Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 4

Devanagari script

धर्मस्यार्हस्य कामस्य मोक्षस्य च परं विधिम् । निखिलं ज्ञातुमिच्छामि नान्यो वेत्ता मतिर्मम

Transliteration

dharmasyārhasya kāmasya mokṣasya ca paraṃ vidhim | nikhilaṃ jñātumicchāmi nānyo vettā matirmama

Translation

ధర్మ, అర్థ, కామ, మోక్షముల విషయమై పరమ విధానాన్ని నేను సంపూర్ణంగా తెలుసుకోవాలని కోరుతున్నాను; నా బుద్ధిలో మీకన్నా వేరే జ్ఞాతుడు లేడు।

Word by Word

• धर्मस्य: of dharma
• धर्मस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• अर्हस्य: of artha (wealth/purpose)
• अर्हस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अर्ह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• कामस्य: of kāma (desire)
• कामस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• मोक्षस्य: of mokṣa (liberation)
• मोक्षस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मोक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• परम्: supreme/highest
• परम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• विधिम्: rule/ordinance/method
• विधिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• निखिलम्: entirely/all
• निखिलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: निखिल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (adverbially)

• ज्ञातुम्: to know
• ज्ञातुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), कर्तरि प्रयोग

• इच्छामि: I desire
• इच्छामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इष् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• अन्यः: another (person)
• अन्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• वेत्ता: knower
• वेत्ता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विद् (धातु)
• Form: क्तृ-प्रत्ययान्त (agent noun), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मतिः: understanding/intellect
• मतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

Speaker

Yudhiṣṭhira

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: river

Skanda Dialogue

Listener: Mārkaṇḍeya

Visual Art Cues

Scene: Yudhiṣṭhira expresses a focused desire to learn the supreme method governing the four aims of life, indicating trust in the sage’s authority.

Characters & Entities

• Dharma
• Artha
• Kāma
• Mokṣa
• Yudhiṣṭhira

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Human life is guided by the four puruṣārthas, culminating in mokṣa; one should seek authoritative instruction for their proper pursuit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned in this verse; it is a doctrinal inquiry within the chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it requests the ‘parama vidhi’ (highest guidance) for the four aims of life.