Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 81
Devanagari script
एषा केलीश्वरीनाम वह्निकुण्डाद्विनिर्गता । एताभिः सह रौद्राभिः स्त्रीभिर्मंत्रबलाश्रयात्
Transliteration
eṣā kelīśvarīnāma vahnikuṇḍādvinirgatā | etābhiḥ saha raudrābhiḥ strībhirmaṃtrabalāśrayāt
Translation
“ఇది ‘కేళీశ్వరీ’ అనే నామంతో అగ్నికుండం నుండి ఉద్భవించింది. మంత్రబలాశ్రయంతో ఈ రౌద్ర స్త్రీలతో కలిసి వచ్చింది.”
Word by Word
एषाthis (she)
एषा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
केलीश्वरीKelīśvarī
केलीश्वरी:
Apposition (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootकेलीश्वरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — proper name
नामnamed
नाम:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय (particle) — “named/called”
वह्निकुण्डात्from the fire-pit
वह्निकुण्डात्:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootवह्नि (प्रातिपदिक) + कुण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः — “वह्नेः कुण्डम्” → ablative: “from the fire-pit”
विनिर्गताemerged
विनिर्गता:
Karta (Subject/कर्ता) (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + निर् + गम् (धातु) + क्त (प्रत्यय) → विनिर्गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्तः — “come forth/emerged”
एताभिःwith these
एताभिः:
Sahakaraka (Association/सह)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन — “with these”
सहwith
सह:
Sahakaraka (Association/सह)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय (postposition) — “with”
रौद्राभिःfierce
रौद्राभिः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरौद्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन — “fierce/terrible” (agreeing with स्त्रीभिः)
स्त्रीभिःwith women
स्त्रीभिः:
Sahakaraka (Association/सह)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन — instrumental plural: “with women”
मन्त्रबलाश्रयात्from reliance on mantra-power
मन्त्रबलाश्रयात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक) + आश्रय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; तत्पुरुषः — “मन्त्रबलस्य आश्रयः” → ablative: “due to/through reliance on mantra-power”
Speaker
Unspecified narrator (addressing Andhaka)
Characters & Entities
K
KelīśvarīR
Raudrāḥ (Rudra-aligned śaktis)F
Fire-pit (vahnikuṇḍa)M
MantraFAQs
Mantra and sacred fire symbolize disciplined spiritual power that manifests as protection when dharma is threatened.
No specific tīrtha is named in this verse; the emphasis is on ritual power (fire-pit and mantra) within the māhātmya setting.
It references mantra-bala and a fire-pit (vahnikuṇḍa), implying homa-based empowerment, but gives no devotee-facing procedure.