Adhyaya 47
Rudra SamhitaParvati KhandaAdhyaya 4755 Verses

दुर्गोपवीत-रचना तथा शिवामलङ्कारोत्सवः | The Making of the Durgopavīta and Pārvatī’s Auspicious Adornment Festival

అధ్యాయ 47లో పార్వతి (శివా) యొక్క శుభకార్యాలు, ఉత్సవసిద్ధతలు వివరించబడతాయి. బ్రహ్మ చెప్పినట్లు, పర్వతరాజు హిమాలయుడు ఆనందంతో వేదమంత్రాలు, శివమంత్రాలతో కూడిన ‘దుర్గోపవీతం’ను తయారు చేయిస్తాడు; దీనివల్ల వైదికాచారం–శైవవిధి సమన్వయం స్పష్టమవుతుంది. హిమాలయుని ఆహ్వానంతో విష్ణువుతో మొదలైన దేవతలు, ఋషులు అంతఃపురంలో సాక్షులుగా ప్రవేశిస్తారు; శ్రుతి మరియు భావాచార ప్రకారం శుద్ధి, నియమాచరణ జరుగుతుంది. అనంతరం శివదత్తమని చెప్పబడే ఆభరణాలతో పార్వతిని అలంకరిస్తారు; స్నానం, సఖులు మరియు బ్రాహ్మణ స్త్రీలచే దీపనీరాజనం, కొత్తగా వాడని వస్త్రాలు, కంచుకీ, హారాలు, స్వర్ణకంకణాలు మొదలైనవి ధరింపజేస్తారు. బాహ్య వైభవం మధ్య కూడా ఆమె అంతర్మనసా శివధ్యానంలో నిలిచి ఉంటుంది. తరువాత దానధర్మం, గీత-వాద్యాలు, సమూహానందంతో ఉత్సవం విస్తరించి సర్వత్ర మంగళాన్ని ప్రసరిస్తుంది.

Shlokas

Verse 1

ब्रह्मोवाच । ततः शैलवरः सोपि प्रीत्या दुर्गोपवीतकम् । कारयामास सोत्साहं वेदमन्त्रैश्शिवस्य च

బ్రహ్ముడు పలికెను—అనంతరం ఆ శ్రేష్ఠ పర్వతుడు కూడా ప్రేమానందంతో ఉత్సాహంగా దుర్గాదేవికి ఉపవీత-సంస్కారాన్ని వేదమంత్రాలతోను శివమంత్రాలతోను చేయించెను।

Verse 2

अथ विष्ण्वादयो देवा मुनयस्सकुतू हलम् । हिमाचलप्रार्थनया विवेशान्तर्गृहं गिरेः

అప్పుడు విష్ణువు మొదలైన దేవతలు, మునులు కుతూహలంతో నిండినవారై, హిమాచలుని వినయప్రార్థనచే గిరిరాజు అంతర్గృహంలో ప్రవేశించారు.

Verse 3

श्रुत्याचारं भवाचारं विधाय च यथार्थतः । शिवामलंकृतां चक्रुश्शिवदत्तविभूषणैः

శ్రుతివిధిత ఆచారమును, లోకాచారమును యథార్థంగా నిర్వహించి, శివుడు ప్రసాదించిన విభూషణాలతో శివా (పార్వతి)ని సముచితంగా అలంకరించారు.

Verse 4

प्रथमं स्नापयित्वा तां भूषयित्वाथ सर्वशः । नीराजिता सखीभिश्च विप्रपत्नीभिरेव च

మొదట ఆమెకు స్నానం చేయించి, తరువాత అన్ని విధాలా అలంకరించారు. ఆపై సఖులు మరియు బ్రాహ్మణపత్నులు ఆమెకు శుభ నీరాజనం (ఆరతి) చేశారు.

Verse 5

अहताम्बरयुग्मेन शोभिता वरवर्णिनी । विरराज महाशैलदुहिता शङ्करप्रिया

మలినరహిత వస్త్రయుగ్మంతో అలంకృతమైన ఆ శ్రేష్ఠవర్ణిని, మహాపర్వత కుమార్తె, శంకరప్రియా దేవి ప్రకాశిస్తూ విరాజిల్లింది।

Verse 6

कंचुकी परमा दिव्या नानारत्नान्विताद्भुता । विधृता च तया देव्या विलसन्त्याधिकं मुने

ఓ మునీ, ఆ దేవి పరమ దివ్యమైన కంచుకిని ధరించింది—అది నానారత్నాలతో అలంకృతమైన అద్భుత వస్త్రం; ఆమె ధరించగానే మరింతగా ప్రకాశించింది।

Verse 7

सा बभार तथा हारं दिव्यरत्नसमन्वितम् । वलयानि महार्हाणि शुद्धचामीकराणि च

ఆమె ఆపై దివ్యరత్నాలతో అలంకరించిన హారాన్ని ధరించింది; అలాగే శుద్ధ స్వర్ణంతో చేసిన అమూల్యమైన వలయాలనూ వేసుకుంది।

Verse 8

स्थिता तत्रैव सुभगा ध्यायन्ती मनसा शिवम् । शुशुभेति महाशैलकन्यका त्रिजगत्प्रसूः

అక్కడే నిలిచి ఉన్న ఆ సుభగ మహాశైలకన్య—త్రిలోకమాతగా అవతరించబోయే ఆమె—మనసులో శ్రీశివుని ధ్యానిస్తూ విశేష తేజస్సుతో ప్రకాశించింది।

Verse 9

तदोत्सवो महानासीदुभयत्र मुदा वहः । दानं बभूव विविधं ब्राह्मणेभ्यो विवर्णितम्

ఆ ఉత్సవం అత్యంత మహత్తరంగా జరిగింది; ఇరుపక్షాలూ ఆనంద ప్రవాహంతో నిండిపోయాయి. ఆపై శాస్త్రోక్త పరంపర ప్రకారం బ్రాహ్మణులకు వివిధ దానాలు విధివిధానంగా పంచబడినవి।

Verse 10

अन्येषां द्रव्यदानं च बभूव विविधम्महत् । गीतवाद्यविनोदश्च तत्रोत्सवपुरस्सरम्

అక్కడ ఇతరులూ అనేక విధాలుగా మహత్తరమైన ద్రవ్యదానాలు చేశారు. గీత-వాద్య వినోదమూ జరిగింది; మహోత్సవమే ముందుగా సాగింది.

Verse 11

अथ विष्णुरहं धाता शक्राद्या अमरास्तथा । मुनयश्च महाप्रीत्या निखिलास्सोत्सवा मुदा

అప్పుడు విష్ణువు, నేను ధాత బ్రహ్మ, శక్రుడు మొదలైన దేవతలు, మునులూ—అందరూ మహాప్రీతితో నిండిపోయి ఆనందంగా ఉత్సవం చేసారు.

Verse 12

सुप्रणम्य शिवां भक्त्या स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम् । सम्प्राप्य हिमगिर्य्याज्ञां स्वं स्वं स्थाने समाश्रिताः

భక్తితో శివా (పార్వతి)కి సుప్రణామం చేసి, శివుని పాదపద్మాలను స్మరించి, హిమగిరి ఆజ్ఞను పొందిన తరువాత వారు తమ తమ స్థానాలకు చేరుకున్నారు।

Verse 13

एतस्मिन्नन्तरे तत्र ज्योतिःशास्त्र विशारदः । हिमवन्तं गिरीन्द्रं तं गर्गो वाक्यमभाषत

అదే సమయంలో అక్కడ జ్యోతిషశాస్త్రంలో నిపుణుడైన గర్గుడు పర్వతరాజు హిమవంతునితో మాటలాడాడు।

Verse 14

गर्ग उवाच । हिमाचल धराधीश स्वामिन् कालीपतिः प्रभो । पाणिग्रहार्थं शंभुं चानय त्वं निजमंदिरम्

గర్గుడు పలికెను—హే హిమాచల, హే ధరాధీశ స్వామీ! హే ప్రభో, కాళీదేవికి నియత పతి! పాణిగ్రహణార్థం శంభువును నీ స్వమందిరానికి (ప్రాసాదానికి) తీసుకురా।

Verse 15

ब्रह्मोवाच । अथ तं समयं ज्ञात्वा कन्यादानोचितं गिरिः । निवेदितं च गर्गेण मुसुदेऽतीव चेतसि

బ్రహ్ముడు పలికెను—అప్పుడు కన్యాదానానికి తగిన సమయం వచ్చిందని తెలిసికొని, గర్గముని తెలియజేసిన సందేశాన్ని విని, గిరిరాజు గిరి మనస్సు అత్యంతంగా కలత చెందెను।

Verse 16

महीधरान्द्विजांश्चैव परानपि तदा गिरिः । प्रेषयामास सुप्रीत्या शिवानयनकाम्यया

అప్పుడు గిరిరాజు హిమాలయుడు, భగవాన్ శివుని తన సన్నిధికి తీసుకురావాలనే స్నేహపూర్వక ఆకాంక్షతో, ఆనందంగా మహాపర్వతులను, ద్విజ బ్రాహ్మణులను మరియు ఇతర ప్రముఖులను కూడా పంపెను।

Verse 17

ते पर्वता द्विजाश्चैव सर्वमंगलपाणयः । संजग्मुस्सोत्सवाः प्रीत्या यत्र देवो महेश्वरः

ఆ పర్వతాలు మరియు ద్విజ ఋషులు కూడా—చేతుల్లో సమస్త మంగళ సమర్పణలు ధరించి—ఉత్సవంతో, ప్రీతితో దేవ మహేశ్వరుడు ఉన్న చోటికి వెళ్లారు.

Verse 18

तदा वादित्रघोषेण ब्रह्मघोषेण भूयसा । महोत्साहोऽभवत्तत्र गीतनृत्यान्वितेन हि

అప్పుడు వాద్యాల ఘోషతోను, మరింత ఘనమైన వేదమంత్రాల బ్రహ్మఘోషతోను, అక్కడ గాననృత్యాలతో కూడిన మహా హర్షోత్సాహం ఉప్పొంగింది।

Verse 19

श्रुत्वा वादित्रनिर्घोषं सर्वे शंकरसेवकाः । उत्थितास्त्वैकपद्येन सदेवर्षिगणा मुदा

వాద్యాల ఘన నిర్ఘోషాన్ని విని, శంకరుని సేవకులందరూ—దేవర్షి మునిగణాలతో కూడి—ఆనందంతో ఒక్కసారిగా ఒకే కదలికలో లేచి నిలబడ్డారు।

Verse 20

परस्परं समूचुस्ते हर्षनिर्भरमानसाः । अत्रागच्छंति गिरयश्शिवानयनकाम्यया

హర్షంతో నిండిన మనస్సులతో వారు పరస్పరం ఇలా అన్నారు—“ఇక్కడికి పర్వతాలు వస్తున్నాయి; శివుని దర్శించాలనే కోరికతోనే.”

Verse 21

पाणिग्रहणकालो हि नूनं सद्यस्समागतः । महद्भाग्यं हि सर्वेषां संप्राप्तमहि मन्महे

నిశ్చయంగా ఇప్పుడు పాణిగ్రహణ సమయం వచ్చేసింది. ఈ శుభక్షణం లభించినందున అందరికీ మహా భాగ్యం కలిగిందని మేము భావిస్తున్నాము।

Verse 22

धन्या वयं विशेषेण विवाहं शिवयोर्ध्रुवम् । द्रक्ष्यामः परमप्रीत्या जगतां मंगलालयम्

మేము విశేషంగా ధన్యులము; నిశ్చయంగా పరమ ప్రీతితో శివ-పార్వతుల వివాహాన్ని దర్శించెదము—అది సమస్త జగత్తుకు మంగళధామము।

Verse 23

ब्रह्मोवाच । एवं यावदभूत्तेषां संवादस्तत्र चादरात् । तावत्सर्वे समायाताः पर्वतेंद्रस्य मंत्रिणः

బ్రహ్ముడు పలికెను—అక్కడ వారి గౌరవభరిత సంభాషణ సాగుతుండగానే, అదే సమయంలో పర్వతేంద్రుని సమస్త మంత్రులు కలిసి వచ్చారు।

Verse 24

ते गत्वा प्रार्थयांचक्रुश्शिव विष्ण्वादिकानपि । कन्यादानोचितः कालो वर्तते गम्यतामिति

వారు అక్కడికి వెళ్లి శివ, విష్ణు మొదలైన దేవతలనుకూడా ప్రార్థించారు—“కన్యాదానానికి తగిన సమయం వచ్చింది; కావున దయచేసి ముందుకు సాగండి.”

Verse 25

ते तच्छ्रुत्वा सुरास्सर्वे मुने विष्ण्वादयोऽखिलाः । मुमुदुश्चेतसातीव जयेत्यूचुर्गिरिं द्रुतम्

ఓ మునీ, ఆ మాటలు విని విష్ణు మొదలైన సమస్త దేవతలు హృదయంలో అత్యంత ఆనందించారు. “జయము!” అని పలుకుతూ వారు వేగంగా పర్వతేంద్రుని ఉద్దేశించి మాట్లాడారు।

Verse 26

शिवोऽपि मुमुदेऽतीव कालीप्रापणलालसः । गुप्तं चकार तच्चिह्नं मनस्येवाद्भुताकृतिः

శివుడు కూడా కాళీని పొందాలనే తపనతో అత్యంత ఆనందించాడు. అద్భుతాకారుడైన ప్రభువు ఆ చిహ్నాన్ని తన మనస్సులోనే దాచినట్లుగా గుప్తం చేశాడు।

Verse 27

अथ स्नानं कृतन्तेन मङ्गलद्रव्यसंयुतम् । शूलिना सुप्रसन्नेन लोकानुग्रहकारिणा

అనంతరం లోకానుగ్రహకారుడైన, అత్యంత ప్రసన్నుడైన త్రిశూలధారి భగవాన్ శివుడు మంగళద్రవ్యాలతో కూడిన పవిత్ర స్నానక్రియను నిర్వహించాడు।

Verse 28

स्नातस्सुवाससा युक्तस्सर्वैस्तैः परिवारितः । आरोपितो वृषस्कन्धे लोकपालैस्सुसेवितः

స్నానమాచరించి శ్రేష్ఠ వస్త్రాలు ధరించి ఆయన అందరివల్ల చుట్టుముట్టబడ్డాడు; లోకపాలులు భక్తితో సేవచేసి ఆయనను పవిత్ర వృషభపు స్కంధంపై అధిరోహింపజేశారు।

Verse 29

पुरस्कृत्य प्रभुं सर्वे जग्मुर्हिमगिरेर्गृहम् । वाद्यानि वादयन्तश्च कृतवन्तः कुतूहलम्

ప్రభువును ముందుంచి వారు అందరూ హిమగిరి గృహానికి బయలుదేరారు; వాద్యాలు మ్రోగిస్తూ ఉత్సవభరితమైన కుతూహలాన్ని కలిగించారు।

Verse 30

हिमागप्रेषिता विप्रास्तथा ते पर्वतोत्तमाः । शम्भोरग्रचरा ह्यासन्कुतूहलसमन्विताः

హే విప్రులారా! హిమాలయుని ఆజ్ఞతో పంపబడిన ఆ పర్వతోత్తములు శంభువు ముందుగా నడిచారు; కుతూహలంతో నిండియున్నారు।

Verse 31

बभौ छत्रेण महता ध्रियमाणो हि मूर्द्धनि । चामरैर्वीज्यमानोऽसौ सविता नो महेश्वरः

మన ప్రభువు మహేశ్వరుడు సూర్యునివలె ప్రకాశించాడు—తలపై మహా ఛత్రం ధరింపబడి, చామరాలతో వీజింపబడుచున్నాడు।

Verse 32

अहं विष्णुस्तथा चेन्द्रो लोकपाला स्तथैव च । अग्रगाः स्मातिशोभन्ते श्रिया परमया श्रिताः

“నేను, విష్ణువు, అలాగే ఇంద్రుడు, లోకపాలకులూ—మేమందరం ముందువరుసలో నిలిచి, పరమశ్రీని ఆశ్రయించి ఆమె కాంతితో అత్యంతంగా శోభిస్తున్నాము।”

Verse 33

ततश्शङ्खाश्च भेर्य्यश्च पटहानकगोमुखाः । पुनः पुनरवाद्यन्त वादित्राणि महोत्सवे

అప్పుడు మహోత్సవంలో శంఖాలు, భేరీలు, పఠహాలు, ఆనకాలు, గోముఖ వాద్యాలు మొదలైనవి మళ్లీ మళ్లీ మ్రోగాయి।

Verse 34

तथैव गायकास्सर्वे जगुः परममङ्गलम् । नर्तक्यो ननृतुस्सर्वा नानातालसमन्विताः

అలాగే సమస్త గాయకులు పరమ మంగళకరమైన స్తోత్రాలను ఆలపించారు; సమస్త నర్తకీలు నానాతాళ-లయలతో సమన్వయంగా నర్తించారు।

Verse 35

एभिस्समेतो जगदेकबन्धुर्ययौ तदानीं परमेशवर्चसा । सुसेव्यमानस्सकलैस्सुरेश्वरैर्विकीर्यमाणः कुसुमैश्च हर्षितैः

వారితో కూడి జగదేకబంధువు అప్పుడు పరమేశ్వర తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ ముందుకు సాగెను. సమస్త దేవాధిపతులు భక్తితో సేవించగా, హర్షంతో పుష్పాలను చల్లుతూ పుష్పవృష్టి చేసిరి।

Verse 36

सम्पूजितस्तदा शम्भुः प्रविष्टो यज्ञमण्डपम् । संस्तूयमानो बह्वीभिः स्तुतिभिः परमेश्वरः

అప్పుడు విధివిధానంగా పూజింపబడిన శంభువు యజ్ఞమండపంలో ప్రవేశించెను. పరమేశ్వరుని అనేక స్తోత్రాలతో స్తుతించుచుండిరి।

Verse 37

वृषादुत्तारयामासुर्महेशम्पर्वतोत्तमाः । निन्युर्गृहान्तरम्प्रीत्या महोत्सवपुरस्सरम्

అప్పుడు శ్రేష్ఠ పర్వతాలు మహేశ్వరుణ్ని వృషభం మీద నుండి దింపి, ప్రేమతో మహోత్సవాన్ని ముందుగా ఉంచి, అంతఃపురానికి తీసుకువెళ్లారు.

Verse 38

हिमालयोऽपि सम्प्राप्तं सदेवगणमीश्वरम् । प्रणम्य विधिवद्भक्त्या नीराजनमथाकरोत्

హిమాలయుడూ దేవగణాలతో వచ్చిన ఈశ్వరుని సమీపించి, విధివిధానంగా భక్తితో నమస్కరించి, తరువాత నీరాజనం (ఆరతి) చేశాడు.

Verse 39

सर्वान्सुरान्मुनीनन्यान्प्रणम्य समहोत्सवः । सम्मानमकरोत्तेषां प्रशंसन्स्वविधिम्मुदा

అన్ని దేవతలకూ ఇతర మునులకూ నమస్కరించి, మహోత్సవానందంతో నిండిపోయి, వారందరినీ సత్కరించాడు; ఆనందంగా తన విధి-ఆచారాన్ని ప్రశంసించాడు.

Verse 40

सोऽगस्साच्युतमीशानं सुपाद्यार्घ्यपुरस्सरम् । सदेवमुख्यवर्गं च निनाय स्वालयान्तरम्

అప్పుడు అగస్త్యుడు పాద్యము, అర్ఘ్యము మొదలైన ఉత్తమ ఆతిథ్యక్రియలను సమర్పించి, అచ్యుతుడు (విష్ణువు) సహితంగా ఈశానుడు (శివుడు) మరియు దేవగణముల ప్రధానులను తన నివాసములోని అంతర్భాగమునకు తీసికొనిపోయెను।

Verse 41

प्राङ्गणे स्थापयामास रत्नसिंहासनेषु तान् । सर्वान्विष्णु च मामीशं विशिष्टांश्च विशेषतः

అతడు ప్రాంగణములో వారందరినీ రత్నసింహాసనములపై కూర్చుండబెట్టెను; మరియు ఓ ప్రభో, విశిష్టులలో విశేషంగా విష్ణువును నన్నును ప్రత్యేక గౌరవముతో ఆసీనులనుగా చేసెను।

Verse 42

सखीभिर्मेनया प्रीत्या ब्राह्मणस्त्रीभिरेव च । अन्याभिश्च पुरन्धीभिश्चक्रे नीराजनम्मुदा

సఖులతో, మేనాతో, బ్రాహ్మణుల భార్యలతో మరియు ఇతర కులస్త్రీలతో కూడి, ఆమె ప్రేమతో ఆనందంగా శుభ నీరాజనం (ఆరతి) చేసింది.

Verse 43

पुरोधसा कृत्यविदा शंकराय महात्मने । मधुपर्कादिकं यद्यत्कृत्यं तत्तत्कृतं मुदा

అప్పుడు కర్మవిధి తెలిసిన పురోహితుడు మహాత్ముడైన శంకరునికి మధుపర్కం మొదలైన గౌరవస్వాగత కర్తవ్యములన్నిటిని ఆనందంగా నిర్వహించాడు.

Verse 44

मया स नोदितस्तत्र पुरोधाः कृतवांस्तदा । सुमंगलं च यत्कर्म प्रस्तावसदृशम्मुने

ఓ మునీ, ఆ సమయంలో అక్కడ నేను అతనిని ప్రేరేపించాను; అప్పుడు పురోహితుడు సందర్భానికి తగిన సుమంగళ కర్మను యథావిధిగా ఆనందంతో నిర్వహించాడు.

Verse 45

अन्तर्वेद्यां महाप्रीत्या सम्प्रविश्य हिमाद्रिणा । यत्र सा पार्वती कन्या सर्वाभरणभूषिता

మహా ప్రీతితో హిమాద్రి అంతర్వేదిలో ప్రవేశించాడు; అక్కడ సర్వాభరణాలతో అలంకృతమైన కన్య పార్వతి నిలిచి ఉండెను।

Verse 46

वेदिकोपरि तन्वंगी संस्थिता सुविराजिता । तत्र नीतो मद्दादेवो विष्णुना च मया सह

వేదికపై ఆ సన్నని అంగాల దేవి మహా వైభవంతో విరాజిల్లెను. అప్పుడు విష్ణువు నాతో కలిసి దేవాధిదేవ శివుని అక్కడికే నడిపించాడు.

Verse 47

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे शिव हिमगिरिगृहाभ्यन्तरगमनोत्सववर्णनं नाम सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణము ద్వితీయ భాగమైన రుద్రసంహితలో, తృతీయమైన పార్వతీఖండంలో ‘శివుడు హిమగిరి గృహాంతఃపుర ప్రవేశోత్సవ వర్ణనము’ అను నలభైఏడవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।

Verse 48

तत्रोपविष्टो गर्गश्च यत्रास्ति घटिकालयम् । यावच्छेषा घटी तावत्कृतम्प्रणवभाषणम्

అక్కడ ఘటికాలయం (జలఘడియ) ఉన్న చోట గర్గ ఋషి కూర్చుండెను. ఒక ఘటి మిగిలినంతసేపు ఆయన ప్రణవం ‘ఓం’ను ఉచ్చరించుచుండెను।

Verse 49

पुण्याहम्प्रवदन्गर्गस्समाध्रेऽञ्जलिम्मुदा । पार्व्वत्यक्षतपूर्णं च ववृषे च शिवोपरि

‘పుణ్యాహం’ అని ప్రకటిస్తూ గర్గ ఋషి ఆనందంతో అంజలి బద్ధం చేసి, పార్వతీ పవిత్రపరచిన అక్షతాలను (అఖండ బియ్యం) శివునిపై వర్షింపజేసెను।

Verse 50

तया सम्पूजितो रुद्रो दध्यक्षतकुशाम्बुभिः । परमोदाढ्यया तत्र पार्वत्या रुचिरास्यया

అక్కడ పరమ దృఢనిష్ఠ గల రుచిరముఖి పార్వతి దధి, అక్షత, కుశ మరియు పవిత్ర జలంతో రుద్రుని విధివిధానంగా పూజించింది।

Verse 51

विलोकयन्ती तं शम्भुं यस्यार्थे परमन्तपः । कृतम्पुरा महाप्रीत्या विरराज शिवाति सा

ఆ శంభువును దర్శిస్తూ—ఆయన కోసమే పరమ తపస్విని పూర్వం ఘోర తపస్సు చేసినది—ఆమె మహాప్రీతితో ప్రకాశించి నిజంగా ‘శివా’, శివుని మంగళమయి సహధర్మిణిగా నిలిచింది।

Verse 52

मया मुने तदोक्तस्तु गर्गादिमुनिभिश्च सः । समानर्च शिवां शम्भुर्लौकिकाचारसंरतः

ఓ మునీ, ఇది నేను చెప్పినదే; గర్గాది మునులు కూడా దానిని సమర్థించారు. అనంతరం లోకాచారానికి నిబద్ధుడైన శంభుడు భక్తి-గౌరవాలతో శివాదేవిని సమ్యక్‌గా ఆరాధించాడు.

Verse 53

एवं परस्परं तौ वै पार्व्वतीपरमेश्वरौ । अर्चयन्तौ तदानीञ्च शुशुभाते जगन्मयौ

ఇలా ఆ సమయంలో పార్వతి మరియు పరమేశ్వరుడు పరస్పర గౌరవంతో ఒకరినొకరు ఆరాధిస్తూ, జగన్మయులై మహా కాంతితో శోభిల్లారు.

Verse 54

त्रैलोक्यलक्ष्म्या संवीतौ निरीक्षन्तौ परस्परम् । तदा नीराजितौ लक्ष्म्यादिभिस्स्त्रीभिर्विशेषतः

త్రిలోకలక్ష్మీ వైభవంతో ఆవృతులై వారు పరస్పరం దర్శించుకున్నారు. అప్పుడు లక్ష్మీ మొదలైన దివ్యస్త్రీలు విశేషంగా వారి నీరాజనం (ఆరతి) చేశారు.

Verse 55

तथा परा वै द्विजयोषितश्च नीराजयामासुरथो पुरस्त्रियः । शिवाञ्च शम्भुञ्च विलोकयन्त्योऽवापुर्म्मुदन्तास्सकला महोत्सवम्

అలాగే ద్విజుల స్త్రీలు మరియు నగర స్త్రీలు కూడా ఆరతి చేశారు. శివా-శంభులను దర్శిస్తూ అందరూ ఆనందించి ఆ మహోత్సవపు సంపూర్ణతను పొందారు.

Frequently Asked Questions

The chapter centers on the formal ceremonial preparation of Pārvatī—construction/commissioning of a Durgopavīta with Vedic and Śaiva mantras, her ritual bathing and adornment, nīrājana by women attendants, and the public utsava marked by gifts and music.

Adornment functions as ritual sacralization: Śiva-given ornaments signify divine authorization, while nīrājana publicly seals auspiciousness and protection; together they externalize inner śakti while the text insists on sustained dhyāna on Śiva as the true center.

The ideal is the union of inner devotion and outer rite: Pārvatī remains mentally absorbed in Śiva amid ceremonial splendor, while dharma is completed through communal celebration—dāna to Brahmins/others and musical festivities as sanctioned expressions of joy.