
Sukta 1.129
Indra
Trishtubh (probable; verify)
ఈ ఇంద్ర-సూక్తం కవి యొక్క ప్రేరిత ఆలోచనల ‘రథం’ను ఇంద్రుడు యోకించి దారి చూపాలని ప్రార్థిస్తుంది; అప్పుడు స్తోత్రం నిజమైన ఋషి-వాక్యంగా మారి త్వరిత ఫలసిద్ధిని ఇస్తుంది. ఇందులో ఇంద్రుని పదే పదే ‘రక్షో-హన్’ (విరోధ/అంధకార శక్తులను సంహరించేవాడు)గా ఆహ్వానించి, దురభిప్రాయం, నింద, వంకర ప్రతిఘటనలను తరిమివేసి ప్రేరిత గాయకుడిని మరియు అతని సముదాయాన్ని కాపాడేవాడిగా వర్ణిస్తుంది. మంత్రం ఎలా ప్రభావవంతమవుతుందో అనే కవితాత్మక స్వపరిశీలనను, రక్షణ, విజయం, అలాగే దుష్ట వాక్కు మరియు దుష్ట సంకల్పం క్షీణించిపోవాలని చేసే ప్రత్యక్ష వేడుకోలుతో ఈ సూక్తం మేళవిస్తుంది.
Mantra 1
यं त्वं रथमिन्द्र मेधसातयेऽपाका सन्तमिषिर प्रणयसि प्रानवद्य नयसि । सद्यश्चित्तमभिष्टये करो वशश्च वाजिनम् । सास्माकमनवद्य तूतुजान वेधसामिमां वाचं न वेधसाम् ॥
ఓ ఇంద్రా! మేధాసాతి (బుద్ధి-లాభం) కొరకు నీవు ముందుకు నడిపే ఆ రథాన్ని—అది ఇంకా అపాక (అపరిపక్వ)మైనదైనా—ఓ ఋషి-ప్రేరకా! నీవు దానిని ముందుకు ప్రేరేపిస్తావు; దోషరహితంగా ముందుకు నడిపిస్తావు. నీవు దానిని తక్షణమే అభిష్ట-సిద్ధికి అనుగుణంగా చేసి, అది వశ (ఆజ్ఞాకారి)గా, వాజిన్ (విజయీ, బలసంపన్నుడు)గా ఉండేలా చేస్తావు. కాబట్టి, ఓ అనవద్య (నిర్దోష) ఓ తూతుజాన (అతివేగవంత)వా! వేదసుల (ఋషుల) వాక్యంలా, మా ఈ వాణినీ స్వీకరించుము.
Mantra 2
स श्रुधि यः स्मा पृतनासु कासु चिद्दक्षाय्य इन्द्र भरहूतये नृभिरसि प्रतूर्तये नृभिः । यः शूरैः स्वः सनिता यो विप्रैर्वाजं तरुता । तमीशानास इरधन्त वाजिनं पृक्षमत्यं न वाजिनम् ॥
హే ఇంద్రా! వినుము—ఏ యుద్ధంలోనైనా దక్షుడవు, సమర్థుడవు నీవే. నరులతో కలిసి నీవు పిలుపును మోయించేవాడవు; నరులతో కలిసి ముందుకు దూసుకెళ్లి జయాన్ని సాధింపజేసేవాడవు. శూరులతో కలిసి ‘స్వః’ (స్వర్గ-ప్రకాశ లోకం) గెలిచేవాడవు నీవు; విప్రులతో కలిసి ‘వాజ’ (బల-సంపద)ను దాటించేవాడవు నీవు—ఆ ఈశానులు ఆ విజయవంతుడైన వాజిన్ని బలపరచుగాక; యుద్ధాశ్వంలా, వాజినిలా.
Mantra 3
दस्मो हि ष्मा वृषणं पिन्वसि त्वचं कं चिद्यावीरररुं शूर मर्त्यं परिवृणक्षि मर्त्यम् । इन्द्रोत तुभ्यं तद्दिवे तद्रुद्राय स्वयशसे । मित्राय वोचं वरुणाय सप्रथः सुमृळीकाय सप्रथः ॥
నీవే దస్ముడు (అద్భుతుడు); నీవు వృషణ-బలాన్ని ఉప్పొంగింపజేస్తావు; ఏదో బలహీన మర్త్యుని చర్మాన్నికూడా దృఢం చేస్తావు. హే శూరా! మర్త్యుణ్ని చుట్టుముట్టి కప్పి, కాపాడుతావు. ఇంద్రా! ఈ వాక్యాన్ని నేను నీకోసం పలుకుతున్నాను—దివ్/ద్యౌః (ఆకాశం) కోసమూ, స్వయశస్సు గల రుద్రునికోసమూ. మిత్రునికోసం పలుకుతున్నాను; ఋత-వ్యాప్తుడైన వరుణునికోసం; అలాగే సుమృళీక (కృపామయుడు) కోసమూ—విస్తృత కృప గలవానికోసం.
Mantra 4
अस्माकं व इन्द्रमुश्मसीष्टये सखायं विश्वायुं प्रासहं युजं वाजेषु प्रासहं युजम् । अस्माकं ब्रह्मोतयेऽवा पृत्सुषु कासु चित् । नहि त्वा शत्रुः स्तरतेः स्तृणोषि यं विश्वं शत्रुं: स्तृणोषि यम् ॥
మా ఇష్టి (కాంక్షిత సిద్ధి) కోసం ఇంద్రుణ్ని కోరుతున్నాము—మిత్రుణ్ని, విశ్వాయు (సర్వజీవన) వంతుణ్ని, వాజ యుద్ధాల్లో ప్రాసహ (అత్యంత విజేత) యుజ్ (సహయోధుడు) ని—ఆ ప్రాసహ యుజ్ ని. మా బ్రహ్మ (ప్రేరిత స్తుతివాక్యం) సహాయార్థం, ఏ సంఘర్షణలోనైనా మా వద్దకు దిగివచ్చుము. ఎందుకంటే ఏ శత్రువూ నిన్ను దాటలేడు; నీవు కూలదోసినవానిని—ఆ సమస్త శత్రువునే నీవు కూలదోస్తావు.
Mantra 5
नि षू नमातिमतिं कयस्य चित्तेजिष्ठाभिररणिभिर्नोतिभिरुग्राभिरुग्रोतिभिः । नेषि णो यथा पुरानेनाः शूर मन्यसे । विश्वानि पूरोरप पर्षि वह्निरासा वह्निर्नो अच्छ ॥
ఎవరిదైనా సరే, అతిగా కొలిచే (అతిమతి) మనస్సును నీవు నీ అత్యంత తీక్ష్ణమైన ప్రజ్వలనశక్తులతోను, ఉగ్రమైన బలవంతమైన సహాయాలతోను కిందపడేయి. హే శూరా, నీవు తెలిసినట్లే, పురాతన మార్గంలో మమ్మల్ని నడిపించు. పూరువునుండి సమస్త శత్రు-శక్తులను దూరం చేయి; హే వహ్ని-వాహకా, రా—మాకు చేరువగా వచ్చే అదే వహ్నిగా నీవు ఉండు.
Mantra 6
प्र तद्वोचेयं भव्यायेन्दवे हव्यो न य इषवान्मन्म रेजति रक्षोहा मन्म रेजति । स्वयं सो अस्मदा निदो वधैरजेत दुर्मतिम् । अव स्रवेदघशंसोऽवतरमव क्षुद्रमिव स्रवेत् ॥
వృద్ధి చెందుతున్న ఇందు (సోమ)కు యోగ్యమైన ఆ వాక్యాన్ని నేను ప్రకటిస్తాను—హవ్యంలా; బాణబలంతో కంపించే మనోభావం, రక్షోహా (రాక్షసనాశకుడు)గా కంపించే మనోభావం. అతడు స్వయంగా తన ప్రహారాలతో మా నుండి దుర్మతిని జయించి తొలగించుగాక; అఘశంసుడు (దుష్టవక్త) కిందకు జారుతూ దూరమైపోవుగాక—తిరస్కృతుడై, తుచ్ఛమైనదిలా ప్రవహించుగాక.
Mantra 7
वनेम तद्धोत्रया चितन्त्या वनेम रयिं रयिवः सुवीर्यं रण्वं सन्तं सुवीर्यम् । दुर्मन्मानं सुमन्तुभिरेमिषा पृचीमहि । आ सत्याभिरिन्द्रं द्युम्नहूतिभिर्यजत्रं द्युम्नहूतिभिः ॥
చింతనతో కూడిన హోత్రార్పణం ద్వారా ఆ ఫలాన్ని మేము గెలుచుకొందుము; హే రయివః, రయి యొక్క సమృద్ధిని మేము గెలుచుకొందుము—రమణీయంగా, స్థిరంగా ఉన్న ఆ సువీర్యం (ఉన్నత వీరబలం) మాకు లభించుగాక. దుర్మనస్సును మేము సుమంతు (సద్భావం)తో ఎదుర్కొని జయించి, దానిని ఇషా (అన్వేషణ-ప్రేరణ)తో కలిపి ముందుకు సాగుదుము. సత్యమైన ఆహ్వానాలతో యజత్రుడైన ఇంద్రుని సమీపానికి తెస్తాము—ద్యుమ్న-హూతులతో, ద్యుమ్న-హూతులతో.
Mantra 8
प्रप्रा वो अस्मे स्वयशोभिरूती परिवर्ग इन्द्रो दुर्मतीनां दरीमन्दुर्मतीनाम् । स्वयं सा रिषयध्यै या न उपेषे अत्रैः । हतेमसन्न वक्षति क्षिप्ता जूर्णिर्न वक्षति ॥
ముందుకు, ముందుకు—మీ కోసం; ఇక్కడ మా కోసం కూడా—తన స్వయంశోభిత యశస్సుతో కూడిన రక్షణతో ఇంద్రుడు దుర్మతుల్ని తలక్రిందులు చేసే వాడు, దుర్మతుల్ని చీల్చే వాడు. మాకు హాని చేయడానికి, మాపై ఒత్తిడి తెచ్చేందుకు వచ్చేది, అత్రుల ఋషి-దర్శన (ఋషిత్వ-తేజస్సు) బలంతో అదే స్వయంగా విఫలమగునట్లు చేయబడుగాక. దెబ్బతిన్నాక అది ఇక ముందుకు సాగదు—విసిరివేయబడిన జీర్ణ వస్తువు మోయలేనట్లే అది కొనసాగలేడు.
Mantra 9
त्वं न इन्द्र राया परीणसा याहि पथाँ अनेहसा पुरो याह्यरक्षसा । सचस्व नः पराक आ सचस्वास्तमीक आ । पाहि नो दूरादारादभिष्टिभिः सदा पाह्यभिष्टिभिः ॥
హే ఇంద్రా, నీవు నీ రయి-సంపూర్ణతతో మా ముందుగా సాగు; క్లేశరహిత మార్గాలలో సాగు; హాని చొరబడనీయని రక్షణతో ముందుగా సాగు. దూరం నుంచీ మా తోడుగా ఉండు, సమీపం నుంచీ మా తోడుగా ఉండు. దూరం నుంచీ సమీపం నుంచీ—నీ నిశ్చిత సహాయాలతో (అభిష్టి) మమ్మల్ని కాపాడు; ఎల్లప్పుడూ అభిష్టులతో కాపాడు.
Mantra 10
त्वं न इन्द्र राया तरूषसोग्रं चित्त्वा महिमा सक्षदवसे महे मित्रं नावसे । ओजिष्ठ त्रातरविता रथं कं चिदमर्त्य । अन्यमस्मद्रिरिषेः कं चिदद्रिवो रिरिक्षन्तं चिदद्रिवः ॥
హే ఇంద్రా, నీవు నీ రయి-సంపూర్ణతతో అన్నిటినీ అధిగమిస్తావు; నీ ఉగ్ర మహిమ కూడా సహాయపడగలదు—మహా మిత్రుడు మా సహాయానికి వచ్చునట్లుగా. హే అత్యంత బలవంతుడా, త్రాతా, అవితా, అమర్త్యా—ఏ రథబలమైనా నీవు కాపాడుతావు. హే అద్రివః (శిలాయుధధారివా), ఇతరుణ్ని నీవు హానికై వదిలినా; మా విషయంలో మాత్రం హానికై లక్ష్యమైన వాడినికూడా నీవు సురక్షితంగా ఉంచుతావు.
Mantra 11
पाहि न इन्द्र सुष्टुत स्रिधोऽवयाता सदमिद्दुर्मतीनां देवः सन्दुर्मतीनाम् । हन्ता पापस्य रक्षसस्त्राता विप्रस्य मावतः । अधा हि त्वा जनिता जीजनद्वसो रक्षोहणं त्वा जीजनद्वसो ॥
సుష్టుతుడైన ఇంద్రా! మమ్మల్ని కాపాడు; వంకర/కుటిల ప్రతిఘటనలపై దిగివచ్చి నిరంతరం రక్షించు. దేవుడై నీవు ఎల్లప్పుడూ దుర్మతి (దుష్టబుద్ధి)ని నలిపివేసేవాడవు—దుర్మతుల సంహారకుడు. పాపమయ తమస్/రాక్షసీయ అంధకార హంతా, వాక్సంపన్న విప్రుని (ఋషి) రక్షకుడు—మాకు త్రాతగా ఉండు. ఎందుకంటే, హే వసూ! నీ జనితా నిన్ను రక్షస్-హణం (రాక్షస సంహారకుడు)గా జన్మింపజేశాడు—హే వసూ, నిన్ను రక్షస్-హణంగా జన్మింపజేశాడు.
The hymn opens by asking Indra to lead forward the ‘chariot’ of thought/speech—still unripe—so it becomes faultless and victorious.
The poet frames mantra as a weapon-like force (iṣavān manma), an oblation of thought meant to repel rakṣas and dissolve ill-speech and evil intent.
Indra is explicitly invoked as the crusher of durmati and the rakṣas-slayer—asked to strike down hostility and protect the vipra rich in sacred word.
It ends with a direct plea: ‘Protect us, O Indra well-praised,’ reaffirming Indra’s birth-purpose as rakṣo-han and sealing the hymn as a protective, victory-bringing utterance.
यं त्वं रथमिन्द्र मेधसातयेऽपाका सन्तमिषिर प्रणयसि प्रानवद्य नयसि । सद्यश्चित्तमभिष्टये करो वशश्च वाजिनम् । सास्माकमनवद्य तूतुजान वेधसामिमां वाचं न वेधसाम् ॥प्र तद्वोचेयं भव्यायेन्दवे हव्यो न य इषवान्मन्म रेजति रक्षोहा मन्म रेजति । स्वयं सो अस्मदा निदो वधैरजेत दुर्मतिम् । अव स्रवेदघशंसोऽवतरमव क्षुद्रमिव स्रवेत् ॥rakṣo-haṇam
It asks Indra to empower the poet’s inspired speech and to protect the community by crushing evil intent, slander, and hostile forces (rakṣas).
The ‘chariot’ is the moving power of inspired mind and mantra, and the ‘arrow-force’ describes focused, penetrating praise meant to defeat negativity and opposition.
Yes. One verse offers the spoken praise as fit for the ‘growing Indu’ (Soma), aligning Indra’s power with Soma’s strengthening delight in ritual.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.