Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 71

Devanagari script

भृगुरुवाच । रामनाथ तव पादपंकजं द्वंद्वचिंतनविधूतकल्मषः । निर्भयं व्रजति सत्सुखा द्वयं सुप्रभं त्वथ अमोघचिद्धनम्

Transliteration

bhṛguruvāca | rāmanātha tava pādapaṃkajaṃ dvaṃdvaciṃtanavidhūtakalmaṣaḥ | nirbhayaṃ vrajati satsukhā dvayaṃ suprabhaṃ tvatha amoghaciddhanam

Translation

భృగువు పలికెను—హే రామనాథా! ద్వంద్వాలపై విచారంతో కల్మషాన్ని తొలగించుకొని నీ పాదపద్మాలను శరణు పొందినవాడు, నిర్భయంగా నీ సుప్రభమైన, అమోఘమైన చిద్ధనమైన—అద్వయ సత్సుఖాన్ని—సాధిస్తాడు.

Word by Word

• भृगुः: Bhṛgu
• भृगुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भृगु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्, प्रथमपुरुष, एकवचन

• रामनाथ: O Rāmanātha
• रामनाथ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राम-नाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• तव: your
• तव: Shashthi-sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन (Genitive)

• पादपङ्कजम्: lotus-feet
• पादपङ्कजम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाद-पङ्कज (प्रातिपदिक; पाद + पङ्कज)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• द्वन्द्वचिन्तनविधूतकल्मषः: one whose sin is shaken off by contemplation on dualities
• द्वन्द्वचिन्तनविधूतकल्मषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: द्वन्द्व-चिन्तन-विधूत-कल्मष (प्रातिपदिक; द्वन्द्व + चिन्तन + विधूत + कल्मष)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (अन्तर्भूत-कर्तरि)

• निर्भयम्: fearlessly
• निर्भयम्: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निर्भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत्

• व्रजति: goes, attains
• व्रजति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: व्रज् (धातु)
• Form: लट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सत्सुखाद्वयम्: the non-dual bliss of the Real
• सत्सुखाद्वयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सत्-सुख-अद्वय (प्रातिपदिक; सत् + सुख + अद्वय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सुप्रभम्: radiant, splendid
• सुप्रभम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुप्रभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (सत्सुखाद्वयम्)

• तु: and/but
• तु: Sambandha/Particle (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• अथ: then, moreover
• अथ: Sambandha/Particle (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अनन्तरार्थ/प्रसङ्ग

• अमोघचिद्धनम्: the unfailing wealth of consciousness
• अमोघचिद्धनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अमोघ-चित्-धन (प्रातिपदिक; अमोघ + चित् + धन)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Speaker

Bhṛgu

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rāmanātheśvara (Setu-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Rāmanātha (addressed)

Visual Art Cues

Scene: Bhṛgu praises Rāmanātha: a yogic devotee meditates on the lotus-feet, serene amid opposites (sun/sea-wind, crowd/silence), a radiant aura symbolizing ‘amo gha cid-dhana’.

Characters & Entities

• Bhṛgu
• Rāmanātha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Refuge in Rāmanātha’s feet, with purified understanding of dualities, leads to fearless attainment of non-dual, radiant consciousness-bliss.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Rāmeśvaram/Setu, through the exaltation of Rāmanātha’s lotus-feet as the liberating refuge.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pāda-sevā/bhajana (taking refuge in the Lord’s feet) and inner contemplation that purifies the mind.