Adhyaya 122

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल कोहनस्वेति विश्रुतम् । सर्वपापहरं पुण्यं तीर्थं मृत्युविनाशनम्

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను: ఓ రాజా! తదుపరి సర్వపాపహరము, పుణ్యప్రదము మరియు మృత్యుభయాన్ని పోగొట్టే 'కోహనస్వ' అనే ప్రసిద్ధ తీర్థానికి వెళ్ళాలి.

Verse 2

पुरा तत्र द्विजः कश्चिद्वेदवेदाङ्गपारगः । पत्नीपुत्रसुहृद्वर्गैः स्वकर्मनिरतोऽवसत्

పూర్వం అక్కడ వేదవేదాంగాలలో నిష్ణాతుడైన ఒక బ్రాహ్మణుడు తన భార్య, పుత్రులు మరియు మిత్రవర్గంతో కలిసి స్వధర్మాచరణలో నిమగ్నమై నివసించేవాడు.

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । ब्राह्मणस्य तु यत्कर्म उत्पत्तिः क्षत्रियस्य तु । वैश्यस्यापि च शूद्रस्य तत्सर्वं कथयस्व मे

యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు— బ్రాహ్మణుని కర్తవ్యము, క్షత్రియుని ఉద్భవము మరియు ధర్మము, అలాగే వైశ్యుడు, శూద్రుడి విషయములన్నీ నాకు సంపూర్ణంగా చెప్పుము।

Verse 4

धर्मस्यार्हस्य कामस्य मोक्षस्य च परं विधिम् । निखिलं ज्ञातुमिच्छामि नान्यो वेत्ता मतिर्मम

ధర్మ, అర్థ, కామ, మోక్షముల విషయమై పరమ విధానాన్ని నేను సంపూర్ణంగా తెలుసుకోవాలని కోరుతున్నాను; నా బుద్ధిలో మీకన్నా వేరే జ్ఞాతుడు లేడు।

Verse 5

मार्कण्डेय उवाच । उत्पत्तिकारणं ब्रह्मा देवदेवः प्रकीर्तितः । प्रथमं सर्वभूतानां चराचरजगद्गुरुः

మార్కండేయుడు అన్నాడు— సృష్టికి కారణముగా బ్రహ్మా దేవదేవుడని కీర్తింపబడెను; చరాచర జగత్తులోని సమస్త భూతములకు ఆయనే ఆదిగురువు।

Verse 6

द्विजातयो मुखाज्जाताः क्षत्रिया बाहुयन्त्रतः । ऊरुप्रदेशाद्वैश्यास्तु शूद्राः पादेष्वथाभवन्

ద్విజులు ముఖమునుండి జన్మించిరి, క్షత్రియులు భుజములనుండి; ఊరు-ప్రదేశమునుండి వైశ్యులు, పాదములనుండి శూద్రులు ఉద్భవించిరి।

Verse 7

ततस्त्वन्ये पृथग्वर्णाः पृथग्धर्मान् समाचरन् । पर्यायेण समुत्पन्ना ह्यनुलोमविलोमतः

ఆ తరువాత ఇతర భిన్న వర్ణములు కూడా ఉద్భవించి, తమ తమ ప్రత్యేక ధర్మములను ఆచరించిరి; అవి క్రమముగా అనులోమ-విలోమ సంయోగములవలన జన్మించెను।

Verse 8

तेषां धर्मं प्रवक्ष्यामि श्रुतिस्मृत्यर्थचोदितम् । येन सम्यक्कृतेनैव सर्वे यान्ति परां गतिम्

శ్రుతి‑స్మృతి భావార్థముచే నియమితమైన వారి ధర్మాన్ని నేను ప్రకటించెదను; దానిని సమ్యక్గా ఆచరించుటవలన అందరూ పరమగతిని పొందుదురు.

Verse 9

गतिर्ध्यानं विना भक्तैर्ब्राह्मणैः प्राप्यते नृप । अध्यापयन्यतो वेदान्वेदं वापि यथाविधि

హే నృపా! భక్తులైన బ్రాహ్మణులు ధ్యానం లేకుండా ఉన్నత గతిని పొందరు; వారు యథావిధిగా వేదాలను బోధించుటచేత, లేదా వేదాన్ని అధ్యయనం చేయుటచేత (ఆ గతి పొందుదురు).

Verse 10

कुलजां रूपसम्पन्नां सर्वलक्षणलक्षिताम् । उद्वाहयेत्ततः पत्नीं गुरुणानुमते तदा

ఆపై గురువు అనుమతితో, సుకులజాత, రూపసంపన్న, సమస్త శుభలక్షణాలతో గుర్తింపబడిన స్త్రీని భార్యగా వివాహం చేసుకొనవలెను.

Verse 11

ततः स्मार्तं विवाहाग्निं श्रौतं वा पूजयेत्क्रमात् । प्रतिग्रहधनो भूत्वा दम्भलोभविवर्जितः

ఆపై అతడు క్రమంగా స్మార్త విధి వివాహాగ్నిని, లేదా శ్రౌతాగ్నినీ యథావిధిగా పూజించవలెను; ప్రతిగ్రహంగా లభించిన ధనంతో జీవించుచు, దంభం‑లోభం విడిచి ఉండవలెను.

Verse 12

पञ्चयज्ञविधानानि कारयेद्वै यथाविधि । वनं गच्छेत्ततः पश्चाद्द्वितीयाश्रमसेवनात्

అతడు యథావిధిగా పంచమహాయజ్ఞాల విధానాలను ఆచరించవలెను; ఆపై ద్వితీయాశ్రమం (గృహస్థాశ్రమం) సేవించి పూర్తిచేసిన తరువాత వనానికి వెళ్లవలెను.

Verse 13

पुत्रेषु भार्यां निक्षिप्य सर्वसङ्गविवर्जितः । इष्टांल्लोकानवाप्नोति न चेह जायते पुनः

భార్యను కుమారుల సంరక్షణకు అప్పగించి, సమస్త సంగాలను విడిచినవాడు ఇష్టలోకాలను పొందుతాడు; ఈ లోకంలో మళ్లీ జన్మించడు.

Verse 14

क्षत्रियस्तु स्थितो राज्ये पालयित्वा वसुंधराम् । शश्वद्धर्ममनाश्चैव प्राप्नोति परमां गतिम्

కాని క్షత్రియుడు రాజ్యంలో స్థిరుడై భూమిని రక్షించి పాలించి, మనస్సును నిత్యం ధర్మంలో నిలిపి పరమగతిని పొందుతాడు.

Verse 15

वैश्यधर्मो न सन्देहः कृषिगोरक्षणे रतः । सत्यशौचसमोपेतो गच्छते स्वर्गमुत्तमम्

వైశ్యధర్మం నిస్సందేహంగా వ్యవసాయం మరియు గోరక్షణలో నిమగ్నమై ఉండడం; సత్యం, శౌచం కలిగి అతడు ఉత్తమ స్వర్గాన్ని పొందుతాడు.

Verse 16

न शूद्रस्य पृथग्धर्मो विहितः परमेष्ठिना । न मन्त्रो न च संस्कारो न विद्यापरिसेवनम्

శూద్రునికి పరమేష్ఠి ప్రత్యేక ధర్మాన్ని విధించలేదు; వేదమంత్రోచ్చారణ లేదు, వైదిక సంస్కారాలు లేవు, పవిత్ర విద్యాభ్యాసం కూడా లేదు.

Verse 17

न शब्दविद्यासमयो देवताभ्यर्चनानि च । यथा जातेन सततं वर्तितव्यमहर्निशम्

శబ్దవిద్యాభ్యాసానికి సందర్భం లేదు, (వైదిక విధానంలో) దేవతార్చన కూడా లేదు; జన్మించిన స్థితికి తగినట్లుగా పగలు-రాత్రి నిరంతరం ప్రవర్తించాలి.

Verse 18

स धर्मः सर्ववर्णानां पुरा सृष्टः स्वयम्भुवा । मन्त्रसंस्कारसम्पन्नास्त्रयो वर्णा द्विजातयः

సర్వ వర్ణాలకై ఆ ధర్మాన్ని పురాతనకాలంలో స్వయంభువు స్థాపించాడు. మంత్రసంస్కారసంపన్నమైన మూడు వర్ణాలు ‘ద్విజులు’ అని పిలువబడతాయి.

Verse 19

तेषां मतमनादृत्य यदि वर्तेत कामतः । स मृतो जायते श्वा वै गतिरूर्ध्वा न विद्यते

వారి నియమాన్ని అవమానించి కేవలం కోరికవశంగా నడిచేవాడు మరణానంతరం నిజంగా కుక్కగా జన్మిస్తాడు; అతనికి ఊర్ధ్వగతి లేదు.

Verse 20

न तेषां प्रेषणं नित्यं तेषां मतमनुस्मरन् । यशोभागी स्वधर्मस्थः स्वर्गभागी स जायते

వారి నుండి నిత్యం ఆజ్ఞలు పొందవలసిన అవసరం లేదు; వారి బోధను స్మరించి స్వధర్మంలో నిలిచినవాడు కీర్తి మరియు స్వర్గఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 21

एवं गुणगणाकीर्णोऽवसद्विप्रः स भारत । हनस्वेति हनस्वेति शृणोति वाक्यमीदृशम्

ఓ భారతా! ఈ విధంగా అనేక గుణసమూహాల వల్ల కలత చెందిన ఆ బ్రాహ్మణుడు అక్కడే ఉండి ‘కొట్టు! కొట్టు!’ అనే ఆజ్ఞను వింటాడు.

Verse 22

ततो निरीक्षते चोर्ध्वमधश्चैव दिशो दश । वेपमानः स भीतश्च प्रस्खलंश्च पदे पदे

తర్వాత అతడు పైకీ కిందకీ, పది దిశలలోనూ చూస్తాడు. భయంతో వణుకుతూ ప్రతి అడుగులోనూ తడబడతాడు.

Verse 23

शृङ्खलायुधहस्तैश्च पाशैश्चैव सुदारुणैः । वेष्टितं महिषारूढं नरं पश्यति मन्मुखम्

అతడు తన ముందర మహిషారూఢుడైన ఒక పురుషుణ్ణి చూస్తాడు; శృంఖలలు, ఆయుధాలు పట్టిన అనుచరులు మరియు అత్యంత భయంకరమైన పాశములతో అతడు చుట్టుముట్టబడి ఉంటాడు।

Verse 24

कृष्णांजनचयप्रख्यं कृष्णाम्बरविभूषितम् । रक्ताक्षमायतभुजं सर्वलक्षणलक्षितम्

అతడు నల్ల అంజనపు గుట్టువలె నల్లగా, నల్ల వస్త్రాలతో అలంకృతుడు; ఎర్రని కళ్లతో, దీర్ఘ భుజాలతో, అన్ని భయంకర లక్షణాలతో గుర్తింపబడినవాడు।

Verse 25

दृष्ट्वा तं तु समायान्तं निरीक्ष्यात्मानमात्मना । जपञ्जाप्यं च परमं शतरुद्रीयसंस्तवम्

అతడు సమీపించుచున్నదాన్ని చూసి బ్రాహ్మణుడు అంతర్ముఖంగా తనను తాను పరిశీలించి, పరమ జప్యమైన మంత్రం—రుద్రుని శతరుద్రీయ స్తవాన్ని—జపించటం ప్రారంభించాడు।

Verse 26

ततः प्रोवाच भगवान्यमः संयमनो महान् । शृणु वाक्यमतो ब्रह्मन्यमोऽहं सर्वजन्तुषु

అప్పుడు మహా సంయమనుడైన భగవాన్ యముడు పలికాడు—“ఓ బ్రాహ్మణా, నా మాట విను; సమస్త జీవులలో నియమకర్త యముడను నేనే।”

Verse 27

संहरस्व महाभाग रुद्रजाप्यं सुदुर्भिदम् । येनाहं कालपाशैस्त्वां संयमामि गतव्यथः

“ఓ మహాభాగుడా, అతి దుర్జేయమైన ఆ రుద్రజపాన్ని ఉపసంహరించు; దాని వల్ల నీవు వ్యథారహితుడవుతావు, నేను కాలపాశాలతో నిన్ను నియమిస్తాను।”

Verse 28

तच्छ्रुत्वा निष्ठुरं वाक्यं यमस्य मुखनिर्गतम् । महाभयसमोपेतो ब्राह्मणः प्रपलायितः

యముని ముఖమునుండి వెలువడిన ఆ కఠిన వాక్యములు విని మహాభయంతో కుంగిపోయిన బ్రాహ్మణుడు పారిపోయెను।

Verse 29

तस्य मार्गे गताः सर्वे यमेन सह किंकराः । तिष्ठ तिष्ठेति तं विप्रमूचुस्ते सोऽप्यधावत

అతని మార్గమున యమునితో కూడి యమదూతలందరూ వెంబడించిరి; “ఆగు, ఆగు” అని విప్రుని పిలిచిరి, కాని అతడు ఇంకా పరుగెత్తెను।

Verse 30

त्वरमाणः परिश्रान्तो हा हतोऽहं दुरात्मभिः । रक्ष रक्ष महादेव शरणागतवत्सल

త్వరగా పరుగెత్తి అలసిపోయిన వాడు—“అయ్యో! దురాత్ముల చేత నేను హతమవుతున్నాను. రక్షించు, రక్షించు, ఓ మహాదేవా, శరణాగతవత్సలా!” అని విలపించెను।

Verse 31

एवमुक्त्वापतद्भूमौ लिङ्गमालिङ्ग्य भारत । गतसत्त्वः स विप्रेन्द्रः समाश्रित्य सुरेश्वरम्

ఇట్లు పలికి, ఓ భారతా, ఆ విప్రేంద్రుడు నేలపై కూలిపోయెను; లింగమును ఆలింగనం చేసి, శక్తి సన్నగిల్లి, సురేశ్వరుని శరణు పొందెను।

Verse 32

तं दृष्ट्वा पतितं भूमौ देवदेवो महेश्वरः । को हनिष्यति माभैस्त्वं हुङ्कारमकरोत्तदा

అతడు నేలపై పడివున్నదాన్ని చూసి దేవదేవుడు మహేశ్వరుడు—“నిన్నెవడు హతముచేయగలడు? భయపడకు” అని పలికి, ఆ క్షణమే ఘోర హుంకారము చేసెను।

Verse 33

तेन ते किंकराः सर्वे यमेन सह भारत । हुङ्कारेण गताः सर्वे मेघा वातहता यथा

ఆ హుఙ్కారముచేత, ఓ భారతా, యమునితో కూడిన అతని కింకరులందరూ గాలికి చెదిరిన మేఘాలవలె అంతా తరిమివేయబడ్డారు।

Verse 34

तदाप्रभृति तत्तीर्थं कोहनस्वेति विश्रुतम् । सर्वपापहरं पुण्यं सर्वतीर्थेष्वनुत्तमम्

అప్పటినుంచి ఆ తీర్థం ‘కోహనస్వ’ అని ప్రసిద్ధి పొందింది। అది పరమ పుణ్యకరం, సమస్త పాపహరం, అన్ని తీర్థాలలో అనుత్తమం।

Verse 35

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्परमेश्वरम् । अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य फलमाप्नोत्यनुत्तमम्

ఆ తీర్థంలో స్నానం చేసి పరమేశ్వరుని పూజించువాడు అగ్నిష్టోమ యజ్ఞఫలమైన అనుత్తమ పుణ్యాన్ని పొందును।

Verse 36

तत्र तीर्थे तु राजेन्द्र प्राणत्यागं करोति यः । न पश्यति यमं देवमित्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

ఓ రాజేంద్రా, ఆ తీర్థంలో ప్రాణత్యాగం చేయువాడు మరణదేవుడైన యముని దర్శించడు—ఇట్లు శంకరుడు పలికెను।

Verse 37

अग्निप्रवेशं यः कुर्याज्जले वा नृपसत्तम । अग्निलोके वसेत्तावद्यावत्कल्पशतत्रयम्

ఓ నృపసత్తమా, అగ్నిలో ప్రవేశించువాడు గానీ, జలంలో దూకువాడు గానీ, మూడు వందల కల్పముల వరకు అగ్నిలోకంలో నివసించును।

Verse 38

एवं वरुणलोकेऽपि वसित्वा कालमीप्सितम् । इह लोकमनुप्राप्तो महाधनपतिर्भवेत्

ఇలాగే వరుణలోకంలో కోరిన కాలం వరకు నివసించి, తరువాత ఈ లోకానికి తిరిగివచ్చినవాడు మహాధనాధిపతిగా అవుతాడు।

Verse 122

। अध्याय

॥ అధ్యాయం సమాప్తం ॥