Adhyaya 49

Verse 1

श्रीसूत उवाच । अथातः संप्रवक्ष्यामि रामनाथस्य शूलिनः । स्तोत्राध्यायं महापुण्यं शृणुत श्रद्धया द्विजाः

శ్రీ సూతుడు పలికెను—ఇప్పుడు శూలధారి రామనాథుని స్తోత్రాధ్యాయమైన మహాపుణ్యకథను వివరిస్తాను. హే ద్విజులారా, శ్రద్ధతో వినండి.

Verse 2

रामः प्रतिष्ठिते लिंगे तुष्टाव परमेश्वरम् । लक्ष्मणो जानकी सीता सुग्रीवाद्याः कपीश्वराः

లింగం ప్రతిష్ఠింపబడిన తరువాత రాముడు పరమేశ్వరుని స్తుతించాడు. అక్కడ లక్ష్మణుడు, జానకీ సీత, సుగ్రీవుడు మొదలైన కపీశ్వరులు ఉన్నారు.

Verse 3

ब्रह्मप्रभृतयो देवाः कुम्भजाद्या महर्षयः । अस्तुवन्भक्तिसंयुक्ताः प्रत्येकं राघवेश्वरम्

బ్రహ్మాది దేవతలు, కుంభజ (అగస్త్య) మొదలైన మహర్షులు భక్తిసహితులై క్రమంగా ఒక్కొక్కరుగా రాఘవేశ్వరుని స్తుతించారు।

Verse 4

तद्वक्ष्याम्यानुपूर्व्येण शृणुतादरपूर्वकम् । एतच्छ्रवणमात्रेण मुक्तः स्या न्मानवो द्विजाः

దానిని నేను క్రమంగా వివరిస్తాను; మీరు భక్తి-గౌరవాలతో వినండి। ఓ ద్విజులారా, దీనిని వినడమే మాత్రముచేత మనిషి ముక్తిని పొందగలడు।

Verse 5

श्रीराम उवाच । नमो महात्मने तुभ्यं महामायाय शूलिने । स्वपदांबुजभक्तार्तिहारिणे सर्प हारिणे

శ్రీరాముడు పలికెను—హే మహాత్మా, నీకు నమస్కారం; హే మహామాయాధిపతి, త్రిశూలధారి, నీకు నమస్కారం। నీ పదకమల భక్తుల ఆర్తిని తొలగించువాడా, సర్పాన్ని హారంగా ధరించువాడా, నీకు నమస్కారం।

Verse 6

नमो देवाधिदेवाय रामनाथाय साक्षिणे । नमो वेदांतवेद्याय योगिनां तत्त्वदायिने

దేవాధిదేవుడైన రామనాథుడికి, అంతఃసాక్షియైన ప్రభువుకు నమస్కారం। వేదాంతముచే తెలిసియుండే వానికి, యోగులకు తత్త్వాన్ని ప్రసాదించువానికి నమస్కారం।

Verse 7

सर्वदानंदपूर्णाय विश्वनाथाय शंभवे । नमो भक्तभयच्छेदहेतुपादाब्जरेणवे

సర్వదా ఆనందపూర్ణుడైన విశ్వనాథ శంభువుకు నమస్కారం। భక్తుల భయాన్ని ఛేదించు కారణమైన ఆయన పదకమల రేణువుకు నమస్కారం।

Verse 8

नमस्तेऽखिलनाथाय नमः साक्षात्परात्मने । नमस्तेऽद्भुतवीर्याय महापातकनाशिने

అఖిలనాథా! నీకు నమస్కారం; సాక్షాత్ పరమాత్మకూ నమస్కారం. అద్భుతవీర్యుడా, మహాపాతకనాశకుడా, నీకు నమస్కారం.

Verse 9

कालकालाय कालाय कालातीताय ते नमः । नमोऽविद्यानिहंत्रे ते नमः पापहराय च

మృత్యువుకూ మృత్యువైనవాడా, స్వయంకాలుడా, కాలాతీతుడా—నీకు నమస్కారం. అవిద్యానాశకుడా నీకు నమస్కారం; పాపహరుడా నీకూ నమస్కారం.

Verse 10

नमः संसारतप्तानां तापनाशैकहेतवे । नमो मद्ब्रह्महत्याविनाशिने च विषाशिने

సంసారతాపంతో దగ్ధులైన వారి దాహాన్ని నివారించే ఏకైక కారణమా—నీకు నమస్కారం. నా బ్రహ్మహత్యాసమ పాపాన్నీ నశింపజేసేవాడా, విషాన్ని పానంచేసినవాడా—నీకు నమస్కారం.

Verse 11

नमस्ते पार्वतीनाथ कैलासनिलयाव्यय । गंगाधर विरूपाक्ष मां रक्ष सकलापदः

పార్వతీనాథా, కైలాసనివాసి అవ్యయుడా—నీకు నమస్కారం. గంగాధరా, విరూపాక్షా—నన్ను సమస్త ఆపదల నుండి రక్షించు.

Verse 12

तुभ्यं पिनाकहस्ताय नमो मदनहारिणे । भूयोभूयो नमस्तुभ्यं सर्वावस्थासु सर्वदा

పినాకాన్ని చేతబూనినవాడా—నీకు నమస్కారం; మదనహారిణే—నీకు నమస్కారం. మళ్లీ మళ్లీ నీకు నమస్కారం—ఎల్లప్పుడూ, ప్రతి స్థితిలో.

Verse 13

लक्ष्मण उवाच । नमस्ते रामनाथाय त्रिपुरघ्नाय शंभवे । पार्वतीजीवितेशाय गणेशस्कन्दसूनवे

లక్ష్మణుడు పలికెను— హే రామనాథా, త్రిపురసంహారక శంభో, నీకు నమస్కారం. పార్వతీ ప్రాణేశ్వరా, గణేశ-స్కందుల తండ్రి, నీకు ప్రణామం.

Verse 14

नमस्ते सूर्यचद्राग्निलोचनाय कपर्दिने । नमः शिवाय सोमाय मार्कंडेय भयच्छिदे

సూర్య-చంద్ర-అగ్ని నేత్రుడవైన జటాధారి ప్రభూ, నీకు నమస్కారం. హే శివా, హే సోమా, మార్కండేయుని భయాన్ని తొలగించినవాడా, నీకు ప్రణామం.

Verse 15

नमः सर्वप्रपंचस्य सृष्टिस्थित्यंतहेतवे । नम उग्राय भीमाय महादेवाय साक्षिणे

సర్వప్రపంచ సృష్టి-స్థితి-లయాలకు కారణమైనవాడా, నీకు నమస్కారం. హే ఉగ్రా, హే భీమా, సాక్షిస్వరూప మహాదేవా, నీకు ప్రణామం.

Verse 16

सर्वज्ञाय वरेण्याय वरदाय वराय ते । श्रीकण्ठाय नमस्तुभ्यं पंचपातकभेदिने

హే సర్వజ్ఞా, వరణీయా, వరదాతా, పరమశ్రేష్ఠా, నీకు నమస్కారం. హే శ్రీకంఠా, పంచ మహాపాతకాలను భేదించువాడా, నీకు ప్రణామం.

Verse 17

नमस्तेऽस्तु परानंदसत्यविज्ञानरूपिणे । नमस्ते भवरोगघ्न स्नायूनां पतये नमः

పరమానంద-సత్య-విజ్ఞానస్వరూపుడా, నీకు నమస్కారం. హే భవరోగనాశకా, స్నాయువుల అధిపతీ, నీకు ప్రణామం.

Verse 18

पतये तस्कराणां ते वनानां पतये नमः । गणानां पतये तुभ्यं विश्वरूपायसाक्षिणे

దొంగలకైనా ప్రభువైన నీకు నమస్కారం; అడవుల ప్రభువైన నీకు నమస్కారం. గణాధిపతీ, విశ్వరూప సాక్షీ, నీకు ప్రణామం.

Verse 19

कर्मणा प्रेरितः शम्भो जनिष्ये यत्रयत्र तु । तत्रतत्र पदद्वंद्वे भवतो भक्तिरस्तु मे

హే శంభో, కర్మప్రేరణతో నేను ఎక్కడెక్కడ జన్మించినా, అక్కడక్కడ నీ పాదయుగళంపై నా భక్తి నిలిచియుండుగాక.

Verse 20

असन्मार्गे रतिर्मा भूद्भवतः कृपया मम । वैदिकाचारमार्गे च रतिः स्याद्भवते नमः

నీ కృపవల్ల నా మనస్సు దుర్మార్గంలో ఆనందించకూడదు. వైదికాచార మార్గంలోనే నా రతి కలుగుగాక—నీకు నమస్కారం.

Verse 21

सीतोवाच । परमकारण शंकर धूर्जटे गिरिसुतास्तनकुंकुमशोभित । मम पतौ परिदेहि मतिं सदा न विषमां परपूरुषगोचराम्

సీత పలికెను—హే పరమకారణ శంకరా, హే ధూర్జటే, గిరిసుతా స్తనకుంకుమశోభితా! నా మనస్సును సదా నా పతియందే నిలుపుము; అది వక్రమై పరపురుషుని వైపు పోకూడదు.

Verse 22

गंगाधर विरूपाक्ष नीललोहित शंकर । रामनाथ नमस्तुभ्यं रक्ष मा करुणाकर

హే గంగాధరా, హే విరూపాక్షా, హే నీలలోహిత శంకరా! హే రామనాథా, నీకు నమస్కారం; కరుణాకరా, నన్ను రక్షించుము.

Verse 23

नमस्ते देवदेवेश नमस्ते करुणालय । नमस्ते भवभीतानां भवभीतिविमर्दन

హే దేవదేవేశ్వరా! నీకు నమస్కారం; హే కరుణాలయా! నీకు నమస్కారం. సంసారభయంతో భీతులైనవారి భయాన్ని నశింపజేసేవాడా! నీకు నమస్కారం.

Verse 24

नाथ त्वदीयचरणांबुजचिंतनेन निर्द्धूय भास्करसुताद्भयमाशु शम्भो । नित्यत्वमाशु गतवान्स मृकंडुपुत्रः किं वा न सिध्यति तवाश्रयणात्परेश

హే నాథా, హే శంభో! నీ పద్మపాదాల ధ్యానంతో సూర్యపుత్రుడైన యముని భయం త్వరగా తొలగిపోతుంది. మృకండుపుత్రుడు మార్కండేయుడు కూడా శీఘ్రంగా అమరత్వాన్ని పొందెను; హే పరేశ్వరా! నీ శరణాగతితో ఏది అసాధ్యం?

Verse 25

परेशपरमानंद शरणागतपालक । पातिव्रत्यं मम सदा देहि तुभ्यं नमोनमः

హే పరేశ్వరా, పరమానందస్వరూపా, శరణాగతపాలకా! నాకు సదా పాతివ్రత్యం—అచంచలమైన పతివ్రతాధర్మం—ప్రదానం చేయుము. నీకు పునఃపునః నమస్కారం.

Verse 26

हनूमानुवाच । देवदेव जगन्नाथ रामनाथ कृपानिधे । त्वत्पादांभोरुहगता निश्चला भक्तिरस्तु मे

హనుమాన్ అన్నాడు: హే దేవదేవా, జగన్నాథా, రామనాథా, కృపానిధీ! నా భక్తి నీ పద్మపాదాలలో నిలిచి అచంచలంగా ఉండుగాక.

Verse 27

यं विना न जगत्सत्ता तद्भानमपि नो भवेत् । नमः सद्भानरूपाय रामनाथाय शंभवे

ఎవరి లేకుండా జగత్తుకు సత్తా లేదు, దాని ప్రకాశమూ లేదు—సత్-భానస్వరూపుడైన శంభు రామనాథునికి నమస్కారం.

Verse 28

अंगद उवाच । यस्य भासा जगद्भानं यत्प्रकाशं विना जगत् । न भासते नमस्तस्मै रामनाथाय शंभवे

అంగదుడు పలికెను— ఎవరి కాంతితో జగత్తు ప్రకాశిస్తుంది, ఎవరి వెలుగు లేక లోకం ప్రకాశించదు; ఆ రామనాథ శంభువుకు నమస్కారం।

Verse 29

जांबुवानुवाच । सर्वानंदो यदानंदो भासते परमार्थतः । नमो रामेश्वरायास्मै परमानंदरूपिणे

జాంబవంతుడు పలికెను— సమస్తానందమైన ఆ ఆనందం పరమార్థంగా ప్రకాశిస్తుంది; పరమానందస్వరూపుడైన రామేశ్వరునికి నమస్కారం।

Verse 30

नील उवाच । यद्देशकालदिग्भेदैरभिन्नं सर्वदा द्वयम् । तस्मै रामेश्वरायास्मै नमोऽभिन्नस्व रूपिणे

నీలుడు పలికెను— దేశం, కాలం, దిక్కుల భేదాలతో ఎప్పుడూ విభజింపబడని, సదా అద్వయమైనవాడు; ఆ అభిన్నస్వరూప రామేశ్వరునికి నమస్కారం।

Verse 31

नल उवाच । ब्रह्मविष्णुमहेशाना यदविद्याविजृंभिताः । नमोऽविद्याविहीनाय तस्मै रामेश्वराय ते

నలుడు పలికెను— ఎవరి వల్ల బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులూ అవిద్యా విస్తారంగా ప్రదర్శితులవుతారు; అవిద్యారహిత రామేశ్వరా, నీకు నమస్కారం।

Verse 32

कुमुद उवाच । यस्त्वरूपापरिज्ञानात्प्रधानं कारणत्वतः । कल्पितं कारणायास्मै रामनाथाय शंभवे

కుముదుడు పలికెను— నీ అరూప తత్త్వం తెలియనప్పుడు ‘ప్రధాన’మే కారణమని కల్పించబడుతుంది; ఆ సత్యకారణమైన రామనాథ శంభువుకు నమస్కారం।

Verse 33

पनस उवाच । जाग्रत्स्वप्नसुषुप्त्यादियदविद्याविजृंभितम् । जाग्रदादिविहीनाय नमोऽस्मै ज्ञानरूपिणे

పనసుడు అన్నాడు—జాగ్రత్, స్వప్న, సుషుప్తి మొదలైన స్థితులు అవిద్య విస్తారమే. వాటన్నిటికీ అతీతుడై, శుద్ధ జ్ఞానస్వరూపుడైన ఆయనకు నా నమస్కారం.

Verse 34

गज उवाच । यत्स्वरूपापरिज्ञानात्कार्याणां परमा णवः । कल्पिताः कारणत्वेन तार्किकापसदैर्वृथा

గజుడు అన్నాడు—నీ స్వరూపాన్ని యథార్థంగా గ్రహించకపోవడం వల్ల, ఫలితాల ‘పరమాణువులే’ కారణమని తర్కికులలో నీచులు వ్యర్థంగా కల్పిస్తారు.

Verse 35

तमहं परमानंदं रामनाथं महेश्वरम् । आत्मरूपतया नित्यमुपासे सर्वसाक्षिणम्

నేను పరమానందస్వరూపుడైన మహేశ్వరుడు రామనాథుని నిత్యం ఉపాసిస్తాను; ఆయన ఆత్మస్వరూపంగా నిలిచి, సమస్తానికి సాక్షి.

Verse 36

गवाक्ष उवाच । अज्ञानपाशबद्धानां पशूनां पाशमोचकम् । रामेश्वरं शिवं शांतमुपैमि शरणं सदा

గవాక్షుడు అన్నాడు—అజ్ఞాన పాశంతో బంధింపబడిన జీవులకు బంధవిమోచకుడైన శాంత స్వరూపుడు శివ రామేశ్వరుని నేను సదా శరణు వేడుతాను.

Verse 37

गवय उवाच । साध्वस्तजगदाधारं चंद्रचूडमुमापतिम् । रामनाथं शिवं वन्दे संसारामयभेषजम्

గవయుడు అన్నాడు—నేను శివ రామనాథుని వందిస్తాను; ఆయన జగదాధారం, చంద్రచూడుడు, ఉమాపతి, మరియు సంసారరోగానికి ఔషధం.

Verse 38

शरभ उवाच । अंतःकरणमात्मेति यदज्ञानाद्विमोहितैः । भण्यते रमनाथं तमात्मानं प्रणमाम्यहम्

శరభుడు పలికెను—అజ్ఞానముచే మోహితులైన కొందరు అంతఃకరణమే ఆత్మ అని చెప్పుదురు. నేను ఆ పరమార్థాత్మ అయిన రమనాథునకు ప్రణామము చేయుచున్నాను.

Verse 39

गन्धमादन उवाच । रामनाथमुमानाथं गणनाथं च त्र्यंबकम् । सर्वपातकशुद्ध्यर्थमुपासे जगदीश्वरम्

గంధమాదనుడు పలికెను—రమనాథుడు, ఉమానాథుడు, గణనాథుడు, త్ర్యంబకుడు అయిన జగదీశ్వరుని నేను ఉపాసించుచున్నాను; సమస్త పాపశుద్ధి కొరకు.

Verse 40

सुग्रीव उवाच । संसारांभोधि मध्ये मां जन्ममृत्युजले भये । पुत्रदारधनक्षेत्रवीचिमालासमाकुले

సుగ్రీవుడు పలికెను—సంసార సముద్రమధ్యమున నేను జననమరణ జలములో భయపడుచున్నాను; పుత్ర, దార, ధన, క్షేత్రముల అలల మాలలచే కలవరపడుచున్నాను.

Verse 41

मज्जद्ब्रह्मांडखंडे च पतितं नाप्तपारकम् । क्रोशंतमवशं दीनं विषयव्या लकातरम्

ఈ విస్తార బ్రహ్మాండపు ఒక ఖండములో మునిగిపోతూ నేను పడిపోయితిని; దాటుటకు మార్గము లభించలేదు. అవశుడై, దీనుడై నేను కేకలు వేయుచున్నాను—విషయములనే సర్పములచే భీతుడనై.

Verse 42

व्याधिनक्रसमुद्विग्नं तापत्रयझषार्तिदम् । मां रक्ष गिरिजानाथ रामनाथ नमोऽस्तु ते

వ్యాధిరూప నక్రములచే కలవరపడుచు, త్రితాపరూప ఝషములచే బాధపడుచున్న నన్ను రక్షించుము. హే గిరిజానాథ, హే రమనాథ, నీకు నమస్కారము.

Verse 43

विभीषण उवाच । संसारवनमध्ये मां विनष्टनिजमार्गके । व्याधिचौरे क्रोधसिंहे जन्मव्याघ्रे लयोरगे

విభీషణుడు పలికెను—సంసారమనే అరణ్యంలో నేను నా మార్గాన్ని కోల్పోయాను. అక్కడ వ్యాధి అనే దొంగ నన్ను దోచుకుంటుంది, క్రోధం సింహంలా నిలుస్తుంది, జన్మ పులిలా భయపెడుతుంది, లయం సర్పంలా చుట్టుకొని బంధిస్తుంది।

Verse 44

बाल्ययौवनवार्धक्यमहाभीमांधकूपके । क्रोधेर्ष्या लोभवह्नौ च विषयक्रूरपर्वते

బాల్యం, యౌవనం, వార్ధక్యం అనే మహాభయంకర అంధకూపంలో; క్రోధం, ఈర్ష్య, లోభం అనే అగ్నుల్లో; అలాగే విషయాల అనే క్రూర పర్వతంపై—నేను చిక్కుబడి ఉన్నాను।

Verse 45

त्रासभूकंटकाढ्ये च सीदंतमधुनांधकम् । शोभनां पदवीं शंभो नय रामेश्वराधुना

భయపు ముళ్లతో నిండిన ఈ భూమిలో నేను ఇప్పుడు అంధకారంలో మునుగుతున్నాను. ఓ శంభూ, నన్ను వెంటనే శుభమార్గానికి నడిపించు—ఇప్పుడే రామేశ్వరుని వద్దకు చేర్చు।

Verse 46

सर्वे वानरा ऊचुः । निंद्यानिंद्येषु सर्वत्र जनित्वा योनिषु प्रभो । कुंभीपाकादिनरके पतित्वा च पुनस्तथा

అన్ని వానరులు పలికారు—ప్రభూ, నింద్యమైనా అనింద్యమైనా అన్ని యోనుల్లో ఎక్కడెక్కడో జన్మించి, కుంభీపాకాది నరకాల్లో పడిపోయి, మేము ఇలానే మళ్లీ మళ్లీ సంచరిస్తున్నాము।

Verse 47

जनित्वा च पुनर्योनौ कर्मशेषेण कुत्सिते । संसारे पतितानस्मान्रामनाथ दयानिधे

కర్మశేషం వల్ల నింద్యమైన యోనిలో మళ్లీ జన్మించి, మేము సంసారంలో పడిపోయాము. ఓ రామనాథా, దయానిధీ, మాపై కరుణ చూపుము।

Verse 48

अनाथान्विवशान्दीनान्क्रोशतः पाहि शंकर । नमस्तेस्तु दयासिंधो रामनाथ महेश्वर

హే శంకరా! మేము అనాథులం, అసహాయులం, దీనులం; ఆర్తిగా మొరపెడుతున్నాము—మమ్మల్ని రక్షించుము. హే దయాసముద్రా, హే రామనాథా, హే మహేశ్వరా—నీకు నమస్కారం.

Verse 49

ब्रह्मोवाच । नमस्ते लोकनाथाय रामनाथाय शंभवे । प्रसीद मम सर्वेश मदविद्यां विनाशय

బ్రహ్ముడు పలికెను: హే లోకనాథా, హే రామనాథా, హే శంభో—నీకు నమస్కారం. హే సర్వేశ్వరా! ప్రసన్నుడై నా అవిద్యను నశింపజేయుము.

Verse 50

इंद्र उवाच । यस्य शक्तिरुमा देवी जगन्माता त्रयीमयी । तमहं शंकरं वंदे रामनाथमुमापतिम्

ఇంద్రుడు పలికెను: ఎవరి శక్తి దేవి ఉమా—జగన్మాత, వేదత్రయీమయి—ఆ శంకరుని, రామనాథుని, ఉమాపతిని నేను వందిస్తున్నాను.

Verse 51

यम उवाच । पुत्रौ गणेश्वरस्कंदौ वृषो यस्य च वाहनम् । तं वै रामेश्वरं सेवे सर्वाज्ञाननिवृत्तये

యముడు పలికెను: ఎవరి కుమారులు గణేశ్వరుడు, స్కందుడు; ఎవరి వాహనం వృషభము—సర్వ అజ్ఞాన నివృత్తి కోసం నేను ఆ రామేశ్వరుని సేవిస్తున్నాను.

Verse 52

वरुण उवाच । यस्य पूजाप्रभावेन जित मृत्युर्मृकंडुजः । मृत्युंजयमुपासेऽहं रामनाथं हृदा तु तम्

వరుణుడు పలికెను: ఎవరి పూజా ప్రభావంతో మృకండువు కుమారుడు మరణాన్ని జయించాడు—ఆ మృత్యుంజయ రామనాథుని నేను హృదయంతో ఉపాసిస్తున్నాను.

Verse 53

कुबेर उवाच । ईश्वराय लसत्कर्णकुंडलाभरणाय ते । लाक्षारुणशरीराय नमो रामेश्वराय वै

కుబేరుడు పలికెను—దీప్తిగా మెరుస్తున్న కర్ణకుండలాభరణములు ధరించినవాడా, లాక్షారుణ కాంతితో ప్రకాశించే దేహముగలవాడా, రామేశ్వరునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను।

Verse 54

आदित्य उवाच । नमस्तेऽस्तु महादेव रामनाथ त्रियंबक । दक्षाध्वरविनाशाय नमस्ते पाहि मां शिव

ఆదిత్యుడు పలికెను—హే మహాదేవా, హే రామనాథా, హే త్ర్యంబకా! నీకు నమస్కారం. దక్షయజ్ఞవినాశకా, నీకు ప్రణామం; హే శివా, నన్ను రక్షించుము.

Verse 55

सोम उवाच । नमस्ते भस्मदिग्धाय शूलिने सर्पमालिने । रामनाथ दयांभोधे स्मशाननिलयाय ते

సోముడు పలికెను—భస్మంతో లేపింపబడినవాడా, శూలధారివాడా, సర్పమాలాభూషితుడా, నీకు నమస్కారం. హే రామనాథా, దయాసముద్రా, శ్మశాననివాసీ, నీకు ప్రణామం.

Verse 56

अग्निरुवाच । इन्द्राद्यखिलदिक्पालसंसेवितपदांबुज । रामनाथाय शुद्धाय नमो दिग्वाससे सदा

అగ్ని పలికెను—ఇంద్రాది సమస్త దిక్పాలులు సేవించే పద్మపాదములుగలవాడా, శుద్ధుడైన రామనాథునికి నమస్కారం; దిగ్వాసుడైన (ఆకాశవస్త్రధారి) ప్రభువుకు సదా ప్రణామం.

Verse 57

वायुरुवाच । हराय हरिरूपाय व्याघ्रचर्मांबराय च । रामनाथ नमस्तुभ्यं ममाभीष्टप्रदो भव

వాయువు పలికెను—హరికి సమానరూపమును ధరించిన హరా, వ్యాఘ్రచర్మాంబరధారివాడా, నీకు నమస్కారం. హే రామనాథా, నీకు ప్రణామం; నా అభీష్టములను ప్రసాదించువాడవు కావుము.

Verse 58

बृहस्पतिरुवाच । अहंतासाक्षिणे नित्यं प्रत्यगद्वयवस्तुने । रामनाथ ममाज्ञानमाशु नाशय ते नमः

బృహస్పతి పలికెను—అహంకారానికి నిత్య సాక్షి, అంతర్ముఖ అద్వైత తత్త్వరూపుడా, నీకు నమస్కారం. ఓ రామనాథా, నా అజ్ఞానాన్ని శీఘ్రంగా నశింపజేయుము—నమః.

Verse 59

शुक्र उवाच । वंचकानामलभ्याय महामंत्रार्थरूपिणे । नमो द्वैतविहीनाय रामनाथाय शंभवे

శుక్రుడు పలికెను—మోసగాళ్లకు అందనివాడా, మహామంత్రార్థస్వరూపుడా, నీకు నమస్కారం. ద్వైతరహితుడైన రామనాథ శంభువుకు నమః.

Verse 60

अश्विनावूचतुः । आत्मरूपतया नित्यं योगिनां भासते हृदि । अनन्य भानवेद्याय नमस्ते राघवेश्वर

అశ్వినులు పలికిరి—నీవు నిత్యంగా ఆత్మస్వరూపుడై యోగుల హృదయమందు ప్రకాశించుచున్నావు. ఓ అనన్య అంతర్జ్యోతితోనే జ్ఞేయుడైన రాఘవేశ్వరా, నీకు నమస్కారం.

Verse 61

अगस्त्य उवाच । आदिदेव महादेव विश्वेश्वर शिवाव्यय । रामनाथांबिकानाथ प्रसीद वृष भध्वज

అగస్త్యుడు పలికెను—హే ఆదిదేవా, హే మహాదేవా, హే విశ్వేశ్వరా, అవ్యయ శివా! హే రామనాథా, అంబికానాథా, ప్రసన్నుడవు—హే వృషభధ్వజా.

Verse 62

अपराधसहस्रं मे क्षमस्व विधुशेखर । ममाहमिति पुत्रादावहंतां मम मोचय

హే విధుశేఖరా, నా వేల అపరాధాలను క్షమించుము. ‘నాది’ ‘నేను’ అనే భావాలు—పుత్రాది నుండి—ఆ అహంకారబంధం నుండి నన్ను విముక్తుడిని చేయుము.

Verse 63

सुतीक्ष्ण उवाच । क्षेत्राणि रत्नानि धनानि दारा मित्राणि वस्त्राणि गवाश्वपुत्राः । नैवोपकाराय हि रामनाथ मह्यं प्रयच्छ त्वमतो विरक्तिम्

సుతీక్ష్ణుడు పలికెను—క్షేత్రాలు, రత్నాలు, ధనం, భార్య, మిత్రులు, వస్త్రాలు, గోవులు, అశ్వాలు, పుత్రులు—ఓ రామనాథా! ఇవేవీ నాకు నిజమైన ఉపకారము చేయవు. కనుక వీటిపట్ల వైరాగ్యమును నాకు ప్రసాదించుము.

Verse 64

विश्वामित्र उवाच । श्रुतानि शास्त्राण्यपि निष्फलानि त्रय्यप्यधीता विफलैव नूनम् । त्वयीश्वरे चेन्न भवेद्धि भक्तिः श्रीरामनाथे शिव मानुषस्य

విశ్వామిత్రుడు పలికెను—విన్న శాస్త్రాలూ ఫలహీనమవుతాయి; వేదత్రయాధ్యయనమూ నిశ్చయంగా వ్యర్థమే, ఓ శివా! మనుష్యునికి నీపై, శ్రీరామనాథుడైన నీపై భక్తి కలగకపోతే.

Verse 65

गालव उवाच । दानानि यज्ञा नियमास्तपांसि गंगादितीर्थेषु निमज्जनानि । रामेश्वरं त्वां न नमंति ये तु व्यर्थानि तेषामिति निश्चयोऽत्र

గాలవుడు పలికెను—దానాలు, యజ్ఞాలు, నియమాలు, తపస్సులు, గంగాది తీర్థాలలో మునకలు—ఎవరు నిన్ను, ఓ రామేశ్వరా, నమస్కరించరో, వారి వాటన్నీ వ్యర్థమే; ఇదే ఇక్కడ నిశ్చయం.

Verse 66

वसिष्ठ उवाच । कृत्वापि पापान्यखिलानि लोकस्त्वामेत्य रामेश्वर भक्तियुक्तः । नमेत चेत्तानि लयं व्रजेयुर्यथांधकारो रवितेजसाऽद्धा

వసిష్ఠుడు పలికెను—మనిషి సమస్త పాపాలు చేసినవాడైనా, భక్తితో నీ వద్దకు వచ్చి, ఓ రామేశ్వరా, నీకు నమస్కరిస్తే, ఆ పాపాలు లయమవుతాయి—సూర్యకాంతితో అంధకారం నిశ్చయంగా నశించినట్లే.

Verse 67

अत्रिरुवाच । दृष्ट्वा तु रामेश्वरमेकदापि स्पृष्ट्वा नमस्कृत्य भवंतमीशम् । पुनर्न गर्भं स नरः प्रयायात्किं त्वद्वयं ते लभतं स्वरूपम्

అత్రి పలికెను—ఎవడు ఒక్కసారి అయినా రామేశ్వరుని దర్శించి, (లింగ/పవిత్ర సాన్నిధ్యాన్ని) స్పర్శించి, నిన్ను ప్రభువా నమస్కరిస్తాడో, అతడు మళ్లీ గర్భంలో ప్రవేశించడు. ఇందులో ఆశ్చర్యమేముంది? అతడు నీ అద్వైత స్వరూపాన్ని పొందుతాడు.

Verse 68

अंगिरा उवाच । यो रामनाथं मनुजो भवंतमुपेत्य बंधून्प्रणमन्स्मरेत । संतारयेत्तानपि सर्वपापात्किम द्भुतं तस्य कृतार्थतायाम्

అంగిరసుడు పలికెను—హే రామనాథా! నిన్ను సమీపించి నమస్కరిస్తూ తన బంధువులను స్మరించే మనిషి, వారినికూడా సమస్త పాపాల నుండి తారింపజేస్తాడు. అతని కృతార్థతలో ఆశ్చర్యమేంటి?

Verse 69

गौतम उवाच । श्रीरामनाथेश्वर गूढमेत्तद्रहस्यभूतं परमं विशोकम् । त्वत्पादमूलं भजतां नृणां ये सेवां प्रकुर्वंति हि तेऽपि धन्याः

గౌతముడు పలికెను—హే శ్రీరామనాథేశ్వరా! ఇది గూఢమైన, రహస్యభూతమైన, పరమమైన, శోకరహితమైన ఉపదేశం. నీ పాదమూలాన్ని భజించే వారు, అలాగే ఆ భక్తులకు సేవచేసేవారూ ధన్యులే.

Verse 70

शतानंद उवाच । वेदांतविज्ञानरहस्यविद्भिर्विज्ञेयमेतद्धि मुमुक्षुभिस्तु । शास्त्राणि सर्वाणि विहाय देव त्वत्सेवनं यद्रघुवीरनाथ

శతానందుడు పలికెను—వేదాంతవిజ్ఞాన రహస్యాన్ని తెలిసినవారు, ముఖ్యంగా ముముక్షులు, దీనిని గ్రహించాలి. హే దేవా! సమస్త (కేవలం) శాస్త్రవాదాలను విడిచి, హే రఘువీరనాథా! నీ సేవలో నిమగ్నమవాలి.

Verse 71

भृगुरुवाच । रामनाथ तव पादपंकजं द्वंद्वचिंतनविधूतकल्मषः । निर्भयं व्रजति सत्सुखा द्वयं सुप्रभं त्वथ अमोघचिद्धनम्

భృగువు పలికెను—హే రామనాథా! ద్వంద్వాలపై విచారంతో కల్మషాన్ని తొలగించుకొని నీ పాదపద్మాలను శరణు పొందినవాడు, నిర్భయంగా నీ సుప్రభమైన, అమోఘమైన చిద్ధనమైన—అద్వయ సత్సుఖాన్ని—సాధిస్తాడు.

Verse 72

कुत्स उवाच । रामनाथ तव पादसेवनं भोगमोक्षवरदं नृणां सदा । रौरवादिनरकप्रणाशनं कः पुमान्न भजते रसग्रहः

కుత్సుడు పలికెను—హే రామనాథా! నీ పాదసేవ మనుష్యులకు సదా భోగమూ మోక్షమూ ప్రసాదిస్తుంది; రౌరవాది నరకాలను నశింపజేస్తుంది. దీని మాధుర్యాన్ని రుచి చూసినవాడు ఎవడు భజించడు?

Verse 73

काश्यप उवाच । रामनाथ तव पादसेविनां किं व्रतैरुत तपोभिरध्वरैः । वेदशास्त्र जपचिन्तया च किं स्वर्गसिन्धुपयसापि किं फलम्

కాశ్యపుడు పలికెను—హే రామనాథా! నీ పాదసేవ చేసేవారికి వ్రతాలు, తపస్సులు, యజ్ఞకర్మలు ఏమి అవసరం? వేదశాస్త్రాధ్యయనం, జపం, ధ్యానచింతనలతో ఏమి ప్రయోజనం? స్వర్గసింధు జలమూ వారికి ఇంకేమి అధిక ఫలాన్ని ఇవ్వగలదు?

Verse 74

श्रीरामनाथ त्वमागत्य शीघ्रं ममोत्क्रांतिकाले भवान्या च साकम् । मां प्रापय स्वात्मपादारविन्दं विशोकं विमोहं सुखं चित्स्वरूपम्

హే శ్రీరామనాథా! నా ప్రాణనిష్క్రమణ సమయంలో నీవు త్వరగా వచ్చి, భవానితో కూడ రా. నన్ను నీ స్వపాదారవిందానికి చేర్చు—అక్కడ శోకమూ మోహమూ లేవు; ఆనందమే, శుద్ధ చైతన్యస్వరూపమే.

Verse 75

गन्धर्वा ऊचुः । रामनाथ त्वमस्माकं भजतां भवसागरे । अपारे दुःखकल्लोले न त्वत्तोन्या गतिर्हि नः

గంధర్వులు పలికిరి—హే రామనాథా! అపారమైన భవసాగరంలో, దుఃఖతరంగాలతో ఉప్పొంగుతున్న ఈ స్థితిలో, మేము నిన్ను భజించువారికి నీ తప్ప మరొక గతి లేదు.

Verse 76

किन्नरा ऊचुः । रामनाथ भवारण्ये व्याधिव्याघ्रभयानके । त्वामंतरेण नास्माकं पदवीदर्शको भवेत्

కిన్నరులు పలికిరి—హే రామనాథా! ఈ భవారణ్యంలో, వ్యాధిరూపి వ్యాఘ్రభయం ఉన్న చోట, నీవు లేకుండా మాకు మార్గం చూపేవాడు ఎవ్వరూ ఉండరు.

Verse 77

यक्षा ऊचुः । रामनाथेंद्रियारातिबाधा नो दुःसहा सदा । तान्विजेतुं सहायस्त्वमस्माकं भव धूर्जटे

యక్షులు పలికిరి—హే రామనాథా! ఇంద్రియశత్రువుల బాధ మాకు ఎల్లప్పుడూ అసహ్యమే. వారిని జయించుటకు నీవు మా సహాయకుడవై ఉండు, హే ధూర్జటే!

Verse 78

नागा ऊचुः । अचिन्त्यमहिमानं त्वा रामनाथ वयं कथम् । स्तोतुमल्पधियः शक्ता भविष्यामोंऽबिकापते

నాగులు పలికిరి—హే రామనాథా! నీ మహిమ అచింత్యము. మేము అల్పబుద్ధులము; హే అంబికాపతే, నిన్ను ఎలా స్తుతించగలము?

Verse 79

किंपुरुषा ऊचुः । नानायोनौ च जननं मरणं चाप्यनेकशः । विनाशय तथाऽज्ञानं रामनाथ नमोऽस्तु ते

కింపురుషులు పలికిరి—అనేక యోనులలో జననం, మళ్లీ మళ్లీ మరణం జరుగుతుంది. హే రామనాథా! ఆ అజ్ఞానాన్ని నశింపజేయుము; నీకు నమస్కారం.

Verse 80

विद्याधरा ऊचुः । अंबिकापतये तुभ्यमसंगाय महात्मने । नमस्ते रामनाथाय प्रसीद वृषभध्वज

విద్యాధరులు పలికిరి—హే అంబికాపతీ! నీవు అసంగుడవు, మహాత్ముడవు. హే రామనాథా! నీకు నమస్కారం; హే వృషభధ్వజా, ప్రసన్నుడవు కమ్ము.

Verse 81

वसव ऊचुः । रामनाथगणेशाय गणवृंदार्चितांघ्रये । गंगाधराय गुह्याय नमस्ते पाहि नः सदा

వసువులు పలికిరి—హే రామనాథ గణేశా! గణవృందములు ఆరాధించే పాదములవాడా; హే గంగాధరా, గుహ్యస్వరూపా! నీకు నమస్కారం; మమ్మల్ని సదా రక్షించుము.

Verse 82

विश्वेदेवा ऊचुः । ज्ञप्तिमात्रैकनिष्ठानां मुक्तिदाय सुयोगिनाम् । रामनाथाय सांबाय नमोऽस्मान्रक्ष शंकर

విశ్వేదేవులు పలికిరి—శుద్ధ జ్ఞానమాత్రమందే ఏకనిష్ఠులైన సుయోగులకు ముక్తిదాత అయిన రామనాథ సాంబకు నమస్కారం. హే శంకరా, మమ్మల్ని రక్షించుము.

Verse 83

मरुत ऊचुः । परतत्त्वाय तत्त्वानां तत्त्वभूताय वस्तुतः । नमस्ते रामनाथाय स्वयंभानाय शंभवे

మరుతులు పలికిరి— హే రామనాథా! స్వయంభూ శంభూ! తత్త్వములన్నిటికీ పరమైన పరతత్త్వమై, నిజముగా సమస్త తత్త్వసారభూతుడవైన నీకు నమస్కారము।

Verse 84

साध्या ऊचुः । स्वातिरिक्तविहीनाय जगत्सत्ताप्रदायिने । रामेश्वराय देवाय नमोऽविद्या विभेदिने

సాధ్యులు పలికిరి— స్వస్వరూపమునకు భిన్నమై ఏదియు లేని వాడవు, జగత్తుకు సత్తా ప్రసాదించువాడవు, అవిద్యను ఛేదించువాడవు— ఆ దేవ రామేశ్వరునకు నమస్కారము।

Verse 85

सर्वे देवा ऊचुः । सच्चिदानंदसंपूर्णं द्वैतवस्तुविवर्जितम् । ब्रह्मात्मानं स्वयंभानमादिमध्यांतवर्जितम्

సర్వ దేవతలు పలికిరి— నీవు సత్-చిత్-ఆనందముతో సంపూర్ణుడవు, ద్వైతవస్తుభావమును విడిచినవాడవు, బ్రహ్మాత్మస్వరూపుడవు, స్వయంప్రకాశుడవు, ఆది-మధ్య-అంతరహితుడవు।

Verse 86

अविक्रियमसंगं च परिशुद्धं सनातनम् । आकाशादिप्रपंचानां साक्षिभूतं परामृतम्

నీవు అవికారుడవు, అసంగుడవు, పరిశుద్ధుడవు, సనాతనుడవు; ఆకాశాది సమస్త ప్రపంచమునకు సాక్షిభూతుడవు, పరమ అమృతస్వరూపుడవు।

Verse 87

प्रमातीतं प्रमाणानामपि बोधप्रदायिनम् । आविर्भावतिरोभाव संकोचरहितं सदा

నీవు ప్రమాణములకన్నా కూడా అతీతుడవు, అయినను బోధను ప్రసాదించువాడవు; ఆవిర్భావ-తిరోభావముల వలన కలుగు సంకోచమునకు సదా రహితుడవు।

Verse 88

स्वस्मिन्नध्यस्तरूपस्य प्रपंचस्यास्य साक्षिणम् । निर्लेपं परमानंदं निरस्तसकलक्रियम्

నీవే నీపై అధ్యస్తమైన ఈ జగత్‌ప్రపంచానికి సాక్షివి—నిర్లేపుడవు, పరమానందస్వరూపుడవు, సమస్త క్రియావేగాలు శమించినవు।

Verse 89

भूमानंदं महात्मानं चिद्रूपं भोगवर्जितम् । रामनाथं वयं सर्वे स्वपातकविशुद्धये

మేమందరం మా పాపశుద్ధి కొరకు రామనాథుని శరణు వేడుతున్నాము—ఆయన భూమానందుడు, మహాత్ముడు, చిద్రూపుడు, భోగవర్జితుడు।

Verse 91

रामनाथाय रुद्राय नमः संसारहारिणे । ब्रह्मविष्ण्वादिरूपेण विभिन्नाय स्वमायया

సంసారాన్ని హరించే రుద్రుడైన రామనాథునికి నమస్కారం; ఆయన స్వమాయచే బ్రహ్మ-విష్ణు మొదలైన రూపాలలో భిన్నంగా ప్రకాశిస్తాడు।

Verse 92

विभीषणसचिवा ऊचुः । वरदाय वरेण्याय त्रिनेत्राय त्रिशूलिने । योगिध्येयाय नित्याय रामनाथाय ते नमः

విభీషణుని మంత్రులు పలికిరి—వరదా, వరేణ్యా, త్రినేత్రా, త్రిశూలధారీ, యోగిధ్యేయా, నిత్యా రామనాథా! నీకు నమస్కారం।

Verse 93

सूत उवाच । इति रामादिभिः सर्वैः स्तुतो रामेश्वरः शिवः । प्राह सर्वान्समाहूय रामादीन्द्विजसत्तमाः

సూతుడు పలికెను—ఇట్లు రాముడు మొదలైన వారందరిచే స్తుతింపబడిన రామేశ్వర శివుడు అందరినీ పిలిచి, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, రామాదులకు పలికెను।

Verse 94

रामराम महाभाग जानकीरमण प्रभो । सौमित्रे जानकि शुभे हे सुग्रीव मुखास्तथा

రామ రామ, ఓ మహాభాగ ప్రభూ, ఓ జానకీరమణా! ఓ సౌమిత్రి (లక్ష్మణా)! ఓ శుభే జానకీ! వాక్యశ్రేష్ఠుడైన సుగ్రీవా—వినుము।

Verse 95

अन्ये ब्रह्ममुखा यूयं शृणुध्वं सुसमास्थिताः । स्तोत्राध्यायमिमं पुण्यं युष्माभिः कृतमादरात्

మరియు మీరు ఇతరులు—బ్రహ్మాది దేవశ్రేష్ఠులారా—సుసంస్థితులై శ్రద్ధగా వినండి. ఈ పుణ్య స్తోత్రాధ్యాయం మీరు భక్తితో ఆదరించి రచించారు।

Verse 96

ये पठंति च शृण्वंति श्रावयंति च मानवाः । मदर्चनफलं तेषां भविष्यति न संशयः

ఇదిని పఠించే, వినే, ఇతరులకు వినిపించే మనుష్యులకు—సందేహం లేకుండా—నా అర్చనఫలం లభిస్తుంది।

Verse 97

रामचंद्रधनुष्कोटिस्नानपुण्यं च वै भवेत् । वर्षमेकं रामसेतौ वासपुण्यं भविष्यति

నిజంగా ‘రామచంద్రుని ధనుస్సు కొన’ వద్ద స్నానపుణ్యం లభిస్తుంది. అలాగే రామసేతువద్ద ఒక సంవత్సరం నివసిస్తే నివాసపుణ్యం తప్పక కలుగుతుంది।

Verse 98

गन्धमादनमध्यस्थसर्वर्तीर्थाभिमज्जनात् । यत्पुण्यं तद्भवेत्तेन नात्र संशयकारणम्

గంధమాదన పర్వతమధ్యంలో ఉన్న సమస్త తీర్థాలలో మునిగిస్నానం చేయడం వల్ల కలిగే పుణ్యం—అదే పుణ్యం ఇక్కడ కూడా అతనికి లభిస్తుంది; ఇందులో సందేహానికి చోటు లేదు।

Verse 99

उक्त्वैवं रामनाथोऽपि स्वात्मलिंगे तिरोदधे । स्तोत्राध्यायमिमं पुण्यं नित्यं संकीर्तयन्नरः

ఇట్లు పలికిన రామనాథుడు కూడా తన స్వలింగంలో అంతర్ధానమయ్యెను. యెవడు ఈ పుణ్య స్తోత్రాధ్యాయమును నిత్యము సంకీర్తించునో…

Verse 100

जरामरणनिर्मुक्तो जन्मदुःखविवर्जितः । रामनाथस्य सायुज्यमुक्तिं प्राप्नोत्यसंशयः

అతడు జరా మరణముల నుండి విముక్తుడై, జన్మజన్మల దుఃఖమును విడిచి, నిస్సందేహంగా రామనాథుని సాయుజ్యముక్తిని పొందును.