
అధ్యాయం 133 హాటకేశ్వర-క్షేత్రంలోని అజాగృహా స్థల ఉద్భవం మరియు మహాత్మ్యాన్ని వివరిస్తుంది. సూతుడు పండిత శ్రోతలకు—అజాగృహా అనే దేవత/దేవి బాధలు, రోగాలు తగ్గించడంలో ప్రసిద్ధమని చెబుతాడు. ఒక బ్రాహ్మణ తీర్థయాత్రికుడు అలసిపోయి మేకల గుంపు దగ్గర విశ్రాంతి తీసుకుంటాడు; మేల్కొన్న తరువాత రాజయక్ష్మా, కుష్ఠం, పామా అనే మూడు వ్యాధులతో బాధపడతాడు. అప్పుడు తేజోమయుడు ప్రత్యక్షమై తాను రాజా అజ (అజపాల)నని చెప్పి, మేక-రూపంలో ప్రతీకమైన క్లేశాలను నియంత్రించి ప్రజలను కాపాడుతానని వివరిస్తాడు. వ్యాధులు—మాలో రెండు బ్రహ్మశాపబద్ధమైనవి, సాధారణ మంత్ర-ఔషధాలతో సులభంగా తగ్గవు; మిగిలినది మాత్రం మంత్రం, ఔషధంతో శమించవచ్చని అంటాయి. ఆ స్థలంలో నేలస్పర్శ కూడా ఇలాంటి బాధను కలిగించవచ్చని హెచ్చరిస్తాయి. దానికి ప్రతిగా రాజా దీర్ఘకాల హోమం, భక్తిక్రియలు చేస్తాడు—అథర్వవేదోక్త జపాలు, క్షేత్రపాల/వాస్తు స్తోత్రాలతో—భూమి నుండి క్షేత్రదేవతను ఆవిర్భవింపజేస్తాడు. దేవత స్థలాన్ని రోగదోషరహితం చేసి చికిత్సాక్రమాన్ని నిర్దేశిస్తుంది: దేవతారాధన, చంద్రకూపికా మరియు సౌభాగ్యకూపికాలో స్నానం, ఖండశిల దర్శనం/సమీపగమనం, అలాగే ఆదివారము అప్సరాసాం కుండంలో స్నానం చేసి పామాను శాంతింపజేయడం. బ్రాహ్మణుడు విధిని అనుసరించి క్రమంగా వ్యాధిముక్తుడై ఆరోగ్యంగా వెళ్లిపోతాడు; నియమభక్తితో అక్కడ పూజించేవారికి అజాగృహా నిత్యఫలప్రదమని అధ్యాయం ముగుస్తుంది.
Verse 1
सूत उवाच । तथाऽन्यापि च तत्रास्ति देवता द्विजसत्तमाः । अजागृहेति विख्याता सर्वरोगक्षयावहा
సూతుడు పలికెను—హే ద్విజసత్తములారా! అక్కడ మరో దేవత కూడా ఉంది; ఆమె ‘అజాగృహా’ అని ప్రసిద్ధి, సమస్త రోగనాశిని।
Verse 2
अजापालो यदा राजा सर्वलोकहिते रतः । अजारूपाः प्रयांति स्म व्याधयः सकला द्विजाः । तदा रात्रौ समानीय तस्मिन्स्थाने दधाति सः
రాజు అజాపాలుడు సర్వలోకహితంలో నిమగ్నుడై ఉన్నప్పుడు, ఓ ద్విజా, అన్ని వ్యాధులు మేకల రూపంలో వచ్చేవి. అప్పుడు ఆయన రాత్రివేళ వాటిని సమీకరించి అదే స్థలంలో నిలిపి (నిర్బంధించి) ఉంచేవాడు.
Verse 3
ततस्तदाश्रयात्स्थानमजागृहमिति स्मृतम् । सर्वैर्जनैर्धरा पृष्ठेदर्शनाद्व्याधिनाशनम्
అందువల్ల అది ఆశ్రయస్థానమై ‘అజాగృహం’ అని ప్రసిద్ధి పొందింది. భూమిపై ఉన్న సమస్త జనులకు దాని దర్శనమాత్రమే వ్యాధినాశకము.
Verse 4
तत्रैश्वर्यमभूत्पूर्वं यत्तद्ब्राह्मणसत्तमाः । अहं वः कीर्तयिष्यामि श्रोतव्यं सुसमाहितैः
హే బ్రాహ్మణసత్తములారా, ఆ స్థలంలో పూర్వం దివ్యైశ్వర్యపు అద్భుత ప్రకటన జరిగింది. దానిని నేను మీకు వర్ణిస్తాను; మీరు సమాహితచిత్తంతో వినండి.
Verse 5
तत्रागतो द्विजः कश्चित्क्षेत्रे तापसरूपधृक् । तीर्थयात्राप्रसंगेन रात्रौ प्राप्तः श्रमान्वितः
అక్కడ ఆ పుణ్యక్షేత్రానికి ఒక ద్విజుడు వచ్చాడు; అతడు తపస్వి రూపాన్ని ధరించాడు. తీర్థయాత్ర సందర్భంలో రాత్రివేళ అక్కడికి చేరి శ్రమతో అలసిపోయాడు.
Verse 6
अजावृंदमथालोक्य निविष्टं सुसुखान्वितम् । रोमंथ कर्मसंयुक्तं विश्वस्तमकुतोभयम्
అప్పుడు ఆయన అక్కడ మేకల గుంపు ఎంతో సుఖంగా కూర్చుని ఉన్నదాన్ని చూశాడు—జీర్ణక్రియగా జుగాలి చేస్తూ—నిశ్చింతగా, విశ్వాసంతో, అన్ని వైపులా భయరహితంగా.
Verse 7
स ज्ञात्वा मानुषेणात्र भवितव्यमसंशयम् । न शून्याः पशवो रात्रौ स्थास्यंति विजने वने
అతడు నిస్సందేహంగా గ్రహించాడు—ఇక్కడ తప్పక మనిషి సన్నిధి ఉంది; ఎందుకంటే నిర్మానుష్య అరణ్యంలో రాత్రివేళ పశువులు ఒంటరిగా, నిరాధారంగా నిలువవు।
Verse 8
ततः फूत्कृत्य फूकृत्य दिवं यावन्न संदधे । कश्चिद्वाचं प्रसुप्तश्च तावत्तत्रैव चिंतयन्
ఆపై అతడు పదేపదే ఫూత్కారం/పిలుపు చేశాడు; కొంతసేపు నిద్రపై మనస్సు నిలపలేదు; కానీ అక్కడే ఆలోచిస్తూ అతని స్వరం మౌనమై, అతడు మెల్లగా నిద్రలోకి జారిపోయాడు।
Verse 9
अवश्यं मानुषेणात्र पशूनां रक्षणाय च । आगंतव्यं कुतोऽप्याशु तस्मात्तिष्ठामि निर्भयः
ఈ పశువుల రక్షణార్థం ఎక్కడినుంచో త్వరగా ఒక మనిషి ఇక్కడికి రావడం తప్పదు; అందుకే నేను నిర్భయంగా ఇక్కడే నిలుస్తాను।
Verse 10
एवं तस्य प्रसुप्तस्य गता सा रजनी ततः । ततस्त्वरितवत्तस्य सुश्रांतस्य द्विजोत्तमाः
ఇలా అతడు నిద్రిస్తున్నపుడే ఆ రాత్రి గడిచింది; తరువాత, ఓ ద్విజోత్తములారా, అత్యంత శ్రమించిన అతనిపై తదుపరి సంఘటనలు వేగంగా సంభవించాయి।
Verse 11
अथ यावत्प्रभाते स प्रपश्यति निजां तनुम् । तावत्कुष्ठादिभी रोगैः समंतात्परिवारिताम्
తర్వాత ఉదయాన అతడు తన శరీరాన్ని చూచినప్పుడు, కుష్ఠాది రోగాలు అన్ని వైపులా అతన్ని ఆవరించినట్లు గమనించాడు।
Verse 12
अशक्तश्चलितुं स्थानादपि चैकं पदं क्वचित् । तेजो हीनोऽपि रौद्रेण चिन्तयामास वै ततः
అతడు ఆ స్థలమునుండి కదలలేక, ఒక్క అడుగైనా వేయలేకపోయెను; తేజస్సు క్షీణించినప్పటికీ దహించే రౌద్రవేదనతో అతడు అప్పుడు తీవ్రంగా ఆలోచించెను।
Verse 13
किमिदं कारणं येन ममैषा संस्थिता तनुः । अकस्मादेव रोगोऽयं चलितुं नैव च क्षमः
ఏ కారణమువల్ల నా దేహము ఈ స్థితికి వచ్చెను? అకస్మాత్తుగా ఈ రోగము పుట్టి, నేను ఏమాత్రం కదలలేకపోతున్నాను।
Verse 14
एवं चिन्तयमानस्य तस्य विप्रस्य तत्क्षणात् । द्वादशार्कप्रतीकाशः पुरुषः समुपागतः
అలా ఆలోచిస్తున్న ఆ బ్రాహ్మణుని వద్దకు అదే క్షణమున పన్నెండు సూర్యులవలె ప్రకాశించే ఒక పురుషుడు సమీపించెను।
Verse 15
तं यूथं कालयामास ततः संज्ञाभिराह्वयन् । पृथक्त्वेन समादाय यष्टिं सव्येन पाणिना
తర్వాత అతడు సంకేతాలతో పిలిచి ఆ గుంపును పక్కకు తొలగించెను; వేరుచేసి ఎడమ చేతితో ఒక దండాన్ని పట్టుకొనెను।
Verse 16
अथापश्यत्स तं विप्रं व्याधिभिः सर्वतो वृतम् । अशक्तं चलितुं क्वापि ततः प्रोवाच सादरम्
అప్పుడు అతడు ఆ బ్రాహ్మణుని చూచెను—వ్యాధులు చుట్టుముట్టి, ఎక్కడికీ కదలలేని వాడై ఉన్నాడు; తదుపరి గౌరవంతో అతనితో పలికెను।
Verse 17
कस्त्वमेवंविधः प्राप्तः स्थाने चात्र द्विजोत्तम । नास्ति राज्ये मम व्याधिः कस्यचित्कुत्रचित्स्फुटम्
హే ద్విజోత్తమా! నీవు ఇలాంటి స్థితిలో ఇక్కడ ఈ స్థలానికి ఎలా వచ్చావు? నా రాజ్యంలో ఎక్కడా ఎవరికీ స్పష్టమైన వ్యాధి లేదు.
Verse 18
अजोनाम नरेन्द्रोऽहं यदि ते श्रोत्रमागतः । व्याधींश्च च्छागरूपेण रक्षामि जनकारणात्
నేను ‘అజో’ అనే నరేంద్రుణ్ని; నా పేరు నీ చెవులకు చేరి ఉంటే. ప్రజల హితార్థం నేను మేకరూపం ధరించి వ్యాధులను అదుపులో ఉంచుతాను.
Verse 19
तस्माद्ब्रूहि शरीरस्थो यस्ते व्याधिर्व्यवस्थितः । येनाऽहं निग्रहं तस्य करोमि द्विजसत्तम
కాబట్టి చెప్పు, హే ద్విజసత్తమా! నీ శరీరంలో ఏ వ్యాధి స్థిరపడింది? దానిని నేను నియంత్రించగలను.
Verse 20
ब्राह्मण उवाच । तीर्थयात्रापरोऽहं च भ्रमामि क्षितिमंडले । क्रमेणाऽत्र समायातः क्षेत्रेऽस्मिन्हाटकेश्वरे
బ్రాహ్మణుడు అన్నాడు: నేను తీర్థయాత్రాపరుడనై భూమండలమంతా సంచరిస్తుంటాను. క్రమంగా ప్రయాణిస్తూ ఈ హాటకేశ్వర క్షేత్రానికి వచ్చాను.
Verse 21
निशावक्त्रे नृपश्रेष्ठ वासः संचिंतितो मया । दृष्ट्वाऽमूंश्च पशून्भूप मानुषं भाव्यमेव हि
హే నృపశ్రేష్ఠా! రాత్రి సమయం రాగానే నేను ఇక్కడ ఉండాలని అనుకున్నాను. హే భూపా! ఈ పశువులను చూసి ఇవి తప్పక మనుషుల సంరక్షణలోనే ఉంటాయని భావించాను.
Verse 22
ततश्चात्र प्रसुप्तोऽहं पशूनामंतिके नृप
అనంతరం, ఓ నృపా, నేను ఇక్కడ పశువుల సమీపంలోనే నిద్రించితిని।
Verse 23
अथ यावत्प्रभातेऽहं प्रपश्यामि निजां तनुम् । तावत्कुष्ठादिरोगैश्च समंतात्परिवारिताम्
తరువాత ఉదయమున, నేను నా దేహాన్ని చూచిన వెంటనే, అది కుష్ఠాది రోగములచే అన్ని వైపులా ఆవరించబడినదిగా కనబడెను।
Verse 24
नान्यत्किंचिन्नृपश्रेष्ठ कारणं वेद्मि तत्त्वतः । किमेतेन नृपश्रेष्ठ भूयोभूयः प्रजल्पता । बहुत्वात्कुरु तस्मान्मे यथा स्यान्नीरुजा तनुः
హే నృపశ్రేష్ఠా, తత్త్వముగా నాకు వేరే కారణమేదియు తెలియదు। హే రాజా, మళ్లీ మళ్లీ పలుకుట వల్ల ఏమి ప్రయోజనం? కావున నీ మహాశక్తితో నా దేహము నిరోగమగునట్లు చేయుము।
Verse 25
ततस्ते व्याधयः प्रोक्ता अजापालेन भूभुजा । केनाज्ञा खंडिता मेऽद्य को वध्यः सांप्रतं मम
అప్పుడు ప్రజాపాలకుడైన రాజు ఆ వ్యాధులతో పలికెను—“ఈ రోజు నా ఆజ్ఞను ఎవరు భంగపరిచిరి? ఇప్పుడు నా చేత ఎవరు దండనీయులు?”
Verse 26
व्याधय ऊचुः । मा कोपं कुरु भूपाल कृत्येऽस्मिंस्त्वं कथंचन । यस्मादेष द्विजो विष्टः सांप्रतं व्याधिभिस्त्रिभिः
వ్యాధులు పలికినవి—“హే భూపాలా, ఈ విషయమున ఏ మాత్రము కోపము చేయకుము; ఎందుకంటే ఈ ద్విజుడు ఇప్పుడు మూడు వ్యాధులచే ఆవిష్టుడై ఉన్నాడు।”
Verse 27
राजयक्ष्मा च कुष्ठं च पामा च द्विजसत्तम । एते संसर्गजा दोषास्त्रयोऽद्यापि प्रकीर्तिताः
హే ద్విజసత్తమా! రాజయక్ష్మ, కుష్ఠం, పామా—ఈ మూడు కూడా స్పర్శసంసర్గజ దోషాలుగా నేటికీ ప్రఖ్యాతమై చెప్పబడుతున్నవి.
Verse 28
एतेषां प्रथमौ यौ द्वौ निवृत्तिरहितौ स्मृतौ । औषधैश्चैव मंत्रैश्च शेषा नाशं व्रजंति च
వీటిలో మొదటి రెండు నివృత్తిరహితమని (తొలగడం కష్టం) స్మృతిలో చెప్పబడినవి; మిగిలినది మాత్రం ఔషధాలతోను మంత్రాలతోను నశిస్తుంది.
Verse 29
आभ्यां च ब्रह्मशापोस्ति येन नास्ति निवर्तनम् । तस्मादत्र नृपश्रेष्ठ कुरु यत्ते क्षमं भवेत्
ఈ రెండింటిపై బ్రాహ్మణశాపం ఉంది; దాని వల్ల నివర్తనం లేదు. కాబట్టి, హే నృపశ్రేష్ఠా, ఇక్కడ నీకు యోగ్యమై సాధ్యమైనదే చేయుము.
Verse 30
एतेन ब्राह्मणेनैते स्पृष्टा राजंस्त्रयोपि च । तस्मात्तावत्तनुं चास्याविशतां तावसंशयम्
హే రాజా! ఈ బ్రాహ్మణుడు ఈ మూడింటినీ స్పర్శించాడు; అందువల్ల సందేహం లేకుండా అవి అంతమాత్రం అతని దేహంలో ప్రవేశించాయి.
Verse 32
यत्र स्थानं चिरं तत्र मेदिन्यां विहितं नृप । पुरीषं च समाविद्धा तेनैषा मेदिनी द्रुतम्
హే నృపా! భూమిపై ఎక్కడ దీర్ఘకాలం నివాసం చేయబడిందో, అక్కడ అక్కడ ఈ నేల మలంతో కూడ కలుషితమై త్వరగా దూషితమైంది; ఈ విధంగా ఈ మేదిని శీఘ్రమే అపవిత్రమైంది.
Verse 33
कालांतरेपि ये मर्त्या भूम्यामस्यां समागताः । भूमेः स्पर्शं करिष्यंति ते भविष्यंति चेदृशाः
తరువాతి కాలములోనూ ఏ మానవులు ఈ భూమికి వచ్చి ఇక్కడి నేలను స్పర్శిస్తారో, వారు కూడా అట్లానే (పీడితులై) అవుతారు.
Verse 34
वयं शेषा महाराज व्याधयो ये व्यवस्थिताः । त्वया मुक्त्वा भविष्यामो मन्त्रौषधवशानुगाः
మహారాజా, మేము ఇక్కడ ఇంకా నిలిచియున్న మిగిలిన వ్యాధులము. మీరు విడిపిస్తే మేము మంత్రాలు మరియు ఔషధాల అధీనమైపోతాము.
Verse 35
नैतौ पुनस्तु दुर्ग्राह्यौ ब्रह्मशाप समुद्भवौ
కానీ ఈ ఇద్దరు మాత్రం అతి దుర్గ్రాహ్యులు; ఎందుకంటే వారు బ్రహ్మశాపం నుండి ఉద్భవించారు.
Verse 36
तच्छ्रुत्वा पार्थिवः सोऽपि तस्मिन्स्थाने व्यवस्थितः । तं ब्राह्मणं पुनः प्राह न भेतव्यं त्वया द्विज
ఇది విని రాజు ఆ పవిత్ర స్థలములోనే నిలిచి, మళ్లీ ఆ బ్రాహ్మణునితో అన్నాడు—“ద్విజా, భయపడకుము.”
Verse 37
अहं त्वां रक्षयिष्यामि व्याधेरस्मात्सुदारुणात् । अत्र तस्मात्प्रतीक्षस्व कञ्चित्कालं ममाज्ञया
నేను నిన్ను ఈ అత్యంత భయంకరమైన వ్యాధి నుండి రక్షిస్తాను. కాబట్టి నా ఆజ్ఞతో ఇక్కడ కొంతకాలం వేచి ఉండు.
Verse 38
एवमुक्त्वा ततश्चक्रे तदर्थं सुमहत्तपः । आराधयन्प्रभक्त्या च सम्यक्तां क्षेत्रदेवताम्
ఇలా చెప్పి అతడు ఆ ప్రయోజనార్థం మహత్తర తపస్సు చేశాడు; గాఢభక్తితో ఆ క్షేత్రదేవతను సమ్యక్గా ఆరాధించాడు।
Verse 39
मुंडेनाथर्वशीर्षेण दिवारात्रमतंद्रितः । क्षेत्रपालोत्थसूक्तेन वास्तुसूक्तेन च द्विजाः
హే ద్విజులారా! ముండోపనిషత్, అథర్వశీర్ష పఠనాలతో అతడు పగలు-రాత్రి అలసట లేకుండా ఉండి; క్షేత్రపాలోత్థ సూక్తం, వాస్తు సూక్తంతో కూడ (క్రియ) నిర్వహించాడు।
Verse 41
अथ नक्तावसानेन तस्य होमस्य चोत्थिता । भित्त्वा धरातलं देवी मन्त्राकृष्टा विनिर्गता
తరువాత రాత్రి ముగింపున, ఆ హోమం పూర్తికాగానే, మంత్రాకృష్ట దేవి భూమితలాన్ని చీల్చుకొని ఉద్భవించి బయలుదేరింది।
Verse 42
देवता तस्य क्षेत्रस्य ततः प्रोवाच तं नृपम्
అప్పుడు ఆ క్షేత్రదేవత ఆ రాజుతో ఇలా పలికింది।
Verse 43
एकाहं तव भूपाल होमस्यास्य प्रभावतः । विनिर्गता धरापृष्ठात्क्षेत्रस्यास्याधिपा स्मृता
హే భూపాలా! ఈ హోమ ప్రభావంతో నేను ఒక్క రోజులోనే భూమి ఉపరితలంనుండి ఉద్భవించి వెలువడాను; నేను ఈ క్షేత్రానికి అధిష్ఠాత్రి అధిపతినిగా ప్రసిద్ధిని పొందాను।
Verse 44
तस्माद्वद महाभाग यत्ते कृत्यं करोम्यहम् । परां तुष्टिमनुप्राप्ता तस्माद्ब्रूहि यदीप्सितम्
కాబట్టి, ఓ మహాభాగా, చెప్పుము—నీ కర్తవ్యం ఏది నేను నిర్వర్తించుదును? నేను పరమంగా తృప్తి పొందితిని; అందుచేత నీకు ఇష్టమైనదేమో చెప్పుము।
Verse 45
राजोवाच । अत्र स्थाने सदा स्थेयं त्वया देवि विशेषतः । व्याधिसंसर्गजो दोषो भूमेरस्या यथा व्रजेत्
రాజు పలికెను—ఓ దేవీ, ఈ స్థలమున నీవు విశేషముగా సదా నివసించవలెను; అట్లే ఈ భూమికి వ్యాధి-సంసర్గమున జనించిన దోషము తొలగిపోవును।
Verse 46
अद्यप्रभृति देवेशि तथा नीतिर्विधीयताम् । नो चेदस्याः प्रसंगेन प्रभविष्यंति मानवाः
ఈ దినమునుండి, ఓ దేవేశీ, అటువంటి నియమము స్థాపింపబడుగాక; లేకపోతే దీని సంసర్గముచేత మనుష్యులు హానిపొందుదురు।
Verse 47
व्याधिग्रस्ता यथा विप्रो योऽयं संदृश्यते पुरः । मयात्र व्याधयः कालं चिरं संस्थापिता यतः । भविष्यति च मे दोषो नो चेद्देवि न संशयः
ఎలాగైతే ఈ వ్యాధిగ్రస్త బ్రాహ్మణుడు మన ముందర కనబడుచున్నాడో, అలాగే నేను ఇక్కడ వ్యాధులను దీర్ఘకాలము నిలిపితిని; ఇది నివారింపబడకపోతే, ఓ దేవీ, నాకు దోషము కలుగును—సందేహము లేదు।
Verse 48
तथायं ब्राह्मणो रोगात्त्वत्प्रसादात्सुरेश्वरि । मुक्तो भवतु मेदिन्यामत्र स्थेयं सदा त्वया
అదేవిధంగా, ఓ సురేశ్వరీ, నీ ప్రసాదముచేత ఈ బ్రాహ్మణుడు రోగమునుండి విముక్తుడగుగాక; మరియు ఈ భూమిపై నీవు ఇక్కడ సదా నివసించుము।
Verse 49
क्षेत्रदेवतोवाच । एतत्स्थानं मया सर्वं व्याधिदोषविवर्जितम् । विहितं सर्वदैवात्र स्थास्येऽहमिह सर्वदा
క్షేత్రదేవత పలికెను—ఈ సమస్త స్థలమును నేను వ్యాధిదోషరహితముగా ఏర్పాటు చేసితిని. మరియు నేను ఇక్కడే సర్వకాలము నిత్యము నివసించెదను.
Verse 50
सांप्रतं योऽत्र मे स्थाने व्याधिग्रस्तः समेष्यति । पूजयिष्यति मां भक्त्या नीरोगः स भविष्यति
ఇకముందు ఎవడు వ్యాధిగ్రస్తుడై నా ఈ స్థలమునకు వచ్చి భక్తితో నన్ను పూజించునో, వాడు నిరోగుడగును.
Verse 51
तस्मादद्य द्विजेंद्रोऽयं मां पूजयतु सादरम् । भक्त्या परमया युक्तः शुचिर्भूत्वा समाहितः
కాబట్టి నేడు ఈ ద్విజేంద్రుడు నన్ను సాదరముగా పూజించుగాక—పరమభక్తితో యుక్తుడై, శుచిగా ఉండి, మనస్సు సమాధానపరచుకొని.
Verse 52
अत्र क्षेत्रे पराऽन्यास्ति विख्याता चंद्रकूपिका तस्यां स्नातु यथान्यायं नित्यमेव महीपते
ఓ మహీపతే, ఈ క్షేత్రములో మరొక ప్రసిద్ధ స్థలం ఉంది—చంద్రకూపిక. అందులో నియమానుసారంగా నిత్యము స్నానము చేయవలెను.
Verse 53
दक्षशापप्रशप्तेन या चंद्रेण पुरा कृता । स्वस्नानार्थं क्षयव्याधिप्रग्रस्तेन महात्मना
ఆ చంద్రకూపిక పూర్వకాలమున దక్షశాపముచే శపింపబడిన చంద్రుడు నిర్మించెను; క్షయవ్యాధితో బాధపడిన ఆ మహాత్ముడు తన స్నానార్థమై దానిని చేసెను.
Verse 54
तथा खण्डशिलानाम देवता चात्र तिष्ठति । सौभाग्यकूपिकास्नानं कृत्वा तां च प्रपश्यतु
అలాగే ఇక్కడ ‘ఖండశిలా’ అనే దేవత కూడా నివసిస్తుంది. సౌభాగ్య-కూపికలో స్నానం చేసి ఆ దేవతను కూడా దర్శించాలి.
Verse 55
या कृता कामदेवेन कुष्ठग्रस्तेन वै पुरा । स्नपनार्थं च कुष्ठस्य विनाशाय च सादरम्
ఈ (పవిత్ర కూపిక) పూర్వం కుష్ఠరోగంతో బాధపడిన కామదేవుడు భక్తితో నిర్మించాడు—స్నానార్థం మరియు ఆ కుష్ఠం సంపూర్ణ నాశనార్థం.
Verse 57
सूत उवाच । ततः स ब्राह्मणः प्राप्य सुपुण्यां चन्द्रकूपिकाम् । स्नानं कृत्वा च तां देवीं पूजयामास भक्तितः । यावन्मासं ततो मुक्तः सत्वरं राजयक्ष्मणा
సూతుడు అన్నాడు—ఆపై ఆ బ్రాహ్మణుడు అత్యంత పుణ్యప్రదమైన చంద్ర-కూపికను చేరాడు. అక్కడ స్నానం చేసి ఆ దేవిని భక్తితో పూజించాడు; ఒక నెలలోనే అతడు త్వరగా రాజయక్ష్మా నుండి విముక్తుడయ్యాడు.
Verse 58
ततः सौभाग्यकूपीं तां दृष्ट्वा कामविनिर्मिताम् । तथा स्नानं विधायाथ पश्यन्खंडशिलां च ताम्
తర్వాత కామదేవుడు నిర్మించిన ఆ సౌభాగ్య-కూపిని చూసి, అక్కడ కూడా విధివిధానంగా స్నానం చేసి, ఆ ఖండశిలాను కూడా దర్శించాడు.
Verse 59
तद्वन्मासेन निर्मुक्तः कुष्ठेन द्विजसत्तमाः । तस्या देव्याः प्रभावेन कूपिकायां विशेषतः
అదేవిధంగా, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా, ఒక నెలలోనే అతడు కుష్ఠం నుండి విముక్తుడయ్యాడు—ప్రత్యేకంగా ఆ కూపికలోని ఆ దేవి ప్రభావం వల్ల.
Verse 60
ततश्चाप्सरसां कुंडे स्नात्वैकं रविवासरम् । पामया संपरित्यक्तो बुद्ध्येव विषयात्मकः
అనంతరం అతడు అప్సరాసాంలోని కుండంలో ఒక ఆదివారము స్నానము చేసి, పామా (చర్మరోగం) అతనిని పూర్తిగా విడిచిపోయింది; సమ్యగ్బుద్ధితో మనస్సు విషయాలను విడిచినట్లుగా।
Verse 61
ततः स ब्राह्मणो जातो द्वादशार्कसमप्रभः । तोषेण महता युक्तो दत्ताशीस्तस्य भूपतेः
అనంతరం ఆ బ్రాహ్మణుడు పన్నెండు సూర్యుల సమాన ప్రకాశవంతుడయ్యాడు. మహా తృప్తితో నిండినవాడై ఆ రాజుకు ఆశీర్వాదములు ప్రసాదించాడు।
Verse 62
प्रययौ वांछितं देशमनुज्ञातश्च भूभुजा । देवतायां प्रणामं च ताभ्यां कृत्वा पुनःपुनः
రాజు అనుమతి పొందిన తరువాత అతడు తనకు ఇష్టమైన దేశానికి బయలుదేరాడు; మరియు ఆ దేవతకు మళ్లీ మళ్లీ నమస్కరించి వెళ్లాడు।
Verse 63
सोपि राजा सदोषांस्तानजारूपान्विलोक्य च । स्वस्यैव ब्राह्मणं दृष्ट्वा तं तथा संप्रहर्षितः
ఆ రాజు కూడా ఆ దోషములున్న మేకల రూపాలను చూసి, తరువాత తన బ్రాహ్మణుడిని (మునుపటిలా) చూసి ఎంతో హర్షించాడు।
Verse 64
स्वयं च प्रययौ तत्र यत्रस्थो हाटकेश्वरः । तेनैव च शरीरेण निजकांतासमन्वितः
మరియు అతడు స్వయంగా హాటకేశ్వరుడు విరాజిల్లే ఆ స్థలానికి వెళ్లాడు—అదే శరీరంతో, తన ప్రియ రాణితో కూడి।
Verse 65
अजागृहे स्थिता यस्मात्सा देवी क्षेत्रदेवता । अजागृहा ततः ख्याता सर्वत्रैव द्विजोत्तमाः
ఆ దేవి—ఆ పుణ్యక్షేత్రాధిష్ఠాత్రి—అజాగృహంలో (మేకల గృహంలో) నివసించుటవలన, ఓ ద్విజోత్తములారా, ఆ స్థలం సర్వత్ర ‘అజాగృహా’ అని ప్రసిద్ధి పొందింది।
Verse 66
अद्यापि यक्ष्मणा ग्रस्तो यस्तां पूजयते नरः । तैनैव विधिना सम्यक्स नीरोगो द्रुतं भवेत्
ఇప్పటికీ యక్ష్మాతో బాధపడుతున్న మనిషి, ఆ దేవిని అదే విధానంతో శాస్త్రోక్తంగా సమ్యకంగా పూజిస్తే, అతడు త్వరలోనే నిరోగుడవుతాడు।
Verse 96
तथा चाप्सरसां कुण्डमत्रास्ति नृपसत्तम । तत्र स्नात्वा रवेरह्नि ततः पामा प्रशाम्यति
ఇక్కడ, ఓ నృపసత్తమా, అప్సరసల కుండము కూడా ఉంది. రవివారము నాడు అక్కడ స్నానం చేసినచో, అనంతరం పామా (చర్మరోగం) శమిస్తుంది।
Verse 133
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्येऽजागृहोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रयस्त्रिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీస్కంద మహాపురాణము, ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలోని షష్ఠ నాగరఖండంలో, హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో ‘అజాగృహోత్పత్తిమాహాత్మ్యవర్ణనం’ అనే నామముగల నూట ముప్పైమూడవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।