Adhyaya 113

Verse 1

सूत उवाच । ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे गतकोपा दधुर्मतिम् । यज्ञकर्मसु गार्हस्थ्ये पुत्रपौत्रसमुद्भवे

సూతుడు పలికెను—అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణులందరూ కోపం విడిచి, యజ్ఞకర్మలలో, గార్హస్థ్యధర్మంలో, అలాగే పుత్రపౌత్ర పరంపర వృద్ధిలో మనస్సు నిలిపారు.

Verse 2

एतस्मिन्नंतरे राजा स तान्प्राप्तान्द्विजोत्तमान् । श्रुत्वा भक्ति समायुक्तः प्रणामार्थमुपागतः

అంతలో రాజు ఆ ఉత్తమ బ్రాహ్మణులు వచ్చినట్లు విని, భక్తితో నిండిపోయి వారికి నమస్కరించుటకు ముందుకు వచ్చెను।

Verse 3

श्रुत्वा कोपगतां वार्तामुपशामकृतां तथा । गार्हस्थ्याप्रतिपन्नानां वाक्यैर्भार्यासमुद्भवैः

కోపం కలిగిన వార్తను, అలాగే అది శాంతింపబడినదని కూడా విని—గృహస్థధర్మంలో స్థితులైన వారి భార్యల నుండి పుట్టిన మాటలచేత—(రాజు జరిగినదాన్ని గ్రహించాడు)।

Verse 4

ततः प्रणम्य तान्सर्वान्साष्टांगं स महीपतिः । ततः कृतांजलिपुटः प्रोवाच विनतः स्थितः

అనంతరం ఆ భూపతి వారందరికీ సాష్టాంగ నమస్కారం చేసి, తరువాత అంజలి ముడిచి వినయంగా నిలిచి పలికెను।

Verse 5

युष्मदीयप्रसादेन संप्राप्तं जन्मनः फलम् । मया रोगविनाशेन तस्माद्ब्रूत करोमि किम्

“మీ ప్రసాదముచేత నా జన్మఫలం సిద్ధించింది; నా రోగం నశించింది. కనుక చెప్పండి—నేను ఏమి చేయుదును (ప్రతిఫలంగా)?”

Verse 6

ब्राह्मणा ऊचुः । भार्यया तव राजेंद्र वयं सर्वत्र वासिनः । नीताः कृतार्थतां दत्त्वा रत्नानि विविधानि च

బ్రాహ్మణులు పలికిరి—“ఓ రాజేంద్రా! నీ భార్య మమ్మల్ని, మేము అనేక చోట్ల నివసించువారమై ఉన్నప్పటికీ, నానావిధ రత్నాలు దానమిచ్చి కృతార్థుల్ని చేసింది।”

Verse 7

तस्मात्पुरवरं कृत्वा क्षेत्रेऽत्रैव सुशोभने । अस्माकं देहि गार्हस्थ्यं येन सम्यक्प्रजायते

కాబట్టి ఈ శోభాయమాన తీర్థక్షేత్రంలోనే ఉత్తమ నగరాన్ని స్థాపించి, మాకు గృహస్థాశ్రమాన్ని ప్రసాదించండి; దానివల్ల మేము సంతానంతో సమ్యక్‌గా వృద్ధి చెందుదుము.

Verse 8

यजामो विविधैर्यज्ञैः सदा संपूर्णदक्षिणैः । इमं लोकं परं चैव साधयामः सदास्थिताः

మేము నానావిధ యజ్ఞాలతో, ఎల్లప్పుడూ సంపూర్ణ దక్షిణలతో, యజిస్తాము; ఈ విధంగా స్థిరంగా ఉండి ఇహలోకమును పరలోకమును రెండింటినీ సాధిస్తాము.

Verse 9

तच्छ्रुत्वा पार्थिवो हृष्टस्तथेत्युक्त्वा ततः परम् । अनुकूलदिने प्राप्ते शिल्पानाहूय भूरिशः

ఇది విని రాజు ఆనందించి “తథాస్తు” అని పలికాడు; తరువాత శుభదినం వచ్చినప్పుడు అనేక శిల్పులను పిలిపించాడు.

Verse 10

पुरं प्रकल्पयामास बहुप्राकारसंकुलम् । प्राकारपरिखायुक्तं गोपुरैः समलंकृतम्

అతడు అనేక ప్రాకారాలతో నిండిన నగరాన్ని నిర్మింపజేశాడు; ప్రాకార-పరిఖలతో యుక్తమై, గోపురాలతో సుందరంగా అలంకరింపబడినదిగా.

Verse 11

अथाष्टषष्टिविप्राणां तत्र मध्ये नृपोत्तमः । अष्टषष्टिगृहाण्येव चकार सुबृहंति च

తరువాత ఆ స్థల మధ్యలో రాజోత్తముడు అరవై ఎనిమిది మంది బ్రాహ్మణుల కొరకు ఖచ్చితంగా అరవై ఎనిమిది గృహాలను నిర్మింపజేశాడు—విశాలమైన నివాసాలుగా.

Verse 12

मत्तवारणजुष्टानि दीर्घिकासहितानि च । गृहोद्यानैः समेतानि यथा राजगृहाणि च

ఆ గృహాలు రాజభవనాలవలె ఉండెను—మత్తగజములు సంచరించుచు సేవించు, దీర్ఘికలు (చెరువులు) కలిగి, గృహోపవనములతో అలంకృతమైయుండెను।

Verse 13

तथा कृत्वाऽथ रत्नौघैः पूरयित्वा तथा परैः । ददौ तेभ्यो अष्टषष्टिं च ग्रामाणां तदनंतरम्

అలా చేసి, రత్నరాశులతోను ఇతర ధనములతోను వారి హస్తములను నింపి, వెంటనే వారికి అరవై ఆరు గ్రామములను దానముగా ఇచ్చెను।

Verse 14

ततः सर्वान्समाहूय पुत्रपौत्रांस्तदग्रतः । प्रोवाच तारनादेन श्रूयतां जल्पतो मम

అనంతరం అందరినీ పిలిపించి, తన కుమారులును మనుమలును ముందుంచి, స్పష్టంగా మ్రోగు స్వరంతో పలికెను—“నేను చెప్పబోయేది వినుడి।”

Verse 15

एतत्पुरं मया दत्तमेभिर्ग्रामैः समन्वितम् । एतेभ्यो ब्राह्मणेंद्रेभ्यः श्रद्धापूतेन चेतसा

“ఈ పురము ఈ గ్రామములతో కూడి, శ్రద్ధతో పవిత్రమైన చిత్తముతో నేను ఈ బ్రాహ్మణేంద్రులకు దానముగా ఇచ్చితిని।”

Verse 16

तस्माद्रक्षा प्रकर्तव्या यथा न स्यात्क्षतिः क्वचित् । कष्टं वा ब्राह्मणेंद्राणां तथा चैव पराभवम्

“కాబట్టి ఎక్కడా ఏ హానీ కలుగకుండ రక్షణ చేయవలెను—ఈ బ్రాహ్మణేంద్రులకు కష్టం కలుగకూడదు, అవమానమూ కలుగకూడదు।”

Verse 17

अस्मद्वंशसमुद्भूतो यस्त्वेतांस्तोषयिष्यति । अन्यो वा भूपतिर्वृद्धिमग्र्यां नूनं स यास्यति

మన వంశంలో పుట్టినవాడైనా, మరొక రాజైనా—ఈ బ్రాహ్మణేంద్రులను సంతోషపెట్టి పోషించేవాడు నిశ్చయంగా అత్యుత్తమ సమృద్ధిని పొందుతాడు।

Verse 18

यश्चापराधसंयुक्तानेतान्खेदं नयिष्यति । योजयिष्यति वा क्लेशैर्विविधैर्वा पराभवैः । स शत्रुभिः पराभूतो वेष्टितो विविधैर्गदैः

కానీ అపరాధబుద్ధితో వీరికి దుఃఖం కలిగించేవాడు, లేదా నానావిధ క్లేశాలు, అవమానాలు కలిగించేవాడు—శత్రువుల చేత పరాజితుడై అనేక రోగాలతో చుట్టుముట్టబడతాడు।

Verse 19

इह लोके वियोगादीन्प्राप्य क्लेशान्सुदारुणान् । रौरवादिषु रौद्रेषु नरकेषु प्रयास्यति

ఈ లోకంలోనే వియోగం మొదలైన అత్యంత దారుణ కష్టాలను అనుభవించి, ఆ తరువాత రౌరవాది ఘోర నరకాలలో పడతాడు।

Verse 20

एवमुक्त्वा ततः सर्वं तेषां कृत्यं महीपतिः । स्वयमेवाकरोन्नित्यं दिवारात्रमतंद्रितः

ఇలా చెప్పిన తరువాత రాజు వారి సమస్త కర్తవ్యాలను తానే నిత్యం, పగలు-రాత్రి, అలసట లేకుండా నిర్వర్తించాడు।

Verse 21

अथ ता ब्राह्मणेंद्राणां भार्याः सर्वाः द्विजोत्तमाः । दमयंत्याः समासाद्य प्रासादं स्नेहवत्सलाः

అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణేంద్రుల భార్యలు—సర్వం సద్గుణసంపన్న ద్విజోత్తమ స్త్రీలు—స్నేహవాత్సల్యంతో దమయంతి ప్రాసాదానికి చేరుకున్నారు।

Verse 22

कुंकुमागरुकर्पूरैः पुष्पैर्गंधैः पृथग्विधैः । तदर्च्चा पूजयामासुः स च राजा दिनेदिने

కుంకుమ, అగరు, కర్పూరం, పుష్పాలు మరియు నానావిధ సుగంధ ద్రవ్యాలతో వారు ఆ పూజ్య స్వరూపాన్ని అర్చించారు; రాజు కూడా రోజురోజుకీ భక్తితో పూజించెను।

Verse 23

अथ ताः प्रोचुरन्योन्यं तापस्यस्तत्पुरः स्थिताः । तस्यभूपस्य संतोषं जनयंत्यो द्विजोत्तमाः

అప్పుడు ఆ తపస్వినీ స్త్రీలు అతని సమక్షంలో నిలిచి పరస్పరం మాట్లాడుకొనిరి; ఆ ద్విజోత్తములు రాజు హృదయంలో సంతోషాన్ని కలిగించుచుండిరి।

Verse 24

यदास्माकं गृहे वृद्धिः कदाचित्संभविष्यति । तदग्रतश्च पश्चाच्च दमयंत्याः प्रपूजनम् । करिष्यामो न संदेहः सर्वकृत्येषु सर्वदा

మా ఇంటిలో ఎప్పుడైనా అభివృద్ధి కలిగినప్పుడు, దానికి ముందు మరియు తరువాత మేము దమయంతీదేవి ప్రత్యేక పూజను తప్పక నిర్వహిస్తాము—ప్రతి కర్తవ్యములో, ఎల్లప్పుడూ; సందేహం లేదు।

Verse 25

एनां दृष्ट्वा कुमारी या वेदिमध्यं गमिष्यति । सा भविष्यत्यसंदेहः पत्युः प्राणसमा सदा

ఆమెను దర్శించి ఏ కన్య వేదిక మధ్యానికి (విధి నిమిత్తం) వెళ్తుందో, ఆమె నిస్సందేహంగా ఎల్లప్పుడూ భర్తకు ప్రాణసమాన ప్రియురాలవుతుంది।

Verse 26

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कन्यायज्ञ उपस्थिते । दमयंती प्रद्रष्टव्या पूजनीया प्रयत्नतः

కాబట్టి, కన్యాయజ్ఞం (వివాహవిధి) సమీపించినప్పుడు దమయంతీదేవిని తప్పక దర్శించాలి, మరియు యత్నంతో పూజించాలి।

Verse 27

सूत उवाच । एवं तत्र पुरे तेन भूभुजा सुमहात्मना । अष्टषष्टिं च संस्थाप्य गोत्राणां निर्वृतिः कृता

సూతుడు పలికెను—ఇట్లుగా ఆ నగరంలో ఆ మహాత్ముడైన రాజు విధివిధానముగా అష్టషష్టి గోత్రాలను స్థాపించి, బ్రాహ్మణ వంశాలకు శాంతి మరియు అభయాన్ని కలిగించాడు।

Verse 28

तेषामपि च चत्वारि गोत्राण्युर गजाद्भयात् । गतानि तत्र यत्र स्युस्तानि पूर्वोद्भवानि च । चतुःषष्टिः स्थिता तत्र पुरे शेषा द्विजन्मनाम्

వాటిలో నాలుగు గోత్రాలు ఉరగ-గజ భయంతో అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాయి; అవి ఎక్కడెక్కడ ఉన్నాయో అక్కడికే చేరాయి—అవి పూర్వోద్భవ గోత్రాలు. మిగిలిన అరవై నాలుగు ద్విజగోత్రాలు ఆ నగరంలోనే నిలిచాయి।

Verse 29

ऋषय ऊचुः । कीदृङनागभयं तेषां येन ते विगता विभो । परित्यज्य निजं स्थानमेतन्नो विस्तराद्वद

ఋషులు పలికిరి—హే విభో! వారు తమ స్వస్థానాన్ని విడిచి వెళ్లిపోవడానికి కారణమైన ఆ నాగభయం ఏ విధమైనది? దయచేసి మాకు విస్తారంగా చెప్పుము।

Verse 30

सूत उवाच । आनर्त्ताधिपतिः पूर्वमासीन्नाम्ना प्रभंजनः । धर्मज्ञः सुप्रतापी च परपक्षक्षयावहः

సూతుడు పలికెను—పూర్వకాలంలో ఆనర్త దేశాధిపతి ప్రభంజనుడు అనే రాజు ఉండెను. అతడు ధర్మజ్ఞుడు, మహాప్రతాపవంతుడు, శత్రుపక్షనాశకుడు।

Verse 32

ततस्तेन समाहूय दैवज्ञाञ्छास्त्रपंडितान् । तेषां निवेदितं सर्वं कालं तस्य समुद्भवम्

ఆపై అతడు దైవజ్ఞులను, శాస్త్రపండితులను పిలిపించి, సమస్త విషయాలను వారికి నివేదించాడు—ప్రత్యేకంగా ఆ (శిశువు) జననకాలమును, జననసంభవాన్ని।

Verse 33

दैवज्ञा ऊचुः । एष ते पृथिवीपाल जातः पुत्रः सुगर्हित । काले ऽनिष्टप्रदे रौद्रे गंडांत त्रितयोद्भवे

దైవజ్ఞులు పలికిరి—హే భూపాలా! నీ ఈ కుమారుడు అత్యంత నింద్య యోగమున జన్మించెను; రౌద్రమైన, అనిష్టఫలప్రదమైన కాలమున, త్రివిధ సంగమజ గండాంత సంధిలో।

Verse 34

कथंचिदपि यद्येष जीवयिष्यति पार्थिव । पितृमातृपुरार्थे च देशानुत्सादयिष्यति

హే పార్థివా! ఏదో విధంగా ఈ శిశువు బ్రతికినచో, తల్లిదండ్రుల ప్రయోజనమునకును నగర-రాజ్యలాభాసక్తికును లోబడి దేశములను నాశనము చేయును।

Verse 35

राजोवाच । अस्ति कश्चिदुपायोऽत्र दैवो वा मानुषोऽपि वा । येन संजायते क्षेमं पुत्रस्य विषयस्य च

రాజు పలికెను—ఇక్కడ ఏదైనా ఉపాయం ఉన్నదా? దైవమో మానవమో, దానివలన నా కుమారునికీ నా రాజ్యానికీ క్షేమము కలుగునట్లు?

Verse 36

ब्राह्मणा ऊचुः । यथा समुत्थितं यंत्रं यंत्रेण प्रतिहन्यते । यथा बाणप्रहाराणां कवचं वारणं भवेत । तथा ग्रहविकाराणां शांतिर्भवति वारणम्

బ్రాహ్మణులు పలికిరి—ఎలా కదిలిన యంత్రాన్ని మరొక యంత్రంతో ఆపగలమో, ఎలా బాణప్రహారాలకు కవచం రక్షణగా నిలుస్తుందో, అలాగే గ్రహవికారాలకు శాంతిక్రియ నिवारక రక్షణగా ఉంటుంది।

Verse 37

तस्मान्नित्यमनुद्विग्नः शांतिकं कुरु भूपते । येन सर्वे ग्रहाः सौम्या जायंते च शुभावहाः

కాబట్టి, హే భూపతే! నిత్యము అనుద్విగ్నుడై శాంతిక్రియను చేయుము; దానివలన సమస్త గ్రహములు సౌమ్యమై శుభఫలప్రదములగుదురు।

Verse 38

अनिष्टस्थानसंस्थेषु ग्रहेषु विषमेषु च । ततः स सत्वं गत्वा चमत्कारपुरं नृपः

గ్రహాలు అనిష్ట స్థానాలలో, ప్రతికూల పరిస్థితుల్లో ఉన్నప్పుడు, రాజు ధైర్యాన్ని సమీకరించి చమత్కారపురం అనే నగరానికి వెళ్లెను।

Verse 39

तत्र विप्रान्समावेश्य सर्वान्प्रोवाच सादरम् । वयं युष्मत्प्रसादेन राज्यं कुर्मः सदैव हि

అక్కడ సమస్త బ్రాహ్మణులను సమీకరించి, సాదరంగా ఇలా పలికెను—‘మీ ప్రసాదం వలననే మేము ఎల్లప్పుడూ రాజ్యాన్ని పాలిస్తున్నాము।’

Verse 40

ये ऽतीता ये भविष्यंति वंशे ऽस्माकं नृपोत्तमाः । भवंतो ऽत्र गतिस्तेषां सस्यानां नीरदो यथा

మా వంశంలో గతించినవారూ, రాబోయేవారూ అయిన ఉత్తమ రాజులకు మీరు ఇక్కడ ఆశ్రయము; పంటలకు మేఘము ఆధారమైనట్లు।

Verse 41

यदत्र मत्सुतो जातो दुष्टस्थानस्थितैर्ग्रहैः । दैवज्ञैः शांतिकं प्रोक्तं तस्यानिष्टस्य शांतिदम्

నా కుమారుడు దుష్ట స్థానాలలో ఉన్న గ్రహాల సమయంలో జన్మించినందున, దైవజ్ఞులు ఆ అనిష్టానికి శాంతిని కలిగించే శాంతికర్మను చెప్పారు।

Verse 42

तस्मात्कुरुत विप्रेंद्रा यथोक्तं शांतिकं मम । न पुत्रश्च राष्ट्रं च विभवश्च विवर्धते

కాబట్టి ఓ విప్రేంద్రులారా, శాస్త్రోక్త విధంగా నా కోసం శాంతికర్మను నిర్వహించండి; లేకపోతే నా కుమారుడూ, రాజ్యమూ, సంపదయూ వృద్ధి చెందవు।

Verse 43

ततस्ते ब्राह्मणाः प्रोचुः संमंत्र्याऽथ परस्परम् । क्षेमाय तव भूनाथ करिष्यामोऽत्र शांतिकम्

అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణులు పరస్పరం సంప్రదించి ఇలా అన్నారు— “హే భూనాథా! నీ క్షేమార్థం ఇక్కడ శాంతికర్మను నిర్వహిస్తాము।”

Verse 44

सदेव नियताः संतः शांताः षोडश ते द्विजाः । उपहाराः सदा प्रेष्यास्त्वया भक्त्या महीपते । मासांते चाभिषेकश्च ग्राह्यो रुद्रघटोद्भवः

ఆ పదహారు ద్విజులు ఎల్లప్పుడూ నియమబద్ధులు, సజ్జనులు, శాంతస్వరూపులు. ఓ మహీపతే! భక్తితో నీవు వారికి నిత్యం ఉపహారాలు పంపాలి; అలాగే ప్రతి మాసాంతంలో రుద్రఘటోద్భవ జలంతో విధిపూర్వకంగా రుద్రాభిషేకం చేయించుకోవాలి।

Verse 45

एवं प्रकुर्वतस्तुभ्यं पुत्रो वृद्धिं प्रयास्यति । तथा राष्ट्रं च कोशश्च यच्चान्यदपि किंचन

ఈ విధంగా నీవు చేయుచుంటే నీ కుమారుడు నిశ్చయంగా అభివృద్ధి చెందును; అలాగే నీ రాజ్యం, ఖజానా, ఇంకా నీ క్షేమానికి సంబంధించిన అన్నీ సమృద్ధి పొందును।

Verse 46

ततः प्रणम्य तान्हृष्टो गत्वा निजनिवेशनम् । उत्सवं पुत्रजन्मोत्थं चक्रे तैः प्रेरितः सदा

అప్పుడు అతడు ఆనందంతో వారికి నమస్కరించి తన నివాసానికి వెళ్లాడు; వారి ప్రేరణతో కుమారజన్మసంబంధమైన ఉత్సవాలను అతడు నిరంతరం నిర్వహించాడు।

Verse 47

संभारान्प्रेषयामास चमत्कारपुरे ततः । मासांते चाभिषेकश्च ग्राह्यो वै विधिपूर्वकम्

ఆ తరువాత అతడు చమత్కారపురానికి అవసరమైన సామగ్రిని పంపించాడు; మరియు ప్రతి మాసాంతంలో అభిషేకం కూడా తప్పక విధిపూర్వకంగా చేయవలసినదిగా ఉండెను।

Verse 48

तेऽपि ब्राह्मणशार्दूलाश्चातुश्चरणसंभवाः । क्रमेण शांतिकं चक्रुर्ब्रह्मचर्यपरायणाः

వారూ సింహసమాన బ్రాహ్మణులు—చతుర్వేద పరంపర నుండి జన్మించినవారు—క్రమంగా శాంతికర్మను ఆచరించారు, బ్రహ్మచర్యపరాయణులై।

Verse 49

मासं मासं प्रति सदा शांता दांता जितेंद्रियाः । ततो मासा वसानेऽन्ये चक्रुस्तच्छांतिकं द्विजाः

నెలనెలా వారు ఎల్లప్పుడూ శాంతులు, దాంతులు, జితేంద్రియులై అదే శాంతికర్మను ఆచరించారు; ఆపై నెలాంతంలో ఇతర ద్విజులూ అదే శాంతిని నిర్వహించారు।

Verse 50

सोऽपि राजाऽथ मासांते समागत्य सुभक्तितः । अभिषेकं समादाय पूजयित्वा द्विजोत्तमान्

ఆ రాజు కూడా నెలాంతంలో మహాభక్తితో వచ్చి, అభిషేక విధిని స్వీకరించి, ఉత్తమ ద్విజులను పూజించి।

Verse 51

वासोभिर्मुकुटैश्चैव गोभूदानेन केवलम् । संतर्प्यान्यांस्तथा विप्रान्स्वस्थानं याति भूमिपः

వస్త్రాలు, కిరీటాలు, అలాగే గోదానం మరియు భూదానం మాత్రమేగాక, ఇతర బ్రాహ్మణులనూ సంతృప్తిపరచి, ఆ భూపతి తన నివాసానికి వెళ్లాడు।

Verse 52

एवं प्रवर्तमाने च शांतिके तत्र भूपतेः । जगाम सुमहान्कालः क्षेमारोग्यधनागमैः

ఈ విధంగా ఆ భూపతి శాంతికర్మ కొనసాగుతుండగా, క్షేమం, ఆరోగ్యం, ధనాగమనం తో కూడిన అతి దీర్ఘకాలం గడిచిపోయింది।

Verse 53

कस्यचित्त्वथ कालस्य मासादावपि भूपतेः । प्रारब्धे शांतिके तस्मिन्महाव्याधिरजायत

ఒక సమయంలో, నెల ఆరంభంలోనే, రాజునకు శాంతి-అనుష్ఠానం ప్రారంభమైన వేళ, అప్పుడు మహా భయంకరమైన వ్యాధి ఉద్భవించింది।

Verse 54

तत्पुत्रस्य विशेषेण तथैवांतःपुरस्य च । राष्ट्रस्य च समग्रस्य वाहनानां तथा क्षयः

ప్రత్యేకంగా అతని కుమారునకు, అలాగే అంతఃపురంలోని స్త్రీలకు కూడా, మరియు సమగ్ర రాజ్యానికి క్షయం కలిగింది; ముఖ్యంగా వాహనాలు, సవారీలు నశించాయి।

Verse 55

स ततः प्रेषयामास शांत्यर्थं तत्र सत्पुरे । सुसंभारान्विशेषेण दक्षिणाश्च विशेषतः

అప్పుడు శాంతి కోసం ఆ సత్పురానికి ఆయన ప్రత్యేకంగా సమృద్ధమైన యజ్ఞసామగ్రిని, ముఖ్యంగా విస్తారమైన దక్షిణలను పంపించాడు।

Verse 56

यथायथा द्विजास्तत्र होमं कुर्वंति पावके । तथा सर्वे विशेषेण रोगा वर्धंति सर्वशः

కానీ అక్కడ ద్విజులు పవిత్ర అగ్నిలో హోమం ఎంతెంతగా చేసారో, అంతంతగా అన్ని దిక్కులలో అన్ని విధాలుగా రోగాలు మరింతగా పెరిగాయి।

Verse 57

म्रियन्ते वाजिनस्तस्य बृहन्तो वारणास्तथा । शत्रवः सर्वकाष्ठासु विग्रहार्थमुपस्थिताः

అతని గుర్రాలు చనిపోవడం మొదలైంది; అలాగే గొప్ప గొప్ప ఏనుగులు కూడా. శత్రువులు అన్ని దిక్కుల నుంచీ యుద్ధార్థం సిద్ధంగా నిలిచారు।

Verse 58

ततः स व्याकुलीभूतो रोगग्रस्तो महीपतिः । चमत्कारपुरं प्राप्य सर्वान्विप्रानुवाच ह

అప్పుడు వ్యాకులుడై రోగపీడితుడైన ఆ రాజు చమత్కారపురానికి చేరి అక్కడి సమస్త బ్రాహ్మణులను ఉద్దేశించి పలికెను।

Verse 59

युष्माभिः स्वामिभिः संस्थैरापदोऽभिभवंति माम् । तत्किमेतन्महाभागाः क्षीयन्ते मम संपदः । रोगाश्चैव विवर्धंते शत्रुसंघैः समन्विताः

మీరు పూజ్య స్వాములై ఇక్కడ ఉన్నప్పటికీ ఆపదలు నన్ను అధిగమిస్తున్నాయి. ఓ మహాభాగులారా, ఇది ఏమిటి? నా సంపద క్షీణిస్తోంది; రోగాలు పెరుగుతున్నాయి, శత్రుసమూహాలు కూడా తోడయ్యాయి।

Verse 60

तस्माद्विशेषतो होमः कार्यो रोगप्रशांतये । दानानि च विशिष्टानि प्रदास्यामि द्विजन्मनाम्

కాబట్టి రోగశాంతి కోసం ప్రత్యేకంగా హోమం చేయించాలి; అలాగే నేను ద్విజులకు విశిష్ట దానాలు సమర్పిస్తాను।

Verse 61

ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे प्रत्यक्षं तस्य भूपतेः । चक्रुः समाहिता भूत्वा शांतिकं तद्धिताय च

అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణులందరూ రాజు సమక్షంలో మనస్సు సమాధానపరచుకొని అతని క్షేమార్థం శాంతిక కర్మను నిర్వహించారు।

Verse 62

यथायथा प्रयुञ्जीरन्होमांते सुसमा हिताः । तथातथास्य भूपस्य वृद्धिं रोगः प्रगच्छति

హోమాంతంలో వారు ఎంతెంతగా సమ్యక్‌గా విధిని ప్రయోగించారో, అంతంతగా—సుసమాధానంగా ఉన్నప్పటికీ—ఆ రాజు రోగం మరింత పెరిగింది।

Verse 63

एतस्मिन्नंतरे क्रुद्धास्ते सर्वे द्विजसत्तमाः । ग्रहानुद्दिश्य सूर्यादीञ्छापाय कृतनिश्चयाः

అంతలో ఆ సర్వ ద్విజసత్తములు క్రోధించిరి; సూర్యాది గ్రహములను లక్ష్యముగా చేసుకొని శాపమిచ్చుటకు నిశ్చయించిరి।

Verse 65

एवं ते निश्चयं कृत्वा शुचीभूय समाहिताः । यावद्यच्छंति तच्छापं ग्रहेभ्यः क्रोधमूर्छिताः

ఇట్లు నిశ్చయము చేసుకొని శుచులై సమాహితులై యుండిరి; క్రోధమూర్ఛితులైన ఆ బ్రాహ్మణులు గ్రహములపై శాపమును వేయుటకు సిద్ధపడిరి।

Verse 66

तावद्वह्निरुवाचेदं मूर्तो भूत्वा द्विजोत्तमान् । मा प्रयच्छत विप्रेंद्राः शापं कोपात्कथंचन

అప్పుడే అగ్నిదేవుడు మూర్తిమంతుడై ద్విజోత్తములను ఉద్దేశించి పలికెను—“హే విప్రేంద్రులారా, కోపవశముగా ఏ విధమునను శాపమివ్వకుడి.”

Verse 67

ग्रहेभ्यो दोषमुक्तेभ्यः श्रूयतां वचनं मम । मासिमासि प्रकुर्वंति होमं ते षोडश द्विजाः

“దోషరహితులైన ఆ గ్రహముల విషయమున నా వచనము వినుడి; ఆ పదహారు ద్విజులు ప్రతిమాసము హోమమును ఆచరించుచున్నారు.”

Verse 68

तेषां मध्यस्थितश्चैकस्त्रिजातो ब्राह्मणाधमः । तेन तद्दूषितं द्रव्यं समग्रं होमसंभवम्

“వారి మధ్యలో ఒకడు నిలిచియున్నాడు—త్రిజాతుడు, బ్రాహ్మణాధముడు; అతని వలన హోమసంబంధమైన సమస్త ద్రవ్యము కలుషితమైంది.”

Verse 69

ब्राह्मणा ऊचुः । पूजिता अपि सद्भक्त्या विधानेन तथा ग्रहाः । पीडयंति पुरं राज्ञः सपुत्रपशुबांधवम्

బ్రాహ్మణులు పలికిరి—సద్భక్తితో విధివిధానంగా పూజింపబడినప్పటికీ గ్రహములు రాజుని పురమును, అతని కుమారులు, పశువులు, బంధువులతో సహా, పీడించుచున్నవి।

Verse 70

तस्मादेनं परित्यज्य होमं कुरुत मा चिरम् । येन प्रीतिं परां यांति ग्रहाः सर्वेऽर्कपूर्वकाः

కాబట్టి ఇతనిని విడిచి ఆలస్యం చేయక హోమం చేయుడి; దానివలన సూర్యుని మొదలుకొని సమస్త గ్రహములు పరమ ప్రీతిని పొందుదురు।

Verse 71

आरोग्यश्च भवेद्राजा गतशत्रुः सुतान्वितः । सततं सुखमभ्येति मच्छांतिकप्रभावतः

రాజు ఆరోగ్యవంతుడగును, శత్రువుల నుండి విముక్తుడై కుమారులతో కూడినవాడగును; నా నిమిత్తం చేసిన శాంతికర్మ ప్రభావముచేత నిత్యం సుఖమును పొందును।

Verse 72

एवमुक्त्वा स भगवान्वह्निश्चादर्शनं गतः । तेऽपि विप्रा विषण्णास्या लज्जया परया वृताः

ఇట్లు పలికి భగవాన్ అగ్ని అదృశ్యమయ్యెను; ఆ బ్రాహ్మణులూ ముఖములు వాడిపోయి, ఘోర లజ్జచేత ఆవరింపబడిరి।

Verse 73

ततस्तं पावकं भूयः स्तुवंतस्तत्र च स्थिताः । प्रोचुर्वैश्वानरं ब्रूहि त्रिजातो योऽत्र च द्विजः

అనంతరం వారు అక్కడే నిలిచి ఆ పావకుని మరల స్తుతించుచు పలికిరి—ఓ వైశ్వానరా! ఇక్కడ ద్విజుడనని చెప్పుకొనుచున్న ఈ ‘త్రిజాత’ మనిషి ఎవడో వివరించుము।

Verse 74

येन तं संपरित्यज्य कुर्मः कर्म प्रशांतये । निःशेषमेव दोषाणां भूपस्यास्य महात्मनः

అతనిని విడిచి మేము శాంతి కోసం కర్మను ఆచరించుదము; ఈ మహాత్ముడైన రాజుని దోషములన్నియు నిశ్శేషంగా నశించునట్లు.

Verse 75

वह्निरुवाच । नाहं दोषं द्विजेद्राणां जानन्नपि कथंचन । ब्रवीमि ब्राह्मणा वन्द्या मम सर्वे धरातले

అగ్ని పలికెను—ద్విజశ్రేష్ఠుల దోషము నాకు తెలిసినను నేను ఎట్టి పరిస్థితిలోనూ చెప్పను; భూమిపై ఉన్న బ్రాహ్మణులందరూ నాకు వందనీయులు.

Verse 76

ब्राह्मणा ऊचुः । यदि तं ब्राह्मणं वह्ने नास्माकं कीर्तयिष्यसि । तत्ते शापं प्रदास्यामस्तस्माच्छीघ्रं वदस्व नः

బ్రాహ్మణులు పలికిరి—ఓ అగ్నీ! ఆ బ్రాహ్మణుని మా వద్ద చెప్పకపోతే మేము నీకు శాపము ఇస్తాము; కనుక త్వరగా మాకు చెప్పుము.

Verse 77

सूत उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा वह्निर्भयसमन्वितः । चिरं विचिंतयामास कुर्वेऽतः किं शुभावहम्

సూతుడు పలికెను—వారి మాటలు విని అగ్ని భయసహితుడై దీర్ఘకాలం ఆలోచించెను—ఇక్కడ ఏది చేయుట శుభప్రదమగును?

Verse 78

ब्राह्मणं दूषयिष्यामि यदि तावच्च पातकम् । भविष्यति न संदेहः शापश्चापि तदुद्भवः

నేను బ్రాహ్మణుని దూషించితే అంత పాతకము నిశ్చయంగా కలుగును—సందేహము లేదు; దానినుండి శాపమును కూడా జన్మించును.

Verse 79

कीर्तयिष्यामि वा नैव विद्यमानं द्विजोत्तमम् । शपिष्यति न संदेहः क्रुद्धा आशीविषोपमाः

ఇక్కడ ఉన్న ఆ శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణుని నేను ప్రకటించకపోతే, సందేహమే లేదు—కోపించిన విషసర్పసమాన బ్రాహ్మణులు నన్ను శపిస్తారు।

Verse 80

एवं चिंतयतस्तस्य गात्रे स्वेदोऽभवन्महान् । येन तत्पूरितं कुण्डं होमार्थं यत्प्रकल्पितम्

అలా ఆలోచిస్తున్న అతని శరీరమంతా విపరీతమైన చెమట పుట్టింది; ఆ చెమటతో హోమార్థం సిద్ధం చేసిన కుండం నిండిపోయింది।

Verse 81

ततः प्रोवाच तान्विप्रान्कृतांजलिपुटः स्थितः । वेपमानो भयत्रस्तःकुण्डान्निष्क्रम्य पावकः

అప్పుడు పావకుడు (అగ్ని) కుండం నుండి బయటికి వచ్చి అంజలి ముడిచి నిలబడి, భయంతో వణుకుతూ ఆ బ్రాహ్మణులను ఉద్దేశించి పలికాడు।

Verse 83

अत्र स्वेद जले विप्रा ये स्थिताः षोडश द्विजाः । ते स्नानमद्य कुर्वंतु प्रविशुद्ध्यर्थमात्मनः

ఓ బ్రాహ్మణులారా, ఇక్కడ నిలిచిన ఈ పదహారు ద్విజులు ఈ చెమటజలంలో నేడు స్నానం చేయండి—స్వశుద్ధి సంపూర్ణతకై।

Verse 84

एतेषां मध्यगो यश्च त्रिजातः स भविष्यति । तस्य विस्फोटकैर्युक्तं स्नातस्यांगं भविष्यति

ఇవరిలో మధ్యలో నిలిచేవాడు త్రిజాతుడవుతాడు; స్నానం చేసిన తరువాత అతని శరీరంపై విస్ఫోటకాలు (పుండ్లు) కనిపిస్తాయి।

Verse 85

ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे क्रमात्तत्र निमज्जनम् । चक्रुः शुद्धिं गताश्चापि मुक्त्वैकं ब्राह्मणं तदा

అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణులందరూ క్రమంగా అక్కడ మునిగి స్నానం చేశారు. వారు శుద్ధిని కూడా పొందారు; అయితే ఆ సమయంలో ఒక బ్రాహ్మణుని మాత్రం విడిచిపెట్టారు.

Verse 86

हाहाकारस्ततो जज्ञे महांस्तत्र जनोद्भवः । दृष्ट्वा विस्फोटकैर्युक्तमकस्मात्तं द्विजोत्तमम्

అప్పుడు అక్కడి జనసమూహంలో గొప్ప హాహాకారం చెలరేగింది. ఎందుకంటే వారు అకస్మాత్తుగా ఆ శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణుడు పుండ్లు-పొక్కులతో బాధపడుతున్నట్లు చూశారు.

Verse 87

सोऽपि लज्जान्वितो विप्रः कृत्वाऽधो वदनं ततः । निष्क्रांतोऽथ सभामध्यात्स्थानाद्विप्रसमुद्भवात्

ఆ బ్రాహ్మణుడు కూడా లజ్జతో ముఖం వంచాడు. తరువాత అతడు సభ మధ్యనుండి, బ్రాహ్మణుల ఆ స్థానమునుండి బయటికి వెళ్లిపోయాడు.

Verse 88

वह्निरुवाच । एतद्वः साधितं कृत्यं मया पूर्वं द्विजोत्तमाः । तस्माद्यास्ये निजं स्थानं भवद्भिः पारमापितः

అగ్ని పలికెను—ఓ ద్విజోత్తములారా, ఈ కార్యాన్ని నేను ముందే మీకోసం సిద్ధం చేశాను. కాబట్టి మీచేత పరిపూర్ణమై ఇప్పుడు నా స్వస్థానానికి వెళ్తున్నాను.

Verse 89

न वृथा दर्शनं मे स्यादपि स्वप्रे द्विजोत्तमाः । तस्मात्सम्प्रार्थ्यतां किंचिदभीष्टं हृदि संस्थितम्

ఓ ద్విజోత్తములారా, నా దర్శనం వ్యర్థం కాకూడదు—స్వప్నంలోనైనా. కాబట్టి మీ హృదయంలో నిలిచిన అభీష్టమైన వరాన్ని నన్ను ప్రార్థించండి.

Verse 90

ब्राह्मणा ऊचुः । एतत्तव जलं वह्ने स्वेदजं सर्वदैव तु । स्थिरं भवतु चात्रैव विशुद्ध्यर्थं द्विजन्मनाम्

బ్రాహ్మణులు పలికిరి—హే అగ్నిదేవా! నీ స్వేదజలము సదా ఇక్కడే స్థిరముగా ఉండుగాక; ద్విజుల శుద్ధి కొరకు.

Verse 91

अन्यजातो नरो योऽत्र प्रकरोति निमज्जनम् । तस्य चिह्नं त्वया कार्यं विस्फोटकसमुद्भवम्

ఇక్కడ ఇతరజాతికి చెందిన మనిషి మునక చేయునట్లయితే, అతనిపై నీవు విస్ఫోటక పుండ్ల చిహ్నమును కలుగజేయవలెను.

Verse 92

नाहं स्वजिह्वया दोषं ब्राह्मणस्य समुद्भवम् । कथञ्चित्कीर्तयिष्यामि तस्माच्छृण्वन्तु भो द्विजाः

నేను నా జిహ్వతో బ్రాహ్మణునిలో ఉద్భవించిన దోషాన్ని నేరుగా ప్రకటించను; అయినా ఏదో విధంగా సూచిస్తాను—కాబట్టి హే ద్విజులారా, వినండి.

Verse 93

अद्यप्रभृति सर्वेषां ब्राह्मणानां समुद्भवम् । शुद्धिरत्र प्रकर्तव्या पितृमातृसमुद्द्भवा

ఈ రోజు నుండి సమస్త బ్రాహ్మణులకు పితృమాతృసంబంధంగా ఉద్భవించిన (వంశ-జన్మ) శుద్ధి ఇక్కడ చేయవలెను.

Verse 94

चमत्कारपुरोत्थो यः कश्चिद्विप्रः प्रकीर्तितः । सोऽत्र स्नातो विशुद्धश्च विज्ञेयः कुलपुत्रकः

‘చమత్కారపురోత్థుడు’ అని చెప్పబడిన ఏ బ్రాహ్మణుడైనా ఇక్కడ స్నానం చేసినచో శుద్ధుడగును; అతడు కులపుత్రుడని తెలిసికొనవలెను.

Verse 95

तस्मै कन्या प्रदातव्या स श्राद्धार्हो भविष्यति धर्मकृत्येषु सर्वेषु योजनीयः स एव हि

అతనికే కన్యాదానం చేయవలెను. అతడు శ్రాద్ధార్హుడగును; ధర్మకృత్యములన్నిటిలో నిజముగా అతడే నియోజ్యుడు.

Verse 96

अष्टषष्टिषु गोत्रेषु मिलितेषु यथाक्रमम् । तत्प्रत्यक्षं विशुद्धो यः स शुद्धः पंक्तिपावनः

అష్టషష్టి గోత్రములు యథాక్రమంగా సమవేతమై ఉన్నప్పుడు, ప్రత్యక్ష లక్షణములతో విశుద్ధుడని తేలినవాడే నిజమైన శుద్ధుడు—పంక్తిని పవిత్రం చేయువాడు.

Verse 97

अपवादाश्च ये केचिद्ब्रह्महत्यादिकाः स्थिताः । अन्येऽपि दुर्जनैः प्रोक्ता धर्मसन्देहकारकाः

బ్రహ్మహత్యాదివంటి ఏవైనా అపవాదాలు, అలాగే దుర్జనులు పలికే ఇతర ఆరోపణలు కూడా—ధర్మమందు సందేహం కలిగించేవి—

Verse 98

ते सर्वेऽत्र विशुद्धाः स्युर्विज्ञेयाः कुलपुत्रकाः । अपवादास्तथा चान्ये नाशं यास्यंति चाखिलाः

వారందరూ ఇక్కడ సంపూర్ణంగా విశుద్ధులని—కులపుత్రులని—తెలుసుకోవాలి. అటువంటి అపవాదాలు మరియు ఇతర నిందలు అన్నీ పూర్తిగా నశించును.

Verse 99

यावन्नात्र कृतं स्नानं प्रत्यक्षं च द्विजन्मनाम् । सर्वेषां तावदेवाऽत्र न स विप्रो भवेत्स्फुटम्

ఇక్కడ ద్విజులు ప్రత్యక్షంగా స్నానం చేయనంతవరకు, ఈ విషయంలో వారందరికీ అతడు స్పష్టంగా బ్రాహ్మణుడగడు.

Verse 100

सूत उवाच । एवं ते समयं कृत्वा चमत्कारपुरोद्भवाः । ब्राह्मणाः शांतिकं चक्रुर्हितार्थं तस्य भूपतेः

సూతుడు పలికెను—ఇట్లు సమయము కుదుర్చుకొని, అద్భుతనగరమునుండి ప్రాదుర్భవించిన బ్రాహ్మణులు ఆ రాజుని హితార్థమై శాంతికర్మలను నిర్వహించారు।

Verse 101

तस्मिन्कुण्डे ततः स्नानं कृतं सर्वैर्महात्मभिः । भयत्रस्तैर्विशुद्ध्यर्थं शेषैरपि महात्मभिः

ఆపై ఆ కుండములో సమస్త మహాత్ములు స్నానం చేశారు; భయంతో వణికిన మిగిలిన మహాత్ములూ శుద్ధి కొరకు అక్కడే స్నానం చేశారు।

Verse 102

ततो नीरोगतां प्राप्तः स भूपस्तत्क्षणाद्विजाः । यस्तत्र कुरुते स्नानमद्यापि द्विजसत्तमाः

అనంతరం, ఓ ద్విజులారా, ఆ రాజు ఆ క్షణమే నిరోగుడయ్యెను. ఇంకా నేడు కూడా, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా, ఎవడు అక్కడ స్నానం చేయునో—

Verse 103

कार्तिक्यां परदारोत्थैः स विमुच्येत पातकैः । एषां युगत्रये शुद्धिरासीत्तत्र द्विजन्मनाम्

కార్తిక మాసమున పరస్త్రీసంబంధమునుండి పుట్టిన పాతకాల నుండి అతడు విముక్తుడగును. ఈ ద్విజులకు మూడు యుగములలోనూ అక్కడ శుద్ధి ఉండెను।

Verse 104

कुलशीलविहीनानामन्येषामपि पाप्मनाम् । मत्वा कलियुगं घोरं परदारसुरंजितम् । तत्र शुद्धिस्ततः सर्वैः कृता विप्रैश्च वाचिका

కులధర్మము, సదాచారము లేనివారిని మరియు ఇతర పాపులను చూచి, పరస్త్రీరూప ‘అసుర’ముతో రంజితమైన ఈ ఘోర కలియుగమని భావించి, అక్కడ అందరూ శుద్ధి విధానమును స్థాపించారు; బ్రాహ్మణులు వాక్యముచే ప్రకటిత శుద్ధినీ ప్రతిష్ఠించారు।

Verse 106

अद्यापि कुरुते तत्र यः स्नानं द्विजसत्तमाः । त्रिजातो दह्यते तत्र वह्निना स न संशयः

ఇప్పటికీ, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా, ఎవడు అక్కడ స్నానం చేస్తాడో, అతడు త్రిజాతుడైనా అక్కడ శుద్ధి అగ్నిచేత దహింపబడి నిర్మలుడవుతాడు—ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 113

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेवरक्षेत्रमाहात्म्ये दमयन्त्युपाख्याने त्रिजातकविशुद्धयेऽग्निकुंडमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रयोदशोत्तरशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీస్కాంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, షష్ఠ నాగరఖండంలో, హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో, దమయంతీ ఉపాఖ్యానంలో, ‘త్రిజాతక విశుద్ధి కొరకు అగ్నికుండ మహాత్మ్య వర్ణనం’ అనే నామంతో ఒక వంద పదమూడవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।