Adhyaya 16
Rudra SamhitaSati KhandaAdhyaya 1658 Verses

देवर्षि-प्रश्नः तथा असुर-वध-हेतुनिवेदनम् | The Devas’ Petition and the Cause for Slaying Asuras

ఈ అధ్యాయంలో బ్రహ్మా వర్ణిస్తాడు—హరి (విష్ణు) మొదలైనవారు చేసిన స్తుతిని విని శంకరుడు అత్యంత ప్రసన్నుడై మృదుహాసం చేస్తాడు. బ్రహ్మా, విష్ణువు తమ భార్యలతో కలిసి వచ్చినప్పుడు శివుడు విధివిధానాలతో సత్కరించి వారి రాక కారణం అడుగుతాడు. రుద్రుడు దేవులు, ఋషులను సత్యంగా తమ ఉద్దేశ్యాన్ని, చేయవలసిన కార్యాన్ని చెప్పమని కోరుతాడు; స్తుతివల్ల తాను అనుగ్రహశీలుడనని తెలియజేస్తాడు. విష్ణువు ప్రేరణతో బ్రహ్మా నివేదిస్తాడు—భవిష్యత్తులో అసురులు ఉద్భవిస్తారు; కొందరిని బ్రహ్మా, కొందరిని విష్ణువు, కొందరిని శివుడు సంహరిస్తారు; మరికొందరిని శివుని వీర్యం నుండి జనించిన కుమారుడు సంహరించాలి. కొందరు ‘మాయా-వధ్యులు’—సాధారణ బలంతో కాదు, దివ్య మాయ/యుక్తితో జయించవలసినవారు. దేవహితం, జగత్ స్థైర్యం శివకరుణపై ఆధారమని, ఆయన అనుగ్రహంతో భయంకర అసురనాశం జరిగి లోకంలో అభయం స్థాపితమవుతుందని ఈ అధ్యాయం దేవుల వినతిగా నిలుస్తుంది।

Shlokas

Verse 1

ब्रह्मोवाच । इति स्तुतिं च हर्यादिकृतामाकर्ण्य शंकरः । बभूवातिप्रसन्नो हि विजहास च सूतिकृत्

బ్రహ్ముడు పలికెను: హరి (విష్ణువు) మొదలైనవారు చేసిన స్తోత్రాన్ని విని శంకరుడు అత్యంత ప్రసన్నుడయ్యాడు; సర్వజనహితకరుడైన శుభప్రభువు చిరునవ్వు నవ్వాడు.

Verse 2

ब्रह्मविष्णू तु दृष्ट्वा तौ सस्त्रीकौ संगतौ हरः । यथोचितं समाभाष्य पप्रच्छागमनं तयोः

బ్రహ్మా, విష్ణువులను వారి భార్యలతో కలిసి వచ్చినట్లు చూసిన హరుడు (శివుడు) యథోచితంగా వారికి అభివాదం చేసి, వారి రాకకు కారణం ఏమిటో అడిగాడు।

Verse 3

रुद्र उवाच । हहर हावध देवा मुनयश्चाद्य निर्भयाः । निजागमनहेतुं हि कथयस्व सुतत्त्वतः

రుద్రుడు అన్నాడు—“హా హా! చాలు—భయపడకండి, ఓ దేవతలారా, ఆద్య మునులారా. మీ రాకకు నిజమైన కారణాన్ని సత్తత్వానుసారం నాకు చెప్పండి।”

Verse 4

किमर्थमागता यूयं किं कार्यं चेह विद्यते । तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि भवत्स्तुत्या प्रसन्नधीः

మీరు అందరూ ఏ ఉద్దేశంతో వచ్చారు, ఇక్కడ ఏ కార్యం ఉంది? అది అంతా వినాలని ఉంది; మీ స్తోత్రంతో నా మనస్సు ప్రసన్నమై శాంతించింది।

Verse 5

ब्रह्मोवाच । इति पृष्टे हरेणाहं सर्वलोकपितामहः । मुनेऽवोचं महादेवं विष्णुना परिचोदितः

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఓ మునీ, హరి (విష్ణు) నన్ను, సమస్త లోకాల పితామహుణ్ని, ప్రశ్నించినప్పుడు విష్ణువు ప్రేరణతో నేను మహాదేవునితో పలికాను।

Verse 6

देवदेव महादेव करुणासागर प्रभो । यदर्थमागतावावां तच्छृणु त्वं सुरर्षिभिः

హే దేవదేవ మహాదేవా, కరుణాసాగర ప్రభూ! మేము ఏ ప్రయోజనంతో ఇక్కడికి వచ్చామో, దానిని దేవులు మరియు ఋషుల సమక్షంలో మీరు వినండి.

Verse 7

विशेषतस्तवैवार्थमागता वृपभध्वज । सहार्थिनस्सदायोग्यमन्यथा न जगद्भवेत्

హే వృషభధ్వజా! నేను ప్రత్యేకంగా కేవలం మీ కోసమే వచ్చాను. ఒకే పవిత్ర ప్రయోజనం కలవారు ఎల్లప్పుడూ ఏకమగుటకు యోగ్యులు; లేకపోతే జగత్తు ధర్మవ్యవస్థ నిలవదు.

Verse 8

केचिद्भविष्यंत्यसुरा मम वध्या महेश्वर । हरेर्वध्यास्तथा केचिद्भवंतश्चापि केचन

హే మహేశ్వరా! భవిష్యత్తులో కొందరు అసురులు పుట్టి, వారు నా చేత వధింపబడవలసినవారు అవుతారు; అలాగే కొందరు హరి (విష్ణు) చేత వధింపబడతారు, మరికొందరు మీ చేత కూడా నిశ్చయంగా వధింపబడతారు.

Verse 9

केचित्त्वद्वीर्यजातस्य तनयस्य महाप्रभो । मायावध्याः प्रभो केचिद्भविष्यंत्यसुरास्सदा

హే మహాప్రభో! మీ దివ్యశక్తి నుండి జన్మించిన కుమారుల్లో కొందరు సదా మాయా-ఉపాయాలతోనే వధింపబడగల అసురులుగా ఉంటారు; ప్రభో, మరికొందరు కూడా అలాగే ఎల్లప్పుడూ ఉద్భవిస్తారు।

Verse 10

तवैव कृपया शंभोस्सुराणां सुखमुत्तमम् । नाशयित्वाऽसुरान् घोराञ्जगत्स्वास्थ्यं सदाभयम्

హే శంభూ! మీ కృపవల్లనే దేవతలకు పరమ శ్రేయస్సు లభిస్తుంది. ఘోర అసురులను నశింపజేసి మీరు జగత్తుకు ఆరోగ్యం, సమరసత, సదా నిర్భయత్వాన్ని స్థాపిస్తారు।

Verse 11

योगयुक्ते त्वयि सदा राग द्वेषविवर्जिते । दयापात्रैकनिरते न वध्या ह्यथवा तव

మీరు సదా యోగస్థితిలో ఉండి, రాగద్వేషరహితులై, కరుణాపాత్రమగుటలోనే ఏకనిష్ఠులై ఉన్నారు; అందువల్ల మీ వధ అనేది నిజంగా వర్తించదు—మీ విషయంలో ‘వధ’ అనే ప్రశ్నే లేదు।

Verse 12

अराधितेषु तेष्वीश कथं सृष्टिस्तथा स्थितिः । अतश्च भविता युक्तं नित्यंनित्यं वृषध्वज

హే ఈశ్వరా, వారినే ఆరాధిస్తే సృష్టి మరియు స్థితి ఎలా యథార్థంగా సాగును? అందువల్ల హే వృషధ్వజా, నిన్ను నిత్యనిత్యం, ఎల్లప్పుడూ పూజించుటే యుక్తం।

Verse 13

सृष्टिस्थित्यंतकर्माणि न कार्याणि यदा तदा । शरीरभेदश्चास्माकं मायायाश्च न युज्यते

ఆ సమయంలో సృష్టి, స్థితి, లయ కార్యాలు చేయవలసినవి కావు. మాకూ శరీరభేదం యుక్తం కాదు, మాయకూ కాదు; ఎందుకంటే నిజంగా అలాంటి భేదం వర్తించదు।

Verse 14

एकस्वरूपा हि वयं भिन्नाः कार्यस्य भेदतः । कार्यभेदो न सिद्धश्चेद्रूपभेदाऽप्रयोजनः

మేము నిజంగా ఏకస్వరూపులమే; కార్యభేదం వల్లనే భిన్నులమని కనిపిస్తుంది. కార్యభేదమే సిద్ధం కాకపోతే, రూపభేదకల్పన వ్యర్థమే.

Verse 15

एक एव त्रिधा भिन्नः परमात्मा महेश्वरः । मायास्वाकारणादेव स्वतंत्रो लीलया प्रभुः

పరమాత్మ మహేశ్వరుడు ఒక్కడే; అయినా త్రిధా రూపంగా ప్రకాశిస్తాడు. తన స్వమాయచేత, బాహ్యకారణం లేకుండానే, ఆ ప్రభువు సంపూర్ణ స్వతంత్రుడై లీలగా జగత్తును ప్రదర్శిస్తాడు.

Verse 16

इति श्रीशिवमहापुणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे विष्णुब्रह्मकृतशिव प्रार्थनावर्णनं नाम षोडशोऽध्यायः

ఇట్లు పరమపవిత్రమైన శ్రీశివమహాపురాణంలోని ద్వితీయ రుద్రసంహితలోని ద్వితీయ సతీఖండంలో ‘విష్ణు, బ్రహ్మలచే చేయబడిన శివప్రార్థనావర్ణనం’ అనే పదహారవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.

Verse 17

इत्थं वयं त्रिधा भूताः प्रभाभिन्नस्वरूपिणः । शिवाशिवसुतास्तत्त्वं हृदा विद्धि सनातन

ఇట్లా మేము త్రిధా అయ్యాము; మా స్వరూపభేదం కేవలం ప్రభ (తేజస్సు) వల్లనే. హే సనాతన, హృదయంలో ఈ నిత్య తత్త్వాన్ని గ్రహించు—మేము శివుడు మరియు అశివా సంతానం.

Verse 18

अहं विष्णुश्च सस्त्रीकौ संजातौ कार्यहेतुतः । लोककार्यकरौ प्रीत्या तव शासनतः प्रभो

హే ప్రభూ! నేను మరియు విష్ణువు మా మా పత్నులతో కూడి మీ దివ్య కార్యసిద్ధి నిమిత్తం ప్రकटించాము. మీ ఆజ్ఞ ప్రకారం ఆనందంతో లోకకార్యాలను నిర్వహిస్తున్నాము.

Verse 19

तस्माद्विश्वहितार्थाय सुराणां सुखहेतवे । परिगृह्णीष्व भार्यार्थे रामामेकां सुशोभनाम्

కాబట్టి విశ్వహితార్థం మరియు దేవతల సుఖార్థం కోసం, భార్యగా ఈ ఒక్క సుశోభితమైన రమాను స్వీకరించండి.

Verse 20

अन्यच्छृणु महेशान पूर्ववृत्तं स्मृतं मया । यन्नौ पुरःपुरा प्रोक्तं त्वयैव शिवरूपिणा

హే మహేశాన! ఇంకొకటి వినండి—నాకు స్మరణలో ఉన్న పూర్వవృత్తాంతం; ఎంతో పూర్వం మీరు స్వయంగా శివరూపంగా మాకు చెప్పినది.

Verse 21

मद्रूपं परमं ब्रह्मन्नीदृशं भवदंगतः । प्रकटी भविता लोके नाम्ना रुद्रः प्रकीर्तितः

హే బ్రహ్మన్ (బ్రహ్మా)! నా స్వరూపమే పరబ్రహ్మ. నీ దేహం నుండి ఇదే స్వభావముగల ఒక సత్త్వం లోకంలో ప్రकटమై ‘రుద్ర’ అనే నామంతో కీర్తింపబడును.

Verse 22

सृष्टिकर्ताऽभवद्ब्रह्मा हरिः पालनकारकः । लयकारी भविष्यामि रुद्ररूपो गुणाकृतिः

బ్రహ్మా సృష్టికర్త అయ్యాడు; హరి (విష్ణువు) పాలనకర్త అయ్యాడు. నేను గుణాకారాన్ని ధరించి రుద్రరూపంగా లయకర్తనై భవిస్తాను.

Verse 23

स्त्रियं विवाह्य लोकस्य करिष्ये कार्यमुत्तमम् । इति संस्मृत्य स्वप्रोक्तं पूर्णं कुरु निजं पणम्

“స్త్రీని వివాహం చేసుకొని లోకహితార్థం పరమోత్తమ కార్యాన్ని సాధిస్తాను.” అని తన మాటను స్మరించి, తన స్వప్రతిజ్ఞను సంపూర్ణంగా నెరవేర్చాలని నిశ్చయించాడు।

Verse 24

निदेशस्तव च स्वामिन्नहं सृष्टिकरो हरिः । पालको लयहेतुस्त्वमाविर्भूतस्स्वयं शिवः

హే స్వామీ! నేను మీ ఆజ్ఞ ప్రకారమే కార్యం చేస్తాను. హరి (విష్ణువు) సృష్టికర్త మరియు పాలకుడు; మీరు లయకారణము—స్వయంగా శివుడే ఇక్కడ అవిర్భవించారు।

Verse 25

त्वां विना न समर्थौ हि आवां च स्वस्वकर्मणि । लोककार्यरतो तस्मादेकां गृह्णीष्व कामिनीम्

మీరు లేకుండా మేము మా మా కర్తవ్యాలలో సమర్థులం కాము. కనుక లోకహితంలో నిమగ్నుడై, ఒక ప్రియ కన్యను భార్యగా స్వీకరించండి।

Verse 26

यथा पद्मालया विष्णोस्सावित्री च यथा मम । तथा सहचरीं शंभो कांतां गृह्णीष्व संप्रति

విష్ణువుకు పద్మాలయా (లక్ష్మీ) ఎలా ఉందో, నాకు సావిత్రి ఎలా ఉందో, అలాగే హే శంభో! ఇప్పుడు మీరు కూడా ఒక ప్రియ సహచరిని, కాంతను స్వీకరించండి।

Verse 27

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा वचो मे हि ब्रह्मणः पुरतो हरेः । स मां जगाद लोकेशः स्मेराननमुखो हरः

బ్రహ్ముడు పలికెను—హరి సమక్షంలో నా మాటలు విని, లోకేశ్వరుడైన హరుడు మృదుస్మిత ముఖంతో నన్ను ఉద్దేశించి పలికాడు।

Verse 28

ईश्वर उवाच । हे ब्रह्मन् हे हरे मे हि युवां प्रियतरौ सदा । दृष्ट्वा त्वां च ममानंदो भवत्यतितरां खलु

ఈశ్వరుడు పలికెను— ఓ బ్రహ్మన్, ఓ హరి! మీరు ఇద్దరూ నాకు ఎల్లప్పుడూ అత్యంత ప్రియులు. మిమ్మల్ని దర్శించగానే నా ఆనందం నిజంగా అపారంగా పెరుగుతుంది।

Verse 29

युवां सुरविशिष्टौ हि त्रिभव स्वामिनौ किल । कथनं वां गरिष्ठेति भवकार्यरतात्मनोः

మీరు ఇద్దరూ దేవతలలో అగ్రగణ్యులు, నిజంగా త్రిభువనాధిపతులు. కాబట్టి లోకకార్య నిర్వహణలో నిమగ్నమైన మీ ఉపదేశం అత్యంత గౌరవనీయమై, ప్రామాణికమై ఉంటుంది।

Verse 30

उचितं न सुरश्रेष्ठौ विवाहकरणं मम । तपोरतविरक्तस्य सदा विदितयोगिनः

ఓ దేవశ్రేష్ఠులారా! నా వివాహాన్ని ఏర్పాటు చేయడం మీకు తగదు; ఎందుకంటే నేను ఎల్లప్పుడూ తపస్సులో రతుడను, విషయవైరాగ్యుడను, సదా ప్రసిద్ధయోగమార్గాన్ని అనుసరించే యోగిని।

Verse 31

यो निवृत्तिसुमार्गस्थः स्वात्मारामो निरंजनः । अवधूततनुर्ज्ञानी स्वद्रष्टा कामवर्जितः

నివృత్తి అనే ఉత్తమ మార్గంలో స్థితుడై, స్వాత్మానందంలో రమించే, నిరంజనుడు; అవధూతవలె దేహాన్ని ధరించినా జ్ఞాని; తన ఆత్మకు తానే సాక్షి, కామనలేని వాడే అతడు।

Verse 32

अविकारी ह्यभोगी च सदाशुचिरमंगलः । तस्य प्रयोजनं लोके कामिन्या किं वदाधुना

ఆయన అవికారుడు, భోగస్పర్శరహితుడు, నిత్యశుచి మంగళస్వరూపుడు. అటువంటి ప్రభువుకు లోకంలో ఏ ప్రయోజనం, కామపరాయణ స్త్రీ ఇప్పుడు చెప్పవలసింది ఏమిటి?

Verse 33

केवलं योगलग्नस्य ममानंदस्सदास्ति वै । ज्ञानहीनस्तु पुरुषो मनुते बहु कामकम्

కేవలం యోగంలో లీనుడైనవానికి నా ఆనందం సదా ఉంటుంది. కానీ జ్ఞానహీనుడు అనేక కోరికల పుట్టిన లక్ష్యాలను ఊహించి వాటి వెంబడి పరుగెడతాడు.

Verse 34

विवाहकरणं लोके विज्ञेयं परबंधनम् । तस्मात्तस्य रुचिर्नो मे सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

లోకంలో వివాహం చేయడం పరమ బంధనమని తెలుసుకోవాలి. అందువల్ల దానిపై నాకు ఆసక్తి లేదు—నేను సత్యం, సత్యమే చెబుతున్నాను.

Verse 35

न स्वार्थं मे प्रवृत्तिर्हि सम्यक्स्वार्थविचिंतनात् । तथापि तत्करिष्यामि भवदुक्तं जगद्धितम्

నా కార్యప్రవృత్తి స్వార్థం కోసం కాదు; నిజమైన స్వార్థం ఏమిటో నేను సమ్యక్‌గా విచారించాను. అయినా, మీరు చెప్పిన జగద్ధితకరమైన మాటను నేను తప్పక ఆచరిస్తాను.

Verse 36

मत्त्वा वचो गरिष्ठं वा नियोक्तिपरिपूर्त्तये । करिष्यामि विवाहं वै भक्तवश्यस्सदा ह्यहम्

ఈ వాక్యాన్ని అత్యంత గంభీరమైనదిగా భావించి, దైవ నియోగాన్ని పరిపూర్ణం చేయుటకు నేను తప్పక వివాహం చేస్తాను; ఎందుకంటే నేను ఎల్లప్పుడూ నా భక్తుని భక్తికి వశుడను.

Verse 37

परंतु यादृशीं कांतां ग्रहीष्यामि तथापणम् । तच्छृणुष्व हरे ब्रह्मन् युक्तमेव वचो मम

కానీ నేను ఊహించినట్లే అటువంటి ప్రియసఖిని మాత్రమే స్వీకరిస్తాను. అందువల్ల, ఓ హరి, ఓ బ్రహ్మన్—వినుము; నా మాట నిశ్చయంగా యుక్తమైనదే.

Verse 38

या मे तेजस्समर्था हि ग्रहीतुं स्याद्विभागशः । तां निदेशय भार्यार्थे योगिनीं कामरूपिणीम्

హే (తండ్రీ)! నా దివ్య తేజస్సును యథోచితంగా భాగాలవారీగా గ్రహించగల సమర్థత కలిగిన, రూపం మార్చగల యోగినీని భార్యార్థంగా నాకు సూచించుము.

Verse 39

योगयुक्ते मयि तथा योगिन्येव भविष्यति । कामासक्ते मयि तथा कामिन्येव भविष्यति

ఆమె యోగముతో నాతో యుక్తమైతే ఆమె నిజంగా యోగినీ అవుతుంది; ఆమె కామాసక్తితో నాపై లీనమైతే ఆమె నిజంగా కామినీ అవుతుంది.

Verse 40

यमक्षरं वेदविदो निगदंति मनीषिणः । ज्योतीरूपं शिवं ते च चिंतयिष्ये सनातनम्

వేదవిదులు, మునులు ప్రకటించే ఆ అవినాశి పరమాక్షరాన్ని—జ్యోతిస్వరూపుడైన సనాతన శివుని నేను ధ్యానించెదను।

Verse 41

तच्चिंतायां यदा सक्तो ब्रह्मन् गच्छामि भाविनीम् । तत्र या विघ्नजननी न भवित्री हतास्तु मे

హే బ్రహ్మా! నేను ఆ ధ్యానంలో లీనమై నా ప్రియ (సతీ) వద్దకు వెళ్లినప్పుడు, అక్కడ విఘ్నాలకు కారణమయ్యే ఆమె జన్మించకూడదు; నా నిమిత్తం ఆమె నశించుగాక।

Verse 42

त्वं वा विष्णुरहं वापि शिवस्य ब्रह्मरूपिणः । अंशभूता महाभागा योग्यं तदनुचिंतनम्

నీవు విష్ణువైనా, నేనూ విష్ణువైనా—హే మహాభాగ! మనిద్దరం బ్రహ్మస్వరూపుడైన శివుని అంసమాత్రమే; కనుక ఆ తత్త్వాన్ని పునఃపునః అనుచింతన చేయుట యుక్తం।

Verse 43

तच्चिंतया विनोद्वाहं स्थास्यामि कमलासन । तस्माज्जायां प्रादिश त्वं मत्कर्मानुगतां सदा

హే కమలాసనుడా! దానిని ధ్యానించుటవలన నేను దుఃఖరహితుడనై నిలిచెదను. కావున నా నియత కర్మమార్గాన్ని సదా అనుసరించి సహాయపడే భార్యను నాకు ప్రసాదించుము.

Verse 44

तत्राप्येकं पणं मे त्वं वृणु ब्रह्मंश्च मां प्रति । अविश्वासो मदुक्ते चेन्मया त्यक्ता भविष्यति

హే బ్రహ్మా! అక్కడ కూడా నాపట్ల ఒక ప్రతిజ్ఞను నీవు ఎంచుకొనుము. నా మాటలపై నీకు అవిశ్వాసముంటే, తెలుసుకో—నేను నిన్ను త్యజించెదను.

Verse 45

ब्रह्मोवाच । इति तस्य वचश्श्रुत्वाहं स विष्णुर्हरस्य च । सस्मितं मोदितमनोऽवोचं चेति विनम्रकः

బ్రహ్ముడు పలికెను—అతని మాటలు విని, నేను విష్ణువుతో కూడి, హరుడు (శివుడు) సన్నిధిలో, మృదుస్మితంతో ఆనందితమనస్సుతో, వినయంగా ఇలా పలికితిని.

Verse 46

शृणु नाथ महेशान मार्गिता यादृशी त्वया । निवेदयामि सुप्रीत्या तां स्त्रियं तादृशीं प्रभो

హే నాథా, హే మహేశానా! వినుము—నీవు ఏ విధమైన స్త్రీని కోరితివో, అటువంటి ఆమెను నేను మహాప్రీతితో నీకు నివేదించుచున్నాను, ప్రభో.

Verse 47

उमा सा भिन्नरूपेण संजाता कार्यसाधिनी । सरस्वती तथा लक्ष्मीर्द्विधा रूपा पुरा प्रभो

హే ప్రభో! ఆ ఉమా భిన్న భిన్న రూపములతో అవతరించి కార్యసాధన చేయునదిగా అయ్యెను; అలాగే పూర్వకాలంలో సరస్వతి మరియు లక్ష్మీ కూడా ద్విరూపములుగా అయ్యిరి.

Verse 48

पाद्मा कांताऽभवद्विष्णोस्तथा मम सरस्वती । तृतीयरूपा सा नाभूल्लोककार्यहितैषिणी

పద్మా విష్ణువుకు ప్రియపత్నిగా అయింది; అలాగే సరస్వతి నాది అయింది. ఆ తృతీయరూపిణి నిర్క్రియగా ఉండలేదు—లోకకార్యహితాన్ని కోరుతూ నిలిచింది।

Verse 49

दक्षस्य तनया याभूत्सती नाम्ना तु सा विभो । सैवेदृशी भवेद्भार्या भवेद्धि हितकारिणी

హే ప్రభూ! దక్షుని కుమార్తె ‘సతీ’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి పొందింది; ఆమెయే అటువంటి భార్యకు యోగ్యురాలు, ఎందుకంటే ఆమె నిజంగా భర్తకు హితకారిణి.

Verse 50

सा तपस्यति देवेश त्वदर्थं हि दृढव्रता । त्वां पतिं प्राप्तुकामा वै महातेजोवती सती

హే దేవేశ్వరా! ఆమె నీ కోసమే దృఢవ్రతతో తపస్సు చేస్తోంది. మహాతేజస్సుగల సతీ నిన్ను భర్తగా పొందాలని కోరుతోంది.

Verse 51

दातुं गच्छ वरं तस्यै कृपां कुरु महेश्वर । तां विवाहय सुप्रीत्या वरं दत्त्वा च तादृशम्

హే మహేశ్వరా! వెళ్లి ఆమెకు వరం ప్రసాదించి కరుణ చూపు. ఆనందంతో ఆమెను వివాహం చేసుకొని, ఆమె కోరికకు తగిన వరాన్ని దయచేయి.

Verse 52

हरेर्मम च देवानामियं वाञ्छास्ति शंकर । परिपूरय सद्दृष्ट्या पश्यामोत्सवमादरात्

హే శంకరా! హరి, నేను మరియు దేవతలందరి హృదయకాంక్ష ఇదే. నీ శుభకృపాదృష్టితో దీనిని పరిపూర్ణం చేయి, మేము భక్తితో ఉత్సవాన్ని దర్శించునట్లు.

Verse 53

मङ्गलं परमं भूयात्त्रिलोकेषु सुखावहम् । सर्वज्वरो विनश्येद्वै सर्वेषां नात्र संशयः

త్రిలోకాలకూ సుఖాన్ని ప్రసాదించే పరమ మంగళం కలుగుగాక; అందరిలోని సమస్త జ్వరరూప బాధలు నిశ్చయంగా నశించుగాక—ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 54

अथवास्मद्वचश्शेषे वदंत मधुसूदनः । लीलाजाकृतिमीशानं भक्तवत्सलमच्युतः

లేదా మా మాటలు ముగిసిన వెంటనే, అచ్యుతుడైన మధుసూదనుడు పలకడం ప్రారంభించాడు. భక్తవత్సలుడైన విష్ణువు లీలామూర్తి ఈశానుడు (శివుడు)ను స్తుతించాడు.

Verse 55

विष्णुरुवाच । देवदेव महादेव करुणाकर शंकर । यदुक्तं ब्रह्मणा सर्वं मदुक्तं तन्न संशयः

విష్ణువు పలికెను—హే దేవదేవా, హే మహాదేవా, హే కరుణాకర శంకరా! బ్రహ్మ చెప్పినదంతా నేను చెప్పినదే; ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 56

तत्कुरुष्व महेशान कृपां कृत्वा ममोपरि । सनाथं कुरु सद्दृष्ट्या त्रिलोकं सुविवाह्यताम्

హే మహేశానా! నాపై కరుణచేసి అదే చేయుము. నీ శుభదృష్టితో త్రిలోకాన్ని సనాథంగా, సుమార్గంలో నడిపించి, నా వివాహం విధిపూర్వకంగా మంగళంగా సిద్ధించుగాక.

Verse 57

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा भगवान् विष्णुस्तूष्णीमास मुने सुधीः । तथा स्तुतिं विहस्याह स प्रभुर्भक्तवत्सलः

బ్రహ్మ పలికెను—హే మునీ! ఇలా చెప్పి జ్ఞానవంతుడైన భగవాన్ విష్ణువు మౌనమయ్యాడు. ఆపై భక్తవత్సల ప్రభువు చిరునవ్వుతో మళ్లీ పలికి స్తుతిని కొనసాగించాడు.

Verse 58

ततस्त्वावां च संप्राप्य चाज्ञां स मुनिभिस्सुरैः । अगच्छावस्वेष्टदेशं सस्त्रीकौ परहर्षितौ

అనంతరం వారు మీ ఇద్దరినీ సమీపించి, మునులు దేవతల అనుమతి పొందిన తరువాత, భార్యలతో కూడి పరమానందంతో తమ ఇష్టదేశానికి బయలుదేరారు।

Frequently Asked Questions

Brahmā and Viṣṇu (with their consorts) approach Śiva after offering stuti; Śiva, pleased, asks their purpose, and Brahmā discloses the impending rise of asuras and the need for divine action to restore cosmic safety.

It signals that not all adharma is removed by direct force; some threats require divine strategy or māyā as an upāya, integrating metaphysical power with pragmatic cosmic governance.

Śiva is highlighted as Vṛṣabhadhvaja, Devadeva, and Karuṇāsāgara—supreme lord whose grace secures devas’ welfare and whose agency (including through a son born of his potency) ensures the destruction of specific asuric forces.