Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 9

Devanagari script

त्वं धाता सर्वलोकानां पिता माता त्वमीश्वरः । कृपया परया युक्तः पाह्यस्मांस्त्वं महेश्वर

Transliteration

tvaṃ dhātā sarvalokānāṃ pitā mātā tvamīśvaraḥ | kṛpayā parayā yuktaḥ pāhyasmāṃstvaṃ maheśvara

Translation

నీవే సమస్త లోకాల ధాతవు; నీవే తండ్రి, నీవే తల్లి—నీవే ఈశ్వరుడు. పరమ కరుణతో యుక్తుడై, ఓ మహేశ్వరా, మమ్మల్ని రక్షించుము।

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• धाता: creator/sustainer
• धाता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सर्व-लोकानाम्: of all worlds
• सर्व-लोकानाम्: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; समासः—कर्मधारय (सर्वे लोकाः)

• पिता: father
• पिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• माता: mother
• माता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• ईश्वरः: Lord
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• कृपया: with compassion
• कृपया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: कृपा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• परया: supreme
• परया: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (कृपया इति विशेषण)

• युक्तः: endowed (with)
• युक्तः: Karta (Subject-complement/कर्तृविशेषण)
• Type: Verb
• Root: युज् (धातु)
• Form: भूतकाले क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पाहि: protect
• पाहि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पा (धातु)
• Form: लोट् (Imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

• अस्मान्: us
• अस्मान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया, बहुवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• महेश्वर: O Maheśvara
• महेश्वर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

Speaker

Brahmā

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Maheśvara (Śiva)

Visual Art Cues

Scene: Brahmā’s voice turns intimate: before the majestic Lord, he confesses dependence—‘You are father and mother’—and pleads for protection, with the assembly softened into quiet reverence.

Characters & Entities

• Maheśvara (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva is the complete refuge—creator and caregiver; devotion is fulfilled as a heartfelt request for protection rooted in compassion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra, as the sacred theater of divine supplication and grace.

What ritualistic prescription is mentioned?

A direct śaraṇāgati-prārthanā (prayer of surrender) is modeled: “pāhi asmān”—seek the Lord’s protection.