Adhyaya 27

Verse 1

सूत उवाच । तत्र तस्य समीपस्थं मार्कंडेनोपलक्षितम् । तीर्थं गोवत्ससंज्ञं तु सर्वत्र भुवि संश्रुतम्

సూతుడు పలికెను—ఆ స్థలానికి సమీపంలో మార్కండేయ మునిచే గుర్తింపబడిన ‘గోవత్స-తీర్థం’ అనే తీర్థం ఉంది; అది సమస్త భూమండలమంతటా ప్రసిద్ధం।

Verse 2

तत्रावतीर्य गोवत्सस्वरूपेणांबिकापतिः । स्वयंभूलिंगरूपेण संस्थितो जगतां पतिः

అక్కడ అంబికాపతి (శివుడు) దూడరూపంగా అవతరించి, జగదీశ్వరుడు స్వయంభూ లింగరూపంగా స్థాపితుడయ్యాడు।

Verse 3

आसीद्बलाहकोनाम रुद्रभक्तो महाबलः । आखेटकसमायुक्तो नृपः परपुरंजयः

బలాహకుడు అనే ఒక రాజు ఉండెను—మహాబలవంతుడు, రుద్రభక్తుడు, వేటలో నిమగ్నుడు, శత్రుపుర విజేత।

Verse 4

मृगयूथे स्थितं दृष्ट्वा गोवत्सं तत्पदातिना । उक्तो राजा मया दृष्टं कौतुकं नृपसत्तम

జింకల గుంపు మధ్య నిలిచిన గోవత్సాన్ని చూచి ఆ పదాతి రాజుతో అన్నాడు— “హే నృపశ్రేష్ఠా, నేను ఒక అద్భుత కౌతుకాన్ని చూశాను।”

Verse 5

गोवत्सो मृगयूथस्य दृष्टो मध्यस्थितो मया । तेषामेवानुरक्तोऽसौ जनन्या रहितस्तथा

“నేను జింకల గుంపు మధ్యలోనే గోవత్సాన్ని చూశాను. అది వారిపైనే మమకారంతో ఉంది; అలాగే దాని తల్లి కూడా దానితో లేదు।”

Verse 6

द्रष्टुं तु कौतुकं राजा तं पदातिं पुरः स्थितम् । उवाच दर्शयस्वेति गोवत्सं च समाविशत्

ఆ కౌతుకాన్ని చూడాలని రాజు ముందున్న పదాతితో— “చూపించు” అని చెప్పి, గోవత్సం వైపు బయలుదేరాడు।

Verse 7

गत्वाटवीं तदा राज्ञो दर्शितः स पदातिना । पदातिभिर्मृगानीकं दुद्राव त्रासितं यदा

అప్పుడు రాజుతో కలిసి అడవిలోకి వెళ్లి ఆ పదాతి గోవత్సాన్ని చూపించాడు. పదాతులు దగ్గరపడగానే భయపడిన జింకల గుంపు పరుగెత్తి పారిపోయింది।

Verse 8

पीलुगुल्मं प्रति गतं गोवत्सः प्रस्थितस्तदा । राजा तद्धरणाकांक्षो प्राविशद्गुल्ममादरात्

అప్పుడు గోవత్సం పీలు పొదల గుబురం వైపు బయలుదేరింది. దానిని పట్టుకోవాలని రాజు ఆత్రుతతో ఆ గుబురంలోకి ప్రవేశించాడు।

Verse 9

तत्र स्थितं स गोवत्समपश्यन्नृपतिः स्वयम् । यावद्गृह्णाति तं तावल्लिंगं जातं समुज्वलम्

అక్కడ రాజు స్వయంగా నిలిచిన గోవత్సాన్ని చూశాడు. దానిని పట్టుకోబోయే క్షణంలోనే దివ్యకాంతితో ప్రకాశించే శివలింగం అకస్మాత్తుగా ప్రాదుర్భవించింది.

Verse 10

तं दृष्ट्वा विस्मितो राजा किमेतदित्यचिंतयत् । यावच्चिंतयते ह्येवं देहं त्यक्त्वा दिवं गतः

అది చూసి రాజు ఆశ్చర్యపడి “ఇది ఏమిటి?” అని ఆలోచించాడు. అలా ఆలోచిస్తూనే దేహాన్ని విడిచి స్వర్గానికి వెళ్లిపోయాడు.

Verse 11

अत्रांतरे गगनतले समंततः श्रूयते सुरजयकारगर्जितम् । पपात पुष्पवृष्टिरंबराद्राजा गतः शिवभुवनं च तत्क्षणात्

ఇంతలో ఆకాశమండలమంతటా దేవతల విజయజయకార గర్జన వినిపించింది. ఆకాశం నుండి పుష్పవృష్టి కురిసింది; అదే క్షణంలో రాజు శివలోకానికి చేరాడు.

Verse 12

तावत्पश्यति तन्नाभ्यं गोवत्सं बालकं स्थितम् । नूनमेष महादेवो वत्सरूपी महेश्वरः

అప్పుడు అతడు అదే స్థలంలో బాలుడిలా ఉన్న గోవత్సం నిలిచి ఉండటాన్ని చూశాడు. నిశ్చయంగా ఇతడే మహాదేవుడు—వత్సరూపంలో ప్రత్యక్షమైన మహేశ్వరుడు.

Verse 13

तमानेतुं समुद्युक्तो राजा तमुज्जहार च । तदा तद्देव लिंगं तु नोत्तिष्ठति कथंचन । तदा देवाः सहानेन प्रार्थयामासुरीश्वरम्

దానిని తీసుకెళ్లాలని ఉత్సుకుడైన రాజు దానిని ఎత్తేందుకు ప్రయత్నించాడు. కానీ ఆ దివ్య లింగం ఏ విధంగానూ పైకి లేవలేదు. అప్పుడు దేవతలు అతనితో కలిసి ఈశ్వరుని ప్రార్థించారు.

Verse 14

देवा ऊचुः । भगवन्सर्वदेवेश स्थातव्यं भवता विभो । शुक्लेन लिंगरूपेण सर्वलोकहितैषिणा

దేవులు పలికిరి—ఓ భగవన్, ఓ సర్వదేవేశ్వరా, ఓ విభో! సర్వలోకహితాన్ని కోరుతూ మీరు శుద్ధ శ్వేత లింగరూపంగా ఇక్కడ స్థిరంగా నిలిచియుండండి।

Verse 15

श्रीमहादेव उवाच । स्थास्याम्यहं सदैवात्र लिंगरूपेण देवताः । यस्माद्भाद्रपदे मासि कृष्णपक्षे कुहू दिने

శ్రీమహాదేవుడు పలికెను—ఓ దేవతలారా! నేను ఇక్కడ సదా లింగరూపంగా నిలిచియుంటాను; ఎందుకంటే భాద్రపద మాసం కృష్ణపక్షంలో కుహూ తిథినాడు…

Verse 16

तथा तद्दिवसे तत्र स्नानं कृत्वा विधानतः । लिंगं ये पूजयिष्यंति न तेषां विद्यते भयम्

అదే దినమున అక్కడ విధిపూర్వకంగా స్నానం చేసి లింగాన్ని పూజించువారికి భయం ఏమాత్రం ఉండదు।

Verse 17

ऋते च पिंडदानेन पूर्वजाः शाश्वतीः समाः । रौरवे नरके घोरे कुंभीपाके च ये गताः

మరియు పిండదానం లేకపోతే, రౌరవం, కుంభీపాకం వంటి ఘోర నరకాలకు వెళ్లిన పితృదేవతలు అనేక శాశ్వత సంవత్సరాలు అక్కడే ఉండిపోవచ్చు।

Verse 18

अनेकनरकस्थाश्च तिर्यग्योनिगताश्च ये । सकृत्पिंडप्रदानेन स्यात्ते षामक्षया गतिः

అనేక నరకాలలో ఉన్నవారు, అలాగే తిర్యగ్యోనిలో (పశుజన్మంలో) పడినవారు—వారికి ఒక్కసారి పిండప్రదానం చేసినంత మాత్రాన అక్షయ గతి (ఉద్ధారం) కలుగుతుంది।

Verse 19

ततो बलाहको राजा सर्वदेवसमन्वितः । स्थापयामास तल्लिंगं सर्वदेवसमीपतः

అప్పుడు సమస్త దేవతలతో కూడిన బలాహక రాజు, సర్వదేవుల సన్నిధిలో ఆ పవిత్ర లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించాడు।

Verse 20

चकार बहुदानानि लोकानां हितकाम्यया । यावदर्चयते ह्येवं रुद्रोऽपि स्वयमागतः

ప్రజల హితాన్ని కోరుతూ అతడు అనేక దానాలు చేశాడు; ఇలా ఆరాధన సాగుతుండగానే స్వయంగా రుద్రుడు అక్కడికి వచ్చాడు।

Verse 21

रुद्र उवाच । अस्यां रात्रौ तु मनुजाः श्रद्धाभक्तिसमन्विताः । येर्चयिष्यंति देवेशं तेषां पुण्यमनंतकम्

రుద్రుడు పలికెను—ఈ రాత్రి శ్రద్ధా భక్తులతో దేవేశ్వరుని ఆరాధించే మనుష్యులకు అనంత పుణ్యం లభిస్తుంది।

Verse 22

जागरं ये करिष्यंति गीतशास्त्रपुरःसरम् । उद्धरिष्यंति ते मर्त्याः कुलमेकोत्तरं शतम्

పవిత్ర గీతాలు, శాస్త్రపఠనం ముందుండగా రాత్రి జాగరణ చేసే మానవులు తమ వంశంలోని నూరొక్క తరాలను उद्धరిస్తారు।

Verse 23

तावद्गर्ज्जंति तीर्थानि नैमिषं पुष्करं गया । प्रयागं च प्रभासं च द्वारका मथुराऽर्बुदः

అప్పుడు మహాతీర్థాలు గర్జించాయి—నైమిషం, పుష్కరం, గయ, ప్రయాగం, ప్రభాసం, అలాగే ద్వారకా, మథురా, అర్బుదం।

Verse 24

यावन्न दृश्यते लिंगं गोवत्सं परमाद्भुतम् । यदा हि कुरुते भावं गोवत्सगमनं प्रति

పరమాద్భుతమైన ‘గోవత్స’ అనే లింగం దర్శనమగకపోయినంతవరకు అది అప్రకటంగా ఉండెను; కానీ మనస్సు గోవత్సుని చేరుటకు భావించగానే, దాని ప్రకటన సమీపమగును।

Verse 25

स्ववंशजास्तदा सर्वे नृत्यंति हर्षिता ध्रुवम्

అప్పుడు తన వంశస్థులందరూ నిశ్చయంగా హర్షంతో నర్తిస్తూ, ఆనందంతో పరిపూర్ణులవుతారు।

Verse 26

सूत उवाच । यच्चान्यदद्भुतं तत्र वृत्तांतं शृणु त द्विजा । येन वै श्रुतमात्रेण सर्वपापक्षयो भवेत्

సూతుడు పలికెను—ఓ ద్విజులారా! అక్కడ జరిగిన మరొక అద్భుత వృత్తాంతాన్ని వినుడి; దానిని కేవలం వినుటమాత్రముచేతనే సమస్త పాపక్షయం కలుగును।

Verse 27

यदा वै स्थापितं लिंगं सर्वदेवैः पुरातनम् । विष्णोः प्रतिष्ठानगुणात्सर्वेषां च दिवौक साम्

సర్వ దేవతలు ఆ పురాతన లింగాన్ని స్థాపించినప్పుడు—విష్ణువు యొక్క ప్రతిష్ఠా-శక్తి గుణమువలన—అది స్వర్గవాసులకును సమస్తులకు శుభఫలప్రదమైంది।

Verse 28

अणुमात्रप्रमाणेन प्रत्यहं समवर्द्धत । ततस्ते मनुजा देवा भीतास्तं शरणं ययुः

అది ప్రతిరోజు అణుమాత్ర ప్రమాణముతో పెరుగుతూ పోయెను; అప్పుడు మనుష్యులును దేవతలును భయపడీ అతని శరణు చేరిరి।

Verse 29

देवा ऊचुः । वृद्धिं संहर देवेश लोका नां स्वस्ति तद्भवेत् । एवमुक्ते ततो लिंगाद्वागुवाचाशरीरिणी

దేవులు పలికిరి—హే దేవేశ్వరా! ఈ పెరుగుతున్న వృద్ధిని సంహరించుము, లోకములకు శుభం కలుగునట్లు. అట్లు పలికిన వెంటనే లింగమునుండి అశరీరి వాణి వినిపించింది.

Verse 30

शिववाण्युवाच । हे लोका मा भयं वोऽस्तु उपायः श्रूयतामयम् । कश्चिच्चंडालमानीय मत्पुरः स्थाप्यतां धुवम्

శివవాణి పలికెను—హే ప్రజలారా! మీకు భయం వద్దు; ఈ ఉపాయము వినుడి. ఒక చండాలుని తీసికొని వచ్చి నా ముందర దృఢముగా నిలుపుడి.

Verse 31

चंडालांश्च समानीय दधुर्देवस्य ते पुरः । तथापि तस्य वृद्धिस्तु नैव निर्वर्तते पुनः

చండాలులను తెచ్చి దేవుని ముందర నిలిపిరి; అయినను ఆ వృద్ధి మరల ఏమాత్రము తగ్గలేదు.

Verse 32

वागुवाच । कर्म्मणा यस्तु चंडालः सोऽग्रे मे स्थाप्यतां जनाः । तच्छ्रुत्वा महदाश्चर्यं मतिं चकुर्विलोचने

వాణి పలికెను—హే జనులారా! కర్మములచేత చండాలుడైన వానినే నా ముందర నిలుపుడి. అది విని వారు మహాశ్చర్యముతో వివేకబుద్ధితో విచారణ చేయసాగిరి.

Verse 33

मार्गमाणास्तदा ते तु ग्रामाणि च पुराणि च । कञ्चित्कर्मरतं पापं ददृशुर्ब्राह्मणब्रुवम्

అప్పుడు వారు గ్రామములనూ నగరములనూ వెదకుచు, దుష్కర్మములలో మునిగిన ఒక పాపిని చూచిరి; వాడు మాత్రము తనను ‘బ్రాహ్మణుడు’ అని చెప్పుకొనుచుండెను.

Verse 34

वृषभान्भारसंयुक्तान्मध्याह्नेवाहयत्तु सः । क्षुत्तृट्श्रमपरीतांश्च दुर्बलान्क्रूरमानसः

క్రూరహృదయుడైన అతడు మధ్యాహ్నంలో కూడా భారంతో నిండిన ఎద్దులను తోలాడు; ఆకలి, దాహం, శ్రమలతో క్షీణించిన బలహీన జీవులను నిర్దయగా బాధించాడు।

Verse 35

अस्नात्वापि पर्युषितं भक्षयंतीह वै द्विजाः । तं समादाय देवेशं जग्मुर्यत्र जगद्गुरुः

అతడు స్నానం చేయకుండానే పాత ఆహారాన్ని తింటుండగా, ద్విజులు అతడిని పట్టుకొని దేవేశుడైన జగద్గురువు ఉన్న చోటికి తీసుకెళ్లారు।

Verse 36

देवालयाग्रभूमौ तं स्थापयासुरादृताः । भस्मी बभूव सहसा गोवत्साग्रे निरूपितः

వారు భక్తితో అతడిని దేవాలయ ముందుభూమిపై నిలిపారు; వెంటనే అతడు భస్మమైపోయాడు—గోవత్సం ముందు ఉంచినట్లుగా।

Verse 37

चंडालस्थल इत्येष प्रसिद्धोसौऽभवत्क्षितौ । तत्र स्थितैर्न चाद्यापि प्रासादो दश्यते हि सः

ఈ స్థలం భూమిపై ‘చండాలస్థలం’ అని ప్రసిద్ధి పొందింది; అక్కడ నివసించువారికి నేటికీ ప్రాసాదసమానమైన దేవాలయం కనబడదు।

Verse 38

तदाप्रभृति तल्लिंगं साम्यभावमुपागतम् । धौतपाप्मा गतस्तीर्थं द्विजो लिंगनिरीक्षिणात्

అప్పటినుంచి ఆ లింగం సమత్వం, శాంతిభావాన్ని పొందింది; లింగదర్శనమాత్రంతో పాపం కడిగిన ద్విజుడు తీర్థాన్ని పొందుతాడు।

Verse 39

प्रत्यहं पूजयामास गोवत्सं गत किल्बिषः । विशेषात्कृष्णपक्षस्य चतुर्द्दश्यां समागतः

అతడు పాపవిముక్తుడై ప్రతిదినం గోవత్సుని పూజించెను; విశేషంగా కృష్ణపక్ష చతుర్దశీనాడు ఆ వ్రతాన్ని ఆచరించెను।

Verse 40

एतत्तदद्भुतं तस्य देवस्य च त्रिशूलिनः । शृणुयाद्यो नरो भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते

ఇది త్రిశూలధారి దేవుడు (శివుడు) యొక్క అద్భుత మహిమ; భక్తితో దీనిని వినే మనిషి సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడగును।

Verse 41

भूत उवाच । गोवत्समिति विख्यातं नराणां पुण्यदं परम् । अनेकजन्मपापघ्नं मार्कंडेयेन भाषितम्

భూతుడు పలికెను— ‘గోవత్స’ అని ప్రసిద్ధమైనది మనుష్యులకు పరమ పుణ్యప్రదం; అనేక జన్మల పాపనాశకం—మార్కండేయుడు ప్రకటించినట్లు।

Verse 42

तत्र तीर्थे सकृत्स्नानं रुद्रलोकप्रदं नृणाम् । पापदेहविशुद्धयर्थं पापेनोपहतात्मनाम्

ఆ తీర్థంలో ఒక్కసారి స్నానం చేయుట వలన మనుష్యులకు రుద్రలోకప్రాప్తి కలుగును; పాపంతో దెబ్బతిన్న దేహ-అంతఃకరణ శుద్ధికై ఇది।

Verse 43

कूपे तर्पणतश्चैव श्राद्धतश्चैव तृप्तता । भाद्रपदे विशे षेण पक्षस्यांते भवेत्कलौ

బావిలో తర్పణం చేయుటవలన, అలాగే శ్రాద్ధం సమర్పించుటవలన పితృదేవతలకు తృప్తి కలుగును; విశేషంగా భాద్రపదంలో, పక్షాంతంలో, కలియుగంలో।

Verse 44

एकविंशतिवारांस्तु गयायां तर्पणे कृते । पितॄणां परमा तृप्तिः सकृद्वै गंगकूपके

గయాలో ఇరవై ఒక్కసార్లు తర్పణం చేసినా, పితృదేవతలకు పరమ తృప్తి నిజంగా గంగాకూపకంలో ఒక్కసారి తర్పణం చేయడంవల్లనే కలుగుతుంది।

Verse 45

तस्मिन्गोवत्ससामीप्ये तिष्ठते गंगकूपकः । तस्मिंस्तिलोदकेनापि सद्गतिं यांति तर्पिताः

ఆ గోవత్స సమీపంలో గంగాకూపకం నిలిచి ఉంది; అక్కడ తిలజలంతో కూడా తర్పణం చేస్తే తృప్తులైన పితృదేవతలు సద్గతిని పొందుతారు।

Verse 46

पितरो नरकाद्वापि सुपुण्येन सुमेधसा । गोप्रदानं प्रशंसंति तस्मिंस्तीर्थे मुनीश्वराः

సుమేధావంతుని మహాపుణ్యబలంతో పితృదేవతలు నరకం నుండికూడా (ఉద్ధరింపబడి) ఆ తీర్థంలో గోప్రదానాన్ని ప్రశంసిస్తారు; మునీశ్వరులు కూడా ఆ దానక్రియను స్తుతిస్తారు।

Verse 47

विप्राय स्वर्णदानं तु रुद्रलोके नयेन्नरम् । सरस्वतीशिवक्षेत्रे गंगा च गंगकूपके

విప్రునికి స్వర్ణదానం చేయడం మనిషిని రుద్రలోకానికి నడిపిస్తుంది—సరస్వతీ-శివక్షేత్రంలో ఇది నిశ్చితం; అలాగే గంగాకూపకంలో కూడా గంగాదేవి సాన్నిధ్యం ఉంది।

Verse 48

एकस्थमेतत्त्रितयं स्वर्गापवर्गकारणम् । सेवितं चर्षिभिः सिद्धैस्तीर्थं सर्वत्र विश्रुतम्

ఒకే స్థలంలో ఉన్న ఈ త్రయం స్వర్గం మరియు అపవర్గం (మోక్షం) కు కారణమవుతుంది; ఋషులు, సిద్ధులు సేవించిన ఈ తీర్థం సర్వత్ర ప్రసిద్ధం।

Verse 49

पीलुयुग्मं स्थितं तत्र तत्तीर्थं मुनिसेवितम् । स्नानात्स्वर्गप्रदं चैव पानात्पापविशुद्धिदम्

అక్కడ పీలూ వృక్షాల జంట నిలిచి ఉంది; అది మునులు సేవించే తీర్థం. అక్కడ స్నానం స్వర్గప్రదం, ఆ జలాన్ని పానంచేయుట పాపశుద్ధికరం.

Verse 50

कीर्त्तनात्पुण्यजननं सेवनान्मुक्तिदं परम् । तद्वै पश्यंति ये भक्त्या ब्रह्महा यदि मातृहा

దాని కీర్తనచేత పుణ్యం జనిస్తుంది; దాని సేవచేత పరమ ముక్తి లభిస్తుంది. భక్తితో దానిని దర్శించువారు—బ్రహ్మహత్యా లేదా మాతృహత్యా దోషులైనా—శుద్ధి పొందుతారు.

Verse 51

बालघाती च गोघ्नश्च ये च स्त्रीशूद्रघातकाः । गरदाश्चाग्निदाश्चैव गुरुद्रोहरताश्च ये

శిశుహంతకులు, గోహంతకులు, అలాగే స్త్రీ లేదా శూద్రహంతకులు; విషమిచ్చువారు, అగ్ని పెట్టువారు, గురుద్రోహంలో నిమగ్నులైనవారూ (ఇందులో చేరుతారు).

Verse 52

तपस्विनिन्दकाश्चैव कूटसाक्ष्यं करोति यः । वक्ता च परदोषस्य परस्य गुणलोपकः

తపస్వులను నిందించువారు, కూటసాక్ష్యం చెప్పువారు; పరదోషాన్ని ప్రకటించువారు, పరుని గుణాలను దాచివేయువారు లేదా తగ్గించువారూ (ఇందులో చేరుతారు).

Verse 53

सर्वपापमयोऽप्यत्र मुच्यते लिंगदर्शनात्

ఇక్కడ సర్వపాపమయుడైనవాడుకూడా కేవలం లింగదర్శనమాత్రంతో విముక్తి పొందుతాడు.