Adhyaya 30

Verse 1

स्कंद उवाच । शृण्वगस्त्यमहाभाग स च राजा भगीरथः । आराध्य श्रीमहादेवमुद्दिधीर्षुः पितामहान्

స్కందుడు పలికెను—హే మహాభాగ అగస్త్యా, వినుము. రాజు భగీరథుడు పితృదేవతలను उद्धరించుటకై శ్రీమహాదేవుని ఆరాధించెను.

Verse 2

ब्रह्मशाप विनिर्दग्धान्सर्वान्राजर्षिसत्तमः । महता तपसा भूमिमानिनाय त्रिवर्त्मगाम्

బ్రహ్మశాపముచే దగ్ధులైన వారందరిని రక్షించుటకై ఆ రాజర్షిశ్రేష్ఠుడు మహత్తపస్సుతో త్రివర్త్మగామినీ గంగను భూమికి దింపెను.

Verse 3

त्रयाणामपि लोकानां हिताय महते नृपः । समानैषीत्ततो गंगां यत्रासीन्मणिकर्णिका

మూడు లోకాల మహాహితార్థం రాజు అప్పుడు గంగను మణికర్ణిక ఉన్న స్థలమునకు తీసికొనివచ్చెను.

Verse 4

आनंदकाननं शंभोश्चक्रपुष्करिणी हरेः । परब्रह्मैकसुक्षेत्रं लीलामोक्षसमर्पकम्

ఇది శంభువుని ఆనందకాననం, హరియొక్క చక్రపుష్కరిణీ; పరబ్రహ్ముని ఏకైక సుశ్రేష్ఠ క్షేత్రం—లీలగా మోక్షమును ప్రసాదించును.

Verse 5

प्रापयामास तां गंगां दैलीपिः पुरतश्चरन् । निर्वाणकाशनाद्यत्र काशीति प्रथिता पुरी

ఆమెకు ముందుగా నడుచుచు దైలీపి ఆ గంగను నగరమునకు చేర్చెను—నిర్వాణాన్ని ప్రకాశింపజేయుటవలన ఆ పురి ‘కాశీ’ అని ప్రసిద్ధి పొందింది.

Verse 6

अविमुक्तं महाक्षेत्रं न मुक्तं शंभुना क्वचित । प्रागेव हि मुनेऽनर्घ्यं जात्यं जांबूनदं स्वयम्

ఓ మునీ! అవిముక్తం మహాక్షేత్రం; శంభువు (శివుడు) దానిని ఎప్పుడూ విడువడు. అది స్వయంగా అమూల్యము—శుద్ధ స్వజాత జాంబూనద స్వర్ణంలా.

Verse 7

पुनर्वारितरेणापि हीरेणयदि संगतम् । चक्रपुष्करणीतीर्थं प्रागेव श्रेयसांपदम्

మళ్లీ మళ్లీ శుద్ధి చేసిన వజ్రంతో ఏదైనా కలిసినా, చక్రపుష్కరణీ తీర్థం మొదటినుంచే శుభమూ పరమశ్రేయస్సు నివాసస్థానం.

Verse 8

ततः श्रेष्ठतरं शंभोर्मणिश्रवणभूषणात् । आनंदकानने तस्मिन्नविमुक्ते शिवालये

శంభువు యొక్క మణిమయ కర్ణాభరణం కన్నా కూడా శ్రేష్ఠమైనది—ఆ ఆనందకాననంలో ఉన్న అవిముక్త శివాలయం.

Verse 9

प्रागेव मुक्तिः संसिद्धा गंगासंगात्ततोधिका । यदा प्रभृति सा गंगा मणिकर्ण्यां समागता

అక్కడ మోక్షం ముందే సిద్ధమైంది; గంగాసంగమంతో అది మరింత మహత్తరమైంది—గంగా మణికర్ణీలో చేరిన నాటి నుంచే.

Verse 10

तदाप्रभृति तत्क्षेत्रं दुष्प्रापं त्रिदशैरपि । कृत्वा कर्माण्यनेकानि कल्याणानीतराणि वा

ఆ కాలం నుంచే ఆ క్షేత్రం దేవతలకైనా దుర్లభమైంది—జీవులు ఎన్నెన్నో కర్మలు చేసినా, శుభమైనవో లేక ఇతరమైనవో.

Verse 11

तानि क्षणात्समुत्क्षिप्य काशीसंस्थोऽमृतोभवेत् । तस्यां वेदांतवेद्यस्य निदिध्यासनतो विना

ఆ (కర్మభారాలను) క్షణమాత్రంలోనే విసర్జించి, కాశీలో నివసించువాడు అమరుడగును. అక్కడ వేదాంతవేద్యమైన పరబ్రహ్మపై నిదిధ్యాసనము లేకున్నా (ఈ ఫలము కలుగును).

Verse 12

विना सांख्येन योगेन काश्यां संस्थोऽमृतो भवेत् । कर्मनिर्मूलनवता विना ज्ञानेन कुंभज

సాంఖ్యమూ యోగమూ లేకున్నా కాశీలో నివసించువాడు అమరుడగును. ఓ కుంభజ (అగస్త్యా), కర్మమూలాన్ని నిర్మూలించు జ్ఞానం లేకున్నా (ఈ సిద్ధి కలుగును).

Verse 13

शशिमौलिप्रसादेन काशीसंस्थोऽमृतो भवेत् । यत्नतोऽयत्नतो वापि कालात्त्यक्त्वा कलेवरम्

చంద్రశేఖరుడైన శివుని ప్రసాదముచేత కాశీలో నివసించువాడు అమరుడగును—యత్నంతో గానీ యత్నం లేక గానీ, నియతకాలంలో దేహాన్ని విడిచినా.

Verse 14

तारकस्योपदेशेन काशीसंस्थोऽमृतो भवेत् । अनेकजन्मसंसिद्धैर्बद्धोऽपि प्राकृतैर्गुणैः

తారక (మంత్ర/ఉపదేశ) బోధచేత కాశీలో నివసించువాడు అమరుడగును—అనేక జన్మలతో బలపడిన సహజ గుణములచే బద్ధుడై ఉన్నా కూడా.

Verse 16

देहत्यागोऽत्र वै योगः काश्यां निर्वाणसौख्यकृत् । प्राप्योत्तरवहां काश्यामतिदुष्कृतवानपि

ఇక్కడ నిజంగా ‘యోగం’ అనగా దేహత్యాగమే; కాశీలో అది నిర్వాణసుఖాన్ని కలిగించును. ఉత్తరవాహినీ (గంగా) ప్రవహించే కాశీని చేరినవాడు, అత్యంత దుష్కృతవంతుడైనా (ఉద్ధరింపబడును).

Verse 17

यायात्स्वं हेलया त्यक्त्वा तद्विष्णोः परमं पदम् । यमेंद्राग्निमुखा देवा दृष्ट्वा मुक्तिपथोन्मुखान्

వారు తమ తమ నివాసాలను తృణప్రాయంగా విడిచి విష్ణువు యొక్క పరమపదమునకు వేగంగా చేరబోయిరి. ముక్తిమార్గోన్ముఖులైన జీవులను చూచి యమ, ఇంద్ర, అగ్ని మొదలైన దేవులు అప్రమత్తులయ్యిరి.

Verse 18

सर्वान्सर्वे समालोक्य रक्षां चक्रुः पुरापुरः । असिं महासिरूपां च पाप्यसन्मतिखंडनीम्

అందరూ సమస్తాన్ని పరిశీలించి పట్టణం పట్టణంగా రక్షణను ఏర్పాటు చేసిరి. అలాగే మహాధారారూపమైన ఖడ్గాన్ని స్థాపించిరి; అది పాపమును, కుదృష్టిని ఛేదించునది.

Verse 19

दुष्टप्रवेशं धुन्वानां धुनीं देवा विनिर्ममुः । वरणां च व्यधुस्तत्र क्षेत्रविघ्ननिवारिणीम्

దుష్టుల ప్రవేశాన్ని త్రోసివేసే పవిత్ర ధునీధారను దేవులు నిర్మించిరి. అక్కడే క్షేత్రవిఘ్నాలను నివారించే వరణానదిని కూడా స్థాపించిరి.

Verse 20

दुर्वृत्तसुप्रवृत्तेश्च निवृत्तिकरणीं सुराः । दक्षिणोत्तरदिग्भागे कृत्वाऽसिं वरणां सुराः

దుర్వృత్తులను నివారించి, సుప్రవృత్తులను సత్పథంలో ప్రేరేపించే శక్తిని దేవులు ఏర్పరచిరి. దక్షిణ-ఉత్తర దిక్భాగాలలో అసి మరియు వరణాను స్థాపించిరి.

Verse 21

क्षेत्रस्य मोक्षनिक्षेप रक्षां निर्वृतिमाप्नुयुः । क्षेत्रस्य पश्चाद्दिग्भागे तं देहलिविनायकम्

ఇలా మోక్షనిక్షేపరూపమైన క్షేత్రాన్ని కాపాడి దేవులు తృప్తిని పొందిరి. క్షేత్రపు పశ్చిమ భాగంలో ఆ దేహలీ-వినాయకుని (ద్వారస్థ గణేశుని) స్థాపించిరి.

Verse 22

स्वयं व्यापारयामास रक्षार्थं शशिशेखरः । अनुज्ञातप्रवेशानां विश्वेशेन कृपावता

చంద్రశేఖరుడైన శివుడు స్వయంగా రక్షణకార్యాన్ని చేపట్టెను; కరుణామయుడైన విశ్వేశుడు ప్రవేశానుమతి ఇచ్చినవారు కాపాడబడునట్లు।

Verse 23

ते प्रवेशं प्रयच्छंति नान्येषां हि कदाचन । इत्यर्थे कथयिष्येऽहमितिहासं पुरातनम् । आश्चर्यकारिपरमं काशीभक्तिप्रवर्धनम्

వారు ప్రవేశాన్ని ప్రసాదిస్తారు; ఇతరులకు ఎప్పటికీ కాదు. ఈ భావాన్ని తెలియజేయుటకు నేను ఒక పురాతన ఇతిహాసాన్ని చెప్పుదును—అత్యద్భుతమైనది, కాశీభక్తిని వర్ధింపజేయునది।

Verse 24

स्कंद उवाच । दक्षिणाब्धितटे कश्चित्सेतुबंधसमीपतः । वणिग्धनंजयो नाम मातृभक्तिसमन्वितः

స్కందుడు పలికెను—దక్షిణ సముద్రతీరమున, సేతుబంధ సమీపమున, ధనంజయ అనే ఒక వాణిజ్యుడు నివసించెను; అతడు మాతృభక్తితో సమన్వితుడు।

Verse 25

पुण्यमार्गार्जित धनो धनतोषितमार्गणः । मार्गणस्फारितयशा यशोदातनयार्चकः

అతని ధనం పుణ్యమార్గమున సంపాదితమైనది; తన ధనముతో యాచకులను తృప్తిపరచెను. దానముచేత అతని యశస్సు విస్తరించెను; యశోదానందనుడు (కృష్ణుడు) ఆరాధకుడు।

Verse 26

समुन्नतोपि संपत्त्या विनयानतकंधरः । आकरोपि गुणानां हि गुणिष्वाकारगोपकः

సంపదచేత ఉన్నతుడైనప్పటికీ అతడు వినయముతో శిరస్సు వంచి ఉండెను. గుణాల గనియైనప్పటికీ, గుణవంతుల మధ్య తన విశిష్టతను దాచుకొనెను।

Verse 27

रूपसंपदुदारोपि परदारपराङ्मुखः । ससंपूर्णकलोप्यासीन्निष्कलंकोदयः सदा

అందమైన రూపసంపద, ఉదారమైన ఐశ్వర్యం ఉన్నప్పటికీ అతడు పరస్త్రీ వైపు ఎప్పుడూ ముఖం తిప్పేవాడు. సమస్త కళల్లో నిపుణుడైనా అతని ఆచరణం సదా కలంకరహితంగా ఉండేది.

Verse 28

ससत्यानृतवृत्तिश्च प्रायः सत्यप्रियो मुने । वर्णेतरोप्यभूल्लोके सुवर्णकृतवर्णनः

అతడు సత్యాసత్యాల మధ్య నడిచేవాడైనా, ఓ మునీ, ఎక్కువగా సత్యాన్నే ప్రేమించేవాడు. వర్ణవ్యవస్థకు బయట జన్మించినప్పటికీ లోకంలో ‘సువర్ణకృత’—యశస్సును స్వర్ణంలా చేసే వాడిగా—ప్రఖ్యాతి పొందాడు.

Verse 29

सदाचरणगोप्येष सुखयानचरः कृती । अदरिद्रोपि मेधावी सोभूत्पापदरिद्रधीः

సదాచారపు తెర వెనుక అతని దోషం దాగి ఉండేది; అతడు సుఖంగా సంచరిస్తూ కృతకార్యుడిగా, సమర్థుడిగా ఉండేవాడు. ధనదారిద్ర్యం లేకపోయినా, మేధావి అయినప్పటికీ పాపం వల్ల అతని బుద్ధి దరిద్రమైంది.

Verse 30

तस्यैवं वर्तमानस्य कदाचित्कालपर्ययात् । जननी निधनं प्राप्ता व्याधिताऽतिजरातुरा

అతడు ఇలా జీవిస్తున్న సమయంలో, ఒకసారి కాలపరిణామవశాత్తు అతని జనని వ్యాధిగ్రస్తురాలై, అత్యంత వృద్ధాప్యంతో క్షీణించి మరణాన్ని పొందింది.

Verse 31

तया च यौवनं प्राप्य मेघच्छायातिचंचलम् । प्रावृण्नदीपूरसमं स्वपतिः परिवंचितः

ఆమె యౌవనం పొందిన తరువాత—మేఘఛాయల వలె అతి చంచలంగా, వర్షాకాల నదీప్రవాహంలా ఉప్పొంగుతూ—తన స్వపతినే మోసం చేసింది.

Verse 32

दिन त्रिचतुरस्थायि या नारी प्राप्य यौवनम् । भर्तारं वंचयेन्मोहात्साऽक्षयं नरकं व्रजेत्

మూడు నాలుగు దినాలంత క్షణికమైన యౌవనం పొందిన తరువాత మోహవశాత్ భర్తను మోసం చేసే స్త్రీ అక్షయ నరకానికి పోతుంది.

Verse 33

शीलभंगेन नारीणां भर्ताधर्मपरोपि हि । पतेद्दुःखार्जितात्स्वर्गाच्छीलं रक्ष्यं ततः स्त्रिया

స్త్రీ శీలభంగం వల్ల ఆమె భర్త ధర్మపరుడైనా కష్టార్జిత స్వర్గం నుండి పడిపోతాడు; కాబట్టి స్త్రీ శీలాన్ని కాపాడుకోవాలి.

Verse 34

विष्ठागर्ते च निरये स्वयं पतति दुर्मतिः । आभूतसंप्लवं यावत्ततः स्याद्ग्रामसूकरी

ఆ దుర్మతి స్వయంగా విష్ఠాగర్త నరకంలో పడుతుంది; భూతసంప్లవం (ప్రళయం) వరకు తరువాత గ్రామపు ఆడపంది అవుతుంది.

Verse 35

स्वविष्ठापायिनी चाथ वल्गुली वृक्षलंबिनी । उलूकी वा दिवांधा स्याद्वृक्षकोटरवासिनी

తరువాత ఆమె తన విష్ఠనే తినేవారిగా అవుతుంది; లేదా చెట్లకు వేలాడే గబ్బిలమవుతుంది; లేక పగలు అంధమైన గుడ్లగూబగా చెట్టు కొట్టెల్లో నివసిస్తుంది.

Verse 36

रक्षणीयं महायत्नादिदं सुकृतभाजनम् । वपुः परस्य दुःस्पर्शात्सुखाभासात्मकात्स्त्रिया

ఈ దేహం పుణ్యకర్మలకు పాత్రము; మహా యత్నంతో దీనిని రక్షించాలి—సుఖాభాసమాత్రమైన పరస్త్రీ దుఃస్పర్శం నుండి దూరంగా ఉంచాలి.

Verse 37

अनेनैव शरीरेण भर्तृसाद्विहितेन हि । किं सती न च तस्तंभ भानुमुद्यंतमाज्ञया

భర్తృవేదనచేత క్షీణమైన ఈ శరీరంతోనే ఆ సతీ తన ఆజ్ఞవల్ల ఉదయించే సూర్యునికూడా ఆపలేదా?

Verse 38

अत्रिपत्न्यनसूया किं भर्तृभक्तिप्रभावतः । दधार न त्रयीं गर्भे पतिव्रत परायणा

అత్రి భార్య అనసూయ—పతివ్రతాపరాయణ—భర్తృభక్తి ప్రభావంతో తన గర్భంలో త్రయీ వేదాన్ని ధరించలేదా?

Verse 39

इह कीर्तिश्च विपुला स्वर्गेवासस्तथाऽक्षयः । पातिव्रत्यात्स्त्रिया लभ्यं सखित्वं च श्रिया सह

స్త్రీ పాతివ్రత్యం వల్ల ఈ లోకంలో మహాకీర్తి, స్వర్గంలో అక్షయ నివాసం, అలాగే శ్రీ (లక్ష్మి)తో సఖ్యత కూడా లభిస్తుంది।

Verse 40

सादुर्वृत्त्या परित्यज्य पतिधर्मं सनातनम् । स्वच्छंदचारिणी भूत्वामृतानिरयमुद्ययौ

కానీ ఆమె దుర్వృత్తితో సనాతన పతిధర్మాన్ని విడిచి, స్వేచ్ఛాచారిణిగా మారి, మరణించి నరకానికి చేరింది।

Verse 41

धनंजयोपि च मुने केनचिच्छिवयोगिना । सार्धं तपोदयादित्थं सोऽभवद्धर्मतत्परः

మునివర్యా, ధనంజయుడు కూడా ఒక శివయోగితో సాంగత్యం వల్ల, తపస్సు ఉదయంతో, ఈ విధంగా ధర్మపరాయణుడయ్యాడు।

Verse 42

धनंजयोपि धर्मात्मा मातृभक्तिपरायणः । आदायास्थीन्यथो मातुर्गंगा मार्गस्थितोऽभवत्

ధర్మాత్ముడైన ధనంజయుడు కూడా మాతృభక్తికి పరాయణుడై తల్లి అస్తికలను తీసుకొని గంగామార్గమున బయలుదేరెను।

Verse 43

पंचगव्येन संस्नाप्य ततः पंचामृतेन वै । यक्षकर्दमलेपेन लिप्त्वा पुष्पैः प्रपूज्य च

అతడు (అవశేషాలను) పంచగవ్యంతో స్నాపించి, తదుపరి పంచామృతంతోనూ స్నానమాచరింపజేసి; యక్షకర్దమలేపంతో లేపించి పుష్పాలతో పూజించెను.

Verse 44

आवेष्ट्य नेत्रवस्त्रेण ततः पट्टांबरेण वै । ततः सुरसवस्त्रेण ततो मांजिष्ठवाससा

మొదట సన్నని నేత్రవస్త్రంతో చుట్టి, తరువాత పట్టు అంబరంతో; ఆపై సుగంధ వస్త్రంతో, తదనంతరం మంజిష్ఠారంజిత వస్త్రంతో ఆవరించెను.

Verse 45

नेपालकंबलेनाथ मृदाचाऽथ विशुद्धया । ताम्रसंपुटके कृत्वा मातुरंगान्यहो वणिक्

తదుపరి నేపాల కంబలంతోను, విశుద్ధ మట్టితోను (ఆవరించి) ఆ వణిక్—అహో!—తల్లి అవశేషాలను తామ్రసంపుటములో ఉంచెను.

Verse 46

अस्पृष्टहीनजातिः स शुचिष्मान्स्थंडिलेशयः । आनयञ्ज्वरितोप्यासीन्मध्ये मार्गं धनंजयः

అస్పృశ్యమని చెప్పబడే హీనజాతికి చెందినవాడైనప్పటికీ అతడు శుచిగా ఉండెను, నేలపైనే శయనించెను; జ్వరపీడితుడైనా ధనంజయుడు మార్గమధ్యమున (అవశేషాలను) మోసుకుంటూ పోయెను.

Verse 47

भारवाहः कृतस्तेन कश्चिद्दत्त्वोचितां भृतिम् । किं बहूक्तेन घटज काशी प्राप्ताऽथ तेन वै

అతడు ఒక భారవాహకుణ్ణి నియమించి తగిన వేతనం ఇచ్చెను. మరి ఎక్కువ ఏమి చెప్పుదును, ఓ ఘటజ (అగస్త్య)! కాలక్రమేణ అతడు నిజముగా కాశీని చేరెను.

Verse 48

धृत्वा संभृतिरक्षार्थं भारवाहं धनंजयः । जगामापणमानेतुं किंचिद्वस्त्वशनादिकम्

సంగ్రహించిన వస్తువుల రక్షణార్థం ధనంజయుడు భారవాహకుణ్ణి కాపలాగా ఉంచి, ఆహారాది కొంత సామాను తెచ్చుటకు అంగడికి వెళ్లెను.

Verse 49

भारवाह्यंतरं प्राप्य तस्य संभृतिमध्यतः । ताम्रसंपुटमादाय धनं ज्ञात्वा गृहं ययौ

భారవాహకుని గదిలో ప్రవేశించి, సంగ్రహించిన వస్తువుల మధ్యనుండి తామ్రపు పెట్టెను తీసుకొని, అందులో ధనం ఉందని గ్రహించి ఇంటికి వెళ్లెను.

Verse 50

वासस्थानमथागत्य तमदृष्ट्वा धनंजयः । त्वरावान्संभृतिं वीक्ष्य ताम्रसंपुटवर्जिताम्

ధనంజయుడు వాసస్థానానికి వచ్చి అతనిని చూడక, ఆతురతతో సంగ్రహించిన వస్తువులను పరిశీలించెను; అవి తామ్రపు పెట్టె లేకుండా ఉన్నవి.

Verse 51

हाहेत्याताड्य हृदयं चक्रंद बहुशो भृशम् । इतस्ततस्तमालोक्य गतस्तदनुसारतः

“హా హా!” అని విలపిస్తూ తన హృదయాన్ని కొట్టి, తీవ్రమైన దుఃఖంతో మళ్లీ మళ్లీ ఏడ్చెను. ఇటు అటు చూచి అతని వెంబడి బయలుదేరెను.

Verse 52

अकृत्वा जाह्नवीस्नानमनवेक्ष्य जगत्पतिम् । तस्य संवसथं प्राप्तो भारवोढुर्धनंजयः

జాహ్నవీ (గంగా)లో పవిత్రస్నానం చేయక, జగత్పతిని దర్శించకుండానే, భారవాహకుడు ధనంజయుడు తన నివాసానికి చేరుకున్నాడు।

Verse 53

भारवाडप्यरण्यान्यां ताम्रसंपुटमध्यतः । दृष्ट्वास्थीनि विनिःश्वस्य तानि त्यक्त्वा गृहं ययौ

అడవిలో ఆ భారవాహకుడూ తామ్రపెట్టె తెరిచి లోపల ఎముకలను చూశాడు. దీర్ఘ నిట్టూర్పు విడిచి వాటిని పారవేసి ఇంటికి వెళ్లిపోయాడు।

Verse 54

वणिक्च तद्गृहं प्राप्य शुष्ककंठोष्ठतालुकः । दृष्ट्वाऽथ चैलशकलं तृणकुट्यंतरे तदा

వ్యాపారి ఆ ఇంటికి చేరేసరికి అతని గొంతు, పెదవులు, తాలువు ఎండిపోయాయి. అప్పుడు గడ్డి గుడిసె లోపల ఒక వస్త్రఖండాన్ని చూశాడు।

Verse 55

आशया किंचिदाश्वस्य तत्पत्नीं परिपृष्टवान् । सत्यं ब्रूहि न भेतव्यं दास्याम्यन्यदपि ध्रुवम्

కొంత ఆశతో, ఆమెకు స్వల్పంగా ధైర్యం చెప్పి, అతడు ఆ మనిషి భార్యను అడిగాడు—“నిజం చెప్పు, భయపడకు; నేను నిశ్చయంగా నీకు ఇంకేదైనా ఇస్తాను।”

Verse 56

वसु क्व ते गतो भर्ता मातुरस्थीनिमेऽर्पय । वयं कार्पटिका भद्रे भवामो न च दुःखदाः

“ధనాన్ని తీసుకొని నీ భర్త ఎక్కడికి వెళ్లాడు? నీ తల్లి ఈ అస్తులను నాకు అప్పగించు. భద్రే, మేము చిరిగిన వస్త్రాల పేద కర్పటికులం; మేము దుఃఖం కలిగించేవాళ్లు కాము।”

Verse 57

अज्ञात्वा लोभवशतस्तेन नीतोऽस्थिसंपुटः । तस्यैष दोषो नो भद्रे मातुर्मे कर्म तादृशम्

దాని నిజ స్వరూపం తెలియక, లోభవశుడై అతడు అస్తిసంపుటాన్ని తీసుకెళ్లాడు. ఓ భద్రే, దోషం అతనిదే; నా తల్లిదికాదు—ఆమె కర్మ అటువంటిది కాదు.

Verse 58

अथवा न प्रसू दोषो मंदभाग्योऽस्मि तत्सुतः । सुतेनकृत्यं यत्कृत्यं तत्प्राप्तिर्नास्ति भिल्लि मे

లేదా తల్లికి ఏ దోషమూ లేదు; ఆమె కుమారుడైన నేను మాత్రమే దురదృష్టవంతుణ్ని. కుమారుడు చేయవలసిన కర్తవ్యం—ఆ సాధన నాకు లభించలేదు, ఓ భిల్లీ.

Verse 59

उद्यमं कृतवानस्मि न सिद्ध्येन्मंदभाग्यतः । आयातु सत्यवाक्यान्मे मा बिभेतु वनेचरः

నేను ప్రయత్నం చేశాను, కాని దురదృష్టం వల్ల అది సిద్ధించదు. నా సత్యవాక్యబలంతో ఆ వనచరుడు తిరిగి రావాలి; అతడు నన్ను భయపడకూడదు.

Verse 60

अस्थीनि दर्शयत्वाशु धनं दास्येऽधिकं ततः । इत्युक्ता तेन सा भिल्ली व्याजहार निजं पतिम्

‘అస్థులను వెంటనే చూపించు; ఆ తరువాత ఇంకా ఎక్కువ ధనం ఇస్తాను.’ అని అతడు చెప్పగా, ఆ భిల్లీ తన భర్తతో పలికింది.

Verse 61

लज्जानम्रशिराःसोऽथ वृत्तांतं विनिवेद्य च । निनाय तामरण्यानीं शबरस्तं धनंजयम्

అప్పుడు ఆ శబరుడు లజ్జతో తల వంచి, జరిగిన సంగతిని నివేదించి, ధనంజయుణ్ని వెంట తీసుకొని అరణ్యప్రాంతానికి తీసుకెళ్లాడు.

Verse 62

वनेचरोऽथ तत्स्थानं दैवाद्विस्मृतवान्मुने । दिग्भ्रांतिं समवाप्याथ परिबभ्राम कानने

అప్పుడు ఆ వనచరుడు, ఓ మునీ, దైవవశాత్ ఆ స్థలాన్ని మరచిపోయెను. దిక్భ్రాంతికి లోనై అరణ్యంలో ఇటూ అటూ తిరుగుచుండెను.

Verse 63

इतोरण्यात्ततो याति ततोरण्यादितो व्रजेत् । वनाद्वनांतरं भ्रांत्वा खिन्नः सोपि वनेचरः

ఈ అరణ్యమునుండి ఆ అరణ్యానికి పోయి, ఆ అరణ్యమునుండి మళ్లీ ఇదివైపు వచ్చెను. వనమునుండి వనాంతరమునకు తిరుగుతూ ఆ వనచరుడుకూడా అలసిపోయెను.

Verse 64

विहाय मध्येऽरण्यानि तं ययौ च स्वपक्कणम् । द्वित्राण्यहानि संभ्रम्य स कार्पटिकसत्तमः

అరణ్యాలను విడిచి మధ్యలో వదలి, అతడు తన స్వగృహస్థానమునకు వెళ్లెను. రెండు మూడు దినములు కలవరపడి తిరిగి, ఆ కార్పటికశ్రేష్ఠుడు…

Verse 66

तन्मंदभाग्यतां श्रुत्वा लोकात्कार्पटिको मुने । कृत्वा गयां प्रयागं च ततः स्वविषयं ययौ

ప్రజల నుండి ఆ దురదృష్టవార్త విని, ఓ మునీ, ఆ కార్పటికుడు గయా మరియు ప్రయాగములను దర్శించి, అనంతరం తన స్వదేశమునకు వెళ్లెను.

Verse 67

काश्यां प्रवेशं प्राप्यापि तदस्थीनि घटोद्भव । विना वैश्वेश्वरीमाज्ञां बहिर्यातानि तत्क्षणात्

కాశీలో ప్రవేశము పొందినప్పటికీ, ఓ ఘటోద్భవ (అగస్త్యా), వైశ్వేశ్వరీ ఆజ్ఞ లేక ఆ ఎముకలు ఆ క్షణమే బయటకు తోసివేయబడెను.

Verse 68

एवं काश्यां प्रविश्यापि पापी धर्मानुषंगतः । न क्षेत्रफलमाप्नोति बहिर्भवति तत्क्षणात्

ఇలా కాశీలో ప్రవేశించినా, పాపి కేవలం ధర్మానికి పైపై అనుబంధంతో కలుషితుడై ఉంటే, క్షేత్రఫలాన్ని పొందడు; అదే క్షణంలో (క్షేత్రకృప నుండి) వెలివేయబడతాడు।

Verse 69

तस्माद्विश्वेश्वराज्ञैव काशीवासेऽत्र कारणम् । असिश्च वरणा यत्र क्षेत्ररक्षाकृतौ कृते

కాబట్టి ఇక్కడ కాశీవాసానికి కారణం స్వయంగా విశ్వేశ్వరుని ఆజ్ఞే—క్షేత్రరక్షణార్థం అసి మరియు వరణా స్థాపించబడిన చోట।

Verse 70

वाराणसीति विख्याता तदारभ्य महामुने । असेश्च वरणायाश्च संगमं प्राप्य काशिका

ఓ మహామునీ! ఆ కాలం నుంచే కాశికా అసి–వరణా సంగమాన్ని చేరి ‘వారాణసీ’ అని ప్రసిద్ధి పొందింది।

Verse 71

वाराणसीह करुणामयदिव्यमूर्तिरुत्सृज्य यत्र तु तनुं तनुभृत्सुखेन । विश्वेशदृङ्महसि यत्सहसा प्रविश्य रूपेण तां वितनुतां पदवीं दधाति

వారాణసీలో, దేహధారి సులభంగా దేహాన్ని విడిచే చోట, కరుణామయ దివ్యసత్త్వం అకస్మాత్తుగా విశ్వేశ్వరుని దృష్టి-ప్రకాశంలో ప్రవేశించి, తన (నూతన) రూపంతో ఆ విస్తారమైన పరమపదవిని ధరిస్తుంది।

Verse 72

जातो मृतो बहुषु तीर्थवरेषु रे त्वं जंतो न जातु तव शांतिरभून्निमज्य । वाराणसी निगदतीह मृतोऽमृतत्वं प्राप्याधुना मम बलात्स्मरशासनः स्याः

ఓ జంతువా! నీవు అనేక శ్రేష్ఠ తీర్థాలలో పునఃపునః జన్మించి మరణించావు; స్నానం చేసినా నీకు ఎప్పుడూ శాంతి కలగలేదు. కానీ వారాణసీ ప్రకటిస్తుంది—‘ఇక్కడ మరణించినవాడు అమృతత్వం పొందుతాడు’; ఇప్పుడు నా బలంతో నీవు స్మరజయుడు (కామశాసనుడు) అవుతావు।

Verse 73

अन्यत्र तीर्थ सलिले पतितोद्विजन्मा देवादिभावमयते न तथा तु काश्याम् । चित्रं यदत्र पतितः पुनरुत्थितिं न प्राप्नोति पुल्कसजनोपि किमग्र जन्मा

ఇతర తీర్థజలంలో పడిన ద్విజుడు మళ్లీ దేవస్థితిని పొందగలడు; కాని కాశీలో అలా కాదు. ఆశ్చర్యం—ఇక్కడ పడినవాడు మళ్లీ లోకోన్నతిని పొందడు; పుల్కసజన్ముడుకూడా విముక్తుడైతే, ఉన్నతజన్ముడి సంగతి ఏమనాలి!

Verse 74

नैषा पुरी संसृतिरूपपारावारस्य पारं पुरहा पुरारिः । यस्यां परं पौरुषमर्थमिच्छन्सिद्धिं नयेत्पौरपरंपरांसः

ఇది కేవలం ఒక నగరం కాదు; ఇది సంసారసముద్రానికి అవతలి తీరం, త్రిపురవధకుడు పురారి ప్రకటించినది. ఇక్కడ పరమ పురుషార్థాన్ని కోరినవాడు సిద్ధిని పొందుతాడు—ఈ నగరవాసుల వంశపరంపరల వరకూ కృప ప్రవహిస్తుంది.

Verse 75

तीर्थांतराणि मनुजः परितोऽवगाह्य हित्वा तनुं कलुषितां दिवि दैवतं स्यात् । वाराणसीपरिसरे तु विसृज्य देहं संदेहभाग्भवति देहदशाप्तयेपि

మనిషి ఇతర తీర్థాల్లో స్నానం చేసి కలుషిత దేహాన్ని విడిచితే స్వర్గంలో దేవుడవుతాడు. కానీ వారాణసీ పరిసరంలో దేహాన్ని విడిచితే అతడు సందేహాతీత స్థితికి చేరుతాడు—మళ్లీ దేహప్రాప్తి (పునర్జన్మ) గురించిన సందేహమూ ఉండదు, ఎందుకంటే అది తెగిపోతుంది.

Verse 76

वाराणसी समरसीकरणादृतेपि योगादयोगिजनतां जनतापहंत्री । तत्तारकं श्रवणगोचरतां नयंती तद्बह्मदर्शयति येन पुनर्भवो न

వారాణసీ యోగి అయినా అయోగి అయినా ప్రజల తాపాలను హరిస్తుంది; బలవంతపు ‘సమీకరణం’ లేకుండానే. అది తారక తత్త్వాన్ని శ్రవణానికి అందుబాటులోకి తెచ్చి, పునర్జన్మ లేని బ్రహ్మదర్శనాన్ని కలిగిస్తుంది.

Verse 77

वाराणसी परिसरे तनुमिष्टदात्रीं धर्मार्थकामनिलयामहहाविसृज्य । इष्टं पदं किमपि हृष्टतरोभिलष्य लाभोस्तुमूलमपि नो यदवाप शून्यम्

అయ్యో! వారాణసీ పరిసరంలో—ఇష్టదాత్రి, ధర్మార్థకామాల నివాసం—ఆ దేహాన్ని విడిచిన జీవుడు పరమానందంతో ఏదో ప్రియమైన పరమపదాన్ని కోరుకుంటాడు. లాభం కలుగుగాక; ఎందుకంటే ఇక్కడ దాని మూలమూ శూన్యం కాదు—నిశ్చయంగా అది లభిస్తుంది.

Verse 78

आःकाशिवासिजनता ननु वंचिताभूद्भाले विलोचनवतावनितार्धभाजा । आदाय यत्सन्ध्यकृतभाजनमिष्टदेहं निर्वाणमात्रमपवर्जयतापुनर्भु

అయ్యో! కాశీలో నివసించే జనులు నిశ్చయంగా వంచితులైనట్టే—త్రినేత్రుడు, అర్ధనారీశ్వరుడైన శంభువు వారి సంధ్యావందనంతో ఏర్పడిన ప్రియ దేహాన్ని తీసుకొని, వారికి కేవలం నిర్వాణమోక్షమే ఇచ్చి, పునర్జన్మను నిలిపివేశాడు।

Verse 79

वाराणसी स्फुरदसीमगुणैकभूमिर्यत्र स्थितास्तनुभृतःशशिभृत्प्रभावात् । सर्वे गले गरलिनोऽक्षियुजो ललाटे वामार्धवामतनवोऽतनवस्ततोंऽते

వారణాసి అనంత గుణాలు ప్రకాశించే ఏకైక భూమి. చంద్రశేఖరుడైన శివుని ప్రభావంతో అక్కడ నివసించే సమస్త దేహధారులు—కంఠంలో విషధారిలా, లలాటంలో త్రినేత్రుడిలా, రూపంలో శుభ వామార్ధ భాగస్వాముల్లా—చివరికి ఆయన దేహరహిత ముక్తస్థితిని పొందుతారు।

Verse 80

आनंदकाननमिदं सुखदं पुरैव तत्त्रापि चक्रसरसी मणिकर्णिकाऽथ । स्वः सिंधुसंगतिरथो परमास्पदं च विश्वेशितुः किमिह तन्न विमुक्तये यत्

ఈ ఆనందకాననం ప్రాచీనకాలం నుంచే సుఖప్రదం. ఇందులో చక్రసరసీ—మణికర్ణిక—మరియు స్వర్గనది సంగమం కూడా ఉంది. ఇది విశ్వేశ్వర శివుని పరమ నివాసం. ఇక్కడ ముక్తికి దారితీయనిది ఏముంది?

Verse 81

वाराणसीह वरणासि सरिद्वरिष्ठा संभेदखेदजननी द्युनदी लसच्छ्रीः । विश्रामभूमिरचलाऽमलमोक्षलक्ष्म्याहैनां विहाय किमुसीदति मूढजंतुः

ఓ వారాణసీ—ఓ వరణా—శ్రేష్ఠ నదివే, దివ్య ధారవే, భేదాన్ని కరిగించి క్లేశాన్ని తొలగించేదానివే! నీవు విశ్రాంతికి అచల భూమి, నిర్మల మోక్షలక్ష్మితో సమృద్ధి. నిన్ను విడిచి మూర్ఖ జీవి ఎందుకు సంసార పతనంలో మునుగుతాడు?

Verse 82

किं विस्मृतं त्वहहगर्भजमामनस्यं कार्तांतदूतकृतबंधन ताडनं च । शंभोरनुग्रह परिग्रह लभ्य काशीं मूढो विहाय किमु याति करस्थ मुक्तिम्

నీవు—అయ్యో—గర్భంలోనే మొదలయ్యే దుఃఖాన్ని, యమదూతలు చేసే బంధనమూ దండనమూ మరిచిపోయావా? కాశీ శంభువు అనుగ్రహ స్వీకారంతోనే లభిస్తుంది. దానిని వదిలి మూర్ఖుడు చేతిలో ఉన్న ముక్తిని ఎలా పొందగలడు?

Verse 83

तीर्थांतराणि कलुषाणि हरति सद्यः श्रेयो ददत्यपि बहु त्रिदिवं नयंति । पानावगाहनविधानतनुप्रहाणैर्वाराणसी तु कुरुते बत मूलनाशम्

ఇతర తీర్థాలు పాపాలను హరించి స్వర్గాన్ని ఇస్తాయి, కానీ వారణాసి నీరు త్రాగడం, స్నానం మరియు దేహత్యాగం ద్వారా కర్మలను సమూలంగా నాశనం చేస్తుంది.

Verse 84

काशीपुरी परिसरे मणिकर्णिकायां त्यक्त्वा तनुं तनुभृतस्तनुमाप्नुवंति । भाले विलोचनवतीं गलनीललक्ष्मीं वामार्धबंधुरवधूं विधुरावरोधाः

కాశీలోని మణికర్ణిక వద్ద శరీరాన్ని విడిచిపెట్టిన జీవులు శివ స్వరూపాన్ని పొందుతారు. వారు సకల ఆటంకాల నుండి విముక్తులై అర్ధనారీశ్వర శక్తిని పొందుతారు.

Verse 85

ज्ञात्वा प्रभावमतुलं मणिकर्णिकायां यः पुद्गलं त्यजति चाशुचिपूयगंधि । स्वात्मावबोधमहसा सहसा मिलित्वा कल्पांतरेष्वपि स नैव पृथक्त्वमेति

మణికర్ణిక యొక్క సాటిలేని ప్రభావాన్ని తెలుసుకొని, ఈ అశుద్ధ శరీరాన్ని విడిచిపెట్టిన వాడు ఆత్మజ్ఞాన తేజస్సులో కలిసిపోతాడు మరియు కల్పాంతరాలలో కూడా వేరుపడడు.

Verse 86

रागादिदोषपरिपूर मनो हृषीकाः काशीपुरीमतुलदिव्यमहाप्रभावाम् । ये कल्पयंत्यपरतीर्थसमां समंतात्ते पापिनो न सह तैः परिभाषणीयम्

రాగద్వేషాలతో నిండిన మనస్సుతో దివ్యమైన కాశీని ఇతర తీర్థాలతో సమానంగా భావించేవారు పాపులు; వారితో మాట్లాడకూడదు.

Verse 87

वाराणसीं स्मरहरप्रियराजधानीं त्यक्त्वा कुतो व्रजसि मूढ दिगंतरेषु । प्राप्याप्यजाद्यसुलभांस्थिरमोक्षलक्ष्मीं लक्ष्मीं स्वभावचपलां किमु कामयेथाः

శివుని ప్రియమైన రాజధాని వారణాసిని విడిచిపెట్టి ఓ మూఢుడా! నీవు ఎక్కడికి వెళ్తున్నావు? స్థిరమైన మోక్షలక్ష్మిని పొంది కూడా చంచలమైన సంపదను ఎందుకు కోరుకుంటున్నావు?

Verse 89

विद्या धनानि सदनानि गजाश्वभृत्याः स्रक्चंदनानि वनिताश्च नितांत रम्याः । स्वर्गोप्यगम्य इह नोद्यमभाजिपुंसि वाराणसीत्वसुलभा शलभादिमुक्तिः । धात्रा धृतानि तुलया तुलनामवैतुं वैकुंठमुख्यभुवनानि च काशिका च । तान्युद्ययुर्लघुतयान्यगियं गुरुत्वात्तस्थौ पुरीह पुरुषार्थचतुष्टयस्य

విద్య, ధనం, భవనాలు, గజాశ్వాలు, సేవకులు, పుష్పమాలలు, చందనం, అత్యంత మనోహరమైన స్త్రీలు—ఇవన్నీ, స్వర్గమూ కూడ, ఇక్కడ ప్రయత్నించే మనిషికి సులభమే. కానీ వారాణసీలో చిలుకపురుగు/పతంగం విడిపోవుటలాగా సులభంగా లభించే మోక్షం ఇతరత్ర అంత సులభం కాదు. విధాత వైకుంఠాది ప్రధాన లోకాలను మరియు కాశికను తూకంలో పెట్టి తూకమాడగా, ఆ లోకాలు లఘుత్వంతో పైకి లేచాయి; ఈ కాశీ మాత్రం తన గురుత్వంతో స్థిరంగా నిలిచింది—ఇది ధర్మార్థకామమోక్ష అనే నాలుగు పురుషార్థాల నగరం.

Verse 90

काशी पुरीमधिवसन्द्रिनरोनरोपिह्मारोप्यमाणैहमान्यहवैकरुद्रः । नानोपसर्गजनिसर्गजदुःखभारैःकर्मापनुद्यसविशेत्परमेशधाम्नि

కాశీ నగరంలో నివసించే ఏ నరుడైనా నారీయైనా—వివిధ ఉపద్రవాల వల్ల పుట్టిన లోకస్థితిజన్య దుఃఖభారాలతో నలిగిపోయినా—తన కర్మబంధాలను తొలగించి, సర్వపూజ్యుడైన ఏకరుద్ర పరమేశ్వరుని పరమధామంలో ప్రవేశిస్తాడు.

Verse 91

स्थिरापायं कायं जननमरणक्लेशनिलयं विहायास्यां काश्यामहहपरिगृह्णीत न कुतः । वपुस्तेजोरूपं स्थिरतरपरानंदसदनं विमूढोऽसौ जंतुः स्फुटितमिवकांम्यं विनिमयन्

ఈ శరీరం స్థిరమైంది కాదు, నశ్వరమే—జననమరణ క్లేశాల నివాసం మాత్రమే; అయినా మనిషి, హాయ్, దీన్ని విడిచి ఈ కాశీలో ఆశ్రయం ఎందుకు పొందడు? ఇక్కడ జీవుడు తేజోమయమైన రూపాన్ని పొందుతాడు; అది మరింత స్థిరమైన పరమానందధామం. కానీ మోహగ్రస్తుడు స్పష్టమైన రత్నాన్ని మార్పిడి చేసి కేవలం కోరుకున్న తుచ్ఛాన్ని తీసుకున్నట్లుగా, ఆ అమూల్య శ్రేయస్సును వదులుకుంటాడు.

Verse 92

अहो लोकः शोकं किमिह सहते हंतहतधीर्विपद्भारैः सारैर्नियतनिधनैर्ध्वसित धनैः । क्षितौ सत्यां काश्यां कथयति शिवो यत्र निधने श्रुतौ किंचिद्भूयः प्रविशति न येनोदरदरीम्

అయ్యో! ఈ లోకం ఇక్కడ శోకాన్ని ఎందుకు భరిస్తోంది—హంత, బుద్ధి నశించినట్లుగా—విపత్తుల భారాలతో, అలాగే నాశనమే ‘సారం’ అయిన, తప్పనిసరిగా నశించే, త్వరగా ధ్వంసమయ్యే ధనాలతో నలిగిపోతూ. భూమిపై సత్యమైన కాశీ ఉన్నప్పుడు, అక్కడ మరణక్షణంలో శివుడు స్వయంగా చెవిలో ఉపదేశం చెబుతాడు; అది విన్నవాడు మళ్లీ గర్భచ్ఛిద్రంలో ప్రవేశించడు—అయితే ఈ వ్యర్థ దుఃఖం ఎందుకు?

Verse 93

काशिवासिनिजने वनेचरेद्वित्रिभुज्यपि समीरभोजने । स्वैरचारिणि जितेंद्रियेप्यहो काशिवासिनि जने विशिष्टता

కాశీలో నివసించే వాడు అరణ్యవాసిలా ఉండి—రోజుకు ఒకటి, రెండు, మూడు సార్లు మాత్రమే భుజించినా, లేదా వాయుభోజిలా ఉన్నా; స్వేచ్ఛగా సంచరించి ఇంద్రియాలను జయించినవాడైనా—అయినా, అహో! కాశీవాసులలో ఒక ప్రత్యేక మహిమ ఉంది.

Verse 94

नास्तीह दुष्कृतकृतां सुकृतात्मनां वा काचिद्विशेषगतिरंतकृतां हि काश्याम् । बीजानि कर्मजनितानि यदूषरायां नांकूरंयति हरदृग्ज्वलितानितेषाम्

కాశీలో పాపకర్మ చేసినవారికైనా, పుణ్యస్వభావులకైనా ప్రత్యేక పరలోకగతి లేదు; ఎందుకంటే కాశీలో మృత్యువును అంతం చేసే హరుడే అందరికీ సమానమైన పరమగతిని ప్రసాదిస్తాడు. కర్మజనితమైన బీజాలు హరుని జ్వలిత దృష్టితో దగ్ధమైతే, ఉసర నేలలో పడిన విత్తనాల్లా మొలకెత్తవు.

Verse 95

शशका मशका बकाः शुकाः कलविंकाश्च वृकाः सजंबुकाः । तुरगोरग वानरानरा गिरिजे काशिमृताः परामृतम्

హే గిరిజా! అవి కుందేళ్లైనా, దోమలైనా, కొంగలైనా, చిలుకలైనా, కలవింక పక్షులైనా, తోడేళ్లు–నక్కలైనా; గుర్రాలు, సర్పాలు, కోతులు లేదా మనుష్యులు—ఎవరు కాశీలో మరణిస్తారో వారు అమరత్వపు పరమ అమృతమైన మోక్షాన్ని పొందుతారు.

Verse 96

अरुद्ररुद्राक्षफणींद्रभूषणास्त्रिपुंड्रचंद्रार्धधराधरागताः । निरंतरं काशिनिवासिनोजना गिरींद्रजे पारिषदा मता मम

హే గిరీంద్రజా! నిరంతరం కాశీలో నివసించే వారు—రుద్రాక్షలు, ఫణీంద్రాభరణాలతో అలంకృతులు, త్రిపుండ్రధారులు, అర్ధచంద్రధారులు—నా దృష్టిలో శివుని పార్షదులుగానే భావింపబడతారు.

Verse 97

यावंत एव निवसंति च जंतवोऽत्र काश्यां जलस्थलचरा झषजंबुकाद्याः । तावंत एव मदनुग्रह रुद्रदेहा देहावसानमधिगम्य मयि प्रविष्टाः

కాశీలో నివసించే సమస్త జీవులు—జలచరులైనా స్థలచరులైనా, చేపలు, నక్కలు మొదలైనవైనా—అందరూ నా అనుగ్రహంతో రుద్రదేహులై, దేహాంతం పొందిన తరువాత నాలో లీనమవుతారు.

Verse 98

ये तु वर्षेषवोरुद्रा दिवि देवि प्रकीर्तिताः । वातेषवोंऽतरिक्षे ये ये भुव्यन्नेषवः प्रिये

హే దేవీ! స్వర్గంలో వర్షాలకు అధిష్ఠాతలుగా కీర్తింపబడిన రుద్రులు, అంతరిక్షంలో వాయువులకు అధిష్ఠాతలైనవారు, భూమిపై అన్నధాన్యాలలో అధిష్ఠితులైనవారు—హే ప్రియే—వారందరూ అదే ఒక దివ్యసత్త్వపు విభూతులే.

Verse 99

रुद्रा दश दश प्राच्यवाची प्रत्यगुदक्स्थिताः । ऊर्ध्वदिक्स्थाश्च ये रुद्राः पठ्यंते वेदवादिभिः

రుద్రులు పదిపదిగా గణాలుగా చెప్పబడుతారు—పూర్వదిక్కుతో సంబంధించినవారు, పశ్చిమం మరియు ఉత్తరంలో స్థితులైనవారు, అలాగే ఊర్ధ్వదిక్కులో నివసించువారు; అటువంటి రుద్రులను వేదవ్యాఖ్యాతలు పఠిస్తారు।

Verse 100

असंख्याताः सहस्राणि ये रुद्रा अधिभूतले । तत्सर्वेभ्योऽधिका काश्यां जंतवो रुद्ररूपिणः

భూమిపై రుద్రుల అసంఖ్యాత సహస్రాలు ఉన్నాయి; అయినా కాశీలో రుద్రస్వరూపులైన జీవులు వారందరికన్నా కూడా అధిక శ్రేష్ఠులు।

Verse 110

दैनंदिनेऽथ प्रलये त्रिशूलकोटौ समुत्क्षिप्य पुरीं हरः स्वाम् । बिभर्ति संवर्त महास्थिभूषणस्ततो हि काशी कलिकालवर्जिता

దైనందిన ప్రళయంలోను మహాప్రళయంలోను హరుడు తన త్రిశూలాగ్రంపై తన నగరాన్ని ఎత్తి ధరించును—ఆ మహాబలుడు సంభర్త, మహాస్థిభూషణాలతో అలంకృతుడు. అందుచేత కాశీ కలికాల దోషం లేనిది।

Verse 114

अतः परं कलशज किं शुश्रूषसि तद्वद । काशीकथा कथ्यमाना ममापि परितोषकृत्

ఇకపై, ఓ కలశజ (అగస్త్య), నీవు ఇంకా ఏమి వినదలచుకున్నావు? అది చెప్పు. కాశీకథ చెప్పబడితే నాకు కూడా పరమ సంతోషం కలుగుతుంది।

Verse 158

असिसंभेद योगेन काशीसंस्थोऽमृतो भवेत् । देहत्यागोऽत्र वै दानं देहत्यागोत्र वै तपः

అసిసంభేదయోగం ద్వారా కాశీలో నివసించువాడు అమృతత్వాన్ని పొందును. ఇక్కడ దేహత్యాగమే దానం, ఇక్కడ దేహత్యాగమే తపస్సు।

Verse 865

क्षुत्क्षामः शुष्ककंठोष्ठो हाहेति परिदेवयन् । पुनः काशीपुरीं प्राप्तः परिम्लानमुखो वणिक्

ఆకలితో క్షీణించి, గొంతు పెదవులు ఎండిపోయి, ‘హాయ్ హాయ్’ అని విలపిస్తూ ఆ వణిక్ మళ్లీ కాశీపురికి చేరాడు; అతని ముఖము పూర్తిగా వాడిపోయింది।