Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 40

Devanagari script

सानुरागा परं जाता नोक्तं किंचिद्वचो मुने । तस्मान्नार्हसि शापं त्वं दातुमस्याः कथंचन

Transliteration

sānurāgā paraṃ jātā noktaṃ kiṃcidvaco mune | tasmānnārhasi śāpaṃ tvaṃ dātumasyāḥ kathaṃcana

Translation

ఆమె అత్యంత అనురాగవతిగా మారినప్పటికీ ఒక్క మాట కూడా పలకలేదు, ఓ మునీ. కాబట్టి ఏ విధంగానూ ఆమెకు శాపం ఇవ్వడం మీకు తగదు.

Word by Word

• स-अनुरागा: being attached/with love
• स-अनुरागा: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स (प्रातिपदिक) + अनुराग (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; बहुव्रीहि-समास (अनुरागः यस्याः सा = one who has attachment)

• परम्: exceedingly
• परम्: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय-प्रयोग (adverbial accusative: exceedingly/very much)

• जाता: became
• जाता: Kriya (Predicative/क्रिया-पूर्ति)
• Type: Adjective
• Root: जन् (धातु) → जात (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; (सा) जाता = became

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation)

• उक्तम्: spoken
• उक्तम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वच् (धातु) → उक्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; (किंचित् वचः) इत्यस्य विशेषण

• किंचित्: anything
• किंचित्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; अनिश्चित-परिमाण (some/anything)

• वचः: word/speech
• वचः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• मुने: O sage
• मुने: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Reason/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: तस्मात्-इत्यव्ययीभाववत् प्रयोग (ablatival adverb: therefore/from that)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation)

• अर्हसि: you should/are fit to
• अर्हसि: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• शापम्: a curse
• शापम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• दातुम्: to give
• दातुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Indeclinable
• Root: दा (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), प्रयोजनार्थ (to give)

• अस्याः: to her/of her
• अस्याः: Sambandha (Recipient relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• कथंचन: in any way (at all)
• कथंचन: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कथंचन (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकार/निषेध-बलवर्धक (in any way/at all)

Speaker

Kāma (Kāmadeva)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Kāma argues gently: the woman, though enamored, remained silent; the sage’s raised hand of curse hesitates, suspended between anger and justice.

Characters & Entities

• Kāma
• sage (mune)
• curse (śāpa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma values careful judgment: inner agitation alone does not warrant punishment, especially when no harmful action or speech occurs.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is identified in this verse; it supports the moral frame within a Tīrthamāhātmya chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse focuses on ethical restraint regarding śāpa (cursing).