Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 10

Devanagari script

कुलजां रूपसम्पन्नां सर्वलक्षणलक्षिताम् । उद्वाहयेत्ततः पत्नीं गुरुणानुमते तदा

Transliteration

kulajāṃ rūpasampannāṃ sarvalakṣaṇalakṣitām | udvāhayettataḥ patnīṃ guruṇānumate tadā

Translation

ఆపై గురువు అనుమతితో, సుకులజాత, రూపసంపన్న, సమస్త శుభలక్షణాలతో గుర్తింపబడిన స్త్రీని భార్యగా వివాహం చేసుకొనవలెను.

Word by Word

• कुलजाम्: born of a good family
• कुलजाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कुलज (कुल + ज; प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular); विशेषणम्

• रूप-सम्पन्नाम्: endowed with beauty
• रूप-सम्पन्नाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रूप (प्रातिपदिक) + सम्पन्न (पद्/पद्-सम् धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषणम्

• सर्व-लक्षण-लक्षिताम्: marked with all auspicious signs
• सर्व-लक्षण-लक्षिताम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + लक्षण (प्रातिपदिक) + लक्षित (लक्ष् धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषणम्

• उद्वाहयेत्: should marry (lead in marriage)
• उद्वाहयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वह् (धातु) + उद् (उपसर्ग); causative/णिजन्त: उद्वाहय (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• ततः: then, thereafter
• ततः: Kriya-visheshana (Temporal/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय; तद्-तसिल्)
• Form: अव्यय, अव्यय-प्रयोग (Adverb: thereafter)

• पत्नीम्: wife
• पत्नीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पत्नी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन (Singular)

• गुरुणा: by the teacher
• गुरुणा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन (Singular)

• अनुमते: with the consent
• अनुमते: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अनुमति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन (Singular)

• तदा: at that time
• तदा: Kriya-visheshana (Temporal/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय, कालवाचक (Temporal adverb)

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā context (not a specific tīrtha named in verse)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: nṛpa (king)

Visual Art Cues

Scene: A pre-wedding consultation: a student seeks his guru’s consent; the prospective bride is depicted with auspicious marks; ritual items hint at forthcoming vivāha.

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya
• Guru

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Householder life is to be entered with discipline and guidance—marriage is framed as a dharmic step taken with the guru’s approval.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site is mentioned; the verse is a dharma instruction within the Revā Khaṇḍa narrative setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

The prescription concerns vivāha (marriage) conducted with proper authorization (guruṇānumati) and implied rites.