Adhyaya 86

Verse 1

कुंजल उवाच । तस्यास्तु चेष्टितं वत्स दिव्या देव्या वदाम्यहम् । पूर्वजन्मकृतं सर्वं तन्मे निगदतः शृणु

కుంజలుడు పలికెను—వత్సా, ఆ దివ్య దేవి యొక్క ఆచరణను నేను చెప్పుదును. ఆమె పూర్వజన్మలో చేసిన సమస్తాన్ని నా వాక్యముగా వినుము.

Verse 2

अस्ति वाराणसी पुण्या नगरी पापनाशिनी । तस्यामास्ते महाप्राज्ञः सुवीरो नाम नामतः

పాపనాశిని అయిన పుణ్యనగరి వారాణసీ ఉంది. ఆ నగరంలో సువీరుడు అనే మహాప్రాజ్ఞుడు నివసించెను.

Verse 3

वैश्यजात्यां समुत्पन्नो धनधान्यसमाकुलः । तस्य भार्या महाप्राज्ञ चित्रा नाम सुविश्रुता

అతడు వైశ్యజాతిలో జన్మించి ధనధాన్యసంపన్నుడై యుండెను. అతని భార్య మహాప్రాజ్ఞ, సుప్రసిద్ధ, చిత్రా అనే నామముగలది.

Verse 4

कुलाचारं परित्यज्य अनाचारेण वर्तते । न मन्यते हि भर्तारं स्वैरवृत्त्या प्रवर्तते

ఆమె కులాచారాన్ని విడిచి అనాచారముగా ప్రవర్తించుచున్నది. భర్తను గౌరవించదు; స్వైరవృత్తితోనే నడుచుచున్నది.

Verse 5

धर्मपुण्यविहीना तु पापमेव समाचरेत् । भर्तारं कुत्सते नित्यं नित्यं च कलहप्रिया

ధర్మపుణ్యములేని ఆమె పాపకర్మలనే ఆచరించును. భర్తను నిత్యము దూషించును, నిత్యము కలహమునకే ప్రియమగును.

Verse 6

नित्यं परगृहे वासो भ्रमते सा गृहे गृहे । परच्छिद्रं समापश्येत्सदा दुष्टा च प्राणिषु

ఆమె నిత్యం పరుల ఇళ్లలోనే నివసిస్తూ ఇంటింటా తిరుగుతుంది. ఇతరుల లోపాలను ఎప్పుడూ వెతుకుతూ, ప్రాణుల పట్ల సదా దుష్టభావంతో ఉంటుంది।

Verse 7

साधुनिंदापरा दुष्टा सदा हास्यकरा च सा । अनाचारां महापापां ज्ञात्वा वीरेण निंदिता

ఆమె దుష్టురాలు; సదా సాధువులను నిందిస్తూ, ఎప్పుడూ పరిహాసానికి కారణమయ్యేది. ఆమెను అనాచారిణి, మహాపాపినిగా తెలిసి వీరుడు ఆమెను గర్హించాడు।

Verse 8

स तां त्यक्त्वा महाप्राज्ञ उपयेमे महामतिः । अन्य वैश्यस्य वै कन्यां तया सह प्रवर्तते

ఆమెను విడిచిపెట్టి, మహాప్రాజ్ఞుడూ మహామతియైన ఆ పురుషుడు మరొక వైశ్యుని కుమార్తెను వివాహం చేసుకొని ఆమెతో కలిసి జీవనాన్ని సాగించాడు।

Verse 9

धर्माचारेण पुण्यात्मा सत्यधर्ममतिः सदा । निरस्ता तेन सा चित्रा प्रचंडा भ्रमते महीम्

ధర్మాచరణతో, సదా సత్యధర్మంలో స్థిరమైన ఆ పుణ్యాత్ముడు ఆమెను తరిమివేశాడు; అందువల్ల ఆ విచిత్రమైన, ప్రచండమైన స్త్రీ భూమిపై అల్లాడుతూ తిరుగుతుంది।

Verse 10

दुष्टानां संगतिं प्राप्ता नराणां पापिनां सदा । दूतीकर्म चकाराथ सा तेषां पापनिश्चया

దుష్టులూ పాపులైన పురుషుల సంగతిలో పడిన ఆమె, పాపంలో దృఢనిశ్చయంతో వారి కోసం దూతీగా (సందేశవాహికగా) పని చేయడం ప్రారంభించింది।

Verse 11

गृहभंगं चकाराथ साधूनां पापकारिणी । साध्वीं नारीं समाहूय पापवाक्यैः सुलोभयेत्

అప్పుడు ఆ పాపకారిణి సద్జనుల గృహాలను భంగం చేయసాగింది. ఒక సాధ్వీ స్త్రీని పిలిచి పాపవాక్యాలతో ఆమెను మోహింపజేసేది।

Verse 12

धर्मभंगं चकाराथ वाक्यैः प्रत्ययकारकैः । साधूनां सा स्त्रियं चित्रा अन्यस्मै प्रतिपादयेत्

తర్వాత నమ్మకం కలిగించే మాటలతో ఆమె ధర్మభంగాన్ని కలిగించింది. ఆ చిత్రా సద్గుణుల భార్యను మరొకరికి అప్పగించేది।

Verse 13

एवं गृहशतं भग्नं चित्रया पापनिश्चयात् । संग्रामं सा महादुष्टाऽकारयत्पतिपुत्रकैः

ఇలా చిత్రా పాపనిశ్చయంతో వంద ఇళ్లు నాశనమయ్యాయి. ఆ మహాదుష్ట స్త్రీ తన భర్త, కుమారులతో యుద్ధం చేయించింది।

Verse 14

मनांसि चालयेत्पापा पुरुषाणां स्त्रियः प्रति । अकारयच्च संग्रामं यमग्रामविवर्धनम्

ఆ పాపినీ పురుషుల మనస్సులను పరస్త్రీల వైపు చలింపజేసేది. అలాగే యమలోకాన్ని పెంచే యుద్ధాన్ని కూడా కలిగించేది।

Verse 15

एवं गृहशतं भंक्त्वा पश्चात्सा निधनं गता । शासिता यमराजेन बहुदंडैः सुनंदन

ఇలా వంద ఇళ్లను భంగం చేసి చివరికి ఆమె మరణించింది. ఓ ప్రియపుత్రా, తరువాత యమరాజు ఆమెను అనేక దండనలతో శిక్షించాడు।

Verse 16

अभोजयत्सुनरकान्रौरवांस्तरणेः सुतः । पाचिता रौरवे चित्रा चित्राः पीडाः प्रदर्शिताः

తరణుడు (సూర్యుడు) కుమారుడు వారిని రౌరవమనే భయంకర నరకాలను అనుభవింపజేశాడు. రౌరవంలో వారు దగ్ధమై, నానావిధమైన ఘోరమైన విచిత్ర యాతనలు చూపబడినవి।

Verse 17

यादृशं क्रियते कर्म तादृशं परिभुज्यते । तया गृहशतं भग्नं चित्रया पापनिश्चयात्

ఎలాంటి కర్మ చేయబడుతుందో, అలాంటి ఫలమే తప్పక అనుభవించబడుతుంది. చిత్రా పాపనిశ్చయము వలన ఆమె చేత నూరు గృహాలు నాశనమయ్యాయి।

Verse 18

तत्तत्कर्मविपाकोऽयं तया भुक्तो द्विजोत्तम । यस्माद्गृहशतं भग्नं तस्माद्दुःखं प्रभुंजति

హే ద్విజోత్తమా! ఇదే ఆ కర్మవిపాకము; ఆమెద్వారా అనుభవింపబడినది. నూరు గృహాలు ధ్వంసమైనందున, అందుకే ఆమె ఇప్పుడు దుఃఖాన్ని అనుభవిస్తోంది।

Verse 19

विवाहसमये प्राप्ते दैवं च पाकतां गतम् । प्राप्ते विवाहसमये भर्ता मृत्युं प्रयाति च

వివాహ సమయం వచ్చినప్పుడు దైవమూ పరిపక్వతకు చేరుతుంది; వివాహకాలం రాగానే భర్త కూడా మరణాన్ని పొందుతాడు।

Verse 20

यथा गृहशतं भग्नं तथा वरशतं मृतम् । स्वयंवरे तदा वत्स विवाहे चैकविंशतिः

ఎలా నూరు గృహాలు ధ్వంసమయ్యాయో, అలాగే నూరు వరులు మరణించారు. అప్పుడు స్వయంవరంలో, ఓ వత్సా, మరియు వివాహంలో కూడా—ఇరవై ఒకటి (మరణాలు) జరిగాయి।

Verse 21

दिव्या देव्या मया ख्यातं यथा मे पृच्छितं त्वया । एतत्ते सर्वमाख्यातं तस्याः पूर्वविचेष्टितम्

ఓ దివ్య దేవీ, నీవు నన్ను ఎలా అడిగితివో అట్లే నేను వివరించితిని. ఆమె పూర్వకృత కార్యములు, పూర్వాచరణములు సహా ఇదంతా నీకు సంపూర్ణంగా చెప్పితిని.

Verse 22

उज्ज्वल उवाच । दिव्या देव्यास्त्वया ख्यातं यत्पूर्वं पूर्वचेष्टितम् । तथा पापं कृतं घोरं गृहभंगाख्यमेव च

ఉజ్జ్వలుడు పలికెను—ఓ దివ్య దేవీ, నీవు ముందే నీ పూర్వచేష్టితములను తెలిపితివి; అలాగే ‘గృహభంగ’మని పిలువబడే ఆ ఘోర పాపకర్మను కూడా వివరించితివి.

Verse 23

प्लक्षद्वीपस्य भूपस्य दिवोदासस्य वै सुता । केन पुण्यप्रभावेण तया प्राप्तं महाकुलम्

ఆమె ప్లక్షద్వీపాధిపతి దివోదాస రాజుని కుమార్తెనే. ఏ పుణ్యప్రభావముచేత ఆమెకు అట్టి మహాకులము లభించెను?

Verse 24

एतन्मे संशयं तात तदेतत्प्रब्रवीतु मे । एवं पापसमाचारा कथं जाता नृपात्मजा

తాతా, ఇదే నా సందేహము—దయచేసి నాకు చెప్పుము: రాజకుమార్తె అయి ఉండి కూడా ఆమె ఎలా ఇంత పాపాచారిణిగా మారెను?

Verse 25

कुंजल उवाच । चित्रायाश्चेष्टितं पुण्यं तत्सर्वं प्रवदाम्यहम् । श्रूयतामुज्ज्वल सुत चित्रया यत्कृतं पुरा

కుంజలుడు పలికెను—చిత్ర చేసిన పుణ్యకార్యములన్నిటిని నేను సంపూర్ణంగా చెప్పుదును. ఓ ఉజ్జ్వలపుత్రా, వినుము—చిత్ర పూర్వకాలమున చేసినదేమిటో.

Verse 26

भ्रममाणो महाप्राज्ञः कश्चित्सिद्धः समागतः । कुचैलो वस्त्रहीनश्च संन्यासी स च दंडधृक्

అలా సంచరిస్తూ ఒక మహాప్రాజ్ఞుడైన సిద్ధుడు అక్కడికి వచ్చాడు. అతడు కుచైలుడు, దాదాపు వస్త్రహీనుడు; సన్న్యాసి, దండధారి కూడా.

Verse 27

कौपीनेन समायुक्तः पाणिपात्रो दिगंबरः । गृहद्वारं समाश्रित्य चित्रायाः परिसंश्रितः

కౌపీనము మాత్రమే ధరించి, చేతులనే పాత్రగా చేసుకొని, దిగంబరుడివలె గృహద్వారాన్ని ఆశ్రయించి చిత్రా సమీపంలో నిలిచాడు.

Verse 28

स मौनी सर्वमुंडस्तु विजितात्मा जितेंद्रियः । निराहारो जिताहारः सर्वतत्त्वार्थदर्शकः

అతడు మౌనీ, పూర్తిగా ముండనం చేసినవాడు, ఆత్మజయుడు, ఇంద్రియజయుడు. నిరాహారి, ఆహారనియమంలో స్థిరుడు, సమస్త తత్త్వార్థదర్శి.

Verse 29

दूराध्वानपरिश्रांत आतपाकुलमानसः । श्रमेण खिद्यमानश्च तृषाक्रांतः सुपुत्रक

దూర ప్రయాణంతో అతడు బాగా అలసిపోయి, ఎండవల్ల మనస్సు వ్యాకులమై; శ్రమతో బాధపడుతూ, దాహంతో ఆవరించబడ్డాడు, ఓ సుపుత్రా.

Verse 30

चित्रा द्वारं समाश्रित्य च्छायामाश्रित्य संस्थितः । तया दृष्टो महात्मा स चित्रया श्रमपीडितः

చిత్రా ఇంటి ద్వారాన్ని ఆశ్రయించి, నీడలో నిలిచాడు. శ్రమతో పీడితుడైన ఆ మహాత్ముడిని చిత్రా చూచింది.

Verse 31

सेवां चक्रे च चित्रा सा तस्यैव सुमहात्मनः । पादप्रक्षालनं कृत्वा दत्वा आसनमुत्तमम्

చిత్రా ఆ మహాత్మునికి సేవ చేసింది; ఆయన పాదాలను ప్రక్షాళన చేసి ఉత్తమ ఆసనం సమర్పించింది।

Verse 32

आस्यतामासने तात सुखेनापि सुकोमले । क्षुधापनोदनार्थं हि भुज्यतामन्नमुत्तमम्

ఓ తాత, ఈ మృదువైన సుఖాసనంపై కూర్చో; ఆకలి నివారణార్థం ఈ ఉత్తమ అన్నం భుజించు।

Verse 33

स्वेच्छया परितुष्टश्च शीतलं सलिलं पिब । एवमुक्त्वा तथा कृत्वा देववत्पूज्य तं सुत

“నీ ఇష్టమొచ్చినంతగా చల్లని నీరు త్రాగి తృప్తి పొందు.” అని చెప్పి అలాగే చేసి, ఓ కుమారా, దేవునివలె ఆయనను పూజించింది।

Verse 34

अंगसंवाहनं कृत्वा नाशितश्रम एव च । तयोक्तो हि महात्मा स भुक्त्वा पीत्वा द्विजोत्तम

అంగసంవాహనం చేసి శ్రమను తొలగించారు; వారి అభ్యర్థనపై ఆ మహాత్మ ద్విజోత్తముడు భుజించి త్రాగాడు।

Verse 35

एवं संतोषितः सिद्धस्तया तत्त्वार्थदर्शकः । संतुष्टः सर्वधर्मात्मा किंचित्कालं स्थिरोभवत्

ఈ విధంగా ఆమెచేత సంతుష్టుడైన సిద్ధుడు, తత్త్వార్థదర్శి, సర్వధర్మాత్ముడు తృప్తి పొంది కొంతకాలం స్థిరంగా ఉన్నాడు।

Verse 36

स्वेच्छया स गतो विप्रो महायोगी यथागतम् । गते तस्मिन्महाभागे सिद्धे चैव महात्मनि

ఆ బ్రాహ్మణుడు—మహాయోగి—తన ఇష్టానుసారం, వచ్చినట్లే వెళ్లిపోయాడు. ఆ మహాభాగ్యవంతుడైన సిద్ధ మహాత్ముడు వెళ్లిన తరువాత…

Verse 37

सा चित्रा मरणं प्राप्ता स्वकर्मवशमागता । शासिता धर्मराजेन महादंडैः सुदुःखदैः

ఆ చిత్రా తన కర్మబంధనానికి లోబడి మరణాన్ని పొందింది; ధర్మరాజు ఆమెను తీవ్రమైన దుఃఖాన్ని కలిగించే కఠిన మహాదండాలతో శిక్షించాడు।

Verse 38

सा चित्रा नरकं प्राप्ता वेदना व्रातदायकम् । भुंक्ते दुःखं महाराज सा वै युगसहस्रकम्

ఆ స్త్రీ చిత్రా నరకాన్ని చేరి—యాతనల సమూహం కలిగించే స్థలంలో—ఓ మహారాజా, సహస్ర యుగాలపాటు దుఃఖాన్ని అనుభవిస్తుంది।

Verse 39

भोगांते तु पुनर्जन्म संप्राप्तं मानुषस्य च । पूर्वं संपूजितः सिद्धस्तया पुण्यवतां वरः

కానీ భోగఫలాంతంలో మనిషికి మళ్లీ పునర్జన్మ కలుగుతుంది; ఆమె ముందుగా విధిగా పూజించిన ఆ సిద్ధుడు పుణ్యవంతులలో శ్రేష్ఠుడయ్యాడు।

Verse 40

तस्य कर्मविपाकोयं प्राप्ता पुण्यवतां कुले । क्षत्रियाणां महाराज्ञो दिवोदासस्य वै गृहे

ఇది అతని కర్మవిపాకం—పుణ్యవంతుల వంశంలో జన్మించాడు; అనగా క్షత్రియుల మహారాజు దివోదాసుని గృహంలోనే।

Verse 41

दिव्यादेवी च तन्नाम जातं तस्या नरोत्तम । सा हि दत्तवती चान्नं पानं पुण्यं महात्मने

ఓ నరోత్తమా, ఆమె పేరు “దివ్యాదేవి”గా ప్రసిద్ధమైంది. ఆమె మహాత్మునికి పుణ్యప్రదమైన అన్నపాన దానం చేసింది.

Verse 42

तस्य दानस्य सा भुंक्ते महत्पुण्यफलोदयम् । पिबते शीतलं तोयं मिष्टान्नं च भुनक्ति वै

ఆ దానఫలోదయంతో ఆమె మహాపుణ్యఫలాన్ని అనుభవిస్తుంది; చల్లని నీటిని త్రాగి, మధురాన్నాన్ని భుజిస్తుంది.

Verse 43

दिव्यान्भोगान्प्रभुंजाना वर्तते पितृमंदिरे । सिद्धस्यास्य प्रभावाच्च राजकन्या व्यजायत

దివ్యభోగాలను అనుభవిస్తూ ఆమె పితృమందిరంలో నివసిస్తుంది; ఈ సిద్ధుని ప్రభావంతో ఒక రాజకన్య జన్మించింది.

Verse 44

पापकर्मप्रभावाच्च गृहभंगान्महीपते । विधवात्वं भुंजते सा दिव्यादेवी सुपुत्रक

ఓ మహీపతే, పాపకర్మ ప్రభావం మరియు గృహభంగం కారణంగా ఆ దివ్యాదేవి కూడా, ఓ సుపుత్రా, వైధవ్యం అనుభవించవలసి వస్తుంది.

Verse 45

एतत्ते सर्वमाख्यातं दिव्यादेव्या विचेष्टितम् । अन्यत्किन्ते प्रवक्ष्यामि यत्त्वं पृच्छसि मामिह

దివ్యాదేవి చేసిన విశేష కార్యమంతా నీకు వివరించాను. ఇక ఇక్కడ నీవు నన్ను ఏది అడుగుతున్నావో, అది మరేమి చెప్పమంటావు?

Verse 46

उज्ज्वल उवाच । कथं सा मुच्यते शोकान्महादुःखाद्वदस्व मे । सास्याच्च कीदृशी बाला महादुःखेन पीडिता

ఉజ్జ్వలుడు అన్నాడు—ఆమె శోకమునుండి, మహాదుఃఖమునుండి ఎలా విముక్తి పొందును? అంతటి మహాదుఃఖంతో పీడితమైన ఆ బాలిక ఏ విధమైనది? నాకు చెప్పుము.

Verse 47

तत्सुखं कीदृशं तस्माद्विपाकश्च भविष्यति । एतन्मे संशयं तात सांप्रतं छेत्तुमर्हसि

ఆ సుఖం ఏ విధమైనది? దానివలన ఏ విపాకము (ఫలము) కలుగును? ఓ ప్రియుడా, నా ఈ సందేహాన్ని ఇప్పుడే తొలగించుటకు నీవు అర్హుడవు.

Verse 48

कथं सा लभते मोक्षं तंचोपायं वदस्व मे । एकाकिनी महाभागा महारण्ये प्ररोदिति

ఆమె మోక్షాన్ని ఎలా పొందును? దానికి ఉపాయమును కూడా నాకు చెప్పుము. ఆ మహాభాగ్యవతి ఒంటరిగా మహారణ్యంలో విలపించుచున్నది.

Verse 49

विष्णुरुवाच । पुत्रवाक्यं महच्छ्रुत्वा क्षणमेकं विचिंत्य सः । प्रत्युवाच महाप्राज्ञः कुंजलः पुत्रकं प्रति

విష్ణువు అన్నాడు—పుత్రుని గంభీర వాక్యములు విని అతడు క్షణమాత్రం ఆలోచించి, మహాప్రాజ్ఞుడైన కుఞ్జలుడు తన కుమారునికి ప్రత్యుత్తరం చెప్పెను.

Verse 50

शृणु वत्स महाभाग सत्यमेतद्वदाम्यहम् । पापयोनिं तु संप्राप्य पूर्वकर्मसमुद्भवाम्

వినుము వత్సా, ఓ మహాభాగ్యుడా, నేను సత్యమే చెప్పుచున్నాను. పూర్వకర్మఫలముగా పాపయోనిని పొందినవాడు (తదనుగుణంగా దుఃఖం అనుభవించును).

Verse 51

तिर्यक्त्वेन च मे ज्ञानं नष्टं संप्रति पुत्रक । अस्य वृक्षस्य संगाच्च प्रयतस्य महात्मनः

ఓ ప్రియ పుత్రా, తిర్యక్‌యోనిలో పడినందువల్ల నా జ్ఞానం ఇప్పుడు నశించింది; ఆ నియమశీల మహాత్మునికి చెందిన ఈ వృక్షసంగమువలన కూడా అది లుప్తమైంది।

Verse 52

रेवायाश्च प्रसादेन विष्णोश्चैव प्रसादतः । येन सा लभते ज्ञानं मोक्षस्थानं निवर्तते

రేవా ప్రసాదముచేతను, విష్ణు ప్రసాదముచేతను ఆమె ఆ జ్ఞానాన్ని పొందుతుంది; దానివల్ల మోక్షస్థానమనే భావన నుండికూడా తిరిగి నివృత్తి చెందుతుంది।

Verse 53

उपदेशं प्रवक्ष्यामि मोक्षमार्गमनुत्तमम् । यास्यते कल्मषान्मुक्ता यथा हेम हुताशनात्

నేను మోక్షానికి అనుత్తమమైన మార్గాన్ని ఉపదేశంగా చెప్పుదును; దానివల్ల కల్మషాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది—అగ్నిచేత బంగారం శుద్ధమగునట్లు।

Verse 54

शुद्धं च जायते वत्स संगाद्वह्नेः स्वरूपवत् । हरेर्ध्यानान्महाप्राज्ञ शीघ्रं तस्य महात्मनः

వత్సా, అగ్నిసంగమువలన వస్తువు అగ్నిస్వరూపమువలె శుద్ధమగునట్లు; ఓ మహాప్రాజ్ఞా, హరి ధ్యానముచేత ఆ మహాత్ముని శుద్ధి శీఘ్రముగా కలుగుతుంది।

Verse 55

जपहोमव्रतात्पापं नाशं याति हि पापिनाम् । मदं त्यजेद्यथा नागो भयात्सिंहस्य सर्वदा

జపము, హోమము, వ్రతములచేత పాపుల పాపములు కూడ నిశ్చయంగా నశించును; సింహభయముచేత ఏనుగు ఎల్లప్పుడూ తన మదాన్ని విడిచినట్లు।

Verse 56

नामोच्चारेण कृष्णस्य तत्प्रयाति हि किल्बिषम् । तेजसा वैनतेयस्य विषहीना इवोरगाः

శ్రీకృష్ణుని నామోచ్చారణమాత్రంతోనే పాపం నిశ్చయంగా తొలగిపోతుంది; వైనతేయుడు (గరుడుడు) తేజస్సుతో సర్పాలు విషహీనులైనట్లుగా అవుతాయి।

Verse 57

ब्रह्महत्यादिकाः पापाः प्रलयं यांति नान्यथा । नामोच्चारेण तस्यापि चक्रपाणेः प्रयांति ते

బ్రహ్మహత్యాది పాపాలు ప్రళయాన్ని పొందుతాయి—ఇతర మార్గం లేదు; ఆ చక్రపాణి (విష్ణువు) నామోచ్చారణతోనే అవి నశిస్తాయి।

Verse 58

यदा नामशतं पुण्यमघराशिविनाशनम् । सा जपेत स्थिरा भूत्वा कामक्रोधविवर्जिता

పాపరాశిని నశింపజేసే పుణ్యకరమైన శతనామ జపం చేయునప్పుడు, ఆమె స్థిరచిత్తంతో, కామక్రోధాలను విడిచి జపించాలి।

Verse 59

सर्वेंद्रियाणि संयम्य आत्मज्ञानेन गोपयेत् । तस्य ध्यानप्रविष्टा सा एकभूता समाहिता

సర్వ ఇంద్రియాలను నియంత్రించి ఆత్మజ్ఞానంతో వాటిని కాపాడాలి; అప్పుడు ఆ చైతన్యం ధ్యానంలో ప్రవేశించి ఏకాగ్రంగా, సంపూర్ణ సమాధిస్థితిగా అవుతుంది।

Verse 60

सा जपेत्परमं ज्ञानं तदा मोक्षं प्रयाति च । तन्मनास्तत्पदे लीना योगयुक्ता यदा भवेत्

ఆమె పరమజ్ఞానాన్ని జపిస్తే మోక్షాన్ని పొందుతుంది; ఆమె మనస్సు తత్త్వంలో స్థిరమై ఆ పదంలో లీనమై యోగయుక్తగా అయినప్పుడు।

Verse 61

उज्ज्वल उवाच । वद तात परं ज्ञानं परमं मम सांप्रतम् । पश्चाद्ध्यान व्रतं पुण्यं नाम्नां शतमिहैव च

ఉజ్జ్వలుడు అన్నాడు—తండ్రీ, నా హితార్థం ఇప్పుడు పరమమైన, అత్యున్నత జ్ఞానాన్ని చెప్పండి. ఆ తరువాత పుణ్యమైన ధ్యానవ్రతాన్ని, అలాగే ఇక్కడే శత పవిత్ర నామాలనూ చెప్పండి.

Verse 62

कुंजल उवाच । परं ज्ञानं प्रवक्ष्यामि यन्न दृष्टं तु केनचित् । श्रूयतां पुत्र कैवल्यं केवलं मलवर्जितम्

కుంజలుడు అన్నాడు—ఎవరూ చూడని పరమ జ్ఞానాన్ని నేను ప్రకటిస్తాను. విను కుమారా, అది కైవల్యం—కేవలం శుద్ధ ఏకాంత స్థితి, సమస్త మలరహితం.

Verse 63

सूत उवाच । यथा दीपो निवातस्थो निश्चलो वायुवर्जितः । प्रज्वलन्नाशयेत्सर्वमंधकारं महामते

సూతుడు అన్నాడు—గాలిలేని చోట ఉంచిన దీపం నిశ్చలంగా ఉంటుంది; అది ప్రకాశంగా వెలిగినప్పుడు, ఓ మహామతీ, సమస్త అంధకారాన్ని తొలగిస్తుంది.

Verse 64

तद्वद्दोषविहीनात्मा भवत्येव निराश्रयः । निराशो निर्मलो वत्स न मित्रं न रिपुः कदा

అలాగే దోషరహిత అంతఃకరణుడైనవాడు నిజంగా నిరాశ్రయుడవుతాడు. ఓ వత్సా, ఆశారహితుడై నిర్మలుడై, ఎవరినీ మిత్రుడిగా గానీ శత్రువుగా గానీ ఎప్పుడూ చూడడు.

Verse 65

न शोको न च हर्षश्च न लोभो न च मत्सरः । एको विषादहर्षैश्च सुखदुःखैर्विमुच्यते

శోకం లేదు, హర్షం లేదు; లోభం లేదు, మత్సరం లేదు. ఏకాంత ఏకత్వంలో నిలిచినవాడు విషాద-హర్షాల నుండీ, సుఖ-దుఃఖాల నుండీ విముక్తుడవుతాడు.

Verse 66

विषयैश्चापि सर्वैश्च इंद्रियाणि स संहरेत् । तदा स केवलो जातः केवलत्वं प्रजायते

సర్వ విషయాల నుండి ఇంద్రియాలను ఉపసంహరించి సాధకుడు ఆత్మలోనే స్థిరపడినప్పుడు, అతడు ‘కేవలుడు’ అవుతాడు; దానివల్ల కేవలత్వం—పరమ స్వాతంత్ర్యం—ఉద్భవిస్తుంది.

Verse 67

अग्निकर्मप्रसंगेन दीपस्तैलं प्रशोषयेत् । वर्त्याधारेण राजेंद्र निःसंगो वायुवर्जितः

ఓ రాజేంద్రా! అగ్ని కార్యంలో దీపం నూనెను శోషించి (ఖర్చుచేసి) వేస్తుంది; వత్తి ఆధారంతోనే నిలిచి, అది వాయురహితంగా నిస్సంగంగా ఉంటుంది.

Verse 68

कज्जलं वमते पश्चात्तैलस्यापि महामते । कृष्णासौ दृश्यते रेखा दीपस्याग्रे महामते

తర్వాత దీపం కజ్జలాన్ని (కాలిక) వెలువరిస్తుంది, ఓ మహామతీ, అది నూనె నుండికూడా (ఉద్భవిస్తుంది); దీపం అగ్రభాగంలో, ఓ మహామతీ, నల్లని రేఖ కనిపిస్తుంది.

Verse 69

स्वयमाकृष्यते तैलं तेजसा निर्मलो भवेत् । कायवर्तिस्थितस्तद्वत्कर्मतैलं प्रशोषयेत्

నూనె తనంతట తానే పైకి లాగబడుతుంది, తేజస్సుతో నిర్మలమవుతుంది; అలాగే దేహాన్ని వత్తిగా చేసుకొని (సాధకుడు) కర్మ-నూనెను శోషించి తీరాలి.

Verse 70

विषयान्कज्जलीकृत्य प्रत्यक्षं संप्रदर्शयेत् । जनयेन्निर्मलोभूत्वा स्वयमेव प्रकाशयेत्

విషయాలను కజ్జలంలా తుచ్ఛం చేసి తత్త్వాన్ని ప్రత్యక్షంగా ప్రదర్శించాలి; నిర్మలుడై దానిని తానే జాగృతం చేయాలి—అది తానేగా ప్రకాశిస్తుంది.

Verse 71

क्रोधादिभिः क्लेशसंज्ञैर्वायुभिः परिवर्जितः । निःस्पृहो निश्चलो भूत्वा तेजसा स्वयमुज्ज्वलेत्

క్రోధాది క్లేశరూప వాయువుల నుండి విరక్తుడై, నిస్పృహుడై నిశ్చలుడై ఉండాలి; అప్పుడు తన అంతఃతేజస్సుతో తానే ప్రకాశిస్తాడు।

Verse 72

त्रैलोक्यं पश्यते सर्वं स्वस्थानस्थः स्वतेजसा । केवलज्ञानरूपोऽयं मया ते परिकीर्तितः

తన స్థానంలోనే నిలిచి, తన తేజస్సుతో సమస్త త్రిలోకమును దర్శిస్తాడు. శుద్ధ జ్ఞానస్వరూపుడైన ఈయనను నేను నీకు ఇలా వివరించాను।

Verse 73

ध्यानं तस्य प्रवक्ष्यामि द्विविधं तस्य चक्रिणः । केवलज्ञानरूपेण दृश्यते ज्ञानचक्षुषा

ఆ చక్రధారి ప్రభువు యొక్క ధ్యానాన్ని నేను వివరిస్తాను—అది ద్వివిధం. జ్ఞానచక్షువుతో ఆయన కేవలం శుద్ధ జ్ఞానరూపంగానే దర్శనమిస్తాడు।

Verse 74

योगयुक्ता महात्मानः परमार्थपरायणाः । यं पश्यंति विनिद्रास्तु यत्तपः सर्वदर्शकम्

యోగసాధనలో నిమగ్నులై పరమార్థనిష్ఠులైన మహాత్ములు నిద్రలేకుండి ఆయనను దర్శిస్తారు—సర్వదర్శనాన్ని ప్రసాదించే ఆ తపస్సు ద్వారా।

Verse 75

हस्तपादविहीनं च सर्वत्र परिगच्छति । सर्वं गृह्णाति त्रैलोक्यं स्थावरं जंगमं सुत

చేతులు కాళ్లు లేకున్నా ఆయన సర్వత్ర సంచరిస్తాడు; స్థావర జంగమములతో కూడిన సమస్త త్రిలోకమును ఆయన గ్రహిస్తాడు, ఓ కుమారా।

Verse 76

नासामुखविहीनस्तु घ्राति जक्षिति पुत्रक । अकर्णः शृणुते सर्वं सर्वसाक्षी जगत्पतिः

ఓ కుమారా! ముక్కు, నోరు లేకున్నా ఆయన వాసనను గ్రహించి భుజిస్తాడు. చెవులు లేకున్నా సమస్తాన్ని వింటాడు—జగత్పతి, సర్వసాక్షి ప్రభువు.

Verse 77

अरूपो रूपसंबद्धः पंचवर्गवशंगतः । सर्वलोकस्य यः प्राणः पूजितः स चराचरैः

ఆయన అరూపుడైనా రూపంతో సంబంధమై, పంచవర్గాల వశంలో ఉన్నట్లు కనిపిస్తాడు. సమస్త లోకాల ప్రాణమైన ఆయనను చరాచర సమస్త జీవులు పూజిస్తారు.

Verse 78

अजिह्वो वदते सर्वं वेदशास्त्रानुगं सुत । अत्वचः स्पर्शनं चापि सर्वेषामेव जायते

ఓ సుతా! నాలుక లేకున్నా ఆయన వేదశాస్త్రానుగంగా సమస్తాన్ని పలుకుతాడు; చర్మం లేకున్నా స్పర్శానుభూతి కలుగుతుంది—ఇది అందరిలోనూ జరుగుతుంది.

Verse 79

सदानंदो विरक्तात्मा एकरूपो निराश्रयः । निर्जरो निर्ममो न्यायी सगुणो निर्ममोमलः

ఆయన సదా ఆనందస్వరూపుడు, అంతరంగంగా విరక్తుడు, ఏకరూపుడు, నిరాశ్రయుడు. అజరుడు, నిర్మముడు, న్యాయవంతుడు, సద్గుణసంపన్నుడు, నిర్మల ప్రభువు.

Verse 80

अवश्यः सर्ववश्यात्मा सर्वदः सर्ववित्तमः । तस्य धाता न चैवास्ति स वै सर्वमयो विभुः

ఆయన అప్రతిహతుడు, సమస్తాన్ని వశపరచే అంతర్యామి, సర్వదాత, పరమజ్ఞాని. ఆయనకు ధాత ఎవ్వరూ లేరు; ఆయనే సర్వమయుడు, సర్వవ్యాపి విభువు.

Verse 81

एवं सर्वमयं ध्यानं पश्यते यो महात्मनः । स याति परमं स्थानममूर्तममृतोपमम्

హే మహాత్మా! ఈ ధ్యానాన్ని సర్వవ్యాపకముగా దర్శించువాడు పరమధామాన్ని పొందును—అది అమూర్తమై అమృతసమానమై యుండును।

Verse 82

द्वितीयं तु प्रवक्ष्यामि अस्य ध्यानं महात्मनः । मूर्ताकारं तु साकारं निराकारं निरामयम्

ఇప్పుడు ఆ మహాత్ముని రెండవ ధ్యానాన్ని చెప్పుచున్నాను—ఆయన మూర్తాకారుడూ సాకారుడూ, అయినను నిరాకారుడూ నిరామయుడూ।

Verse 83

ब्रह्माण्डं सर्वमतुलं वासितं यस्य वासना । स तस्माद्वासुदेवेति उच्यते मम नंदन

నా కుమారా! ఎవరి వాసనా (వ్యాపక సత్త్వం) సమస్త అతుల బ్రహ్మాండాన్ని పరిమళింపజేస్తుందో, ఆయన అందుకే ‘వాసుదేవుడు’ అని పిలువబడును।

Verse 84

वर्षमाणस्य मेघस्य यद्वर्णं तस्य तद्भवेत् । सूर्यतेजःप्रतीकाशं चतुर्बाहुं सुरेश्वरम्

వర్షించే మేఘానికి ఏ వర్ణమో, ఆయనకూ అదే వర్ణము; సూర్యతేజస్సు వలె ప్రకాశించు, చతుర్భుజుడు, సురేశ్వరుడు।

Verse 85

दक्षिणे शोभते शंखो हेमरत्नविभूषितः । सूर्यबिंबसमाकारं चक्रं पद्मप्रतिष्ठितम्

కుడి వైపున స్వర్ణరత్నాలతో అలంకరింపబడిన శంఖము శోభించును; సూర్యబింబసమాకారమైన చక్రము పద్మంపై ప్రతిష్ఠితమై యుండును।

Verse 86

कौमोदकी गदा तस्य महासुरविनाशिनी । वामे च शोभते वत्स हस्ते तस्य महात्मनः

ఓ వత్సా, ఆ మహాత్ముని ఎడమ చేతిలో మహాసురవినాశిని కౌమోదకీ గదా ప్రకాశించెను।

Verse 87

महापद्मं सुगंधाढ्यं तस्य दक्षिणहस्तगम् । शोभमानः सदैवास्ते सायुधः कमलाप्रियः

ఆయన కుడిచేతిలో సువాసనతో నిండిన మహాపద్మము; ఆయుధధారి కమలాప్రియుడు సదా ప్రకాశిస్తూ నిలిచెను.

Verse 88

कंबुग्रीवं वृत्तमास्यं पद्मपत्रनिभेक्षणम् । राजमानं हृषीकेशं दशनै रत्नसन्निभैः

శంఖసమాన గ్రీవ, వృత్తముఖ, పద్మపత్రసమ నేత్రాల హృషీకేశుడు రత్నసమ దంతాలతో రాజిల్లెను.

Verse 89

गुडाकेशाः सन्ति यस्य अधरो विद्रुमाकृतिः । शोभते पुंडरीकाक्षः किरीटेनापि पुत्रक

ఓ పుత్రకా, ఘనశ్యామ కేశములు గలవాడు, పగడవర్ణ అధరమున్న పుండరీకాక్షుడు కిరీటంతోనూ మరింత శోభించెను.

Verse 90

विशालेनापि रूपेण केशवस्तु सुवर्चसा । कौस्तुभेनांकितेनैव राजमानो जनार्दनः

విశాల రూపముతోనూ కేశవుడు దివ్య కాంతితో ప్రకాశించెను; కౌస్తుభమణి చిహ్నితుడైన జనార్దనుడు రాజిల్లెను.

Verse 91

सूर्यतेजः प्रतीकाश कुंडलाभ्यां प्रभाति च । श्रीवत्सांकेन पुण्येन सर्वदा राजते हरिः

సూర్యతేజస్సు వలె ప్రకాశించే హరి కుండలాలతో దీప్తిమంతుడు; వక్షస్థలంలోని పవిత్ర శ్రీవత్సచిహ్నంతో ఆయన నిత్యం విరాజిల్లుతాడు।

Verse 92

केयूरकंकणैर्हारैर्मौक्तिकैरृक्षसन्निभैः । वपुषा भ्राजमानस्तु विजयो जयतां वरः

కేయూరాలు, కంకణాలు, హారాలు, నక్షత్రసమానంగా మెరుస్తున్న ముత్యాలతో అలంకృతుడై, దివ్యకాంతి గల ‘విజయ’ుడు విజేతలలో శ్రేష్ఠుడై జయించును।

Verse 93

भ्राजते सोपि गोविंदो हेमवर्णेन वाससा । मुद्रिकारत्नयुक्ताभिरंगुलीभिर्विराजते

ఆ గోవిందుడు కూడా స్వర్ణవర్ణ వస్త్రధారణతో ప్రకాశిస్తాడు; రత్నజటిత ముద్రికలతో అలంకృతమైన వేళ్లతో మరింత విరాజిల్లుతాడు।

Verse 94

सर्वायुधैः सुसंपूर्णैर्दिव्यैराभरणैर्हरिः । वैनतेयसमारूढो लोककर्ता जगत्पतिः

సర్వాయుధాలతో సంపూర్ణుడై, దివ్యాభరణాలతో అలంకృతుడైన హరి, వైనతేయుడు (గరుడ) పై ఆరూఢుడై లోకకర్త, జగత్పతి.

Verse 95

एवंतं ध्यायते नित्यमनन्यमनसा नरः । मुच्यते सर्वपापेभ्यो विष्णुलोकं स गच्छति

ఎవడు అనన్యమనస్సుతో నిత్యం ఆయనను ధ్యానిస్తాడో, వాడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడై విష్ణులోకాన్ని పొందుతాడు।

Verse 96

एतत्ते सर्वमाख्यातं ध्यानमेव जगत्पतेः । व्रतं चैव प्रवक्ष्यामि सर्वपापनिवारणम्

ప్రియుడా, జగత్పతియైన ప్రభువు ధ్యానమంతటిని నీకు పూర్తిగా వివరించాను. ఇప్పుడు సమస్త పాపాలను నివారించే వ్రతాన్ని కూడా నేను చెప్పుదును.