Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 38

Devanagari script

एवं वरुणलोकेऽपि वसित्वा कालमीप्सितम् । इह लोकमनुप्राप्तो महाधनपतिर्भवेत्

Transliteration

evaṃ varuṇaloke'pi vasitvā kālamīpsitam | iha lokamanuprāpto mahādhanapatirbhavet

Translation

ఇలాగే వరుణలోకంలో కోరిన కాలం వరకు నివసించి, తరువాత ఈ లోకానికి తిరిగివచ్చినవాడు మహాధనాధిపతిగా అవుతాడు।

Word by Word

• एवम्: thus, in this manner
• एवम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)

• वरुणलोके: in Varuṇa’s world
• वरुणलोके: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वरुण-लोक (प्रातिपदिक; वरुणस्य लोकः)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन

• अपि: also, even
• अपि: Sambandha-bodhaka (Particle/सम्बन्धसूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अपि-कार (particle: also/even)

• वसित्वा: having lived/dwelt
• वसित्वा: Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive); पूर्वकालिक क्रिया (having dwelt)

• कालम्: time, period
• कालम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन

• ईप्सितम्: desired, wished-for
• ईप्सितम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ईप्सित (कृदन्त; √आप्/ईप्स् इच्छायाम्)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle sense: desired); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; 'कालम्' इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• इह: here
• इह: Deśa-viśeṣaṇa (Locative adverb/देशविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (adverb of place)

• लोकम्: world
• लोकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन

• अनुप्राप्तः: having reached/arrived
• अनुप्राप्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: अनु-प्र-आप् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (past active participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोग; 'भवेत्' इत्यस्य कर्ता

• महाधनपतिः: a great lord of wealth
• महाधनपतिः: Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्धी)
• Type: Noun
• Root: महा-धन-पति (प्रातिपदिक; महत् + धन + पति)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन

• भवेत्: would become
• भवेत्: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Mārkaṇḍeya (implied within Revā Khaṇḍa narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha-context (chapter phala-śruti)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (Rajendra/Bhārata address in surrounding verses)

Visual Art Cues

Scene: A devotee, purified by river rites, is shown ascending to Varuṇa’s luminous oceanic realm, then returning crowned with prosperity—symbolizing merit ripening across worlds.

Characters & Entities

• Varuṇa
• Varuṇaloka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha merit is portrayed as yielding both otherworldly residence and eventual worldly prosperity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā (Narmadā) tīrtha being praised in Adhyāya 122 of the Revākhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite; it continues the phala-śruti about results connected to the tīrtha’s sanctity.