Adhyaya 22
అధ్యాయం 22లో సూతుడు వర్ణిస్తాడు—బ్రహ్మ‑విష్ణు మొదలైన దేవతలు, గణపరివారంతో, సర్పాభరణాలు‑తపస్సు చిహ్నాలతో, గాఢ సమాధిలో ఆసీనుడైన మహాదేవుని సమీపిస్తారు. వారు వేదస్వరూప స్తోత్రాలతో శివుని స్తుతిస్తారు. నంది వారి ఉద్దేశ్యాన్ని అడుగగా, దేవతలు తారకాసురపీడ నుండి విముక్తి కోరుతూ—అతని వధ శివపుత్రునిచేతనే సాధ్యమని విన్నవిస్తారు. శివుడు కామ‑క్రోధత్యాగం, రాగం వల్ల కలిగే మోహంపై హెచ్చరిక, ధ్యానధర్మ బోధన చేసి మళ్లీ సమాధిలో లీనమవుతాడు. తరువాత పార్వతీ తపస్సు కథ వస్తుంది; ఆమె తపస్సు శివుని స్పందింపజేస్తుంది. శివుడు బటు‑బ్రహ్మచారి వేషంలో వచ్చి శివుని అశుభుడు, లోకమర్యాదలకు దూరమైనవాడని నిందిస్తాడు; పార్వతీ సఖులతో కలిసి ఆ నిందను ఖండిస్తుంది. అప్పుడు శివుడు స్వరూపం వెల్లడించి వరం ఇస్తాడు. పార్వతీ హిమాలయుని ద్వారా విధివిధానాలతో వివాహం జరగాలని కోరుతుంది—దైవకార్యసిద్ధికి, కుమార జన్మతో తారకుని సంహారానికి. శివుడు గుణ‑ప్రకృతి‑పురుష తత్త్వం, మాయాబద్ధ జగత్తు స్వభావం బోధించి ‘లోకాచారార్థం’ వివాహానికి అంగీకరిస్తాడు; హిమాలయుని రాక, కుటుంబానందం, పార్వతీ అంతర్ముఖ శివనిష్ఠతో అధ్యాయం ముగుస్తుంది।
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । एवमुक्तास्तदा देवा विष्णुना परमेष्ठिना । जग्मुः सर्वे महेशं च द्रष्टुकामाः पिनाकिनम्
సూతుడు పలికెను—ఆ సమయంలో పరమేష్ఠి విష్ణువు ఇలా పలికిన వెంటనే, సమస్త దేవతలు పినాకధారి మహేశ్వరుని దర్శించుటకు బయలుదేరిరి।
Verse 2
परे पारे परमेण समाधिना । योगपीठे स्तितं शंभुं गणैश्च परिवारितम्
వారు పరపారంలో, పరమ సమాధిలో, యోగపీఠంపై ఆసీనుడైన శంభువును—గణములచే పరివృతుడై ఉన్నవాడిని—దర్శించిరి।
Verse 3
यज्ञोपवितविधिना उरसा बिभ्रंत वृतम् । वासुकिं सर्पराजं च कंबलाश्वतरौ तथा
వారు ఆయనను యజ్ఞోపవీత విధానమున వక్షస్థలమున ధరించినవాడిగా చూచిరి; అలాగే ఆభరణములుగా సర్పరాజు వాసుకి, కంబల మరియు అశ్వతరలను కూడా।
Verse 4
कर्णद्वये धारयंतं तथा कर्कोटकेन हि । पुलहेन च बाहुभ्यां धारयंतं च कंकणे
వారు ఆయనను రెండు చెవులలో—నిజముగా కర్కోటకాన్ని—ధరించినవాడిగా చూచిరి; అలాగే భుజములపై పులహను కంకణములుగా ధరించినవాడిగా కూడా చూచిరి।
Verse 5
सन्नृपुरे शङ्खकपद्मकाभ्यां संधारयंतं च विराजमानम् । कर्पूरगौरं शितिकंठमद्भुतं वृपान्वितं देववरं ददर्शुः
ఆ దివ్య సన్నృపురంలో వారు శంఖం, పద్మం ధరించి ప్రకాశించే పరమదేవుని దర్శించారు—కర్పూరగౌర కాంతితో, నీలకంఠుడై, అద్భుతుడై, మహిమాసంపన్నుడైన దేవవరుడు।
Verse 6
तदा ब्रह्मा च विष्णुश्च ऋषयो देवदानवाः । तुष्टुवुर्विविधैः सूक्तैर्वेदोपनिपदन्वितैः
అప్పుడు బ్రహ్మా, విష్ణువు, ఋషులు, దేవ-దానవ సమూహాలు—వేదోపనిషత్భావంతో నిండిన అనేక సూక్తులతో ఆయనను స్తుతించారు।
Verse 7
ब्रह्मोवाच । नमो रुद्राय देवाय मदनांतकराय च । भर्गाय भूरिभाग्याय त्रिनेत्राय त्रिविष्टषे
బ్రహ్ముడు పలికెను—రుద్రదేవునికి నమస్కారం, మదనాంతకునికి నమస్కారం। భర్గుడైన మహాసౌభాగ్యస్వరూపునికి, త్రినేత్రుడికి, స్వర్గంలో స్తుతింపబడే ప్రభువుకు నమస్కారం।
Verse 8
शिपिविष्टाय भीमाय शेषशायिन्नमोनमः । त्र्यंबकाय जगद्धात्रे विश्वरूपाय वै नमः
శిపివిష్టుడికి, భీముడికి, శేషశాయికి పునఃపునః నమస్కారం. త్ర్యంబకుడికి, జగద్ధాత్రికి, విశ్వరూపుడికి నిజంగా నమస్కారం।
Verse 9
त्वं धाता सर्वलोकानां पिता माता त्वमीश्वरः । कृपया परया युक्तः पाह्यस्मांस्त्वं महेश्वर
నీవే సమస్త లోకాల ధాతవు; నీవే తండ్రి, నీవే తల్లి—నీవే ఈశ్వరుడు. పరమ కరుణతో యుక్తుడై, ఓ మహేశ్వరా, మమ్మల్ని రక్షించుము।
Verse 10
इत्थं स्तुवत्सु देवेषु नन्दी प्रोवाच तान्प्रति । किमर्थमागता यूयं किं वा मनसि वर्तते
ఈ విధంగా దేవతలు స్తుతించుచుండగా నంది వారితో పలికెను— “మీరు ఏ కార్యార్థమై వచ్చితిరి? మీ మనస్సులో ఏమి ఉంది?”
Verse 11
ते प्रोचुर्देवकार्यार्थं विज्ञप्तुं शंभुमागता । विज्ञप्तो नंदिना तेन शैलादेन महात्मना । ध्यानस्थितो महादेवः सुरकार्यार्थसिद्धये
వారు పలికిరి— “దేవకార్యసిద్ధికై శంభువును వినపించుటకు వచ్చితిమి।” శైలాద మహాత్ముని కుమారుడైన నంది తెలియజేయగా, ధ్యానస్థ మహాదేవుడు దేవకార్యసిద్ధి కొరకు ప్రవృత్తుడయ్యెను।
Verse 12
ब्रह्मादयः सुग्गणाः सुरसिद्धसंघास्त्वां द्रष्टुमेव सुरवर्य विसेषयंति । कार्य्यार्थिनोऽसुरवरैः परिभर्त्स्यमाना अभ्यागताः सपदि शत्रुभिरर्दिताश्च
హే దేవశ్రేష్ఠా! బ్రహ్మాది సుగణములు—దేవసిద్ధసంఘములు—ప్రత్యేకంగా నీ దర్శనమే కోరుచు వచ్చిరి. కార్యసిద్ధి కోరువారు, శ్రేష్ఠాసురులచే అవమానింపబడి, శత్రువులచే బాధింపబడి, వెంటనే ఇక్కడికి చేరిరి.
Verse 13
तस्मात्त्वया हि देवेश त्रातव्याश्चाधुना सुराः । एवं तेन तदा शंभुर्विज्ञप्तो नंदिना द्विजाः
కాబట్టి హే దేవేశా! ఇప్పుడు దేవతలను నీవే రక్షించవలెను. హే ద్విజులారా! ఈ విధంగా అప్పుడు నంది శంభువును వినపించెను.
Verse 14
शनैःशनैरुपरमच्छंभुः परमकोपनः । समाधेः परमात्माऽसावुवाच परमेश्वरः
అత్యంత కోపముగల శంభువు కూడా క్రమంగా శాంతించెను. అనంతరం ఆ పరమాత్మ పరమేశ్వరుడు సమాధి నుండి లేచి పలికెను.
Verse 15
महादेव उवाच । कस्माद्युयं महाभागा ह्यागता मत्समीपगाः । ब्रह्मादयो ह्यमी देवा ब्रूत कारणमद्य वै
మహాదేవుడు పలికెను—హే మహాభాగులారా, మీరు ఏ కారణముచేత నా సమీపమునకు వచ్చితిరి? బ్రహ్మాది దేవతలారా, ఇప్పుడే కారణము చెప్పుడి.
Verse 16
तदा ब्रह्मा ह्युवाचेदं सुरकार्यं महत्तरम् । तारकेण कृतं शंभो देवानां परमाद्भुतम्
అప్పుడు బ్రహ్మ పలికెను—హే శంభో, దేవతల విషయమున అతి మహత్తరమైన కార్యము సంభవించింది; తారకుడు పరమాద్భుతమును చేసెను.
Verse 17
कष्टात्कष्टतरं देव तद्विज्ञप्तुमिहागताः । हे शंभो तव पुत्रेण औरसेन हतो भवेत् । तारको देवशत्रुश्च नान्यथा मम भाषितम्
హే దేవా, కష్టముకంటే కష్టతరమైన విపత్తు కలిగింది; దానిని తెలియజేయుటకే మేము ఇక్కడికి వచ్చితిమి। హే శంభో, దేవశత్రువైన తారకుడు నీ ఔరస పుత్రునిచేతనే హతుడగును; నా వాక్యము ఇతరథా కాదు.
Verse 18
तस्मात्त्वया गिरिजा देव शंभो गृहीतव्या पाणिना दक्षिणेन । पाणिग्रहेणैव महानुभाव दत्ता गिरीन्द्रेण च तां कुरुष्व
కాబట్టి, హే దేవ శంభో, నీవు గిరిజను కుడిచేతితో పాణిగ్రహణము చేసి వివాహము చేయవలెను। హే మహానుభావా, గిరీంద్రుడు ఆమెను దత్తమిచ్చెను; పాణిగ్రహణముచేతనే ఆమెను స్వీకరించుము.
Verse 19
ब्रह्मणो हि वचः श्रुत्वा प्रहसन्नब्रवीच्छिवः । यदा मया कृता देवी गिरिजा सर्वसुन्दरी
బ్రహ్మ వచనము విని శివుడు చిరునవ్వుతో పలికెను—“నేను సర్వసుందరీ దేవి గిరిజను సృష్టించినప్పుడు…”
Verse 20
तदा सर्वे सुरेन्द्राश्च ऋषयो मुनयस्तथा । सकामाश्च भविष्यंति अक्षमाश्च परे पथि
అప్పుడు దేవేంద్రులందరూ, అలాగే ఋషులు మునులూ, కోరికలతో నిండిపోతారు; ఆ ఉన్నత మార్గంలో వారు సంయమాన్ని భరించలేరు।
Verse 21
मदनो हि मया दग्धः सर्वेषां कार्यसिद्धये । मया ह्यधि कृता तन्वी गिरिजा च सुमध्यमा
అందరి కార్యసిద్ధి కోసం నేనే మదనుణ్ని దహించాను. అలాగే సుమధ్యమా, సన్నని నడుముగల గిరిజా (పార్వతి)నూ నేనే అధీనపరచి నడిపించాను।
Verse 22
तदानीमेव भो देवाः पार्वती मदनं च सा । जीवयिष्यति भो ब्रह्मन्नात्र कार्या विचारणा
ఓ దేవులారా, ఇప్పుడే ఆ పార్వతి మదనుణ్ని జీవింపజేస్తుంది. ఓ బ్రహ్మన్, ఇందులో విచారణ అవసరం లేదు।
Verse 23
एवं विमृश्य भो देंवाः कार्या कार्यविचारणा । मदनेनैव दग्धेन सुरकार्यं महत्कृतम्
ఓ దేవులారా, ఇలా సమ్యక్గా ఆలోచించి చేయవలసిన కార్యాన్ని నిర్ణయించండి. దహించబడిన మదనుని ద్వారానే దేవకార్యానికి మహత్తర ఉపకారం ఇప్పటికే జరిగింది।
Verse 24
यूयं सर्वे च निष्कामा मया नास्त्यत्र संशयः । यथाहं च सुराः सर्वे तथा यूयं प्रयत्नतः
మీరు అందరూ నిష్కాములు—ఇందులో నాకు సందేహం లేదు. నేను ఎలా ఉన్నానో, సమస్త దేవులు ఎలా ఉన్నారో, అలాగే మీరు కూడా మీ ప్రయత్నబలంతో ఉన్నారు।
Verse 25
तपः परमसंयुक्ताः पारयामः सुदुष्करम् । परमानन्दसंयुक्ताः सुखिनः सर्व एव हि
మేము పరమ తపస్సుతో సంయుక్తులమై అత్యంత దుష్కరమైన కార్యమును కూడా సాధిస్తాము. పరమానందంతో ఏకమై మేమందరం నిజంగా సుఖులమే.
Verse 26
यूयं समाधिना तेन मदनेन च विस्मृतम् । कामो हि नरकायैव तस्मात्क्रोधोऽभिजायते
ఆ సమాధి వల్ల మీరు మదనుని మరచిపోయారు. కామము నరకానికే దారి; దానినుండే క్రోధము పుడుతుంది.
Verse 27
क्रोधाद्भवति संमोहः संमोहाद्भ्रमते मनः । कामक्रोधौ परित्यज्य भवद्भिः सुरसत्तमैः । सर्वैरेव च मंतव्यं मद्वाक्यं नान्यथा क्वचित्
క్రోధం వల్ల మోహం కలుగుతుంది; మోహం వల్ల మనస్సు భ్రమిస్తుంది. ఓ దేవశ్రేష్ఠులారా, కామక్రోధాలను విడిచిపెట్టండి. నా వాక్యాన్ని అందరూ ఎప్పుడూ అంగీకరించాలి—ఎప్పటికీ వేరుగా కాదు.
Verse 28
एवं विश्राव्य भगवान्स हि देवो वृषध्वजः । सुरान्प्रबोधयामास तथा ऋषिगणान्मुनीन्
ఇలా పలికి వృషధ్వజుడైన భగవాన్ శివుడు దేవతలను జాగృతం చేసి ఉపదేశించాడు; అలాగే ఋషిగణాలను, మునులను కూడా బోధించాడు.
Verse 29
तूष्णींभूतोऽभवच्छंभुर्ध्यानमाश्रित्य वै पुनः । आस्ते पुरा यथावच्च गणैश्च परिवारितः
అప్పుడు శంభువు మళ్లీ మౌనమై, మరల ధ్యానాన్ని ఆశ్రయించి, పూర్వంలాగానే యథావిధిగా నిలిచెను—తన గణములచే పరివృతుడై.
Verse 30
ध्यानास्थितं च तं दृष्ट्वा नन्दौ सर्वान्विसृज्य तान् । सब्रह्मसेन्द्रान्विबुधानुवाच प्रहसन्निव
ఆయన ధ్యానస్థితిలో ఉన్నట్లు చూసి నంది వారందరినీ పంపివేసి, బ్రహ్మా–ఇంద్రులతో కూడిన దేవతలను చిరునవ్వుతో అన్నట్లుగా సంభోదించాడు।
Verse 31
यतागतेन मार्गेण गच्छध्वं मा विलंबितम् । तथेति मत्वा ते सर्वे स्वंस्वं स्थानमथाऽव्रजन्
మీరు వచ్చిన మార్గమే అనుసరించి వెళ్లండి; ఆలస్యం చేయకండి. ‘తథాస్తు’ అని భావించి వారు అందరూ తమ తమ లోకాలకు వెళ్లారు।
Verse 32
गतेषु तेषु सर्वेषु समाधिस्थोऽभवद्भवः । आत्मानमात्मना कृत्वा आत्मन्येन विचंतयन्
వారందరూ వెళ్లిన తరువాత భవుడు (శివుడు) సమాధిలో స్థిరుడయ్యాడు—ఆత్మను ఆత్మద్వారా సాధించి, ఆత్మలోనే ఏకాగ్రంగా విచారించాడు।
Verse 33
परात्परतरं स्वच्छं निर्मलं निरवग्रहम् । निरञ्जनं निराभासं यस्मिन्मुह्यंति सूरयः
పరాత్పరానికీ అతీతమైన ఆ తత్త్వం అత్యంత స్వచ్ఛం, నిర్మలం, అవ్యయం; అవరోధరహితం, నిరంజనం, ఆభాసరహితం—దానిలో మహర్షులకూడా మోహించిపోతారు।
Verse 34
भानुर्नभात्यग्निरथो शशी वा न ज्योतिरेवं न च मारुतो न हि । यं केवलं वस्तुविचारतोऽपि सूक्ष्मात्परं सूक्ष्मतरात्परं च
అక్కడ సూర్యుడు ప్రకాశించడు, అగ్ని లేదు, చంద్రకాంతి లేదు; సాధారణ జ్యోతి ఏదీ లేదు, గాలికూడా లేదు. దానిని ‘వస్తువు’గా భావించి సూక్ష్మ విచారణ చేసినా, అది సూక్ష్మాతీతం, అతి సూక్ష్మాతీతం.
Verse 35
अनिर्द्देश्य मचिन्त्यं च निर्विकारं निरामयम् । ज्ञप्तिमात्रस्वरूपं च न्यासिनो यांति तत्र वै
వర్ణనాతీతమూ, చింతనాతీతమూ, నిర్వికారమూ, నిరామయమూ, కేవలం శుద్ధచైతన్యస్వరూపమై ఉన్న ఆ పరతత్త్వానికే నిజంగా న్యాసులు చేరుతారు।
Verse 36
शब्दातीनं निर्गुणं निर्विकारं सत्तामात्रं ज्ञानगम्यं त्वगम्यम् । यत्तद्वस्तु सर्वदा कथ्यते वै वेदातीतैश्चागमैर्मन्त्रभूतैः
శబ్దాతీతమై, నిర్గుణమై, నిర్వికారమై, కేవలం సత్తామాత్రమై ఉన్నది; జ్ఞానముచేతనే గమ్యమై, సాధారణ మార్గాలకు అగమ్యమైనది—ఆ తత్త్వమే వేదాతీత ప్రకటనలలోను, మంత్రస్వరూపమైన ఆగమాలలోను ఎల్లప్పుడూ వర్ణింపబడుతుంది।
Verse 37
तद्वस्तुभूतो भगवान्स ईश्वरः पिनाकपाणिर्भगवान्वृध्वजः । येनैव साक्षान्मकरध्वजो हतस्तपो जुषाणः परमेश्वरः सः
ఆ తత్త్వమే స్వయంగా భగవానైన ఈశ్వరుడు—పినాకధారి, వృషధ్వజుడు శివుడు. ఆయన చేతనే మకరధ్వజుడు (కాముడు) ప్రత్యక్షంగా సంహరింపబడ్డాడు; తపస్సులో ఆనందించే ఆ పరమేశ్వరుడే ఆయన।
Verse 38
लोमश उवाच । गिरिजा हि तदा देवी तताप परमं तपः । तपसा तेन रुद्रोऽपि उत्तमं भयमागतः
లోమశుడు అన్నాడు—అప్పుడు దేవి గిరిజా పరమ తపస్సు చేసింది. ఆ తపస్సు ప్రభావంతో రుద్రుడుకూడా గొప్ప ఆందోళనకు లోనయ్యాడు।
Verse 39
विजित्य तपसा देवी पार्वती परमेण हि । शम्भुं सर्वार्थदं स्थाणुं केवलं स्वस्वरूपिणम्
దేవి పార్వతి తన పరమ తపస్సుతో సమస్త విఘ్నాలను జయించి శంభువును ప్రసన్నుడిగా/వశుడిగా చేసుకుంది—ఆయన సర్వార్థదాత, స్థాణువు (అచలుడు), కేవలం స్వస్వరూపంలోనే నిలిచినవాడు।
Verse 40
यदा जितस्तया देव्या तपसा वृषभध्वजः । समाधेश्चलितो भूत्वा यत्र सा पार्वती स्थिता
దేవి తపస్సుతో వృషభధ్వజుడైన మహాదేవుడు వశమయ్యెను; అప్పుడు సమాధి నుండి చలించి, పార్వతి ఉన్న చోటికి వెళ్లెను।
Verse 41
जगाम त्वरितेनैव देवदेवः पिनाकधृक् । तत्रापश्यत्स्थितां देवीं सखीभिः परिवारिताम्
దేవదేవుడైన పినాకధారి వేగంగా అక్కడికి వెళ్లెను; అక్కడ సఖులతో చుట్టుముట్టబడి నిలిచిన దేవిని చూచెను।
Verse 42
वेदिकोपरि विन्यस्तां यथैव शशिनः कलाम् । स देवस्तां निरीक्ष्याथ बटुर्भूत्वाथ तत्क्षणात्
వేదికపై చంద్రకళ వలె ఉంచబడిన ఆమెను దేవుడు చూచి; ఆ క్షణమే బటువు (యువ తపస్వి) రూపం ధరించి ఆమెను పరిశీలించెను।
Verse 43
ब्रह्मचारिस्वरूपेण महेशो भगवान्भवः । सखीनां मध्यमाश्रित्य ह्युवाच बटुरूपवान् । किमर्थमालिमध्यस्था तन्वी सर्वांगसुन्दरी
భగవాన్ భవుడైన మహేశుడు బ్రహ్మచారి రూపం ధరించి సఖుల మధ్య నిలిచి బటు రూపంలో పలికెను—“ఓ సన్నని దేహముగల సర్వాంగసుందరీ! సఖుల మధ్య నీవెందుకు నిలిచియున్నావు?”
Verse 44
केयं कस्य कुतो याता किमर्थं तप्यते तपः । सर्वं मे कथ्यतां सख्यो याथा तथ्येन संप्रति
“ఈమె ఎవరు? ఎవరిది? ఎక్కడి నుండి వచ్చింది? ఏ కారణంతో తపస్సు చేస్తోంది? ఓ సఖులారా, ఇప్పుడే నిజముగా అన్నీ నాకు చెప్పండి।”
Verse 45
तदोवाच जया रुद्रं तपसः कारणं परम्
అప్పుడు జయ రుద్రునితో పలికి, తన తపస్సుకు పరమ కారణాన్ని నివేదించింది।
Verse 46
हिमाद्रेर्दुहितेयं वै तपसा रुद्रमीश्वरम् । प्राप्तुकामा पतित्वन सेय मत्रोपविश्य च
ఈమె నిజంగా హిమాద్రి కుమార్తె; రుద్రేశ్వరుని భర్తగా పొందాలని కోరుకొని ఇక్కడ కూర్చొని తపస్సు చేస్తోంది।
Verse 47
तपस्तताप सुमहत्सर्वेषां दुरतिक्रमम् । बटो जानीहि मे वाक्यं नान्यथा मम भाषितम्
ఆమె అత్యంత మహత్తరమైన తపస్సు చేసింది; అది అందరికీ దాటలేనిది. ఓ బటూ, నా మాట తెలుసుకో—నా పలుకు అసత్యం కాదు.
Verse 48
तच्छत्वा वचनं तस्याः प्रहस्येदमुवाच ह । श्रृण्वतीनां सखीनां वै महेशो बटुरूपवान्
ఆమె మాటలు విని, బటు రూపంలో ఉన్న మహేశుడు నవ్వి, సఖులు వింటుండగా ఇలా పలికాడు।
Verse 49
मूढेयं पार्वती सख्यो न जानाति हिताहितम् । किमर्थं च तपः कार्यं रुद्रपाप्त्यर्थमेव च
ఓ సఖులారా, ఈ పార్వతి మోహితురాలు; హితాహితాలను ఆమె గ్రహించదు. తపస్సు ఎందుకు చేయాలి—కేవలం రుద్రప్రాప్తికోసమేనా?
Verse 50
सोऽमंगलः कपाली च श्मशानालय एव च । अशिवः शिवशब्देन भण्यते च वृथाथ वै
అతడు అమంగళుడు, కపాలధారి, శ్మశానవాసి. ‘అశివుడు’ అయినవాడిని వ్యర్థంగా ‘శివ’ అనే నామంతో పిలుస్తారు.
Verse 51
अनया हि वृतो रुद्रो यदा सख्यः समेष्यति । तदेयमशुभा तन्वी भविष्यति न संशयः
ఓ సఖులారా! ఆమె రుద్రుణ్ని ఎంచుకొని అతడు ఆమెతో కలిసివచ్చినప్పుడు, ఈ సన్నని కన్య నిశ్చయంగా దురదృష్టవతిగా మారుతుంది—సందేహం లేదు.
Verse 52
यो दक्षशापाद्विकृतो यज्ञबाह्योऽभवद्विटा । ये ह्यंगभूताः शर्वस्य सर्पा ह्यासन्महाविषाः
ఓ సుందరీ! దక్షశాపం వల్ల వికృతుడై యజ్ఞం నుండి బహిష్కృతుడైనవాడు. శర్వుని అంగాలంకారాలు సర్పాలే—అవి ఘోరమైన మహావిషధరాలు.
Verse 53
शवभस्मान्वितो रुद्रः कृत्तिवासा ह्यमंगलः । पिशाचैः प्रमथैर्भूतैरावृतो हि निरंतरम्
రుద్రుడు శవభస్మంతో లిప్తుడై, చర్మవస్త్రధారిగా, అమంగళుడని చెప్పబడతాడు; పిశాచ, ప్రమథ, భూతగణాలు అతడిని నిరంతరం చుట్టుముట్టి ఉంటాయి.
Verse 54
तेन रुद्रेण किं कार्यमनया सुकुमारया । निवार्यतां सखीभिश्च मर्तुकामा पिशाचवत्
ఆ రుద్రునితో ఈ సుకుమారి కి ఏమి పని? సఖులు ఆమెను ఆపాలి; ఆమె పిశాచుల వైపు పరుగెత్తేలా, మరణాన్ని కోరుతున్నట్టుంది.
Verse 55
इंद्रं हित्वा मनोज्ञं च यमं चैव महाप्रभम् । नैरृतं च विशालाक्षं वरुणं च अपां पतिम्
మనోజ్ఞుడైన ఇంద్రుని విడిచి, మహాప్రభువైన యముని కూడా, విశాలాక్షుడైన నైరృతుని కూడా, జలాధిపతి వరుణుని కూడా—
Verse 56
कुबेरं पवनं चैव तथैव च विभावसुम् । एवमादीनि वाक्यानि उवाच परमेश्वरः । सखीनां श्रृण्वतीनां च यत्र सा तपसि स्थिता
కుబేరుని, పవనుని (వాయువు) అలాగే విభావసుని (అగ్ని) కూడా. ఇలాంటి మాటలను పరమేశ్వరుడు పలికెను—ఆమె తపస్సులో నిలిచిన చోట ఆమె సఖులు వినుచుండిరి.
Verse 57
इत्याकर्ण्य वचस्तस्य रुद्रस्य बटुरूपिणः । चुकोप च शिवा साध्वी महेशं बटुरूपिणम्
బటురూపం ధరించిన రుద్రుని మాటలు విని, సాధ్వి శివ బటురూప మహేశునిపై కోపించింది.
Verse 58
जये त्वं विजये साध्वि प्रम्लोचेऽप्यथ सुन्दरि । सुलोचने महाभागे समीचीनं कृतं हि मे
“జయా, విజయా—ఓ సాధ్వీ; నీవు కూడా ప్రమ్లోచా—ఓ సుందరీ; సులోచనా—ఓ మహాభాగ్యవతీ; నేను చేసినది నిజంగా సముచితమే.”
Verse 59
किमेतस्य बटोः कार्यं भवतीनामिहाधुना । बटुस्वरूपमास्थाय आगतो देवनिंदकः
“ఇప్పుడు ఇక్కడ మీ మధ్య ఈ బటువుకు ఏ పని? బటురూపం ధరించి దేవనిందకుడు వచ్చాడు.”
Verse 60
अयं विसृज्यतां सख्यः किमनेन प्रयोजनम् । बटुस्वरूपिणं रुद्रं कुपिता सा ततोऽब्रवीत्
“సఖులారా, ఇతనిని పంపివేయండి—ఇతనితో ఏమి ప్రయోజనం?” అని కోపించిన ఆమె బటు-రూపధారి రుద్రునితో అంది।
Verse 61
बटो गच्छाशु त्वरितो न स्थेयं च त्वयाऽधुना । किमनेन प्रलापेन तव नास्ति प्रयोजनम्
“ఓ బటూ, త్వరగా వెళ్లిపో; ఇప్పుడు ఇక్కడ నిలవకూడదు. ఈ పలుకుబడితో ఏమి ప్రయోజనం? ఇక్కడ నీకు పని లేదు.”
Verse 62
बटुर्निर्भर्त्सितस्तत्र तया चैवं तदा पुनः । प्रहस्य वै स्थिरो भूत्वा पुनर्वाक्यमथाब्रवीत्
ఆమె అక్కడ అలా దూషించినా బటుడు మళ్లీ నవ్వి, స్థిరంగా నిలిచి, మరల ఈ మాటలు పలికాడు.
Verse 63
शनैः शनैरवितथं विजयां प्रति सत्वरम् । कस्मात्कोपस्तयातन्वि कृतः केनैव हेतुना
“నెమ్మదిగా అయినా తప్పక విజయము సిద్ధిస్తుంది. ఓ సన్నని దేహముగలదానా, నీవెందుకు కోపించావు? ఏ కారణంతో ఈ కోపం వచ్చింది?”
Verse 64
सर्वेषामपि तद्वाच्यं वचनं सूक्तमेव यत् । यथोक्तेन च वाक्येन कस्मात्तन्वी प्रकोपिता
“ఆ మాట అందరి ముందూ చెప్పదగినదే, ఎందుకంటే అది నిజంగా సుక్తి. అయితే ఓ తన్వీ, యథాతథంగా పలికిన మాటలకే నీవెందుకు కోపించావు?”
Verse 65
यः शंभुरुच्यते लोके भिक्षुको भिक्षुकप्रियः । यदि मे ह्यनृतं प्रोक्तं तदा कोप इहोचितः
లోకంలో భిక్షుకుడిగా, భిక్షుకులకు ప్రియుడిగా ప్రసిద్ధుడైన శంభువు—నేను అసత్యం పలికితే, ఇక్కడ కోపము కలగుట నిశ్చయంగా యుక్తమే।
Verse 66
इयं तावत्सुरूपा च विरूपोऽसौ सदाशिवः । विशालाक्षी त्वियं बाला विरूपाक्षो भवस्तथा
ఈమె నిజంగా సురూపిణి; ఆ సదాశివుడు మాత్రం విచిత్రరూపుడు. ఈ బాలిక విశాలాక్షి; భవుడు కూడా విరూపాక్షుడే.
Verse 67
एवंभूतेन रुद्रेण मोहितेयं कथं भवेत् । सभाग्यो हि पतिः स्त्रीणां सदा भाव्यो रतिप्रियः
ఇలాంటి రుద్రునిపై ఈమె ఎలా మోహితురాలవుతుంది? స్త్రీలకు భర్త అనగా భాగ్యవంతుడు, సదా ప్రియుడు, రతిప్రియుడై వాంఛనీయుడై ఉండాలి.
Verse 68
इयं कथं मोहितास्ति निर्गुणेन युगात्मिका । न श्रुतो न च विज्ञातो न दृष्टः केन वा शिवः
యుగాత్మిక అయిన ఈమె నిర్గుణుడైనవానిచే ఎలా మోహితురాలైంది? శివుడు ఎవరికీ వినబడలేదు, సరిగా తెలిసినవాడు కాదు, ఎవరికీ దర్శనమూ కాలేదు.
Verse 69
सकामानां च भूतानां दुर्लभो हि सदाशिवः । तपसा परमेणैव गर्वितेयं सुमध्यमा
కామనలతో ఉన్న జీవులకు సదాశివుడు నిజంగా దుర్లభుడు. ఈ సుమధ్యమా పరమ తపస్సు వలననే గర్వితురాలైంది.
Verse 70
निःस्तंभो हि सदा स्थाणुः कथं प्राप्स्यति तं पतिम् । मयोक्तं किं विशालाक्षि कस्मान्मे रुषिताऽधुना
స్థాణువు సదా ఆధారరహితుడు; ఆమె ఆయనను భర్తగా ఎలా పొందగలదు? ఓ విశాలాక్షీ, నేను ఏమి అన్నాను అని నీవు ఇప్పుడు నాపై కోపించితివి?
Verse 71
यावद्रोषो भवेन्नॄणां नारीणां च विशेषतः । तेन रोषेण तत्सर्वं भस्मीभूतं भविष्यति
మనుష్యులలో—ప్రత్యేకించి స్త్రీలలో—కోపం ఉన్నంతవరకు, ఆ కోపమే ఇవన్నీ భస్మం చేస్తుంది.
Verse 72
सुकृतं चोर्जितं तन्वि सत्यमेवोदितं सति । कामः क्रोधश्च लोभश्च दंभो मात्सर्यमेव च
ఓ సన్నని దేహముగలదానా, ఓ సతీ, నేను చెప్పింది నిస్సందేహంగా సత్యమే—కష్టార్జిత పుణ్యమూ కామం, క్రోధం, లోభం, దంభం, మాత్సర్యం వలన దెబ్బతింటుంది.
Verse 73
च प्रपंचश्चतेन सर्वं विनश्यति । तस्मात्तपस्विभिर्युक्तं कामक्रोधादिवर्जनम्
ఇవే సమస్త ప్రపంచాన్ని నాశనం చేస్తాయి; అందుచేత తపస్వులు కామక్రోధాదులను వర్జించుట యుక్తం.
Verse 74
यदीश्वरो हृदि मध्ये विभाव्यो मनीषिभिः सर्वदा ज्ञप्तिमात्रः । तदा सर्वैर्मुनिवृत्त्या विभाव्यस्तपस्विभिर्नान्यथा चिंतनीयः
యది ఈశ్వరుని హృదయమధ్యంలో జ్ఞానులు సదా కేవలం శుద్ధ చైతన్యమాత్రంగా ధ్యానిస్తారో, అప్పుడు తపస్వులు కూడా మునివృత్తితో ఆయననే ధ్యానించాలి; వేరే విధంగా ఆలోచించరాదు.
Verse 75
एतच्छ्रुत्वा वचनं तस्य शंभोस्तदाब्रवीद्विजया तं च सर्वम् । गच्छात्र किंचित्तव नास्ति कार्यं न वक्तव्यं वचनं बालिशान्यत्
శంభువు మాటలు విని విజయా అతనికి పూర్తిగా ఇలా పలికింది— “ఇక్కడి నుంచి వెళ్లిపో; నీకు ఇక్కడ ఏ పని లేదు. ఇకపై బాలిషమైన మాటలు పలకవద్దు।”
Verse 76
एवं विवदमानं तं बटुरूपं सदाशिवम् । विसर्जयामास तदा विजया वाक्यकोविदा
ఇలా వాదిస్తూ ఉన్న బటురూప సదాశివుని వాక్చాతుర్యమున్న విజయా అప్పుడు పంపివేసింది।
Verse 77
तिरोधानं गतः सद्यो महेशो गिरिजां प्रति । अलक्ष्यमाणः सर्वासां सखीनां परमेश्वरः
క్షణమాత్రంలో మహేశుడు గిరిజ వైపు తిరిగి అంతర్ధానమయ్యాడు; పరమేశ్వరుడు ఆమె సఖులందరికీ అగోచరుడయ్యాడు।
Verse 78
प्रादुर्बभूव सहसा निजरूपधरस्तदा । यदा ध्यानस्थिता देवी निजध्यानपरा सती
దేవి సతి తన అంతర్ధ్యానంలో పూర్తిగా లీనమై ధ్యానస్థితిలో ఉన్నప్పుడు, ఆయన అకస్మాత్తుగా తన నిజరూపంతో ప్రత్యక్షమయ్యాడు।
Verse 79
तदा हृदिस्थो देवेशो बहिर्हृष्टिचरोभवत् । नेत्रे उन्मील्य सा साध्वी गिरिजायतलोचना । अपश्यद्देवदेवेशं सर्वलोकमहेश्वरम्
అప్పుడు హృదయంలో నివసించిన దేవేశుడు బాహ్యంగా ప్రత్యక్షమయ్యాడు. కళ్లను తెరిచి ఆ సాధ్వి—విశాలనేత్ర గిరిజ—దేవదేవేశుడైన, సర్వలోక మహేశ్వరుని దర్శించింది।
Verse 80
द्विभुजं चैकवक्त्रं कृत्तिवाससमद्भुतम् । कपर्दं चंद्ररेखांकं निवीतं गजचर्मणा
ఆయన అద్భుతస్వరూపుడు—ద్విభుజుడు, ఏకవక్త్రుడు, కృత్తివాసము ధరించినవాడు; జటాధారి, శిరస్సుపై చంద్రరేఖాంకితుడు, గజచర్మముతో నివీతుడై ఉన్నాడు।
Verse 81
कर्णस्थौ हि महानागौ कंबलाश्वतरौ तदा । वासुकिः सर्पराजश्च कृताहारो महाद्युति
అప్పుడు ఆయన కర్ణస్థానాలలో రెండు మహానాగాలు—కంబల, అశ్వతర—ఉన్నవి; అలాగే సర్పరాజు వాసుకి కూడా కృతాహారుడు (పుష్టుడు), మహాద్యుతితో (దీప్తితో) ఆయనను అలంకరించెను।
Verse 82
वलयानि महार्हाणि तदा सर्पमयानि च । कृतानि तेन रुद्रेण तथा शोभाकराणि च
అప్పుడు విలువైన వలయాలు కూడా ఉండెను—అవి సర్పమయంగా నిర్మితమైనవి; ఆ రుద్రుడే వాటిని తయారు చేసెను, అవి కూడా శోభను ప్రసాదించెను।
Verse 83
एवंभूतस्तदा शंभुः पार्वतीं प्रति चाग्रतः । उवाच त्वरया युक्तो वरं वरय भामिनि
అటువంటి స్థితిలో శంభువు ముందర నిలిచిన పార్వతిని ఉద్దేశించి పలికెను; త్వరతో ప్రేరితుడై—“ఓ భామిని, వరం కోరుకో; నీకు ఇష్టమైనదాన్ని ఎంచుకో” అని అన్నాడు।
Verse 84
व्रीडया परया युक्ता साध्वी प्रोवाच शंकरम् । त्वं नाथो मम देवेश त्वया किं विस्मृतं पुरा
అత్యంత లజ్జతో కూడిన సాధ్వి శంకరునితో పలికెను—“ఓ దేవేశా! నీవే నా నాథుడు; మరి పూర్వం జరిగినది నీకు ఏమి మరచిపోయింది?”
Verse 85
दक्षयज्ञविनाशं च यदर्थं कृतवान्प्रभो । स त्वं साहं समुत्पन्ना मेनायां कार्यसिद्धये
ప్రభో! మీరు పూర్వం దక్షయజ్ఞవినాశం చేసిన ఆ దివ్య ఉద్దేశ్యసిద్ధికోసమే నేను మేనాగర్భంలో పునర్జన్మించాను; మీరు కూడా ఇక్కడే ఉన్నారు।
Verse 86
देवानां देवदेवेश तारकस्य वधं प्रति । भवतो हि मया देव भविष्यति कुमारकः
దేవదేవేశ్వరా! దేవతల హితార్థం, తారకవధార్థం కోసం, దేవా, మీతో నా సంయోగం వల్ల నిశ్చయంగా ఒక కుమారుడు జన్మిస్తాడు।
Verse 87
तस्मात्त्वया हि कर्तव्यं मम वाक्यं महेश्वर । गंतव्यं हिमवत्पार्श्व नात्र कार्या विचारणा
కాబట్టి, మహేశ్వరా! నా మాటను మీరు తప్పక చేయాలి; హిమవంతుని సమీపానికి వెళ్లాలి—ఇందులో ఆలోచన అవసరం లేదు।
Verse 88
याचस्व मां महादेव ऋषिभिः परिवारितः । करिष्यति न संदेहस्तव वाक्यं च मे पिता
మహాదేవా! ఋషులతో పరివృతుడై నన్ను వరించండి; సందేహం లేదు—నా తండ్రి మీ వాక్యాన్ని నెరవేర్చుతాడు, మీ మాటకు గౌరవం ఇస్తాడు।
Verse 89
दक्षकन्या पुराहं वै पित्रा दत्ता यदा तव । यथोक्तविधिना तत्र विवाहो न कृतस्त्वया
పూర్వం నేను దక్షుని కుమార్తెగా ఉన్నప్పుడు, తండ్రి నన్ను మీకు ఇచ్చిన వేళ, మీరు అక్కడ శాస్త్రోక్త విధానంతో వివాహం చేయలేదు।
Verse 90
न ग्रहाः पूजितास्तेन दक्षेण च महात्मना । ग्रहाणां विषयत्वेन सच्छिद्रोऽयं महानभूत्
మహాత్ముడైన దక్షుడు గ్రహాలను పూజించలేదు. గ్రహాలను విషయంగా చేసి నిర్లక్ష్యం చేసినందున ఈ మహత్తర కార్యం లోపముతో, చీలిక ఉన్నట్లుగా అయింది.
Verse 91
तस्माद्यथोक्तविधिना कर्तुमर्हसि सुव्रत । विवाहं स्वं महाभाग देवानां कार्यसिद्धये
కాబట్టి, ఓ సువ్రతా, ఓ మహాభాగుడా, దేవతల కార్యసిద్ధి కోసం శాస్త్రోక్త విధానముతో నీ వివాహాన్ని నిర్వహించవలసినది.
Verse 92
तदोवाच महाबाहो गिरिजां प्रहसन्निव । स्वभावेनैव तत्सर्वं जंगमाजंगमं महत् । जातं त्वया मोहितं च त्रिगुणैः परिवेष्टितम्
అప్పుడు మహాబాహు ప్రభువు గిరిజతో చిరునవ్వుతో అన్నాడు— ‘నీ స్వభావముచేతనే ఈ విశాల జగత్తు, చరాచరములు, ఉద్భవించాయి; ఇది త్రిగుణాలతో ఆవరించబడి మోహితమై ఉంది.’
Verse 93
अहंकारात्समुत्पन्नं महत्तत्त्वं च पार्वति । महत्तत्त्वात्तमो जातं तमसा वेष्टितं नभः
హే పార్వతీ! అహంకారమునుండి మహత్తత్త్వం ఉద్భవిస్తుంది. మహత్తత్త్వమునుండి తమస్సు జన్మిస్తుంది; ఆ తమస్సుతో ఆకాశం ఆవరించబడుతుంది.
Verse 94
भसो वायुरुत्पन्नो वायोरग्निरजायत । अग्नेरापः समुत्पन्ना अद्भ्यो जाता मही तदा
ఆ ఆధారస్థితి నుండి వాయువు ఉద్భవించింది; వాయువునుండి అగ్ని జన్మించింది. అగ్నినుండి జలాలు పుట్టాయి; జలాలనుండి అప్పుడు భూమి ఉద్భవించింది.
Verse 95
मह्यादिकानि स्थास्नूनि चराणि च वरानने । दृश्यंयत्सर्वमेवैतन्नश्वरं विद्धि मानिनि
హే వరాననే! భూమి మొదలైన స్థావరములు, జంగమములు—కనిపించునది యావత్తు, హే మానిని—అది అంతయు నశ్వరమేనని తెలుసుకొనుము.
Verse 96
एकोऽनेकत्वमापन्नो निर्गुणो हि गुणावृतः । स्वज्योतिर्भाति यो नित्यं परज्योत्स्नान्वितोऽभवत् । स्वतंत्रः परतंत्रश्च त्वया देवि महत्कृतम्
ఒకటే అనేకత్వముగా ప్రత్యక్షమైంది; నిర్గుణుడు గుణావరణముతో కప్పబడినట్లయ్యాడు. నిత్యం స్వజ్యోతితో ప్రకాశించువాడు పరజ్యోత్స్నతో కూడినవాడయ్యాడు. స్వతంత్రుడు పరతంత్రుడయ్యాడు—హే దేవి, ఈ మహత్తర పరివర్తనము నీవే చేసితివి.
Verse 97
मायामयं कृतमिदं च जगत्समग्रं सर्वात्मना अवधृतं परया च बुद्ध्या । सर्वात्मभिः सुकृतिभिः परमार्थभावैः संसक्तिरिंद्रियगणैः परिवेष्टितं च
ఈ సమస్త జగత్తు మాయామయముగా నిర్మింపబడింది; పరమాత్మచేతను పరాబుద్ధిచేతను ధారింపబడింది. పరమార్థభావమున నిలిచిన సుకృతులైనవారికూడా ఇంద్రియగణములచే చుట్టుముట్టబడి ఆసక్తిలో చిక్కిపోతారు.
Verse 98
के ग्रहाः के उडुगणाः के बाध्यंते त्वया कृताः । विमुक्तं चाधुना देवि शर्वार्थं वरवर्णिनि
ఏ గ్రహములు, ఏ నక్షత్రగణములు, ఏ జీవులు నీచేత కృతమైన బంధనములో బద్ధులయ్యారు? మరియు హే దేవి, హే వరవర్ణిని—శర్వుని కార్యార్థముగా ఇప్పుడు ఏమి విముక్తమైంది?
Verse 99
गुणकार्यप्रसंगेन आवां प्रादुर्भवः कृतः । त्वं हि वै प्रकृतिः सूक्ष्मा रजःसत्त्वतमोमयी
గుణములూ వాటి కార్యప్రసంగముచేత మా ప్రాదుర్భావము కలిగింది. నీవే నిజముగా సూక్ష్మ ప్రకృతి—రజస్సు, సత్త్వము, తమస్సుతో నిర్మితమై ఉన్నది.
Verse 100
व्यापारदक्षा सततमहं चैव सुमध्यमे । हिमालयं न गच्छामि न याचामि कथंचन
హే సుమధ్యమే! నేను నిత్యం కార్యనిపుణుడను; హిమాలయానికి వెళ్లను, ఏ విధంగానూ యాచించను।
Verse 101
देहीति वचनात्सद्यः पुरुषो याति लाघवम् । इत्थं ज्ञात्वा च भो देवि किमस्माकं वदस्व वै
‘ఇవ్వు’ అనే మాట మాత్రంతోనే మనిషి వెంటనే భారముతగ్గి తేలికపడతాడు. ఇది తెలిసి, హే దేవీ, మేము ఏమి చేయాలో చెప్పుము.
Verse 102
कार्यं त्वदाज्ञया भद्रे तत्सर्वं वक्तुमर्हसि । तेनोक्तात्र तदा साध्वी उवाच कमलेक्षणा
హే భద్రే! నీ ఆజ్ఞతో చేయవలసిన కార్యమంతా దయచేసి చెప్పుము. అలా పలికినపుడు అక్కడ సాధ్వీ కమలనయనా దేవి పలికింది.
Verse 103
त्वमात्मा प्रकृतिश्चाहं नात्र कार्या विचारणा । तथापि शंभो कर्तव्यं मम चोद्वहनं महत्
నీవు పరమాత్మవు, నేను ప్రకృతిని; ఇందులో విచారణ అవసరం లేదు. అయినా, హే శంభో, నా మహోద్వాహనం—వివాహగ్రహణం—నీవు చేయవలెను.
Verse 104
देहो ह्यविद्ययाक्षिप्तो विदेहो हि भवान्परः । तथाप्येवं महादेव शरीरावरणं कुरु
ఈ దేహం అవిద్య వల్లనే ధరించబడింది; నీవు పరాత్పరుడు, విదేహుడు. అయినా, హే మహాదేవా, శరీరావరణాన్ని ధరించుము.
Verse 105
प्रपंचरचनां शंभो कुरु वाक्यान्मम प्रभो । याचस्व मां महादेव सौभाग्यं चैव देहि मे
హే శంభో, హే ప్రభూ! నా వాక్యాల ప్రకారం ఈ జగత్తు వ్యవస్థను నిర్మించుము. హే మహాదేవా, నన్ను పాణిగ్రహణార్థం యాచించి, నాకు వైవాహిక సౌభాగ్యాన్ని ప్రసాదించుము.
Verse 106
इत्येवमुक्तः स तया महात्मा महेश्वरो लोकविडंबनाय । तथेति मत्वा प्रहसञ्जगाम स्वमालयं देववरैः सुपूजितः
ఆమె ఇలా పలికినప్పుడు, లోకానికి దివ్యలీలను ప్రదర్శించుటకై మహాత్ముడైన మహేశ్వరుడు ‘తథాస్తు’ అని అంగీకరించాడు. దేవశ్రేష్ఠులచే సుపూజితుడై, చిరునవ్వుతో తన ధామానికి వెళ్లిపోయాడు.
Verse 107
एतस्मिन्नंतरे तत्र हिमवान्गिरिभिः सह । मेनया भार्यया सार्द्धमाजगाम त्वरान्वितः
అదే సమయంలో, హిమవాన్ పర్వతాలతో కూడి, తన భార్య మేనాతో కలిసి, త్వరగా అక్కడికి వచ్చాడు.
Verse 108
पार्वतीदर्शनार्थं च सुतैश्च परिवारितः । तेन दृष्टा महादेवी सखीभिः परिवारिता
పార్వతీ దర్శనార్థం, తన కుమారులతో పరివృతుడై, అతడు సఖులతో పరివృతమైన మహాదేవిని దర్శించాడు.
Verse 109
पार्वत्या च तदा दृष्टो हिमवान्गिरिभिः सह । अभ्युत्थानपरा साध्वी प्रणम्य शिरसा तदा । पितरौ च तदा भ्रातॄन्बंधूंश्चैव च सर्वशः
అప్పుడు పార్వతి పర్వతాలతో కూడిన హిమవానును చూచింది. సద్గుణసంపన్న దేవి గౌరవంతో లేచి, ఆ సమయంలో శిరస్సు వంచి నమస్కరించింది—తల్లిదండ్రులకు, అన్నదమ్ములకు, సమస్త బంధువులకు యథావిధిగా వందనం చేసింది.
Verse 110
स्वमंकमारोप्य महायशास्तदा सुतां परिष्वज्य च बाष्पपूरितः । उवाच वाक्यं मधुरं हिमालयः किं वै कृतं साध्वि यथा तथेन
అప్పుడు మహాయశస్సుగల హిమాలయుడు తన కుమార్తెను ఒడిలో కూర్చోబెట్టి ఆలింగనం చేసెను; కన్నులు కన్నీళ్లతో నిండెను. మధురవాక్యములతో పలికెను— “సాధ్వీ, ఏమి జరిగింది? ఎందుకు ఇట్లు అయింది?”
Verse 111
तत्कथ्यतां महाभागे सर्वं शुश्रूषतां हि नः । तच्छ्रुत्वा मधुरं वाक्यमुवाच पितरं प्रति
“మహాభాగే, సమస్తమును చెప్పుము; మేము వినుటకు ఉత్సుకులము.” తండ్రి పలికిన ఈ మధురవాక్యములు విని ఆమె ఆయనకు ప్రత్యుత్తరం చెప్పెను.
Verse 112
तपसा परमेणैव प्रार्थितो मदनांतकः । शांतं च मे महात्कार्यं सर्वेषामपि दुर्ल्लभम्
“పరమ తపస్సుతోనే నేను మదనాంతకుని ప్రార్థించితిని. నా మహత్తర కార్యము—సర్వులకు దుర్లభమైనది—శాంతిగా సిద్ధి పొందెను.”
Verse 113
तत्र तुष्टो महादेवो वरणार्थं समागतः । स मयोक्तस्तदा शंभुर्ममषाणिग्रहः कथम्
“అక్కడ సంతోషించిన మహాదేవుడు వరణార్థముగా వచ్చెను. అప్పుడు నేను శంభువుతో పలికితిని— ‘నా పాణిగ్రహణము ఎలా జరుగును?’”
Verse 114
क्रियते च तदा शंभो मम पित्रा विनाधुना । यतागतेन मार्गेण गतोऽसौ त्रिपुरांतकः
“ఇప్పుడు, ఓ శంభూ, నీవు లేకుండానే నా తండ్రి క్రియను నిర్వహించుచున్నాడు. త్రిపురాంతకుడు వచ్చిన మార్గమునే వెళ్లిపోయెను.”
Verse 115
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा अवाप परमां मुदम् । बंधुभिः सह धर्मात्मा उवाच स्वसुतां पुनः
ఆమె మాటలు విని ధర్మాత్ముడు పరమానందంతో నిండిపోయెను. బంధువులతో కలిసి అతడు మళ్లీ తన కుమార్తెతో పలికెను.
Verse 116
स्वगृहं चाद्य गच्छामो वयं सर्वे च भूधराः । अनया राधितो देवः पिनाकी वृषभध्वजः
“ఈ రోజు మనమందరం, భూధరులమై, మన స్వగృహాలకు వెళ్లుదాం. ఈమె వల్ల పినాకధారి, వృషభధ్వజుడైన దేవుడు సంతోషించెను.”
Verse 117
इत्यूचुस्ते सुराः सर्वे हिमालयपुरोगमाः । पार्वतीसहिताः सर्वे तुष्टुर्वाग्भिरादृताः
ఇట్లు చెప్పి, హిమాలయుడు ముందుండగా ఆ దేవతలందరూ పార్వతితో కలిసి భక్తి-గౌరవ వాక్యాలతో (ప్రభువును) స్తుతించిరి.
Verse 118
तां स्तूयमानां च तदा हिमालयो ह्यारोप्य चांसं वरवर्णिनीं च । सर्वेथ शैलाः परिवार्य चोत्सुकाः समानयामासुरथ स्वमालयम्
ఆమెను స్తుతిస్తున్న వేళ హిమాలయుడు ఆ సుందరవర్ణినిని తన భుజంపై ఎత్తుకొనెను. చుట్టూ ఉత్సుకులైన పర్వతాలన్నీ ఆమెను తమ నివాసానికి తీసికొనిపోయిరి.
Verse 119
देवदुंदुभयो नेदुः शंखतूर्याण्यनेकशः । वादित्राणि बहून्येव वाद्यमानानि सर्वशः
దేవదుందుభులు మ్రోగెను; శంఖాలు, తూర్యాలు అనేకసార్లు ధ్వనించెను. అనేక వాద్యాలు సర్వత్రా మ్రోగుచుండెను.
Verse 120
पुष्पर्षेण महता तेनानीता गृहं प्रति
మహా పుష్పవర్షంతో ఆమెను గృహమునకు వైభవంగా తోడ్కొని వెళ్లిరి।
Verse 121
सा पूज्यमाना बहुभिस्तदानीं महाविभूत्युल्लसिता तपस्विनी । तथैव देवैः सह चारणैश्च महर्षिभिः सिद्धगणैश्च सर्वशः
అప్పుడు ఆ తపస్వినీ కన్య మహావిభూతితో ప్రకాశిస్తూ అనేకులచే పూజింపబడెను—దేవులు, చారణులు, మహర్షులు మరియు సర్వదిక్కుల సిద్ధగణములతో కూడ।
Verse 122
पूज्यमाना तदा देवी उवाच कमलासनम् । देवानृषीन्पितॄन्यक्षानन्यान्सर्वान्समागतान्
పూజింపబడుచుండగా దేవి అప్పుడు కమలాసన బ్రహ్మను, అలాగే సమాగతమైన దేవులు, ఋషులు, పితృలు, యక్షులు మరియు ఇతరులందరినీ ఉద్దేశించి పలికెను।
Verse 123
गच्छध्वं सर्व एवैते येन्ये ह्यत्र समागताः । स्वंस्वं स्थानं यताजोषं सेव्यतां परमेश्वरः
ఇక్కడ సమాగతమైన మీ అందరూ ఇప్పుడు వెళ్లుడి. మీ మీ యథోచిత స్థానములకు వెళ్లి, మీ మీ స్థితికి తగినట్లు పరమేశ్వర శివుని సేవించి ఉపాసించుడి।
Verse 124
एवं तदानीं स्वपितुर्गृहं गता संशोभमाना परमेण वर्चसा । सा पार्वती देववरैः सुपूजिता संचिंतयंती मनसा सदाशिवम्
ఇట్లు ఆ సమయంలో పార్వతి తన తండ్రి గృహమునకు వెళ్లెను, పరమ తేజస్సుతో శోభిల్లుచు. దేవశ్రేష్ఠులచే సుపూజితయై, ఆమె మనసులో సదాశివుని నిరంతరం ధ్యానించెను।