Adhyaya 56

Verse 1

विष्णुरुवाच । तस्याः सत्यविनाशाय मन्मथः ससुराधिपः । प्रस्थितः सुकलां तर्हि सत्यो धर्ममथाब्रवीत्

విష్ణువు పలికెను—ఆమె సతీత్వాన్ని నాశనం చేయుటకు మన్మథుడు దేవాధిపతి ఇంద్రునితో కలిసి బయలుదేరాడు. అప్పుడు సత్యా ధర్మునితో ఇలా పలికింది।

Verse 2

पश्य धर्म महाप्राज्ञ मन्मथस्य विचेष्टितम् । तवार्थमात्मनश्चैव पुण्यस्यापि महात्मनः

ఓ మహాప్రాజ్ఞ ధర్మా! మన్మథుని చేష్టలను చూడు—ఇవి నీ హితార్థమూ, నా హితార్థమూ, మహాత్ముడైన పుణ్యుని హితార్థమూ కూడాను।

Verse 3

विसृजामि महास्थानं वास्तुरूपं सुखोदयम् । सत्याख्यं च सुप्रियाख्यं सुदेवाख्यं गृहोत्तमम्

నేను ఆ మహాస్థానాన్ని సృష్టిస్తున్నాను—గృహరూపమై, సుఖోదయాన్ని కలిగించునది; ‘సత్య’ అని, ‘సుప్రియా’ అని, ‘సుదేవ’ అని పేరుగల ఉత్తమ గృహమది।

Verse 4

तमेव नाशयेद्गत्वा काम एष प्रमत्तधीः । रिपुरूपः सुदुष्टात्मा अस्माकं हि न संशयः

అతని వద్దకే వెళ్లి అతనినే నశింపజేయాలి—ఈ కాముడు ప్రమత్తబుద్ధి గలవాడు. శత్రురూపమై వచ్చిన ఘోర దుష్టాత్ముడు; ఇందులో మాకు సందేహమే లేదు।

Verse 5

पतिस्तपोधनो विप्रः सुसती या पतिव्रता । सुसत्यो भूपतिर्धर्मममगेहानसंशयः

ఆమె భర్త తపోధనుడైన బ్రాహ్మణుడు; ఆమె సుసతి, పతివ్రత, నిష్ఠావంతమైన భార్య. రాజు సత్యవంతుడు, ధర్మాత్ముడు; అతని గృహం నిస్సందేహంగా సుశాసితము.

Verse 6

यत्राहं वृद्धिसंपुष्टस्तत्र वासो हि ते भवेत् । तत्र पुण्यं समायाति श्रद्धया सह क्रीडते

నేను పోషింపబడి వృద్ధి పొందే చోటే నీ నివాసం కలుగుగాక. అక్కడ పుణ్యం సమాగమించి, శ్రద్ధతో కలిసి క్రీడిస్తుంది.

Verse 7

क्षमा शांत्या समायुक्ता आयाति मम मंदिरम् । यथा सत्यो दमश्चैव दया सौहृदमेव च

శాంతితో కూడిన క్షమ నా మందిరానికి వస్తుంది; అలాగే సత్యం, దమం (ఇంద్రియనిగ్రహం), దయ మరియు సౌహార్దమూ వస్తాయి.

Verse 8

प्रज्ञायुक्तः स निर्लोभो यत्राहं तत्र संस्थितः । शुचिः स्वभावस्तत्रैव अमी च मम बांधवाः

ప్రజ్ఞతో యుక్తుడై, లోభరహితుడై, నేను ఉన్న చోటే అతడు నివసిస్తాడు. స్వభావశుద్ధుడై అక్కడే ఉంటాడు—ఇవీ నా బంధువులే.

Verse 9

अस्तेयमप्यहिंसा च तितिक्षा वृद्धिरेव च । मम गेहे समायाता धन्यतां शृणु धर्मराट्

అస్తేయం, అహింస, తితిక్ష, మరియు నిజమైన వృద్ధి నా గృహానికి వచ్చాయి. ఓ ధర్మరాజా, ఈ ధన్యతను వినుము.

Verse 10

गुरूणां चापि शुश्रूषा विष्णुर्लक्ष्म्या समावृतः । मद्गेहं तु समायांति देवाश्चाग्निपुरोगमाः

గురువుల సేవచేత లక్ష్మీ సమేతుడైన విష్ణువు అక్కడ నివసిస్తాడు; అగ్నిని పురోగమిగా చేసుకొని దేవతలూ నిశ్చయంగా నా గృహానికి వచ్చెదరు।

Verse 11

मोक्षमार्गं प्रकाशेद्यो ज्ञानोदीप्त्या समन्वितः । एतैः सार्धं वसाम्येव सतीषु धर्मवत्सु च

సత్యజ్ఞాన దీప్తితో మోక్షమార్గాన్ని ప్రకాశింపజేసేవాడితో నేను నిశ్చయంగా నివసిస్తాను; అలాగే ధర్మవతులైన సతీస్త్రీలలోనూ వసిస్తాను।

Verse 12

साधुष्वेतेषु सर्वेषु गृहरूपेषु मे सदा । उक्तेनापि कुटुंबेन वसाम्येव त्वया सह

ఈ సమస్త సద్గృహరూపాలలో నేను ఎల్లప్పుడూ నివసిస్తాను; గృహస్థ కుటుంబం పిలిచినప్పటికీ, నీతో కలిసి అక్కడే నిశ్చయంగా వసిస్తాను।

Verse 13

ससत्वाः साधुरूपास्ते वेधसा मे गृहीकृताः । संचरामि महाभाग स्वच्छंदेन च लीलया

సత్త్వగుణసంపన్నులైన ఆ సాధురూప జీవులను వేదహ (విధాత) నా అధీనంలో ఉంచెను; ఓ మహాభాగ, నేను స్వేచ్ఛగా లీలతో నా ఇష్టానుసారం సంచరిస్తాను।

Verse 14

ईश्वरश्च जगत्स्वामी त्रिनेत्रो वृषवाहनः । मम गेहे स्वरूपेण वर्तते शिवया युतः

ఈశ్వరుడు—జగత్స్వామి, త్రినేత్రుడు, వృషవాహనుడు—శివాతో కూడి తన స్వరూపముతో నా గృహంలో నివసిస్తాడు।

Verse 15

तदिदं संसृतेः सारं गृहरूपं महेश्वरम् । सदनं शंकरेत्याख्यं नाशितं मन्मथेन वै

ఇది సంసారసారమై, గృహరూపంలో ఉన్న మహేశ్వరుడే. ‘శంకరుని సదనం’ అని ప్రసిద్ధమైన ఆ నివాసం నిజంగా మन्मథుడు (కాముడు) చేత నాశనమైంది.

Verse 16

विश्वामित्रं महात्मानं तपंतं तप उत्तमम् । मेनकां हि समाश्रित्य कामोयं जितवान्पुरा

పూర్వకాలంలో ఇదే కాముడు మేనకను ఆశ్రయించి, ఉత్తమ తపస్సులో నిమగ్నమైన మహాత్ముడు విశ్వామిత్రుని జయించాడు.

Verse 17

सती पतिव्रताहल्या गौतमस्य प्रिया शुभा । सुसत्याच्चालिता तेन मन्मथेन दुरात्मना

గౌతముని శుభప్రియ అయిన సతి, పతివ్రత అహల్య—సత్యనిష్ఠురాలైనా—ఆ దురాత్మ మन्मథునిచేత చలించబడింది.

Verse 18

मुनयः सत्यधर्मज्ञा नानास्त्रियः पतिव्रताः । मद्गृहास्ता इमाः सर्वा दीपिताः कामवह्निना

‘సత్యధర్మజ్ఞులైన మునులు, అనేక పతివ్రత స్త్రీలు—నా ఇంటిలో ఉన్న వీరందరూ కామాగ్నిచేత దహించబడ్డారు.’

Verse 19

दुर्धरो दुःसहो व्यापी योतिसत्येषु निष्ठुरः । मामेवं पश्यते नित्यं क्व सत्यः परितिष्ठति

అణచలేనివాడు, అసహ్యుడు, సర్వవ్యాపి, సత్యనిష్ఠులపైనా కఠినుడు—ఎవరైనా నన్ను నిత్యం ఇలా చూస్తే, సత్యం ఎక్కడ నిలుస్తుంది?

Verse 20

समां ज्ञात्वा समायाति बाणपाणिर्धनुर्धरः । नाशयेन्मद्गृहं पापो वीतिहोत्रैश्च नामकैः

కాలము అనుకూలమని తెలిసి బాణహస్తుడైన ధనుర్ధరుడు వచ్చుచున్నాడు. ఆ పాపి ‘వీతిహోత్ర’ అనే వారితో కూడ నా గృహమును నాశనం చేయును.

Verse 21

पापलेशाश्च ये क्रूरा अन्ये पाखंडसंश्रयाः । ते तु बुद्ध्याऽहिताः सर्वे सत्यगेहं विशंति हि

పాపలేశముతో కలుషితులై క్రూరులైనవారు, మరియూ పాఖండాశ్రయులు—వారందరూ అహితబుద్ధితో సత్యగృహములో ప్రవేశించుదురు.

Verse 22

सेनाध्यक्षैरसत्यैस्तु छद्मना तेन साधितः । पातयेदर्दयेद्गेहं पापः शस्त्रैर्दुरात्मभिः

అసత్యమైన సేనాధ్యక్షులచే అదే మోసముతో మోహితుడై ఆ పాపి—శస్త్రధారి దురాత్మలతో కూడ—ఇళ్లను కూలదోసి నలిపివేయును.

Verse 23

मामेवं ताडयेत्पापो महाबल मनोभवः । अस्य धाम्ना प्रदग्धोहं शून्यतां हि व्रजामि वै

ఇట్లుగా ఆ పాపి మహాబలుడైన మనోభవుడు (కాముడు) నన్ను తాడించుచున్నాడు. అతని ధామతేజముచే దగ్ధుడనై నేను నిశ్చయంగా శూన్యతకు చేరుదును.

Verse 24

नूतनं गृहमिच्छामि स्त्रियाख्यं पतिभूपतिम् । कृकलस्यापि पुण्यस्य प्रियेयं शिवमंगला

నాకు నూతన గృహము కావలెను, మరియు మనుష్యులలో రాజైన భర్త కావలెను. ఈ ప్రియురాలు శివమంగళమయి; కృకలుని పుణ్యముచేతనైనా (ఈ వరం) సిద్ధించుగాక.

Verse 25

तद्गृहं सुकलाख्यं मे दग्धुं पापः समुद्यतः । अयमेष सहस्राक्षः कामेन सहितो बली

ఆ పాపి నా ‘సుకలా’ అనే గృహాన్ని దహించుటకు లేచియున్నాడు. ఇదిగో సహస్రాక్షుడైన బలవంతుడు ఇంద్రుడు, కామునితో కూడి ఉన్నాడు.

Verse 26

कामस्य कारणात्कस्मात्पूर्ववृत्तं न विंदति । अहल्यायाः प्रसंगेन मेषोपस्थो व्यजायत

కామకారణముచేత ఎందుకు పూర్వవృత్తాంతాన్ని గ్రహించలేడు? అహల్యా ప్రసంగమున (ఇంద్రునకు) మేషపు ఉపస్థము ఉద్భవించింది.

Verse 27

पौरुषं हि मुनेर्दृष्ट्वा सत्याश्चैव प्रधषर्णात् । नष्टः कामस्य दोषेण सुरराट्तत्र संस्थितः

ముని యొక్క ఆత్మనిగ్రహమయ పౌరుషాన్ని, సత్యా యొక్క దృఢ నిరోధాన్ని చూచి, కామదోషముచేత పరాజితుడైన దేవరాజు ఇంద్రుడు అక్కడే నిలిచెను.

Verse 28

भुक्तवान्दारुणं शापं दुःखेन महतान्वितः । कृकलस्य प्रियामेनां सुकलां पुण्यचारिणीम्

దారుణ శాపాన్ని అనుభవించి, మహా దుఃఖంతో నిండిపోయి, అతడు కృకలుని ప్రియురాలైన పుణ్యచారిణి సుకలాను సమీపించాడు.

Verse 29

एष हंतुं सहस्राक्ष उद्यतः कामसंयुतः । यथा चेंद्रेण नायाति काम एष तथा कुरु

హే సహస్రాక్షా! ఇతడు కామసంయుతుడై హననానికి సిద్ధమయ్యాడు. ఇంద్రునకు ఈ కామవేగం చేరనట్లు అలా చేయుము.

Verse 30

धर्मराज महाप्राज्ञ भवान्मतिमतां वरः । धर्मराज उवाच । ऊनं तेजः करिष्यामि कामस्य मरणं तथा

హే ధర్మరాజా, మహాప్రాజ్ఞా! మీరు బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠులు. ధర్మరాజుడు పలికెను—నేను అతని తేజస్సును తగ్గిస్తాను; అలాగే కాముని మరణమును కూడా కలుగజేస్తాను.

Verse 31

एकोपायो मया दृष्टस्तमिहैव प्रपश्यतु । प्रज्ञा चैषा महाप्राज्ञा शकुनीरूपचारिणी

నేను ఒక ఉపాయాన్ని చూచితిని; అతడు ఇదే చోట దానిని ఆలోచించుగాక. ఈ ప్రజ్ఞయే—మహాబుద్ధిమతి—పక్షి రూపమున సంచరిస్తుంది.

Verse 32

भर्तुरागमनं पुण्यं शब्देनाख्यातु खे यतः । शकुनस्य प्रभावेण भर्तुश्चागमनेन च

ఆకాశమందున్న పక్షి తన శబ్దముచే భర్త యొక్క పుణ్యమైన ఆగమనాన్ని ప్రకటించింది; పక్షి ప్రభావముచేతను, భర్త ఆగమనముచేతను కూడా.

Verse 33

दुष्टैर्नष्टा न भूयेत स्वस्थचित्ता न संशयः । प्रज्ञा संप्रेषिता तेन गता सा सुकलागृहम्

దుష్టులచేత ఆమె మరల నశించదు—సందేహమే లేదు; ఆమె మనస్సు ఇప్పుడు స్థిరమైంది. అతడు పంపిన ప్రజ్ఞా సుకల గృహమునకు వెళ్లింది.

Verse 34

प्रकुर्वती महच्छब्दं दृष्टदेवेव सा बभौ । पूजिता मानिता प्रज्ञा धूपदीपादिभिस्तदा

ఆమె గొప్ప శబ్దము చేస్తూ దేవదర్శనము చేసినదానివలె కనిపించింది. అప్పుడు ప్రజ్ఞను ధూపదీపాదులతో పూజించి గౌరవించారు.

Verse 35

ब्राह्मणं सुकलापृच्छत्किमेषा च वदेन्मम । ब्राह्मण उवाच । भर्तुश्चागमनं ब्रूते तवैव सुभगे स्थिरा

సుకలా బ్రాహ్మణుని అడిగింది—“ఇది నాకు ఏమని చెబుతోంది?” బ్రాహ్మణుడు అన్నాడు—“నీ భర్త రానున్నాడని ఇది చెబుతోంది; ఓ సుభగే, నీవు ధైర్యంగా స్థిరంగా ఉండు।”

Verse 36

दिनसप्तकमध्ये स आगमिष्यति नान्यथा

ఏడు రోజుల లోపల అతడు తప్పక వస్తాడు; దీనికి భిన్నంగా జరగదు।

Verse 37

इत्येवमाकर्ण्यसुमंगलं वचः प्रहर्षयुक्ता सहसा बभूव । धर्मज्ञमेकं सगुणं हि कांतं शकुनात्प्रदिष्टं हि समागतं तम्

అత్యంత మంగళమైన ఆ మాటలు విని ఆమె అకస్మాత్తుగా ఆనందంతో నిండిపోయింది. ధర్మజ్ఞుడు, గుణసంపన్నుడు, ఏకైక ప్రియుడు—శకునపక్షి సూచించినట్లే—అతడు వచ్చాడని ఆమె గ్రహించింది।