Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 21

Devanagari script

उद्धरेत्सप्त गोत्राणि कुलमेकोत्तरं शतम् । सांगरुद्रजपं यस्तु चतुर्द्दश्यां करोति वै

Transliteration

uddharetsapta gotrāṇi kulamekottaraṃ śatam | sāṃgarudrajapaṃ yastu caturddaśyāṃ karoti vai

Translation

చతుర్దశి నాడు నిజంగా సాంగ-రుద్ర జపం చేసే వాడు ఏడు గోత్రాలను उद्धరిస్తాడు, మరియు నూట ఒక కులాలను తరింపజేస్తాడు।

Word by Word

• उद्धरेत्: should lift up/deliver
• उद्धरेत्: Kriyā (Action/Result/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उद् + हृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• सप्त: seven
• सप्त: Qualifier (Viśeṣaṇa/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्या-शब्द; गोत्राणि इति विशेष्यस्य विशेषणम् (indeclinable numeral used adjectivally)

• गोत्राणि: lineages/clans
• गोत्राणि: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गोत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन

• कुलम्: family
• कुलम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• एकोत्तरम्: one more (i.e., plus one)
• एकोत्तरम्: Qualifier (Viśeṣaṇa/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक + उत्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (एकेन उत्तरम् = one more)

• शतम्: a hundred
• शतम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• सांगरुद्रजपम्: Rudra-japa with its auxiliaries (aṅgas)
• सांगरुद्रजपम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: साङ्ग + रुद्र + जप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (साङ्गः रुद्रजपः)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; सम्बन्धक सर्वनाम (relative pronoun)

• तु: indeed
• तु: Discourse particle (Nipāta/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphasis)

• चतुर्दश्याम्: on the fourteenth (lunar day)
• चतुर्दश्याम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चतुर्दशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• करोति: does/performs
• करोति: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• वै: indeed/truly
• वै: Discourse particle (Nipāta/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphatic particle)

Speaker

Unspecified (Purāṇic narrator)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Indreśvara/Dharmāraṇya (implied locus of practice)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A night-time Caturdaśī japa: a seated sādhaka/devotee with rudrākṣa mālā before a liṅga, performing nyāsa gestures (aṅga-nyāsa/karanyāsa), with a small fire-lamp; behind, faint silhouettes of ancestors symbolically rising, indicating kula-uddhāra.

Characters & Entities

• Rudra
• Caturdaśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śaiva mantra-practice is portrayed as benefiting not only the practitioner but also the wider ancestral and familial network.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Dharmāraṇya Indreśvara/Indratīrtha context frames the practice, though the verse stresses the tithi-based observance.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform Sāṅga-Rudra japa specifically on Caturdaśī.