Adhyaya 232

Verse 1

सूत उवाच । इति वः कथितं विप्रा रेवामाहात्म्यमुत्तमम् । यथोपदिष्टं पार्थाय मार्कण्डेयेन वै पुरा

సూతుడు పలికెను—హే విప్రులారా! ఈ విధంగా మీకు రేవాదేవి యొక్క పరమోత్తమ మహాత్మ్యం చెప్పబడింది; పూర్వకాలంలో మార్కండేయుడు పార్థునికి (అర్జునునికి) ఉపదేశించినట్లే।

Verse 2

तथा तीर्थकदम्बाश्च तेषु तीर्थविशेषतः । प्राधान्येन मया ख्याता यथासङ्ख्यं यथाक्रमम्

అలాగే ఆ తీర్థకదంబాలలోని విశిష్ట తీర్థాలను నేను వాటి ప్రాధాన్యాన్ని బట్టి—సంఖ్యానుసారం, క్రమానుసారం—ప్రకటించాను।

Verse 3

एतत्पवित्रमतुलं ह्येतत्पापहरं परम् । नर्मदाचरितं पुण्यं माहात्म्यं मुनिभाषितम्

ఇది పరమ పవిత్రమూ, అతులనీయమూ; ఇది అత్యుత్తమ పాపహరము. నర్మదా దేవి యొక్క ఈ పుణ్యచరితం—ఈ మహాత్మ్యం—మునులచే పలికబడింది।

Verse 4

सप्तकल्पानुगो विप्रो नर्मदायां मुनीश्वराः । मृकण्डतनयो धीमान्परमार्थविदुत्तमः

హే మునీశ్వరులారా! నర్మదా తీరంలో ఏడు కల్పాల వరకు నిలిచిన ఒక బ్రాహ్మణుడు ఉన్నాడు—మృకండుని కుమారుడు, ధీమంతుడు, పరమార్థవిదులలో శ్రేష్ఠుడు।

Verse 5

संसेव्य सर्वतीर्थानि नदीः सर्वाश्च वै पुरा । बहुकल्पस्मरां रेवामालक्ष्य शिवदेहजाम्

పూర్వం సమస్త తీర్థాలనూ సమస్త నదులనూ సేవించి, అనేక కల్పాలుగా స్మరణీయమైన, శివదేహజమైన రేవాను గుర్తించి అతడు ఆమెవైపు దృష్టి మళ్లించాడు।

Verse 6

मे कलेति च शर्वोक्तां शरणं शर्वजां ययौ । अजराममरां देवीं दैत्यध्वंसकरीं पराम्

‘కలియుగంలో ఆమె నాదే’ అని శర్వుడు (శివుడు) పలికినందున, అతడు శివజ దేవిని శరణు కోరాడు—పరమ, అజరామర, దైత్యధ్వంసకారిణి।

Verse 7

महाविभवसंयुक्तां भवघ्नीं भवजाह्नवीम् । तस्यामाबध्य सत्प्रेम जातः सोऽप्यजरामरः

మహావైభవసంపన్నమైన, భవనాశినിയായ, ‘భవ (శివ) యొక్క జాహ్నవి’ అయిన ఆమెపై సత్ప్రేమాన్ని బంధించి అతడూ అజరామరుడయ్యాడు।

Verse 8

षष्टितीर्थसहस्राणि षष्टिकोट्यश्च सत्तमाः । व्यवस्थितानि रेवायास्तीरयुग्मे पदे पदे

హే సత్తమా! రేవా నదీ యొక్క ఇరువైపు తీరాల్లో, అడుగడుగునా, అరవై వేల తీర్థాలు మరియు అరవై కోట్లు (మరిన్ని) తీర్థస్థానాలు స్థాపితమై ఉన్నాయి।

Verse 9

सारितः परितः सन्ति सतीर्थास्तु सहस्रशः । न तुलां यान्ति रेवायास्ताश्च मन्ये मुनीश्वराः

చుట్టూ సహస్రాల సంఖ్యలో తీర్థాలతో కూడిన నదులు ఉన్నా, అవి రేవాతో సమానతను పొందవు—అని నేను భావిస్తున్నాను, హే మునీశ్వరులారా।

Verse 10

एतद्वः कथितं सर्वं यत्पृष्टमखिलं द्विजाः । यन्महेशमुखाच्छ्रुत्वा वायुराह ऋषीन्प्रति

హే ద్విజులారా! మీరు సంపూర్ణంగా అడిగినదంతా మీకు చెప్పబడింది—మహేశుని (శివుని) ముఖమున వినిన తరువాత వాయువు ఋషుల పట్ల పలికిన వచనమిదే।

Verse 11

तद्वन्मृकण्डतनयोऽप्यनुभूयाखिलां नदीम् । सतीर्थां पदशः प्राह पाण्डुपुत्राय पावनीम्

అదేవిధంగా మృకండుని కుమారుడును, తీర్థములతో కూడిన సమస్త నదిని అడుగడుగున స్వయంగా అనుభవించి, పాండుపుత్రునికి ఆ పావన రేవాను క్రమంగా వివరించాడు।

Verse 12

एतच्च कथितं सर्वं संक्षेपेण द्विजोत्तमाः । नर्मदाचरितं पुण्यं त्रिषु लोकेषु दुर्लभम्

హే ద్విజోత్తములారా! ఇవన్నీ సంక్షేపంగా చెప్పబడినవి—నర్మదా చరితం పుణ్యకరం, మూడు లోకాలలోనూ దుర్లభమైన మహిమ।

Verse 13

किमन्यैः सरितां तोयैः सेवितैस्तु सहस्रशः । यदि संसेव्यते तोयं रेवायाः पापनाशनम्

ఇతర నదుల జలములను వేలసార్లు సేవించినా ఏమి ప్రయోజనం? పాపనాశినీ రేవా జలమునే భక్తితో సేవించి పానము చేస్తే చాలు కదా।

Verse 14

मेकलाजलसंसेवी मुक्तिमाप्नोति शाश्वतीम्

మేకలా జలమును భక్తితో సేవించువాడు శాశ్వత ముక్తిని పొందును।

Verse 15

यथा यथा भजेन्मर्त्यो यद्यदिच्छति तीर्थगः । तत्तदाप्नोति नियतं श्रद्धयाश्रद्धयापि च

తీర్థస్థానంలో ఉన్న మానవుడు ఏ విధంగా భజన-ఆరాధన చేస్తాడో, అక్కడ ఏది కోరుకుంటాడో, ఆ ఫలమే అతడు నిశ్చయంగా పొందుతాడు—శ్రద్ధతోనైనా, శ్రద్ధలేకపోయినా।

Verse 16

इदं ब्रह्मा हरिरिदमिदं साक्षात्परो हरः । इदं ब्रह्म निराकारं कैवल्यं नर्मदाजलम्

ఇది బ్రహ్మా, ఇది హరి, ఇది సాక్షాత్ పరమ హరుడు. ఇది నిరాకార బ్రహ్మమే—నర్మదా జలమే కైవల్యం (మోక్షం)।

Verse 17

तावद्गर्जन्ति तीर्थानि नद्यो हृदयफलप्रदाः । यावन्न स्मर्यते रेवा सेवाहेवा कलौ नरैः

కలియుగంలో మనుషులు సేవా-ఆహ్వానాలతో రేవాను స్మరించేవరకు, ఇతర తీర్థాలు మరియు నదులు ‘హృదయఫలప్రదాలు’ అని గర్జిస్తూ ఉంటాయి।

Verse 18

ध्रुवं लोके हितार्थाय शिवेन स्वशरीरतः । शक्तिः कापि सरिद्रूपा रेवेयमवतारिता

లోకహితార్థంగా శివుడు తన స్వశరీరమునుండి ఒక దివ్యశక్తిని నదిరూపంగా అవతరింపజేశాడు—అదే ఈ రేవా।

Verse 19

तावद्गर्जन्ति यज्ञाश्च वनक्षेत्रादयो भृशम् । यावन्न नर्मदानामकीर्तनं क्रियते कलौ

కలియుగంలో నర్మదా నామకీర్తనం చేయబడేవరకు, యజ్ఞాలు మరియు వన-క్షేత్రాది ప్రసిద్ధ పుణ్యస్థలాలు తమ మహిమను బలంగా ప్రకటిస్తూ ఉంటాయి।

Verse 20

गरिमा गाण्यते तावत्तपोदानव्रतादिषु । नरैर्वा प्राप्यते यावद्भुवि भर्गभवा धुनी

తపస్సు, దానం, వ్రతములు మొదలైన వాటి మహిమ అంతవరకే కీర్తింపబడుతుంది; భూమిపై జనులు భర్గుడు (శివుడు) జన్మింపజేసిన పవిత్ర ధారను పొందే వరకు మాత్రమే।

Verse 21

ये वसन्त्युत्तरे कूले रुद्रस्यानुचरा हि ते । वसन्ति याम्यतीरे ये लोकं ते यान्ति वैष्णवम्

ఉత్తర తీరంలో నివసించువారు నిశ్చయంగా రుద్రుని అనుచరులు; దక్షిణ తీరంలో నివసించువారు వైష్ణవ లోకానికి చేరుదురు।

Verse 22

धन्यास्ते देशवर्यास्ते येषु देशेषु नर्मदा । नरकान्तकरी शश्वत्संश्रिता शर्वनिर्मिता

ధన్యమైనవే ఆ దేశాలు, శ్రేష్ఠమైనవే ఆ ప్రాంతాలు, ఎక్కడ నర్మదా ప్రవహిస్తుంది—శర్వుడు (శివుడు) నిర్మించిన, నిత్యస్థిత, నరకాంతకరమైన పవిత్ర ధారా।

Verse 23

कृतपुण्याश्च ते लोकाः शोकाय न भवन्ति ते । ये पिबन्ति जलं पुण्यं पार्वतीपतिसिन्धुजम्

వారు కృతపుణ్యులే; వారు శోకానికి పాత్రులు కారు—పార్వతీపతి (శివుడు) నదిజనితమైన పుణ్యజలాన్ని త్రాగువారు।

Verse 24

इदं पवित्रमतुलं रेवायाश्चरितं द्विजाः । शृणोति यः कीर्तयते मुच्यते सर्वपातकः

హే ద్విజులారా, ఇది రేవా యొక్క అతులమైన పవిత్ర చరిత్ర; దీనిని వినువాడు గానీ కీర్తించువాడు గానీ సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడగును।

Verse 25

यत्फलं सर्ववेदैश्च सषडङ्गपदक्रमैः । श्रुतैश्च पठितैस्तस्मात्फलमष्टगुणं भवेत्

షడంగాలతో కూడిన సమస్త వేదాలను క్రమపాఠంతో శ్రవణం చేసి అధ్యయనం చేయడం వల్ల కలిగే ఫలముతో పోల్చితే, ఈ ఫలం ఎనిమిది రెట్లు అవుతుంది.

Verse 26

सत्रयाजी फलं यच्च लभते द्वादशाब्दिकम् । श्रुत्वा सकृच्च रेवायाश्चरितं तत्फलं लभेत्

పన్నెండు సంవత్సరాలు సత్రయాగం చేసే యజమాని పొందే ఫలాన్ని, రేవా చరిత్రను ఒక్కసారి శ్రవణం చేసినవాడు అదే ఫలంగా పొందుతాడు.

Verse 27

सर्वतीर्थावगाहाच्च यत्फलं सागरादिषु । सकृच्छ्रुत्वा च माहात्म्यं रेवायास्तत्फलं लभेत्

సముద్రాది సమస్త తీర్థాలలో స్నానం చేసిన ఫలాన్ని, రేవా మహాత్మ్యాన్ని ఒక్కసారి శ్రవణం చేసినవాడు అదే ఫలంగా పొందుతాడు.

Verse 28

एतद्धर्म्यमुपाख्यानं सर्वशास्त्रेष्वनुत्तमम् । देशे वा मण्डले वापि नगरे ग्राममध्यतः

ఈ ధర్మ్య ఉపాఖ్యానం సమస్త శాస్త్రాలలో అనుత్తమం; దేశంలో గానీ మండలంలో గానీ, నగరంలో గానీ గ్రామమధ్యంలో గానీ—ఇది ఉన్న చోట పవిత్రత స్థిరపడుతుంది.

Verse 29

गृहे वा तिष्ठते यस्य लिखितं सार्ववार्णिकम् । स ब्रह्मा स शिवः साक्षात्स च देवो जनार्दनः

ఎవరి ఇంటిలో సమస్త వర్ణాలకై లిఖితమైన ఈ గ్రంథం నిలిచియుంటుందో, అతడు బ్రహ్మ, అతడే సాక్షాత్ శివుడు, అతడే దేవ జనార్దనుడు.

Verse 30

धर्मार्थकाममोक्षाणां मार्गेऽयं देवसेवितः । गुरूणां च गुरुः शास्त्रं परमं सिद्धिकारणम्

ధర్మార్థకామమోక్షాల సాధనకు ఇది దేవతలచే సేవింపబడిన మార్గము. ఈ శాస్త్రమే గురువులకు గురువు, పరమ సిద్ధికారణము.

Verse 31

यश्चेदं शृणुयान्नित्यं पुराणं देवभाषितम् । ब्राह्मणो वेदवान्भूयात्क्षत्रियो विजयी भवेत्

ఎవడు నిత్యం దేవభాషితమైన ఈ పురాణాన్ని శ్రవణం చేస్తాడో, అతడు బ్రాహ్మణుడైతే వేదవిద్యతో సమృద్ధుడగును; క్షత్రియుడైతే విజేతగును.

Verse 32

धनाढ्यो जायते वैश्यः शूद्रो वै धर्मभाग्भवेत्

వైశ్యుడు ధనవంతుడుగా జన్మించును; శూద్రుడుకూడా ధర్మభాగ్యుడై, పుణ్యాధికారిగా మారును.

Verse 33

सौभाग्यसन्ततिं नारी श्रुत्वैतत्समवाप्नुयात् । श्रियं सौख्यं स्वर्गवासं जन्म चैवोत्तमे कुले

ఇది శ్రవణం చేయుటవలన స్త్రీ సౌభాగ్యమును, ఉత్తమ సంతానమును పొందును; శ్రీ, సుఖము, స్వర్గవాసము మరియు ఉత్తమ కులములో పునర్జన్మను పొందును.

Verse 34

रसभेदी कृतघ्नश्च स्वामिध्रुङ्मित्रवञ्चकः । गोघ्नश्च गरदश्चैव कन्याविक्रयकारकः

విశ్వాసభేదకుడు, కృతఘ్నుడు, స్వామిద్రోహి, మిత్రవంచకుడు, గోహంతకుడు, విషప్రయోగకుడు, కన్యావిక్రయకర్త కూడా—

Verse 35

ब्रह्मघ्नश्च सुरापी च स्तेयी च गुरुतल्पगः । नर्मदाचरितं शृण्वंस्तामब्दं योऽभिषेवते

బ్రాహ్మణహంతకుడు, సురాపానుడు, దొంగ లేదా గురుశయ్యా-అపరాధి అయినవాడైనా—నర్మదా-చరిత్రాన్ని శ్రవణం చేస్తూ ఆ వ్రతాన్ని ఒక సంవత్సరం ఆచరించువాడు—

Verse 36

सर्वपापविनिर्मुक्तो जायते नात्र संशयः । पाकभेदी वृथापाकी देवब्राह्मणनिन्दकः

అతడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు; ఇందులో సందేహం లేదు. ఇతరుల వంటను చెడగొట్టువాడు, వ్యర్థంగా వండి అన్నాన్ని వృథా చేయువాడు, లేదా దేవ-బ్రాహ్మణులను నిందించువాడైనా—

Verse 37

परीवादी गुरोः पित्रोः साधूनां नृपतेस्तथा । तेऽपि श्रुत्वा च पापेभ्यो मुच्यन्ते नात्र संशयः

గురు, తండ్రి, సాధువులు మరియు రాజును అపవాదం చేసే వాడైనా—ఇది శ్రవణం చేయగానే అతడూ పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు; ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 38

ये पुनर्भावितात्मानः शस्त्रं शृण्वन्ति नित्यशः । पूजयन्ति च तच्छास्त्रं नार्मदं वस्त्रभूषणैः

కానీ శుద్ధచిత్తులు—ఈ పవిత్ర శాస్త్రాన్ని నిత్యం శ్రవణం చేసి, వస్త్రాభరణాలతో నర్మదా-శాస్త్రాన్ని పూజించువారు—

Verse 39

पुष्पैः फलैश्चन्दनाद्यैर्भोजनैर्विविधैरपि । शास्त्रेऽस्मिन्पूजिते देवाः पूजिता गुरवस्तथा

పుష్పాలు, ఫలాలు, చందనాది మరియు నానావిధ భోజనాలతో కూడ—ఈ శాస్త్రం పూజింపబడితే దేవతలు పూజింపబడినట్లే, గురువులు కూడా పూజింపబడుతారు.

Verse 40

इह लोके परे चैव नात्र कार्या विचारणा । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन गन्धवस्त्रादिभूषणैः

ఈ లోకంలోనూ పరలోకంలోనూ దీనిగూర్చి సందేహమో విచారమో అవసరం లేదు. కనుక సమస్త ప్రయత్నంతో, సుగంధ ద్రవ్యాలు, వస్త్రాదులు, ఆభరణాలతో—

Verse 41

पूजयेत्परया भक्त्या वाचकं शास्त्रमेव च । वेदपाठैश्च यत्पुण्यमग्निहोत्रैश्च पालितैः

—పరమ భక్తితో వాచకుని మరియు శాస్త్రమునే పూజించాలి. వేదపాఠముల వల్ల, అలాగే విధిగా నిర్వహించిన అగ్నిహోత్ర కర్మల వల్ల కలిగే పుణ్యం—

Verse 42

तत्फलं समवाप्नोति नर्मदाचरिते शुभे । कुरुक्षेत्रे च यत्पुण्यं प्रभासे पुष्करे तथा

ఆ పుణ్యఫలమే ఈ శుభ నర్మదా-చరిత్రం ద్వారా లభిస్తుంది. కురుక్షేత్రంలో కలిగే పుణ్యం, ప్రభాసంలో మరియు అలాగే పుష్కరంలో కలిగే పుణ్యం—

Verse 43

रुद्रावर्ते गयायां च वाराणस्यां विशेषतः । गङ्गाद्वारे प्रयागे च गङ्गासागरसङ्गमे

రుద్రావర్తంలో, గయాలో మరియు విశేషంగా వారాణసీలో; గంగాద్వార (హరిద్వార్)లో, ప్రయాగంలో, అలాగే గంగా-సాగర సంగమంలో—

Verse 44

एवमादिषु तीर्थेषु यत्पुण्यं जायते नृणाम् । नर्मदाचरितं श्रुत्वा तत्पुण्यं सकलं लभेत्

ఇలాంటి మరియు ఇతర తీర్థాలలో మనుష్యులకు కలిగే పుణ్యమంతా, నర్మదా-చరిత్రాన్ని శ్రవణం చేయుటవలన సమగ్రంగా లభిస్తుంది.

Verse 45

आदिमध्यावसानेषु नर्मदाचरितं शुभम् । यः शृणोति नरो भक्त्या शृणुध्वं तत्फलं महत्

నర్మదా-చరితం అనే ఈ శుభాఖ్యానం—ఆది, మధ్య, అంత్యములందు—భక్తితో ఎవడు వింటాడో, దాని మహాఫలాన్ని ఇప్పుడు వినుడి।

Verse 46

समाप्य शिवसंस्थानं देवकन्यासमावृतः । रुद्रस्यानुचरो भूत्वा शिवेन सह मोदते

శివుని ధామమును, స్థానమును చేరి, దేవకన్యలచే పరివృతుడై, రుద్రుని అనుచరుడై శివునితో కలిసి ఆనందిస్తాడు।

Verse 47

धर्माख्यानमिदं पुण्यं सर्वाख्यानेष्वनुत्तमम् । गृहेऽपि पठ्यते यस्य चतुर्वर्णस्य सत्तमाः

ఈ పుణ్యమైన ధర్మాఖ్యానం సమస్త ఆఖ్యానాలలో అనుత్తమం. ఏ గృహంలో దీని పఠనం జరుగుతుందో, అక్కడ చతుర్వర్ణులలోని సత్తములు సన్నిహితులై మంగళం కలుగజేస్తారు।

Verse 48

धन्यं तस्य गृहं मन्ये गृहस्थं चापि तत्कुलम् । पुस्तकं पूजयेद्यस्तु नर्मदाचरितस्य तु

నర్మదా-చరిత గ్రంథాన్ని ఎవడు పూజిస్తాడో, అతని గృహం ధన్యమని నేను భావిస్తాను; అతని కులమూ, గృహస్థాశ్రమమూ ధన్యమే।

Verse 49

नर्मदा पूजिता तेन भगवांश्च महेश्वरः । वाचके पूजिते तद्वद्देवाश्च ऋषयोऽर्चिताः

అతనిచేత నర్మదా పూజింపబడుతుంది, భగవాన్ మహేశ్వరుడూ పూజింపబడుతాడు. వాచకుడు పూజింపబడితే, అలాగే దేవతలూ ఋషులూ అర్చింపబడినవారవుతారు।

Verse 50

लेखयित्वा च सकलं रेवाचरितमुत्तमम् । भूषणं सर्वशास्त्राणां यो ददाति द्विजन्मने

యెవడు సమస్త ఉత్తమ రేవా-చరితాన్ని వ్రాయించి ద్విజునికి దానం చేస్తాడో, అతడు సమస్త శాస్త్రాలకు భూషణమైన పుణ్యాన్ని పొందుతాడు।

Verse 51

नर्मदासर्वतीर्थेषु स्नानदानेन यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति स नरो नात्र संशयः

నర్మదా నదిలోని సమస్త తీర్థాలలో స్నానం చేసి దానం చేయడం వల్ల ఏ ఫలం లభిస్తుందో, అదే ఫలాన్ని ఆ నరుడు పొందుతాడు—ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 52

एतत्पुराणं रुद्रोक्तं महापुण्यफलप्रदम् । स्वर्गदं पुत्रदं धन्यं यशस्यं कीर्त्तिवर्धनम्

ఈ పురాణం రుద్రుడు ఉపదేశించినది; మహాపుణ్యఫలప్రదం. ఇది స్వర్గాన్ని ఇస్తుంది, సంతానాన్ని ఇస్తుంది, మంగళకరం, యశస్సును ప్రసాదించి కీర్తిని వృద్ధి చేస్తుంది।

Verse 53

धर्म्यमायुष्यमतुलं दुःखदुःस्वप्ननाशनम् । पठतां शृण्वतां चापि सर्वकामार्थसिद्धिदम्

ఇది ధర్మమయము, ఆయుష్యవర్ధకము, అతులనీయము; దుఃఖమును, దుష్స్వప్నములను నశింపజేస్తుంది. చదివేవారికీ వినేవారికీ సమస్త కామ్యార్థసిద్ధిని ఇస్తుంది।

Verse 54

यत्प्रदत्तमिदं पुण्यं पुराणं वाच्यते द्विजैः । शिवलोके स्थितिस्तस्य पुराणाक्षरवत्सरी

ఈ పుణ్య పురాణాన్ని దానంగా ఇచ్చి, ద్విజులు దాన్ని పఠించినప్పుడు, దాతకు శివలోకంలో నివాసం లభిస్తుంది—పురాణంలోని అక్షరాలెన్ని ఉంటాయో అంత సంవత్సరాలు।

Verse 55

इति निगदितमेतन्नर्मदायाश्चरित्रं पवनगदितमग्र्यं शर्ववक्त्रादवाप्य । त्रिभुवनजनवन्द्यं त्वेतदादौ मुनीनां कुलपतिपुरतस्तत्सूतमुख्येन साधु

ఇట్లు నర్మదా దేవీ యొక్క ఈ పవిత్రమైన, శ్రేష్ఠమైన చరిత్ర ప్రకటించబడింది—మొదట పవనుడు పలికినది, శర్వుడు (శివుడు) నోట నుండి పొందబడినది. త్రిభువన ప్రజలచే వందింపబడిన ఈ కథను ఆది కాలంలో మునుల కులపతి సమక్షంలో ఆ శ్రేష్ఠ సూతుడు సక్రమంగా వివరించాడు।