संन्यासाचारवर्णनम् (Description of the Conduct and Daily Discipline of Saṃnyāsa)

Verse 1

ईश्वर उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि संन्यासाह्निककर्म च । तव स्नेहान्महादेवि संप्रदायानुरोधतः

ఈశ్వరుడు పలికెను—ఇకపై, ఓ మహాదేవీ, సన్న్యాసి యొక్క దైనందిన కర్తవ్యాలు మరియు నియమాచారాలను నేను వివరించెదను; నీపై స్నేహంతో, సంప్రదాయానుసారంగా।

Verse 2

ब्राह्मे मुहूर्त्त उत्थाय शिरसि श्वेतपंकजे । सहस्रारे समासीनं गुरुं संचितयेद्यतिः

బ్రాహ్మముహూర్తంలో లేచి, యతి తన శిరస్సు శిఖరంలోని శ్వేత పద్మమైన సహస్రారంలో ఆసీనుడైన గురువును ధ్యానించాలి।

Verse 3

शुद्धस्फटिकसंकाशं द्विनेत्रं वरदाभये । दधानं शिवसद्भावमेवात्मनि मनोहरम्

ఆ గురువు శుద్ధ స్ఫటికంలా ప్రకాశించే వాడు, ద్వినేత్రుడు, వరదాభయ ముద్రలను ధరించినవాడు, మనోహరుడు—తన ఆత్మలో శివుని మంగళస్వరూప సద్భావాన్నే నిలుపుకున్నవాడు।

Verse 4

इति श्रीशिवमहापुराणे षष्ठ्यां कैलाससंहितायां संन्यासाचारवर्णनंनाम चतुर्थोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణము ఆరవ గ్రంథమైన కైలాససంహితలో ‘సన్న్యాసాచారవర్ణనము’ అనే నాలుగవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।

Verse 5

प्रातःप्रभृति सायान्ते सायादिप्रातरं ततः । यत्करोमि महादेव तदस्तु तव पूजनम्

ప్రాతఃకాలం నుండి సాయంకాలం వరకు, సాయంకాలం నుండి మళ్లీ తదుపరి ప్రాతఃకాలం వరకు—హే మహాదేవా, నేను ఏది చేసినా అది నీ పూజగానే ఉండుగాక।

Verse 6

प्रतिविज्ञाप्य गुरवे लब्धानुज्ञस्ततो गुरोः । निरुद्धप्राण आसीनो विजितात्मा जितेन्द्रियः

గురువుకు వినయంగా నివేదించి, ఆయన అనుమతి పొందిన తరువాత, ప్రాణాన్ని నియంత్రించి ఆసనంలో కూర్చున్నాడు—ఆత్మనిగ్రహంతో, ఇంద్రియజయంతో.

Verse 7

मूलादिब्रह्मरंध्रांतं षट्चक्रं परिचिंतयेत् । विद्युत्कोटिसमप्रख्यं सर्वतेजोमयं परम्

మూలాధారము నుండి బ్రహ్మరంధ్రము వరకు వ్యాపించిన షట్చక్రాలను ధ్యానించాలి—అది పరమము, సర్వతేజోమయము, కోట్ల మెరుపుల సమాన ప్రకాశంతో వెలుగుతుంది.

Verse 8

तन्मध्ये चिंतयेन्मां च सच्चिदानन्दविग्रहम् । निर्गुणं परमं ब्रह्म सदाशिवमनामयम्

ఆ మధ్యలో నన్ను ధ్యానించాలి—సచ్చిదానంద స్వరూపుడిని; గుణాతీతుడిని, పరబ్రహ్మను, సదాశివుడిని—నిర్మలుడూ నిరామయుడూ అయిన ప్రభువును.

Verse 9

सोहमस्मीति मतिमान्म दैक्यमनुभूय च । बहिर्निर्गत्य च ततो दूरं गच्छेद्यथासुखम्

“సోఽహం—నేనే ఆ శివుడను” అనే జ్ఞానబుద్ధితో నాతో ఏకత్వాన్ని అనుభవించి, ఆపై అక్కడి నుండి బయటికి వెళ్లి దూరంగా సుఖంగా సంచరించవలెను।

Verse 10

वस्त्रेणाच्छाद्य मतिमाञ्छिरो नासिकया सह । विशोध्य देहं वि धिवत्तृणमाधाय भूतले

వస్త్రంతో శిరస్సును, నాసికను కప్పుకొని, జ్ఞానుడు విధివిధానంగా దేహాన్ని శుద్ధి చేసి, అనంతరం భూతలంపై పవిత్ర కుశగడ్డిని పరచవలెను।

Verse 11

गृहीतशिश्न उत्थाय ततो गच्छेज्जलाशयम् । उद्धृत्य वार्यथान्यायं शौचं कुर्यादतन्द्रितः

లింగాన్ని పట్టుకొని లేచి తరువాత జలాశయానికి వెళ్లవలెను; విధిప్రకారం నీటిని తీసుకొని, ఆలస్యం లేక శౌచశుద్ధి చేయవలెను।

Verse 12

हस्तौ पादौ च संशोध्य द्विराचम्योमिति स्मरन् । उत्तराभिमुखो मौनी दन्तधावनमाचरेत्

చేతులు పాదాలు శుద్ధి చేసి ‘ఓం’ను స్మరిస్తూ రెండుసార్లు ఆచమనం చేయవలెను; తరువాత ఉత్తరాభిముఖుడై మౌనం పాటిస్తూ దంతధావనం చేయవలెను।

Verse 13

तृणपर्णैः सदा कुर्यादमामेकादशी विना । अपां द्वादशगण्डूषैर्मुखं संशोधयेत्ततः

తృణములు, పత్రములతో ఎల్లప్పుడూ శుద్ధి చేయవలెను—అమావాస్య, ఏకాదశి తప్ప; తరువాత నీటితో పన్నెండు గండూషములు చేసి ముఖశుద్ధి చేయవలెను।

Verse 14

द्विराचम्य मृदा तोयैः कटिशौचं विधाय च । अरुणोदयकाले तु स्नानं कुर्यान्मृदा सह

రెండుసార్లు ఆచమనం చేసి, మట్టి నీటితో కటిప్రదేశ శుద్ధి చేసి; అరుణోదయకాలంలో మట్టితో కూడ స్నానం చేయవలెను।

Verse 15

गुरुं संस्मृत्य मां चैव स्नानसंध्याद्यमाचरेत् । विस्तारभयतो नोक्तमत्र द्रष्टव्यमन्यतः

గురువును మరియు నన్ను—శివుని—స్మరించి, స్నానం, సంధ్యావందనం మొదలైన నిత్యకర్మలను ఆచరించాలి. విస్తారభయంతో ఇక్కడ వివరించలేదు; ఇతర శాస్త్రాల నుండి గ్రహించాలి.

Verse 16

आबध्य शंखमुद्रां च प्रणवेनाभिषेचयेत् । शिरसि द्वादशावृत्त्या तदर्धं वा तदर्धकम्

శంఖముద్రను బంధించి ప్రణవం ‘ఓం’తో అభిషేక-ప్రోక్షణ చేయవలెను. శిరస్సుపై పన్నెండు ఆవృత్తులతో, లేదా దాని సగంతో, లేక మరల సగంతో చేయవలెను।

Verse 17

तीरमागत्य कौपीनं प्रक्षाल्याचम्य च द्विधा । प्रोक्षयेत्प्रणवेनैव वस्त्रमंगोपमार्जनम्

నదీ తీరానికి వచ్చి కౌపీనాన్ని కడిగి రెండు సార్లు ఆచమనం చేయవలెను. తరువాత కేవలం ప్రణవం ‘ఓం’ ఉచ్చరిస్తూ ప్రోక్షణ చేసి, ఆ వస్త్రముతో అంగోపమార్జనం చేసి శుద్ధి పొందవలెను।

Verse 18

मुखम्प्रथमतो मृज्य शिर आरभ्य सर्वतः । तेनैव मार्जयेद्देहं स्थित्वा च गुरुसन्निधौ

మొదట ముఖాన్ని శుద్ధి చేయవలెను; తరువాత శిరస్సు నుండి ప్రారంభించి అన్ని వైపులా తుడవవలెను. గురుసన్నిధిలో నిలిచి, అదే ద్వారా సమస్త దేహాన్ని మార్జనం చేసి శుద్ధి పొందవలెను।

Verse 19

आबध्याद्वामतः शुद्धं कौपीनं च सडोरकम् । ततः संधारयेद्भस्म तद्विधिः प्रोच्यतेऽद्रिजे

ఎడమ వైపున డోరాతో కూడిన శుద్ధ కౌపీనాన్ని బిగిగా కట్టుకోవలెను. అనంతరం విధిపూర్వకంగా భస్మాన్ని ధరిస్తూ ఉండవలెను. హే అద్రిజే (పర్వతకన్యా), ఇదే నియమమని ఉపదేశించబడుచున్నది।

Verse 20

द्विराचम्य समादाय भस्म सद्यादिमंत्रतः । अग्निरित्यादिभिर्मंत्रैरभिमंत्र्य स्पृशेत्तनुम्

రెండుసార్లు ఆచమనం చేసి, ‘సద్యోజాత’ మంత్రంతో భస్మాన్ని గ్రహించాలి. తరువాత ‘అగ్ని’ మొదలైన మంత్రాలతో దానిని అభిమంత్రించి, దేహాన్ని స్పర్శించి పవిత్రం చేయాలి॥

Verse 21

आपोवेत्यभिमंत्र्याथ जलं तेनैव सेचयेत् । ओमापोज्योतिरित्युक्त्वा मानस्तोकेति मंत्रतः

ముందుగా “ఆపో వా…” మంత్రంతో జలాన్ని అభిమంత్రించి, అదే జలంతో ప్రోక్షణ చేయాలి. తరువాత “ఓం—ఆపః; జ్యోతిః” అని ఉచ్చరించి, “మా నస్తోకే…” మంత్రానుసారం విధివిధానంగా శుద్ధి-ప్రోక్షణను సంపూర్ణం చేయాలి.

Verse 22

समद्य कमलद्वन्द्वं कुर्या केकं तु पंचधा । शिरोवदनहृद्गुह्यपादेषु परमेश्वरि

ఆపై కమల-ద్వంద్వ ముద్రను ధరించి ‘కేక’ న్యాసాన్ని ఐదు విధాలుగా చేయాలి—శిరస్సుపై, ముఖంపై, హృదయంపై, గుహ్యస్థానంపై, పాదాలపై; ఓ పరమేశ్వరి.

Verse 23

ईशानादिसमारभ्य सद्यान्तं पंचभिः क्रमात् । उद्धूल्य कवलं पश्चात्प्रणवेनाभिषेचयेत्

ఈశాన నుండి ప్రారంభించి ఐదు మంత్రాల క్రమంలో సద్య వరకు, కవలాన్ని (జలగ్రహణాన్ని) రుద్ది శుద్ధి చేయాలి. అనంతరం ప్రణవం ‘ఓం’ తో అభిషేకించి దానిని పవిత్రం చేయాలి.

Verse 24

सर्वांगं च ततो हस्तौ प्रक्षाल्यान्यत्समाहरेत् । समर्च्य पूर्वत्तत्तु त्रिपुण्ड्रांस्तेन धारयेत्

తరువాత సర్వాంగాన్ని మరియు చేతులను కడిగి, మిగిలిన సామగ్రిని సమీకరించాలి. ముందువిధంగా ఆరాధించి, అదే (అభిమంత్రిత) భస్మంతో విధిప్రకారం త్రిపుండ్రాన్ని ధరించాలి.

Verse 26

नाभौ बाह्वौः संधिषु च पृष्ठ चैव यथाक्रमम् । प्रक्षाल्य हस्तौ च ततो द्विराचम्य यथाविधि

క్రమంగా నాభి, భుజాలు, సంధులు మరియు వెన్ను భాగాన్ని కడగవలెను. తరువాత చేతులు కడిగి, విధి ప్రకారం రెండుసార్లు ఆచమనం చేయవలెను.

Verse 27

पंचीकरणमुच्चार्य भावयेत्स्वगुरुं बुधः । वक्ष्यमाणप्रकारेण प्राणायामान्षडाचरेत्

పంచీకరణ మంత్రాన్ని ఉచ్చరించి జ్ఞాని సాధకుడు తన గురువును భావించవలెను. తరువాత చెప్పబడబోయే విధానమునుబట్టి ఆరు ప్రాణాయామాలను ఆచరించవలెను.

Verse 28

दक्षहस्तेन संगृह्य जलं वामेन पाणिना । समाच्छाद्य द्विषड्वारं प्रणवे नाभिमंत्रयेत्

కుడిచేతితో జలాన్ని తీసుకొని ఎడమచేతి అరచేతితో దానిని కప్పవలెను. తరువాత రెండు మరియు ఆరు ద్వారాలను ఆవరించి, ప్రణవం ‘ఓం’తో ఆ జలాన్ని అభిమంత్రించవలెను.

Verse 29

एवं त्रिवारं संप्रोक्ष्य शिरसि त्रिः पिबेत्ततः । समाहितेन मनसा ध्यायन्नोंकारमीश्वरम्

ఇలా మూడు సార్లు ప్రోక్షణ చేసి, శిరస్సుపై కూడా మూడు సార్లు చల్లవలెను. తరువాత మూడు సార్లు ఆచమించాలి; సమాహితచిత్తంతో ఈశ్వరుని ఓంకారరూపంగా ధ్యానించాలి.

Verse 30

सौरमण्डलमध्यस्थं सर्वतेजोमयं परम् । अष्टबाहुं चतुर्वक्त्रमर्द्धनारीकमद्भुतम्

ఆయన సౌరమండల మధ్యంలో స్థితుడై ఉన్నాడు—పరముడు, సమస్త తేజస్సుల తేజోమయుడు. అద్భుత దర్శనీయుడు, అష్టభుజుడు, చతుర్ముఖుడు, అర్ధనారీశ్వర అనే మహారూపంగా ప్రకాశిస్తాడు.

Verse 31

सर्वाश्चर्य्यगुणोपेतं सर्वालंकारशोभितम् । एवं ध्यात्वाथ विधिवद्दद्यादर्घ्यत्रयं ततः

సర్వ ఆశ్చర్యగుణాలతో యుక్తుడై, సమస్త అలంకారాలతో శోభించే ప్రభువును ఇలా ధ్యానించి, అనంతరం విధివిధానంగా త్రివిధ అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించాలి.

Verse 32

अष्टोत्तरशतं जप्त्वा द्विषड्वारं तु तर्पयेत् । पुनराचम्य विधिवत्प्राणायामत्रयं चरेत्

మంత్రాన్ని నూట ఎనిమిది సార్లు జపించి, తరువాత పన్నెండు సార్లు తర్పణం చేయాలి. మళ్లీ విధిగా ఆచమనం చేసి, నియమానుసారం త్రివిధ ప్రాణాయామం ఆచరించాలి.

Verse 33

पूजासदनमागच्छेन्मनसा संस्मरञ्च्छिवम् । द्वारमासाद्य प्रक्षाल्य पादौ मौनी द्विराचमेत्

మనసులో శివుని స్మరిస్తూ పూజామండపానికి వెళ్లాలి. ద్వారం చేరి పాదాలు కడిగి మౌనంగా ఉండి రెండుసార్లు ఆచమనం చేయాలి.

Verse 34

प्रविशेद्विधिना तत्र दक्षपादपुरस्स रम् । मण्डपान्तस्सुधीस्तत्र मण्डलं रचयेत्क्रमात्

తర్వాత విధి ప్రకారం దక్షిణ పీఠం ముందున్న ఆ శ్రేష్ఠ స్థానంలో ప్రవేశించాలి. మండపం లోపల బుద్ధిమంతుడు క్రమంగా మండలాన్ని నిర్మించాలి.