Rig Veda 10.115.5: Mandala 10, Sukta 115, Mantra 5

Sukta 10.115

Rishi: Kaṇva lineage (explicitly self-referential in the verse)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (verify)

Samhita Patha (Devanagari)

स इदग्निः कण्वतमः कण्वसखार्यः परस्यान्तरस्य तरुषः । अग्निः पातु गृणतो अग्निः सूरीनग्निर्ददातु तेषामवो नः ॥

Transliteration

sá íd agníḥ kaṇvátamaḥ kaṇvásakhā́ryáḥ parásyā́ntarasya tár uṣaḥ | agníḥ pātu gṛṇató agníḥ sūrī́n agnír dadātu téṣām ávo naḥ ||

Translation

ఇదే అగ్ని—కణ్వులలో అత్యుత్తముడు, కణ్వుల సఖుడు, ఆర్యుడు (శ్రేష్ఠుడు), పరమునూ అంతరమునూ—రెండింటినీ దాటి జయించువాడు. స్తుతించువానిని అగ్ని కాపాడుగాక; సూరులను (ఋషి-నాయకులను) అగ్ని కాపాడుగాక; వారి ‘అవః’ (అనుగ్రహం/రక్ష) మాకు అగ్ని ప్రసాదించుగాక.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he; that one
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इत्: indeed; just
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात) / इद् (वैदिक निपात-रूप)

• अग्निः: Agni (fire-god)
• अग्निः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• कण्वतमः: most Kanva-like; best friend of the Kanvas
• कण्वतमः: Kartā (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: कण्व- + तमप् (तम)

• कण्वसखार्यः: the Arya who is a friend of the Kanvas
• कण्वसखार्यः: Kartā (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: कण्व-सखि- (समास) + आर्य (प्रातिपदिक) / आर्य- (विशेषण)

• परस्य: of the farther/other
• परस्य: Adhikaraṇa/सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: पर- (प्रातिपदिक)

• अन्तरस्य: of the inner
• अन्तरस्य: Adhikaraṇa/सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अन्तर- (प्रातिपदिक)

• तरुषः: the overcomer; the one who crosses/overcomes
• तरुषः: Kartā (अग्नेः विशेषण/उपाधि)
• Type: Noun/Adjective
• Root: तरुष- (प्रातिपदिक; वैदिक)

• अग्निः: Agni
• अग्निः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अग्नि-

• पातु: may (he) protect
• पातु: —
• Type: Verb
• Root: पा (पाने/रक्षणे) धातु

• गृणतः: of the singer/praiser
• गृणतः: Karma/सम्बन्ध (object of protection; genitive in Vedic usage)
• Type: Participle (verbal adjective)
• Root: गृ (स्तुतौ) धातु → गृणत् (वर्तमान कृदन्त)

• अग्निः: Agni
• अग्निः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अग्नि-

• सूरीन्: patrons; bountiful lords
• सूरीन्: Karma
• Type: Noun
• Root: सूरि- (प्रातिपदिक)

• अग्निः: Agni
• अग्निः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अग्नि-

• ददातु: may (he) give
• ददातु: —
• Type: Verb
• Root: दा (दाने) धातु

• तेषाम्: of them; for them
• तेषाम्: Sampradāna/सम्बन्ध (genitive: ‘for/of them’)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अवः: help; protection; favor
• अवः: Karma
• Type: Noun
• Root: अवस्- (प्रातिपदिक)

• नः: for us; our
• नः: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)