Sukta 40
Sukta 5.40
Atri (Ātreya) (Mandala 5 context; RV 5.40 also Atri-associated)
Indra (Soma-pati, Vṛtrahantama)
Gayatri (probable refrain-like compact form; exact meter not guaranteed from provided data)
ఈ సూక్తం సోమపతి మరియు పరమ వృత్రహంతముడైన ఇంద్రుణ్ని ఆహ్వానిస్తుంది—ఆయన పిండిన సోమానికి వేగంగా వచ్చి యజమానునికి విజయదాయక బలాన్ని ప్రసాదించాలి. అనంతరం ప్రసిద్ధ అత్రి-కథనం విప్పబడుతుంది: స్వర్భాను అనే దైత్యుడు సూర్యుణ్ని అంధకారంతో కప్పివేస్తాడు, లోకాలు గందరగోళంలో పడతాయి; అత్రులు తమ అంతర్దృష్టి మరియు మంత్రశక్తి ద్వారా దాగిన సూర్యుణ్ని తిరిగి వెలికి తీసి, వెలుగును మరియు ఋత-వ్యవస్థను పునఃస్థాపిస్తారు.
Mantras
Mantra 1
आ याह्यद्रिभिः सुतं सोमं सोमपते पिब । वृषन्निन्द्र वृषभिर्वृत्रहन्तम ॥
హే సోమపతే! రాళ్లతో పిండిన సోమం వద్దకు రా, పానంచేయి. హే వృషభ ఇంద్రా! వృషభ-బలాలతో రా—అత్యంత పరాక్రమశాలి వృత్రహన్—మాలో బలం మేల్కొని విజయం పొందునట్లు.
Mantra 2
वृषा ग्रावा वृषा मदो वृषा सोमो अयं सुतः । वृषन्निन्द्र वृषभिर्वृत्रहन्तम ॥
వృషభమే గ్రావా (పిండే రాయి), వృషభమే మదము (పరవశానందం), వృషభమే ఈ పిండిన సోమము. కావున, ఓ వృషభ ఇంద్రా, వృషభ-శక్తులతో—ఓ మహాబల వృత్రహంతా—ఇక్కడికి రా.
Mantra 3
वृषा त्वा वृषणं हुवे वज्रिञ्चित्राभिरूतिभिः । वृषन्निन्द्र वृषभिर्वृत्रहन्तम ॥
వృషభుడిగా ఉన్న నిన్ను—ఓ వృషభా, ఓ వజ్రధారీ—వివిధవర్ణ సహాయాలతో నేను ఆహ్వానిస్తున్నాను. ఓ వృషభ ఇంద్రా, వృషభ-శక్తులతో—ఓ మహాబల వృత్రహంతా—రా.
Mantra 4
ऋजीषी वज्री वृषभस्तुराषाट् छुष्मी राजा वृत्रहा सोमपावा । युक्त्वा हरिभ्यामुप यासदर्वाङ्माध्यंदिने सवने मत्सदिन्द्रः ॥
ఋజీషీ, వజ్రీ, వృషభుడు, తురాషాట్, శుష్మీ—రాజు, వృత్రహా, సోమపావా (సోమం పానంచేసేవాడు), సోమపావన (సోమాన్ని పవిత్రం చేసేవాడు) అయిన ఇంద్రుడు—తన రెండు హరి (తామ్రవర్ణ అశ్వాలు)లను జూచి, మనవైపు తిరిగి సమీపానికి వస్తాడు; మధ్యాహ్న సవనంలో, మత్సద్ (పరవశానందం)లో ఇంద్రుడు ఆసనం గ్రహిస్తాడు.
Mantra 5
यत्त्वा सूर्य स्वर्भानुस्तमसाविध्यदासुरः । अक्षेत्रविद्यथा मुग्धो भुवनान्यदीधयुः ॥
ఓ సూర్యా! అసురుడు స్వర్భాను నిన్ను తమస్ (అంధకారం)తో కొట్టి ఆవరించినప్పుడు, సమస్త భువనాలు మోహితమై గందరగోళపడ్డాయి—క్షేత్రమార్గం తెలియని మూఢుడు దారి తప్పి, వెలుగుల క్రమాన్ని యథావిధిగా స్థాపించలేనట్లుగా.
Mantra 6
स्वर्भानोरध यदिन्द्र माया अवो दिवो वर्तमाना अवाहन् । गूळ्हं सूर्यं तमसापव्रतेन तुरीयेण ब्रह्मणाविन्ददत्रिः ॥
అప్పుడు, ఓ ఇంద్రా! స్వర్భాను మాయలు దివః కింద సంచరిస్తూ దానిని క్రిందికి లాగినప్పుడు, వ్రతం/ఋతం నుండి విరిగిన తమస్తో గూఢమైన సూర్యుణ్ని, అత్రి వాణి (బ్రహ్మ) యొక్క చతుర్థ శక్తితో కనుగొన్నాడు.
Mantra 7
मा मामिमं तव सन्तमत्र इरस्या द्रुग्धो भियसा नि गारीत् । त्वं मित्रो असि सत्यराधास्तौ मेहावतं वरुणश्च राजा ॥
ఓ అత్రి! నీకు చెందిన ఈ వానిని, ఈర్ష్యాజనిత ద్రోహం వల్ల భయంతో కింద పడేయనీయకు. నీవు సత్యసిద్ధి కలిగిన మిత్రుడు; మిత్రుడూ రాజా వరుణుడూ—మీరిద్దరూ—ఇక్కడ నన్ను రక్షించండి.
Mantra 8
ग्राव्णो ब्रह्मा युयुजानः सपर्यन्कीरिणा देवान्नमसोपशिक्षन् । अत्रिः सूर्यस्य दिवि चक्षुराधात्स्वर्भानोरप माया अघुक्षत् ॥
సోమపేషణ శిలలను (గ్రావ్ణ) కార్యంలో నియోగించి, బ్రహ్మా-పురోహితుడు కీర్తిగీతంతోను నమస్కారంతోను దేవులను సపర్య చేస్తూ వారికి ఉపదేశించాడు. అత్రి దివిలో సూర్యుని చక్షువును స్థాపించి, స్వర్భానువు మాయా-వంచనలను ‘పాలు దోచినట్లు’ తొలగించాడు.
Mantra 9
यं वै सूर्यं स्वर्भानुस्तमसाविध्यदासुरः । अत्रयस्तमन्वविन्दन्नह्यन्ये अशक्नुवन् ॥
అసురుడైన స్వర్భానువు చీకటితో గుచ్చిన ఆ సూర్యుని అత్రులు అనుసరించి కనుగొన్నారు; ఇతరులు ఎవ్వరూ సామర్థ్యం పొందలేదు.
Frequently Asked Questions
It begins as a Soma-invocation to Indra for strength and victory, and it also preserves a famous story where darkness covers the Sun and the Atris restore the lost light.
Svàrbhānu is described as an Asuric being who strikes the Sun with darkness, causing confusion in the worlds—often understood as a Vedic eclipse motif or a symbol of cosmic obstruction.
The hymn says the Atris ‘followed and found’ the hidden Sun when others could not, presenting the seer-family’s mantra-power as capable of restoring clarity, order, and light.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.