Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 47

Devanagari script

भारवाहः कृतस्तेन कश्चिद्दत्त्वोचितां भृतिम् । किं बहूक्तेन घटज काशी प्राप्ताऽथ तेन वै

Transliteration

bhāravāhaḥ kṛtastena kaściddattvocitāṃ bhṛtim | kiṃ bahūktena ghaṭaja kāśī prāptā'tha tena vai

Translation

అతడు ఒక భారవాహకుణ్ణి నియమించి తగిన వేతనం ఇచ్చెను. మరి ఎక్కువ ఏమి చెప్పుదును, ఓ ఘటజ (అగస్త్య)! కాలక్రమేణ అతడు నిజముగా కాశీని చేరెను.

Word by Word

• भारवाहः: porter, load-carrier
• भारवाहः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भारवाह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: भारस्य वाहः

• कृतः: made, appointed
• कृतः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे विधेय/विशेषण

• तेन: by him
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• कश्चित्: someone, a certain (person)
• कश्चित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अनिश्चितवाचक-सर्वनाम

• दत्त्वा: having given
• दत्त्वा: Kriya (Adverbial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया

• उचिताम्: appropriate, suitable
• उचिताम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उचित (प्रातिपदिक; कृदन्त-विशेषण)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; भृतिम् इति विशेषण

• भृतिम्: wages, remuneration
• भृतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• किम्: what?
• किम्: Sambandha (Discourse marker/प्रश्न)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नार्थक

• बहूक्तेन: with much talk; by many words
• बहूक्तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: बहु + उक्त (प्रातिपदिक; कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः: बहु च तत् उक्तम्

• घटज: O pot-born (Agastya)
• घटज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: घटज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: घटात् जातः

• काशी: Kashi (Varanasi)
• काशी: Karma (Goal/कर्म-प्राप्ति)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• प्राप्ता: was reached, attained
• प्राप्ता: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्राप् (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; काशी इति सह

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/अनन्तरार्थक (then)

• तेन: by him
• तेन: Karana (Agent in passive/कर्तृ-करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Emphasis/निश्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थक/खलु-अर्थे (indeed)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Agastya (addressed as Ghaṭaja)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim-trader (Dhanañjaya) on the road to Kāśī hires a porter, pays him fairly, and the city’s sacred horizon is implied as the journey’s goal.

Characters & Entities

• Agastya (Ghaṭaja)
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even ordinary actions—work, payment, travel—become purposeful when oriented toward reaching Kāśī, the Purāṇic city of liberation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī), the central sacred landscape of the Kāśīkhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is prescribed here; the verse emphasizes the journey and righteous conduct (fair wages) on the way to Kāśī.