Adhyaya 19

Verse 1

। । व्यास उवाच । इन्द्रसरे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा चेंद्रेश्वरं शिवम् । सप्तजन्मकृतात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः

వ్యాసుడు పలికెను— ఇంద్రసరస్సులో స్నానం చేసి, ఇంద్రేశ్వర శివుని దర్శించినవాడు ఏడు జన్మల పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు; ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । केन चादौ निर्मितं तत्तीर्थं सर्वोत्तमोत्तमम् । यथावद्वर्णय त्वं मे भगवन्द्विजसत्तम

యుధిష్ఠిరుడు పలికెను— ఆ సర్వోత్తమ తీర్థాన్ని మొదట ఎవరు నిర్మించారు? ఓ భగవన్, ఓ ద్విజసత్తమా, నాకు దానిని యథావిధిగా సమగ్రంగా వివరించండి.

Verse 3

व्यास उवाच । इन्द्रेणैव महाराज तपस्तप्तं सुदुष्करम् । ग्रामादुत्तरदिग्भागे शतवर्षाणि तत्र वै

వ్యాసుడు పలికెను—ఓ మహారాజా, గ్రామానికి ఉత్తర దిశాభాగంలో ఇంద్రుడు స్వయంగా అక్కడ నూరు సంవత్సరాలు అత్యంత దుష్కరమైన తపస్సు చేశాడు।

Verse 4

शिवोद्देशं महाघोरमेकांगुष्ठेन भारत । उर्द्ध्वबाहुर्महातेजाः सूर्यस्याभिमुखोऽभवत्

ఓ భారతా, మహాఘోరమైన శివోద్దేశాన్ని మనసులో నిలిపి, మహాతేజస్సుతో సూర్యుని ఎదురుగా, చేతులు పైకెత్తి, ఒక్క బొటనవేలిపై సమతుల్యంగా నిలిచెను।

Verse 5

वृत्रस्य वधतो ज्ञातं यत्पापं तस्य नुत्तये । एकाग्रः प्रयतो भूत्वा शिवस्याराधने रतः

వృత్రవధం వల్ల కలిగిన పాపాన్ని గ్రహించి దాని ప్రాయశ్చిత్తార్థం, ఏకాగ్రుడై శుద్ధాచారంతో శివారాధనలో నిమగ్నుడయ్యెను।

Verse 6

तपसा च तदा शंभुस्तोषितः शशिशे खरः । तत्राजगाम जटिलो भस्मांगो वृषभध्वजः

అప్పుడు ఆ తపస్సుతో శంభువు ప్రసన్నుడయ్యెను; తదుపరి చంద్రశేఖరుడైన ఉగ్ర ప్రభువు—జటాధారి, భస్మలిప్తుడు, వృషభధ్వజుడు—అక్కడికి వచ్చెను।

Verse 7

खट्वांगी पंचवक्त्रश्च दशबाहुस्त्रिलोचनः । गंगाधरो वृषारूढो भूतप्रेतादिवेष्टितः

ఆయన ఖట్వాంగధారి, పంచవక్త్రుడు, దశభుజుడు, త్రిలోచనుడు; గంగాధరుడు, వృషారూఢుడు, భూతప్రేతాది గణాలతో పరివేష్టితుడు।

Verse 8

सुप्रसन्नः सुरश्रेष्ठः कृपालुर्वरदायकः । तदा हृष्टमना देवो देवेन्द्रमिदमूचिवान्

అప్పుడు సురశ్రేష్ఠుడు, పరమప్రసన్నుడు, కృపాస్వరూపుడు, వరదాత అయిన దేవుడు హర్షితమనస్సుతో దేవేంద్ర ఇంద్రునితో ఈ మాటలు పలికెను।

Verse 9

हर उवाच । यत्त्वं याचयसे देव तदहं प्रद दामि ते

హరుడు (శివుడు) పలికెను—ఓ దేవా! నీవు ఏది యాచిస్తావో, అది అంతటినీ నేను నీకు వరంగా ప్రసాదించుదును।

Verse 10

इन्द्र उवाच । यदि तुष्टोसि देवेश कृपासिंधो महेश्वर । ब्रह्महत्या हि मां देव उद्वेजयति नित्यशः

ఇంద్రుడు పలికెను—ఓ దేవేశా, ఓ కృపాసింధూ మహేశ్వరా! మీరు నాపై ప్రసన్నులైతే, ఓ దేవా, బ్రహ్మహత్య పాపం నన్ను నిత్యం కలవరపెడుతోంది.

Verse 11

वृत्रासुरस्य हनने जातं पापं सुरोत्तम । तत्पापं नाशय विभो मम दुःखप्रदं सदा

ఓ సురోత్తమా! వృత్రాసురుని వధ వల్ల కలిగిన పాపాన్ని, ఓ విభో, నాకెప్పుడూ దుఃఖం కలిగించే ఆ పాపాన్ని నశింపజేయండి.

Verse 12

हर उवाच । धर्मारण्ये सुरपते ब्रह्महत्या न पीडयेत् । हत्या गवां द्विजातीनां बालस्य योषितामपि

హరుడు పలికెను—ఓ సురపతే! ధర్మారణ్యంలో బ్రహ్మహత్య బాధించదు; గోవు, ద్విజుడు, బాలుడు లేదా స్త్రీ హత్య వల్ల కలిగిన పాపమూ అక్కడ నిలువదు.

Verse 13

वचनान्मम देवेंद्र ब्रह्मणः केशवस्य च । यमस्य वचनाज्जिष्णो हत्या नैवात्र तिष्ठति । प्रविश्य त्वं महाराज अतोत्र स्नानमाचर

ఓ దేవేంద్రా! నా వచనముచేతను, బ్రహ్మ, కేశవ, యముల ఆజ్ఞచేతను, ఓ జిష్ణో, ఇక్కడ హత్యాపాపము నిలువదు. కనుక, ఓ మహారాజా, ఇక్కడ ప్రవేశించి స్నానము ఆచరించుము.

Verse 14

इन्द्र उवाच । यदि त्वं मम तुष्टोऽसि कृपासिंधो महेश्वर । मन्नाम्ना च महादेव स्थापितो भव शंकर

ఇంద్రుడు పలికెను—హే మహేశ్వరా, కృపాసింధో! నాపై నీవు ప్రసన్నుడవైతే, హే మహాదేవా, హే శంకరా, నా నామముతో ఇక్కడ ప్రతిష్ఠితుడవగుము.

Verse 15

तथेत्युक्त्वा महादेवः सुप्रसन्नो हरस्तदा । दर्शयामास तत्रैव लिंगं पापप्रणाशनम्

“తథాస్తు” అని పలికి మహాదేవుడు హరుడు అత్యంత ప్రసన్నుడై, అక్కడే పాపనాశక లింగమును ప్రదర్శించెను.

Verse 16

कूर्मपृष्ठात्समुत्पाद्य आत्मयोगेन शंभुना । स्थितस्तत्रैव श्रीकण्ठः कालत्रयविदो विदुः

శంభువు తన ఆత్మయోగబలముచేత కూర్మపు పృష్ఠమునుండి దానిని ఉద్భవింపజేసెను; మరియు అక్కడే శ్రీకంఠుడు నిలిచెను—త్రికాలజ్ఞులు దీనిని ఎరుగుదురు.

Verse 17

वृत्रहत्यासमुत्त्रस्तदेवराजस्य सन्निधौ । इन्द्रेश्वरस्तदा तत्र धर्मा रण्ये स्थितो नृप

హే నృపా! వృత్రవధభయముతో త్రస్తుడైన దేవరాజ ఇంద్రుని సన్నిధిలో, ధర్మారణ్యములో అప్పుడు అక్కడ ఇంద్రేశ్వరుడు ప్రతిష్ఠితుడయ్యెను.

Verse 18

सर्वपापविशुद्ध्यर्थं लोकानां हितकाम्यया । इन्द्रेश्वरं तु राजेंद्र पुष्पधूपादिकैः सदा

హే రాజేంద్రా! లోకహితాన్ని కోరుతూ, సమస్త పాపశుద్ధి కోసం పుష్పధూపాదులను సమర్పించి ఇంద్రేశ్వరుని నిత్యం పూజించవలెను।

Verse 19

पूजयेच्च नरो भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते । अष्टम्यां च चतुर्दश्यां माघमासे विशेषतः

భక్తితో పూజించే మనిషి సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు—ప్రత్యేకంగా మాఘమాసంలో అష్టమి మరియు చతుర్దశి రోజుల్లో।

Verse 20

सर्वपापविशुद्ध्यर्थं शिवलोके महीयते । नीलोत्सर्गं तु यो मर्त्यः करोति च तदग्रतः

సర్వపాపశుద్ధి వల్ల అతడు శివలోకంలో గౌరవింపబడతాడు; మరియు ఆ (దేవ/తీర్థ) సమక్షంలో ‘నీలోత్సర్గ’ అర్పించే మానవుడు కూడా ఆ పుణ్యాన్ని పొందుతాడు।

Verse 21

उद्धरेत्सप्त गोत्राणि कुलमेकोत्तरं शतम् । सांगरुद्रजपं यस्तु चतुर्द्दश्यां करोति वै

చతుర్దశి నాడు నిజంగా సాంగ-రుద్ర జపం చేసే వాడు ఏడు గోత్రాలను उद्धరిస్తాడు, మరియు నూట ఒక కులాలను తరింపజేస్తాడు।

Verse 22

सर्वपाविशुद्धात्मा लभते परमं पदम्

సర్వపాపాల నుండి శుద్ధమైన ఆత్మ పరమపదాన్ని పొందుతుంది।

Verse 23

सौवर्णनयनं कृत्वा मध्ये रत्नसमन्वितम् । यो ददाति द्विजातिभ्य इन्द्रतीर्थे तथोत्तमे

మధ్యంలో రత్నం అమర్చిన స్వర్ణనేత్రాన్ని తయారు చేసి, ఉత్తమమైన ఇంద్రతీర్థంలో ద్విజులకు దానం చేసే వాడు—తదుపరి చెప్పబడే ప్రశంసిత ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 24

अन्धता न भवे त्तस्य जन्मानि षष्टिसंख्यया । निर्मलत्वं सदा तेषां नयनेषु प्रजायते । महारोगास्तथा चान्ये स्नात्वा यांति तदग्रतः

అతనికి అరవై జన్మల వరకు అంధత్వం కలగదు; అతని కళ్లలో ఎల్లప్పుడూ నిర్మలత్వం ఉద్భవిస్తుంది. అలాగే మహారోగాలు మరియు ఇతర వ్యాధులతో బాధపడేవారు స్నానం చేసి ఆ పవిత్ర సన్నిధి ముందునుండి రోగముక్తులై వెళ్లిపోతారు.

Verse 25

पूजिते चैकचित्ते न सर्वरोगात्प्रमुच्यते । स्नात्वा कुण्डे नरो यस्तु संतर्पयति यः पितॄन्

ఏకాగ్రచిత్తంతో (దేవతను) పూజిస్తే మనిషి సమస్త రోగాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు. అలాగే కుండంలో స్నానం చేసి పితృదేవతలను తర్పణంతో తృప్తిపరచే వాడు…

Verse 26

तस्य तृप्ताः सदा भूप पितरश्च पितामहाः । ये वै ग्रस्ता महारोगैः कुष्ठाद्यैश्चैव देहिनः

ఓ రాజా! అతని తండ్రులు మరియు పితామహులు ఎల్లప్పుడూ తృప్తిగా ఉంటారు. అలాగే కుష్ఠం మొదలైన మహారోగాలతో పట్టుబడిన దేహధారులు…

Verse 27

स्नानमात्रेण संशुद्धा दिव्यदेहा भवंति ते । ज्वरादिकष्टमापन्ना नराः स्वात्महिताय वै

స్నానం మాత్రమే చేయడంతో వారు శుద్ధులై దివ్యదేహాలను పొందుతారు. జ్వరం మొదలైన కష్టాలతో బాధపడే మనుష్యులు ఇది నిజంగా తమ ఆత్మహితార్థమే చేస్తారు.

Verse 28

स्नान मात्रेण संशुद्धा दिव्यदेहा भवंति ते । स्नात्वा च पूजयेद्देवं मुच्यते ज्वरबन्धनात्

స్నానమాత్రంతోనే వారు శుద్ధులై దివ్యదేహులను అవుతారు. స్నానం చేసి దేవుని పూజించినవాడు జ్వరబంధనము నుండి విముక్తి పొందుతాడు.

Verse 29

एकाहिकं द्व्याहिकं च चातुर्थं वा तृतीयकम् । विषमज्वरपीडा च मासपक्षादिकं ज्वरम्

ఒకరోజు జ్వరమో, రెండురోజుల జ్వరమో, చతుర్థకమో తృతీయకమో; అలాగే విషమజ్వరపీడయో, నెల‑పక్షాది వ్యవధుల్లో తిరిగి వచ్చే జ్వరమో—అన్నీ.

Verse 30

इन्द्रेश्वरप्रसादाच्च नश्यते नात्र संशयः । विज्वरो जायते नूनं सत्यंसत्यं च भूपते

ఇంద్రేశ్వరుని ప్రసాదంతో అది నశిస్తుంది—ఇందులో సందేహం లేదు. నిశ్చయంగా జ్వరరహితుడు అవుతాడు; ఇది సత్యం, సత్యమే, ఓ రాజా.

Verse 31

वन्ध्या च दुर्भगा नारी काकवन्ध्या मृतप्रजा । मृतवत्सा महादुष्टा स्नात्वा कुण्डे शिवाग्रतः । पूजयेदेकचित्तेन स्नानमात्रेण शुद्ध्यति

వంధ్య, దుర్భాగ్యవతి, ‘కాకవంధ్య’ అని పిలువబడే స్త్రీ, సంతానం మరణించినది, శిశువు మరణించినది, మహాపాపినియైనా—శివుని సమక్షంలో కుండంలో స్నానం చేసి ఏకచిత్తంతో పూజించాలి; స్నానమాత్రంతోనే ఆమె శుద్ధి పొందుతుంది.

Verse 32

एवंविधाश्च बहुशो वरान्दत्त्वा पिनाकधृक् । गतोऽसौ स्वपुरं पार्थ सेव्यमानः सुरासुरैः

ఇలా అనేక విధాల వరాలను పునఃపునః ప్రసాదించి పినాకధారి (శివుడు) తన స్వపురానికి వెళ్లెను, ఓ పార్థా; దేవాసురులచే సేవింపబడుతూ.

Verse 33

ततः शक्रो महातेजा गतो वै स्वपुरं प्रति । जयंतेनापि तत्रैव स्थापितं लिंगमुत्तमम्

అనంతరం మహాతేజస్సుగల శక్రుడు (ఇంద్రుడు) నిశ్చయంగా తన నగరానికి వెళ్లెను. అక్కడే జయంతుడు కూడా ఉత్తమ శివలింగాన్ని స్థాపించెను.

Verse 34

जयंतस्य हरस्तुष्टस्तस्मिल्लिंगे स्तुतः सदा । त्रिकालं पुत्रसंयुक्तः पूजनार्थं सुरेश्वरः

జయంతునిపై ప్రసన్నుడైన హరుడు (శివుడు) ఆ లింగంలో నిత్యం స్తుతింపబడును. దేవేశ్వరుడైన ఇంద్రుడు కుమారునితో కలిసి త్రికాల పూజార్థం వచ్చును.

Verse 35

आयाति च महाबाहो त्यक्त्वा स्थानं स्वकं हि वै । एतत्सर्वं समाख्यातं सर्वसौख्यप्रदायकम्

మహాబాహో, అతడు తన స్వస్థానాన్ని విడిచి కూడా అక్కడికి వచ్చును. ఇది అంతా వివరించబడింది—సర్వసుఖప్రదమైనది.

Verse 36

इन्द्रेश्वरं तु यत्पुण्यं जयंतेशस्य पूज नात् । तदेवाप्नोति राजेन्द्र सत्यंसत्यं न संशयः

జయంతేశుని పూజవలన ఇంద్రేశ్వరునికి కలిగే పుణ్యం ఏదో, అదే పుణ్యాన్ని హే రాజేంద్ర, భక్తుడు పొందును; సత్యం సత్యం, సందేహం లేదు.

Verse 37

स्नात्वा कुण्डे महाराज संपूज्यैकाग्रमानसः । सर्वपापविशुद्धात्मा इन्द्रलोके महीयते

హే మహారాజా, కుండంలో స్నానం చేసి ఏకాగ్రచిత్తంతో పూజించినవాడు, సమస్త పాపాల నుండి శుద్ధుడై ఇంద్రలోకంలో గౌరవింపబడును.

Verse 38

यः शृणोति नरो भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते । सर्वान्कामानवाप्नोति जयंतेशप्रमादतः

భక్తితో వినే మనిషి సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు; జయంతేశ్వరుని ప్రసాదబలంతో తనకు కావలసిన అన్ని ఫలాలను పొందుతాడు.