Adhyaya 134

Verse 1

ऋषय ऊचुः । यदा दक्षेण क्रुद्धेन पुरा शप्तो हिमद्युतिः । तत्सर्वं भवता प्रोक्तं सोमनाथकथानकम्

ఋషులు పలికిరి—పూర్వకాలంలో క్రోధించిన దక్షుడు హిమద్యుతిమంతుడైన సోమునికి శాపమిచ్చినప్పుడు జరిగిన ఆ సోమనాథ కథనమంతటిని మీరు వివరించారు।

Verse 2

सांप्रतं वद कामस्य यथा कुष्ठोऽभवत्पुरा । येन दोषेण शापश्च केन तस्य नियोजितः

ఇప్పుడు మాకు చెప్పుము—పూర్వకాలంలో కామదేవునికి కుష్ఠరోగం ఎలా కలిగింది? ఏ దోషం వల్ల అతనికి శాపం పడింది, ఆ శాపాన్ని ఎవరు విధించారు?

Verse 3

शिलाखंडा च या देवी तथा सौभाग्यकूपिका । यथा तत्र समुत्पन्ना तथाऽस्माकं प्रकीर्तय

అలాగే దేవి శిలాఖండా మరియు ‘సౌభాగ్య-కూపికా’ అనే బావి అక్కడ ఎలా ఉద్భవించాయో, జరిగిన విధంగానే మాకు వివరించి చెప్పుము.

Verse 4

सूत उवाच । पुरासीद्ब्राह्मणो नाम हारीत इति विश्रुतः । स तपस्तत्र संतेपे वानप्रस्थाश्रमे वसन्

సూతుడు పలికెను—పూర్వకాలంలో ‘హారీత’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైన ఒక బ్రాహ్మణుడు ఉండెను. అతడు వానప్రస్థాశ్రమంలో నివసిస్తూ అక్కడే తపస్సు చేసెను.

Verse 5

तस्य भार्याऽभवत्साध्वी रूपौदार्यसमन्विता । त्रैलोक्यसुन्दरी साक्षाल्लक्ष्मीरिव मधुद्विषः

అతని భార్య సాధ్వి, సౌందర్యం మరియు ఔదార్యంతో సమన్విత. ఆమె త్రిలోకసుందరి—మధుద్విషుడు విష్ణువుని పక్కన సాక్షాత్తు లక్ష్మీలా ఉండెను.

Verse 6

ख्याता पूणकलानाम सर्वैः समुदितागुणैः । तां दृष्ट्वा पद्मजोऽप्याशु कामस्य वशगोऽभवत्

ఆమె ‘పూణకలా’ అనే పేరుతో ఖ్యాతి పొందినది, సమస్త గుణసంపదలతో పరిపూర్ణ. ఆమెను చూచి పద్మజుడు (బ్రహ్మ) కూడ వెంటనే కాముని వశమయ్యెను.

Verse 7

कदाचिदपि स प्राप्तस्तस्मिन्क्षेत्रे मनोभवः । सह रत्या तथा प्रीत्या कामेश्वरदिदृक्षया

ఒకసారి మనోభవుడు (కామదేవుడు) ఆ పుణ్యక్షేత్రానికి వచ్చెను; రతి మరియు ప్రీతితో కూడి, కామేశ్వర దర్శనాభిలాషతో చేరెను।

Verse 8

एतस्मिन्नंतरे सापि स्नानार्थं तत्र चागता । कृत्वा वस्त्रपरित्यागं विवेश जलाशयम्

అంతలో ఆమె కూడా స్నానార్థం అక్కడికి వచ్చింది; వస్త్రాలను విడిచి, జలాశయంలో ప్రవేశించింది।

Verse 9

अथ तां कामदेवोपि समालोक्य शुभाननाम् । आत्मीयैरपि निर्विद्धो हृदये पुष्पसायकैः

అప్పుడు కామదేవుడు కూడా ఆమె శుభాననాన్ని చూచి, తన స్వంత పుష్పబాణాలతో హృదయంలో గాయపడెను।

Verse 10

ततो रतिं परित्यक्त्वा प्रीतिं च शरपीडितः । विजनं कंचिदासाद्य प्रसुप्तः स तरोरधः

అప్పుడు శరపీడితుడైన అతడు రతిని, ప్రీతిని కూడా విడిచి, ఒక నిర్జనస్థలానికి చేరి చెట్టు క్రింద నిద్రించెను।

Verse 11

गात्रैः पुलकितैः सर्वैर्निःश्वासान्निःश्वसन्मुहुः । अग्निवर्णान्सुदीर्घांश्च बाष्प पूर्णविलोचनः

అతని సర్వాంగములలో రోమాంచము వ్యాపించింది; అతడు మళ్లీ మళ్లీ నిట్టూర్చెను, కన్నులు కన్నీటితో నిండగా, అగ్నివలె వేడిగా దీర్ఘ శ్వాసలను విడిచెను।

Verse 12

तिष्ठन्स दर्शने तस्या एकदृष्ट्या व्यलोकयत् । योगीव सुसमाधिस्थो ध्यायंस्तद्ब्रह्म संस्थितम्

ఆమె దర్శన పరిధిలో నిలిచి, అతడు ఆమెను నిమిషమాత్రం మిటకరించకుండా ఏకదృష్టితో చూచెను. హృదయంలో స్థితమైన బ్రహ్మాన్ని ధ్యానిస్తూ, గాఢ సమాధిలో ఉన్న యోగివలె ఉన్నాడు।

Verse 13

सापि कामं समालोक्य सानुरागं पुरः स्थितम् । जृंभाभंगकृतास्यं च वेपमानशरीरकम्

ఆమె కూడా ముందర నిలిచిన, అనురాగంతో నిండిన కాముని చూచి, అతని ముఖం జంభా మధ్యలో ఆగినట్లుగా వంకరగా ఉండటాన్ని, శరీరం వణుకుటను గమనించింది।

Verse 14

सापि तद्बाणनिर्भिन्ना साभिलाषा बभूव ह । कामं प्रति विशेषेण तस्य रूपेण मोहिता

ఆమె కూడా ఆ బాణాలతో గాయపడినదానివలె కోరికతో నిండిపోయింది; ప్రత్యేకంగా కాముని పట్ల, అతని రూపముచే మోహితురాలైంది।

Verse 15

अथ तस्माज्जलात्कृच्छ्राद्विनिष्क्रम्य शुचिस्मिता । तीरोपांतं समासाद्य स्थिता तद्दृष्टिगोचरे

అనంతరం ఆమె కష్టపడి ఆ నీటిలోనుండి బయటికి వచ్చి, మృదువైన పవిత్ర చిరునవ్వుతో తీరం చేరి, అతని దృష్టిగోచరంలో నిలిచింది।

Verse 16

ततः कामः समुत्थाय शनैस्तदंतिकं ययौ । कृतांजलिपुटो भूत्वा ततः प्रोवाच सादरम्

అప్పుడు కాముడు లేచి, నెమ్మదిగా ఆమె సమీపానికి వెళ్లి, అంజలి ముద్రతో చేతులు జోడించి, భక్తి-ఆదరాలతో ఆమెతో పలికెను।

Verse 17

का त्वमत्र विशालाक्षि प्राप्ता स्नातुं जलाशये । मम नाशाय चार्वंगि तस्माच्छृणु वचो मम

హే విశాలాక్షీ! నీవెవరు, ఇక్కడ ఈ జలాశయంలో స్నానం చేయుటకు వచ్చితివి? హే సుందరాంగీ! నీవు నా నాశనహేతువైనందున, కనుక నా మాట వినుము।

Verse 18

अहं पुष्पशरो लोके प्रसिद्धश्चारुहासिनि । विडंबनां मया नीता देवा अपि निजैः शरैः

హే మధురహాసినీ! నేను లోకంలో ‘పుష్పశరుడు’ (కాముడు) అని ప్రసిద్ధుడను. నా స్వబాణాలతో దేవతలకూడా అవమానమూ మోహమూ పొందారు।

Verse 19

मद्बाणेनाहतो रुद्रः स्वशरीरे नितंबिनीम् । अर्द्धेन धारयामास त्यक्त्वा लज्जां सुदूरतः

నా బాణంతో గాయపడిన రుద్రుడు సునితంబినిని తన శరీరంలో అర్ధభాగంగా ధరిస్తూ, లజ్జను చాలా దూరంగా విసర్జించాడు।

Verse 20

ब्रह्मा मच्छरनिर्भिन्नः स्वसुतां चकमे ततः । जनयामास तान्विप्रान्वालखिल्यांस्तथाविधान्

నా బాణంతో ఛేదింప_toggle: false,

Verse 21

अहिल्यां चकमे शक्रो गौतमस्य प्रियां सतीम् । मद्बाणैः पीडितोऽतीव स्वर्गादेत्य धरातलम्

శక్రుడు (ఇంద్రుడు) గౌతముని ప్రియమైన పతివ్రత అహల్యను కోరాడు. నా బాణాల వల్ల తీవ్రంగా బాధపడి, స్వర్గం నుండి దిగివచ్చి భూమిపైకి వచ్చాడు।

Verse 22

एवं देवा अपि क्षुण्णा मच्छरैर्ये महत्तराः । किं पुनर्मानवाः सुभ्रूः कृमिप्रायाः सुचंचलाः

ఇలా నా శరబాణాలచే మహత్తర దేవతలకూడా నలిగిపోతారు; మరి ఓ సుభ్రూ, కృమిసమానులై చంచల స్వభావముగల మనుష్యులు ఎంత తక్కువ!

Verse 23

आकीटांतं जगत्सर्वमाब्रह्मांतं तथैव च । विडंबनां परां प्राप्तं मच्छरैश्चारुहासिनि

ఓ చారుహాసిని, కీటస్థాయి నుండి బ్రహ్మ వరకు సమస్త జగత్తు కూడా నా శరబాణాలచే పరమ పరిహాసస్థితికి చేరింది।

Verse 24

अहं पुनस्त्वया भीरु नीतोऽवस्थामिमां शुभे

కానీ ఓ భీరూ, ఓ శుభే, నీవే నన్ను ఈ స్థితికి తీసుకొచ్చావు।

Verse 25

तस्माद्देहि महाभागे ममाद्य रतदक्षिणाम् । यावन्न यांति संत्यज्य मम प्राणाः कलेवरात्

కాబట్టి ఓ మహాభాగే, నా ప్రాణాలు ఈ దేహాన్ని విడిచి వెళ్లకముందే, నేడు నాకు రతిదక్షిణను ప్రసాదించు।

Verse 26

सूत उवाच । सापि तद्वचनं श्रुत्वा पतिव्रतपरायणा । हन्यमाना विशेषेण तद्बाणैर्हृदये भृशम्

సూతుడు పలికెను—అతని మాటలు విని, పతివ్రతధర్మంలో నిమగ్నమైన ఆమె, ఆ బాణాలచే ముఖ్యంగా హృదయంలో తీవ్రంగా బాధింపబడింది।

Verse 27

अनभिज्ञा च सा साध्वी कामधर्मस्य केवलम् । तापसैः सह संवृद्धा नान्यं जानाति किंचन

ఆ సాధ్వీ స్త్రీ కామధర్మ మార్గమును పూర్తిగా తెలియని దే; తపస్వులతోనే పెరిగినందున ఆమెకు మరేదీ ఏమాత్రం తెలియదు।

Verse 28

वक्तुं तद्विषये यच्च प्रोच्यते कामपीडितैः । अधोमुखाऽलिखद्भूमिमंगुष्ठेन स्थिता चिरम्

కామపీడితులు ఆ విషయమై ఏదేమి పలికినా, ఆమె ముఖం వంచి చాలాసేపు నిలిచి, బొటనవేలితో నేలపై గీతలు గీసుతూ ఉండెను।

Verse 29

एतस्मिन्नन्तरे भानुः प्राप्तश्चास्तं गिरिं प्रति । विहारसमये प्राप्त आहिताग्निर्निवेशने

ఇంతలో భానుడు అస్తగిరి వైపు చేరెను; సాయంకాల విహార సమయమున ఆహితాగ్ని గృహస్థుడు తన నివాసానికి వచ్చెను।

Verse 30

हारीतोऽपि चिरं वीक्ष्य तन्मार्गं चाकृताशनः । ततः स चिंतयामास कस्मात्सा चात्र नागता

హారీతుడు కూడా ఆ మార్గాన్ని చాలాసేపు చూచి, భోజనం చేయకుండానే ఉండెను; తరువాత అతడు ఆలోచించెను—“ఆమె ఇక్కడికి ఎందుకు రాలేదు?”

Verse 31

स्नात्वा तीर्थवरे तस्मिन्दृष्ट्वा तां चन्द्रकूपिकाम् । कामेश्वरं च देवेशं कामदं सुखदं नृणाम्

ఆ శ్రేష్ఠ తీర్థమున స్నానము చేసి, చంద్రకూపికను దర్శించి, దేవేశుడైన కామేశ్వరుని దర్శించెను—ఆయన మనుష్యులకు ఇష్టఫలదాత, సుఖదాత।

Verse 32

ततः शिष्यसमायुक्तो वीक्षमाण इतस्ततः । तं देशं समनुप्राप्तो यत्र तौ द्वावपि स्थितौ

తరువాత శిష్యులతో కూడి, ఇటు అటు చూస్తూ, వారిద్దరూ ఉన్న ఆ ప్రదేశానికి ఆయన చేరుకున్నారు.

Verse 33

आलपन्बहुधा कामो हन्यमानो निजैः शरैः । सापि चैव विशेषेण व्रीडयाऽधोमुखी स्थिता

తన స్వంత బాణాలచే కొట్టబడుతున్న మన్మధుడు అనేక విధాలుగా మాట్లాడాడు; ఆమె కూడా సిగ్గుతో తల వంచుకుని నిలబడింది.

Verse 34

स गुल्मांतरितः सर्वं तच्छ्रुत्वा कामजल्पितम् । तस्याश्च तद्गतं भावं ततः कोपादुवाच सः

పొదల మాటున దాగి ఉన్న ఆయన, మన్మధుడు పలికినదంతా విని, ఆమె భావాలను గమనించి, కోపంతో ఇలా అన్నారు.

Verse 35

यस्मात्पाप त्वया पत्नी ममैवं शरपीडिता । अनभिज्ञा तथा साध्वी पतिधर्मपरायणा । कुष्ठव्याधिसमायुक्तस्तस्माद्विप्रियदर्शनः

ఓ పాపీ! అమాయకురాలు, సాధ్వీ మరియు పతివ్రత అయిన నా భార్యను నీవు బాణాలతో బాధించావు కాబట్టి, నీవు కుష్టు వ్యాధితో కూడినవాడవై, చూడటానికి అసహ్యంగా మారెదవు.

Verse 36

त्वं भविष्यसि पापात्मन्मुक्तो दारैः स्वकैरपि । साऽपि चैव विशेषेण व्रीडयाऽधोमुखी स्थिता

ఓ పాపాత్ముడా! నీవు నీ భార్యల నుండి కూడా వేరు చేయబడతావు. మరియు ఆమె కూడా సిగ్గుతో తల వంచుకుని నిలబడింది.

Verse 37

एषापि च शिलाप्राया भविष्यति विचेतना । त्वां दृष्ट्वा या सरागाऽभून्निजधर्मबहिष्कृता

ఆమె కూడా శిలవలె జడమై, చైతన్యరహితమై పోవును; నిన్ను చూచి రాగవతిగా మారి స్వధర్మం నుండి తొలగిపోయింది.

Verse 38

ततः प्रसादयामास तं कामः प्रणिपत्य च । न ज्ञातेयं मया विप्र तव भार्येति सुन्दरी

అప్పుడు కాముడు నమస్కరించి అతనిని ప్రసన్నపరచుటకు యత్నించి ఇలా అన్నాడు—“ఓ విప్రా, ఈ సుందరి నీ భార్య అని నాకు తెలియలేదు.”

Verse 39

तेन प्रोक्ता विरुद्धानि वाक्यानि विविधानि च । एतस्या नास्ति दोषोऽत्र मद्बाणैः पीडिता भृशम्

నా వల్ల అనేక విధాల విరుద్ధమైన, అనుచితమైన మాటలు పలికబడ్డాయి. ఇందులో ఆమెకు దోషం లేదు; నా బాణాలచే ఆమె తీవ్రంగా బాధపడింది.

Verse 40

सानुरागा परं जाता नोक्तं किंचिद्वचो मुने । तस्मान्नार्हसि शापं त्वं दातुमस्याः कथंचन

ఆమె అత్యంత అనురాగవతిగా మారినప్పటికీ ఒక్క మాట కూడా పలకలేదు, ఓ మునీ. కాబట్టి ఏ విధంగానూ ఆమెకు శాపం ఇవ్వడం మీకు తగదు.

Verse 41

ममास्त्येषो ऽपराधोऽत्र तस्मान्मे निग्रहं कुरु । भूयोऽपि ब्राह्मणश्रेष्ठ अस्याः शापसमुद्भवम्

ఇక్కడ అపరాధం నాదే; కాబట్టి నన్ను నియంత్రించి శిక్షించండి. ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా, ఆమె శాపం వల్ల కలిగే ఫలితమూ నాపైనే పడుగాక.

Verse 42

अपि रुद्रादयो देवा मद्बाणेभ्यो द्विजोत्तम । सोढुं शक्ता न ते यस्मात्तत्कथं स्यादियं शिला

హే ద్విజోత్తమా! రుద్రాది దేవతలకైనా నా బాణాలను తట్టుకోలేరు; అట్లుంటే ఈ స్త్రీ ఎలా కేవలం శిలగా మారగలదు?

Verse 43

तथात्र त्रिविधं पापं प्रवदंति मनीषिणः । मानसं वाचिकं चैव कर्मजं च तृतीयकम् । तदस्माकं द्विधा जातमेकं चास्या मुनीश्वर

ఇక్కడ మునీశ్వరులైన జ్ఞానులు పాపం మూడు విధాలనని చెబుతారు—మానసికం, వాచికం, మూడవది కర్మజం. వాటిలో రెండు నాలో పుట్టాయి; ఆమెలో మాత్రం ఒక్కటే, ఓ మునీశ్వరా.

Verse 44

भार्यायास्ते सुरूपायास्तस्मात्संपूर्णनिग्रहम् । करिष्यसि न ते भीतिः काचिदस्ति परत्रजा

కాబట్టి నీ సురూపమైన భార్య విషయంలో (శాపబలాన్ని) పూర్తిగా నియంత్రిస్తావు; పరలోకంలో నీకు ఏ భయమూ లేదు—దీనివల్ల ఏ అపాయం రాదు.

Verse 45

मनस्तापाद्व्रजेत्पापं मानसं वाचिकं च यत् । तस्य प्रसादनेनैव यस्योपरि विजल्पितम्

మనస్సు తాపం/పశ్చాత్తాపం వల్ల మానసికం, వాచికం అయిన పాపం తొలగిపోతుంది; ఎవరి మీద అనుచితంగా పలికామో, వారిని ప్రసన్నం చేయడం వల్లనే అది పూర్తిగా శమిస్తుంది.

Verse 46

प्रायश्चित्तैर्यथोक्तैश्च कर्मजं पातकं व्रजेत् । धर्मशास्त्रैः परिप्रोक्तं यतः सर्वैर्महामुने

కానీ కర్మవల్ల పుట్టిన పాతకం శాస్త్రోక్తమైన ప్రాయశ్చిత్తాల ద్వారా తొలగుతుంది; ఎందుకంటే ఇది సమస్త ధర్మశాస్త్రాలలో స్పష్టంగా బోధించబడింది, ఓ మహామునీ.

Verse 47

हारीत उवाच । अन्यत्र विषये तस्याः पातकं कामदेवते । एतस्य तव धर्मस्य प्राधान्यं मनसः स्मृतम्

హారీతుడు అన్నాడు—హే కామదేవా! మరొక విషయములో ఆమెకు పాపదోషము ఉన్నది; అయితే నీవు చెప్పిన ఈ ధర్మములో మనస్సు యొక్క ప్రాధాన్యమే నిర్ణాయకమని స్మృతిలో చెప్పబడింది.

Verse 48

तस्मादेवंविधा चेयं सदा स्थास्यति चाधम । किं पुनः कुरु यत्कृत्यं नाहं वक्ष्यामि किंचन

కాబట్టి, హే అధమా! ఆమె ఎల్లప్పుడూ ఇలాంటి స్థితిలోనే నిలిచిపోతుంది. ఇక మరేమి చేయాలి? చేయవలసినదాన్ని చేయి; నేను ఇక ఏమీ చెప్పను.

Verse 49

प्रथमं मनसा सर्वं चिंत्यते तदनंतरम् । ततः प्रजल्पते वाचा क्रियते कर्मणा ततः

మొదట సమస్తమూ మనస్సులో ఆలోచించబడుతుంది; తరువాత వాక్కుతో పలుకబడుతుంది; ఆపై కర్మచేత చేయబడుతుంది.

Verse 50

प्रमाणं हि मनस्तस्मात्सर्वकृत्येषु सर्वदा । एतस्मात्कारणात्पूर्णो मयाऽस्या निग्रहः कृतः

అందువల్ల ప్రతి కార్యములో ఎల్లప్పుడూ మనస్సే ప్రమాణము (నిర్ణాయకము). ఈ కారణముచేతనే నేను ఆమెపై సంపూర్ణ నియగ్రహము విధించాను.

Verse 51

सूत उवाच । एवमुक्त्वा मुनिश्रेष्ठो हारीतः स्वाश्रमं ययौ । सापि पूर्णकला जाता शिलारूपा च तत्क्षणात्

సూతుడు అన్నాడు—ఇలా చెప్పి మునిశ్రేష్ఠుడైన హారీతుడు తన ఆశ్రమానికి వెళ్లాడు. ఆమె కూడా ఆ క్షణమే సంపూర్ణకళతో శిలారూపముగా మారింది.

Verse 52

कामदेवोऽपि कुष्ठेन ग्रस्तो रौद्रेण च द्विजाः । शीर्णनासांघ्रिपाणिश्च नेत्राणामप्रियोऽभवत्

హే ద్విజులారా! కామదేవుడుకూడా భయంకరమైన కుష్ఠరోగంతో గ్రస్తుడయ్యాడు. అతని ముక్కు, పాదాలు, చేతులు క్షీణించి, చూడటానికి అసహ్యంగా మారాడు.

Verse 53

अथ कामे निरुत्साहे संजाते द्विजसत्तमाः । व्याधिग्रस्ते जगत्यस्मिन्सृष्टिरोधो व्यजायत

హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా! కామం (ఇచ్ఛ) నిరుత్సాహంగా, శక్తిహీనంగా మారినప్పుడు, ఈ జగత్తు వ్యాధిగ్రస్తమై, సృష్టి ప్రవాహం ఆగిపోయింది.

Verse 54

केवलं क्षीयते लोको नैव वृद्धिं प्रगच्छति । स्वेदजा येऽपि जीवाः स्युस्तेपि याताः परिक्षयम्

లోకం కేవలం క్షీణించుతూ పోయింది; ఏ మాత్రం వృద్ధి చెందలేదు. చెమట నుండి పుట్టిన జీవులు కూడా సంపూర్ణ క్షయానికి చేరారు.

Verse 55

एतस्मिन्नंतरे देवाः सर्वे चिंतासमाकुलाः । किमिदं क्षीयते लोको जलस्थैः स्थलजैः सह

ఈ మధ్యలో దేవతలందరూ చింతతో కలవరపడి (ఇలా అనుకున్నారు)—‘జలచరులు, స్థలచరులతో కూడ ఈ లోకం ఎందుకు ఇలా క్షీణిస్తోంది?’

Verse 56

न दृश्यते क्वचिद्बालः कोऽपि कश्चित्कथंचन । न च गर्भवती नारी कच्चित्क्षेमं स्मरस्य च

ఎక్కడా ఏ బాలుడూ ఏ విధంగానూ కనిపించడం లేదు. ఏ స్త్రీ కూడా గర్భవతి కాదు. స్మరుడు (కామదేవుడు) క్షేమంగా ఉన్నాడా?

Verse 57

ततस्तं व्याधिना ग्रस्तं ज्ञात्वात्र क्षेत्रसंश्रयम् । आजग्मुस्त्वरिताः सर्वे व्याकुलेनांतरात्मना

అతడు వ్యాధితో గ్రస్తుడై ఈ పవిత్ర క్షేత్రాన్ని ఆశ్రయించాడని తెలిసి, అందరూ అంతరాత్మలో వ్యాకులతతో త్వరగా అక్కడికి వచ్చారు।

Verse 58

कामेश्वरपुरस्थं च तं दृष्ट्वा कुसुमायुधम् । अत्यंतविकृताकारं चिंतयानं महेश्वरम्

కామేశ్వరపురంలో ఉన్న కుసుమాయుధుడు (కాముడు)ను చూసి, మహేశ్వరుడు అత్యంత వికృతాకారంతో చింతలో మునిగివున్నట్లు దర్శించి, వారు శోకవిస్మయాలకు లోనయ్యారు।

Verse 59

ततः प्रोचुः सुदुःखार्ताः किमिदं कुसुमायुध । निरुत्साहः समुत्पन्नः कुष्ठव्याधिसमाकुलः

అప్పుడు తీవ్రమైన దుఃఖంతో బాధపడుతూ వారు అన్నారు—“ఓ కుసుమాయుధా! ఇది ఏమిటి? నీ ఉత్సాహం క్షీణించింది, నీవు కుష్ఠవ్యాధితో కలత చెందుతున్నావు।”

Verse 60

ततश्चाधोमुखो जातो लज्जया परया वृतः । प्रोवाच शापजं सर्वं हारीतस्य विचेष्टितम्

అప్పుడు అతడు ముఖం వంచి, తీవ్రమైన లజ్జతో కప్పబడి ఇలా చెప్పాడు—“ఇది అంతా శాపఫలితం; హారీతునితో సంబంధమైన దుష్క్రియ వల్లే ఇది జరిగింది।”

Verse 61

तत्तस्याराधनात्सर्वं संक्षयं यात्यसंशयम्

ఆ (దివ్య సన్నిధి/రూపం) యొక్క ఆరాధనచేత ఇవన్నీ నిస్సందేహంగా నశించిపోతాయి।

Verse 62

तस्मादेतां शिलारूपां त्वमाराधय चित्तज । येन कुष्ठः क्षयं याति ततस्तेजोऽभिवर्धते

కాబట్టి, హే చిత్తజ (కామదేవా), శిలారూపం ధరించిన ఈ దేవిని భక్తితో ఆరాధించు; దానివల్ల కుష్ఠం నశించి, ఆపై నీ తేజస్సు మళ్లీ వృద్ధి చెందును।

Verse 63

जगति स्यान्महासृष्टिर्देवकृत्यं कृतं भवेत् । न तेऽस्ति कायजं पापं यतो मुक्त्वा प्रवाचिकम्

అప్పుడు లోకంలో మహాసృష్టి (మహోత్పత్తి) కలుగును, దేవకార్యం సంపూర్ణమగును. నీకు దేహజ పాపం లేదు; ఎందుకంటే నీవు వాక్జ దోషాన్ని విడిచితివి।

Verse 64

अत्र कुण्डे त्वदीयेऽन्यो यः स्नात्वा श्रद्धयान्वितः । एनां पापविनिर्मुक्तां शिलां वै मानवः स्पृशेत्

నీ ఈ కుండంలో ఎవడైనా ఇతరుడు శ్రద్ధతో స్నానం చేసి, పాపవిముక్తమైన ఈ శిలను స్పర్శించునట్లయితే—

Verse 65

कुष्ठव्याधिसमोपेतः कायोत्थेनापि कर्मणा । सोऽपि व्याधिविनिर्मुक्तो भविष्यति गतज्वरः

—దేహజ కర్మఫలంగా కుష్ఠవ్యాధితో కూడ బాధపడుతున్నా, అతడూ వ్యాధివిముక్తుడై జ్వరము తొలగిపోవును।

Verse 66

एतत्सौभाग्यकूपं च लोके ख्यातं जलाशयम् । भविष्यति न संदेहः सर्वरोगक्षयावहम्

ఈ జలాశయం లోకంలో ‘సౌభాగ్యకూపం’ అని ప్రసిద్ధి చెందును; సందేహం లేదు, ఇది సమస్త రోగక్షయాన్ని కలిగించును।

Verse 67

दद्रूणि दुर्विभूतानि तथान्याश्च विचर्चिकाः । अत्र स्नातस्य यास्यंति दृष्ट्वैतां सद्य एव हि

దద్దురు, మొండిగా ఉండే చర్మవికారాలు మరియు ఇతర చర్మరోగాలన్నీ—ఇక్కడ స్నానం చేసినవానికి ఈ తీర్థ/దేవీ రూప దర్శనమాత్రంతోనే వెంటనే తొలగిపోతాయి.

Verse 68

एवमुक्त्वाथ ते देवाः प्रजग्मुस्त्रिदशालयम् । कामदेवोऽपि तत्रस्थस्तस्याः पूजामथ व्यधात्

ఇలా చెప్పి ఆ దేవతలు త్రయస్త్రింశుల నివాసానికి వెళ్లిపోయారు. అక్కడే ఉన్న కామదేవుడు కూడా అప్పుడు ఆమెకు (దేవికి) పూజ నిర్వహించాడు.

Verse 69

ततश्च समतिक्रांते मासमात्रे द्विजोत्तमाः । तादृग्रूपः स संजातो यादृगासीत्पुरा स्मरः

తర్వాత, ఓ ద్విజోత్తములారా, కేవలం ఒక నెల గడిచిన తరువాత అతడు పూర్వకాలంలో స్మరుడు (కామదేవుడు) ఉన్నట్లే అదే రూపాన్ని పొందాడు.

Verse 70

ततश्चायतनं तस्याः कृत्वा श्रद्धासमन्वितः । जगाम वांछितं देशं सृष्ट्यर्थं यत्नमास्थितः

ఆపై శ్రద్ధతో ఆమెకు ఒక ఆలయం/ఆయతనం నిర్మించి, సృష్టికార్యార్థం ప్రయత్నాన్ని ఆశ్రయించి, కోరుకున్న దేశానికి వెళ్లాడు.

Verse 71

सापि नम्रमुखी तादृक्तेन शप्ता तथैव च । संजाता खण्डकाकारा तेन खण्डशिला स्मृता

ఆమె కూడా—తల వంచిన ముఖంతో—అతని చేత అదే విధంగా శపించబడింది; మరియు ఖండఖండాల రూపంగా మారింది. అందువల్ల ఆమె ‘ఖండశిల’గా స్మరించబడుతుంది.

Verse 72

यस्तां पूजयते भक्त्या त्रयोदश्यां तथैव च । नापवादो भवेत्तस्य परदारसमुद्भवः

ఎవడు ఆ దేవిని భక్తితో, ముఖ్యంగా త్రయోదశినాడు, పూజిస్తాడో—అతనికి పరస్త్రీ/పరపురుష సంబంధమునుండి పుట్టే అపవాదు గాని కలంకము గాని కలుగదు।

Verse 73

कामिन्याश्च विशेषेण प्राहैतच्छंकरात्मजः । कार्तिकेयो द्विजश्रेष्ठाः सत्यमेतन्मयोदितम्

ఇది ప్రత్యేకంగా కామాకులమైన స్త్రీల విషయమై శంకరపుత్రుడు కార్తికేయుడు ప్రకటించాడు. ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా, నేను చెప్పినది నిశ్చయంగా సత్యమే।

Verse 74

तथा कामेश्वरं देवं कामदेवप्रतिष्ठितम् । त्रयोदश्यां समाराध्य सर्वान्कामानवाप्नुयात्

అలాగే కామదేవుడు ప్రతిష్ఠించిన దేవుడు కామేశ్వరుని త్రయోదశినాడు విధివిధానంగా సమారాధిస్తే, మనిషి అన్ని కోరిన కోరికలను పొందుతాడు।

Verse 75

रतिप्रीतिसमायुक्तः स्थितस्तत्र स्मरस्तथा । मूर्तो ब्राह्मणशार्दूलाः श्रेष्ठं प्रासादमाश्रितः

అక్కడ స్మరుడు (కామదేవుడు) రతి, ప్రీతులతో కూడి నిలిచెను; ఓ బ్రాహ్మణశార్దూలులారా, అతడు మూర్తిమంతుడై ఆ శ్రేష్ఠ ప్రాసాద-మందిరంలో నివసించెను।

Verse 76

विरूपो दुर्भगो यो वा त्रयोदश्यां समाहितः । यस्तं कुंकुमजैः पुष्पैः संपूजयति मानवः

మనిషి వికృతరూపుడైనా లేదా దుర్భాగ్యుడైనా—త్రయోదశినాడు సమాహితచిత్తుడై, కుంకుమసువాసన గల పుష్పాలతో ఆయనను సమ్యకంగా సంపూర్ణంగా పూజిస్తే,

Verse 77

स सौभाग्यसमायुक्तो रूपवांश्च प्रजायते । या नारी पतिना त्यक्ता सपत्नीजनसंवृता

అతడు సౌభాగ్యసంపన్నుడై, రూపవంతుడై జన్మిస్తాడు. మరియు భర్తచే త్యజింపబడిన స్త్రీ, సహపత్నులచే పరివృతమై—

Verse 78

तं देवं सुकलत्राढ्यं तथैव परिपूजयेत् । त्रयोदश्यां द्विजश्रेष्ठाः केसरैः कुंकुमोद्भवैः

హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా, సుకలత్రసంపన్నుడైన ఆ దేవుని త్రయోదశి నాడు కూడా విధివిధానంగా పూజించాలి; కేశరం మరియు కుంకుమజన్య సుగంధ చూర్ణాలను సమర్పిస్తూ।

Verse 79

सा सौभाग्यवती विप्रा जायते च प्रजावती । धनधान्यसमृद्धा च दुःखशोकविवर्जिता । दोषैः सर्वैर्विनिर्मुक्ता शंसिता धरणीतले

ఆ బ్రాహ్మణీ సౌభాగ్యవతిగా, సంతానవతిగా మారుతుంది. ధనధాన్యసమృద్ధిగా, దుఃఖశోకరహితగా, సమస్త దోషాల నుండి విముక్తురాలై భూమిపై ప్రశంసింపబడుతుంది।

Verse 134

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये खंडशिलासौभाग्यकूपिकोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनं नाम चतुस्त्रिंशदुत्तरशततमोध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, షష్ఠ నాగరఖండంలో, శ్రీహాటకేశ్వర క్షేత్రమాహాత్మ్యంలో ‘ఖండశిలా మరియు సౌభాగ్య-కూపికా ఉద్భవ మహాత్మ్యవర్ణనం’ అనే 134వ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।