదం వలననే విజయము తప్పక కలుగును. ఆ సమయంలో దేవదేవుడు కేళీశ్వరీని ఈ విధంగా ఉద్దేశించాడు.

Verse 74

प्रस्थिता पुरतस्तस्य भवसैन्यस्य हर्षिता । सर्वैर्मातृगणैः सार्धं रौद्रारावैःसुभीषणैः

ఆనందంతో ఉల్లసించి ఆమె భవసేనకు ముందుగా బయలుదేరింది; సమస్త మాతృగణాలతో కలిసి భయంకరమైన రౌద్ర యుద్ధనాదాలు చేసింది.

Verse 75

युद्धोत्साहपरै रौद्रैर्नानाशस्त्रप्रहारिभिः । अथ ते दानवा दृष्ट्वा स्त्रीसैन्यं तत्समागतम्

యుద్ధోత్సాహంతో నిండిన, రౌద్ర స్వభావముతో, అనేక శస్త్రాలతో ప్రహరించే ఆ స్త్రీసేన అక్కడికి రావడం చూసి దానవులు గమనించారు.

Verse 76

विकृतं विकृताकारं विकृताकाररावणम् । शस्त्रोद्यतकरं सर्वयुद्धवांछापरायणम्

అది వారికి విచిత్రంగా కనిపించింది—విచిత్రాకారముతో, విచిత్రంగా గర్జిస్తూ; ఆయుధాలు ఎత్తిన చేతులతో, సంపూర్ణంగా యుద్ధకాంక్షలో నిమగ్నమై.

Verse 77

जहसुः सुस्वरं केचित्केचिन्निर्भर्त्सयंति च । अन्ये स्त्रीति परिज्ञाय प्रहरंति न दानवाः

కొంతమంది గట్టిగా నవ్వారు, కొంతమంది దూషించారు; మరికొందరు ‘ఇవి స్త్రీలు’ అని తెలుసుకొని దానవులు ప్రహరించలేదు.

Verse 78

वध्यमानापि लज्जंतः पौरुषे स्वे व्यवस्थिताः । एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो नारदो मुनिसत्तमः

వధింపబడుతున్నప్పటికీ వారు లజ్జతో తమ పౌరుషంలో స్థిరంగా నిలిచారు. అంతలో మునిశ్రేష్ఠుడు నారదుడు అక్కడికి వచ్చెను.

Verse 79

अन्धकाय स वृत्तांतं कथयामास कृत्स्नशः । नैताः स्त्रियो दनुश्रेष्ठ युद्धार्थं समुपस्थिताः

అతడు అంధకునికి ఆ వృత్తాంతమంతా వివరంగా చెప్పెను— “ఓ దనుశ్రేష్ఠా! యుద్ధార్థం ముందుకు వచ్చిన వీరు సాధారణ స్త్రీలు కారు.”

Verse 80

एषा कृत्या वधार्थाय तव रुद्रेण निर्मिता । यैषा सिंहसमारूढा चक्रांकितकरा स्थिता

“ఇది కృత్యా—నీ వధార్థం రుద్రుడు సృష్టించినది. ఇది సింహారూఢగా నిలిచి, చేతిపై చక్రచిహ్నం ధరించింది.”

Verse 81

एषा केलीश्वरीनाम वह्निकुण्डाद्विनिर्गता । एताभिः सह रौद्राभिः स्त्रीभिर्मंत्रबलाश्रयात्

“ఇది ‘కేళీశ్వరీ’ అనే నామంతో అగ్నికుండం నుండి ఉద్భవించింది. మంత్రబలాశ్రయంతో ఈ రౌద్ర స్త్రీలతో కలిసి వచ్చింది.”

Verse 82

स्वरक्तेन कृते होमे देवदेवेन शम्भुना । स एष भगवान्क्रुद्धः स्वयमभ्येति तेंऽतिकम्

“దేవదేవుడు శంభువు తన స్వరక్తంతో హోమం చేసెను. ఆ భగవానుడు ఇప్పుడు క్రోధంతో స్వయంగా నీ సమీపానికి వచ్చుచున్నాడు.”

Verse 83

युद्धाय निजहर्म्ये तान्स्थापयित्वा सुरोत्तमान् । प्रतिज्ञाय वधं तुभ्यं पुरतः परमेष्ठिनः

యుద్ధార్థం తన స్వగృహంలో దేవోత్తములను నిలిపి, పరమేష్ఠి (బ్రహ్మ) సన్నిధిలోనే నీ వధాన్ని ప్రతిజ్ఞ చేశాడు।

Verse 84

एतज्ज्ञात्वा महाभाग यद्युक्तं तत्समाचर

హే మహాభాగా! ఇది తెలిసి, యుక్తమైనదీ యథోచితమైనదీ అదే ఆచరించు।

Verse 85

अन्धक उवाच । नाहं बिभेमि रुद्रस्य तथान्यस्यापि कस्यचित् । न स्त्रीणां प्रहरिष्यामि पालयन्पुरुषव्रतम्

అంధకుడు అన్నాడు—నేను రుద్రుని భయపడను; మరెవ్వరినీ కూడా కాదు। పురుషధర్మ వ్రతాన్ని కాపాడుతూ స్త్రీలపై నేను దాడి చేయను।

Verse 86

सूत उवाच । एवं प्रवदतस्तस्य दानवस्य महात्मनः । आक्रंदः सुमहाञ्जज्ञे तस्मिन्देशे समंततः

సూతుడు అన్నాడు—ఆ మహాత్మ దానవుడు ఇలా పలుకుతుండగా, ఆ దేశమంతటా అన్ని వైపులా మహా ఆర్తనాదం ఉద్భవించింది।

Verse 87

भक्ष्यन्ते दानवाः केचिद्वध्यन्ते त्वथ चापरे । अर्धभक्षित गात्राश्च प्रणश्यंति तथा परे

కొంతమంది దానవులు భక్షింపబడుతున్నారు; మరికొందరు వధింపబడుతున్నారు. ఇంకొందరు అర్ధభక్షిత అవయవాలతో కూడి అలాగే నశిస్తున్నారు।

Verse 88

युध्यमानास्तथैवान्ये शक्तिमंतोऽपि दानवाः । भक्ष्यंते मातृभिस्तत्र सायुधाश्च सवाहनाः

అలాగే ఇతర దానవులు—శక్తిమంతులై యుద్ధం చేస్తున్నప్పటికీ—అక్కడ మాతృకలచే తమ ఆయుధాలు, వాహనాలతో సహా భక్షింపబడ్డారు।

Verse 89

तच्छ्रुत्वा स महाक्रंदमंधकः क्रोधमूर्छितः । आदाय खड्गमुत्तस्थौ किमिदं किमिदं ब्रुवन्

అది విని అంధకుడు భయంకర కేక వేసి, క్రోధమూర్ఛతో ఖడ్గాన్ని పట్టుకొని లేచి నిలబడి, మళ్లీ మళ్లీ—“ఇది ఏమిటి? ఇది ఏమిటి?” అని అన్నాడు।

Verse 90

अथ पश्यति विध्वस्तान्दानवान्बलदर्पितान् । भक्ष्यमाणास्तथैवान्यान्पलायनपरायणान्

అప్పుడు అతడు బలగర్వంతో మత్తులైన దానవులు ఛిన్నభిన్నమై పడివున్నదాన్ని చూశాడు; ఇంకా ఇతరులు పారిపోవడానికే తలపెట్టినా, అలాగే భక్షింపబడుతున్నదాన్ని చూశాడు।

Verse 91

अन्येषां निहतानां च रुदंत्यो निकटस्थिताः । स पश्यति प्रिया भार्याः प्रलपंत्योऽतिदुःखिताः

అతడు సమీపంలో ఇతరులు హతమైనందుకు విలపిస్తూ ఏడుస్తున్న స్త్రీలను చూశాడు; అలాగే అత్యంత దుఃఖంతో ప్రియ భార్యలు ప్రలపిస్తున్నదాన్ని కూడా చూశాడు।

Verse 92

अथ तत्कदनं दृष्ट्वा अंधकः क्रोधमूर्छितः । भर्त्सयामास ताः सर्वा योगिनीः समरोद्यताः

ఆ సంహారాన్ని చూసి అంధకుడు మళ్లీ క్రోధమూర్ఛకు లోనయ్యాడు; యుద్ధానికి సిద్ధంగా నిలిచిన ఆ యోగినీలందరినీ అతడు దూషించాడు।

Verse 93

न च तास्तस्य दैत्यस्य भयं चक्रुः कथंचन । केवलं सूदयंति स्म भक्षयंति च दानवान्

వారు ఆ దైత్యుని ఏ విధంగానూ భయపడలేదు; కేవలం దానవులను సంహరించి భక్షిస్తూ ఉండిరి।

Verse 94

ततः स दानवस्तासां दृष्ट्वा तच्चेष्टितं रुषा । स्वस्य गात्रस्य रक्षां स चकार भयसंकुलः

అప్పుడు ఆ దానవుడు వారి చేష్టలను చూచి కోపంతో మండెను; భయాక్రాంతుడై తన దేహరక్షణకు ఉపక్రమించెను।

Verse 95

तमोऽस्त्रं मुमुचे रौद्रं कृत्वा रावं स तत्क्षणात् । एतस्मिन्नंतरे कृत्स्नं त्रैलोक्यं तमसा वृतम्

భయంకర గర్జన చేసి అతడు తక్షణమే రౌద్రమైన తమోస్త్రాన్ని విడిచెను; ఆ మధ్యనే సమస్త త్రిలోకము చీకటితో కప్పబడెను।

Verse 96

न किंचिज्ज्ञायते तत्र समं विषममेव च । केवलं दानवेन्द्रश्च सर्वं पश्यति नेतरः

అక్కడ ఏదీ తెలియలేదు—సమమో విషమమో కూడా కాదు; కేవలం దానవేంద్రుడే అన్నిటిని చూచెను, మరెవ్వరూ కాదు।

Verse 97

ततः स सूदयामास योगिनीस्ताः शितैः शरैः । यथायथा परा नार्यस्तादृग्रूपा भवन्ति च

అప్పుడు అతడు పదునైన బాణాలతో ఆ యోగినులను సంహరించెను; అయితే అతడు ఎంత కొట్టినంతగా, అదే రూపముల స్త్రీలు మళ్లీ మళ్లీ ప్రత్యక్షమయ్యెను।

Verse 98

अथ दृष्ट्वा परां वृद्धिं योगिनीनां स दानवः । संहारं तस्य चास्त्रस्य चकार भयसंकुलः

అప్పుడు యోగినుల అపూర్వ వృద్ధిని చూచి ఆ దానవుడు భయాక్రాంతుడై తన అస్త్రాన్ని ఉపసంహరించెను।

Verse 99

ततः शुक्रं समासाद्य दीनः प्राह कृतांजलिः । पश्य मे भार्गवश्रेष्ठ स्त्रीभिर्यत्कदनं कृतम्

తర్వాత అతడు దీనుడై భృగువంశశ్రేష్ఠుడైన శుక్రుని సమీపించి కృతాంజలితో పలికెను—“ఓ భార్గవశ్రేష్ఠా, స్త్రీలచే నాపై జరిగిన ఈ విధ్వంసాన్ని చూడుము।”

Verse 101

तस्मात्त्वमपि तां विद्यां प्रसाधय महामते । यदि मे वांछसि श्रेयो नान्यथास्ति जयो रणे

కాబట్టి, ఓ మహామతీ, నీవు కూడా ఆ విద్యను విధివిధానంగా సాధించుము. నా శ్రేయస్సు కోరితే యుద్ధంలో జయానికి మరొక మార్గం లేదు।

Verse 107

स्वयं विदारितो यश्च विष्णुना प्रभविष्णुना । करजैर्जानुनि पृष्ठे विनिधाय प्रकोपतः

మరియు ప్రభవిష్ణువైన సర్వశక్తిమంతుడు విష్ణువు చేత స్వయంగా చీల్చబడినవాడు—క్రోధంతో మోకాలితో అదిమి, వెనుకపై గోళ్లను నాటినవాడు।