Adhyaya 102

Verse 1

कुंजल उवाच । सर्वं वत्स प्रवक्ष्यामि यत्त्वयोक्तं ममाधुना । उभयोर्देवनं यत्तु यस्माज्जातं द्विजोत्तम

కుంజలుడు అన్నాడు—వత్సా, నీవు ఇప్పుడే నన్ను అడిగినదంతా నేను చెప్పుతాను; ఓ ద్విజోత్తమా, ఆ ఇద్దరి పవిత్ర ‘దేవన’ మరియు అది ఏ కారణం వల్ల ఉద్భవించిందో కూడా.

Verse 2

एकदा तु महादेवी पार्वती प्रमदोत्तमा । क्रीडमाना महात्मानमीश्वरं वाक्यमब्रवीत्

ఒకసారి స్త్రీలలో శ్రేష్ఠురాలైన మహాదేవి పార్వతి క్రీడిస్తూ మహాత్ముడైన ఈశ్వరునితో ఈ మాటలు పలికింది।

Verse 3

ममोरसि महादेव जातं महत्सु दोहदम् । दर्शयस्व ममाग्रे त्वं काननं काननोत्तमम्

ఓ మహాదేవా! నా హృదయంలో గొప్ప కోరిక జన్మించింది. నా కళ్లముందు అరణ్యాలలో శ్రేష్ఠమైన ఉత్తమ కాననాన్ని చూపించండి.

Verse 4

श्रीमहादेव उवाच । एवमस्तु महादेवि नंदनं देवसंकुलम् । दर्शयिष्यामि ते पुण्यं द्विजसिद्धनिषेवितम्

శ్రీమహాదేవుడు పలికెను—ఓ మహాదేవీ! అలాగే కావుగాక. దేవులతో నిండిన నందనవనాన్ని, పుణ్యమైనదీ సిద్ధులు మరియు ద్విజులు సేవించే దానిని, నీకు చూపిస్తాను.

Verse 5

एवमाभाष्य तां देवीं तया सह गणैस्ततः । स गंतुमुत्सुको देवो नंदनं वनमेव तु

ఇలా ఆ దేవిని సంభాషించి, ఆమెతో పాటు గణాలతో కలిసి ఆ దేవుడు నందనవనానికి వెళ్లుటకు ఉత్సుకుడయ్యాడు.

Verse 6

सर्वगं सुंदरं दिव्यपृष्ठमाभरणैर्युतम् । घंटामालाभिसंयुक्तं किंकिणीजालमालिनम्

అతడు సర్వత్ర సంచరించువాడు, సుందరుడు, దివ్యమైన పృష్ఠముతో ఆభరణాలతో యుక్తుడు—ఘంటామాలలతో కూడి, కింకిణీల జాలముతో అలంకృతుడై ఉన్నాడు.

Verse 7

चामरैः पट्टसूत्रैश्च मुक्तामालासुशोभितम् । हंसचंद्रप्रतीकाशं वृषभं चारुलक्षणम्

చామరములు, పట్టుసూత్రములు, మెరిసే ముత్యాల మాలలతో అలంకృతమై, హంసచంద్రులవలె ప్రకాశించే, సుందరలక్షణముల గల వృషభము అక్కడ నిలిచెను।

Verse 8

समारूढो महादेवो गणकोटिसमावृतः । नंदिभृंगिमहाकालस्कंदचंडमनोहराः

మహాదేవుడు ఆరూఢుడై ప్రస్థానమయ్యెను; ఆయనను కోటి సంఖ్యల గణములు చుట్టుముట్టిరి—నంది, భృంగి, మహాకాల, స్కంద, చండ మరియు మనోహర సేవకులు।

Verse 9

वीरभद्रो गणेशश्च पुष्पदंतो मणीश्वरः । अतिबलःसुबलो नाम मेघनादो घटावहः

వీరభద్రుడు, గణేశుడు, పుష్పదంతుడు, మణీశ్వరుడు, అతిబలుడు, సుబలుడు అనే వాడు, మేఘనాదుడు, ఘటావహుడు—ఇవే (గణుల) నామములు।

Verse 10

घंटाकर्णश्च कालिंदः पुलिंदो वीरबाहुकः । केशरी किंकरो नाम चंडहासः प्रजापतिः

మరియు ఘంటాకర్ణుడు, కాలిందుడు, పులిందుడు, వీరబాహుకుడు, కేశరీ, కింకరుడు అనే వాడు, అలాగే చండహాసుడు—ఒక ప్రజాపతి (కూడా) ఉన్నారు।

Verse 11

एते चान्ये च बहवः सनकाद्यास्तपोबलाः । गणैश्च कोटिसंख्यातैः सशिवः परिवारितः

ఇవీ మరియు మరెన్నో—సనకాది తపోబలసంపన్నులు—అక్కడ ఉన్నారు; శివుడు స్వయంగా కోటి సంఖ్యల గణసమూహములతో పరివృతుడయ్యెను।

Verse 12

नंदनं वनमेवापि सेवितं देवकिन्नरैः । प्रविवेश महादेवो गणैर्देव्यासमन्वितः

దివ్య కిన్నరులు సేవించే నందనవనంలో మహాదేవుడు దేవితో కూడి, తన గణాలతో సహా ప్రవేశించాడు।

Verse 13

दर्शयामास देवेशो गिरिजायै सुशोभनम् । नानापादपसंपन्नं बहुपुष्पसमाकुलम्

దేవేశ్వరుడు గిరిజకు అత్యంత శోభనమైన దృశ్యాన్ని చూపించాడు—వివిధ వృక్షలతలతో సమృద్ధిగా, అనేక పుష్పాలతో నిండినది।

Verse 14

दिव्यं रंभावनाकीर्णं पुष्पवद्भिस्तु चंपकैः । मल्लिकाभिः सुपुष्पाभिर्मालतीजालसंकुलम्

అది దివ్య ఉపవనం—రంభా (అరటి) వృక్షాలతో నిండినది; పుష్పించిన చంపక వృక్షాలతో అలంకృతమై, సుపుష్పిత మల్లికా మరియు మాలతీ గుచ్ఛాలతో ఘనంగా కలిసిపోయింది।

Verse 15

नित्यं पुष्पितशाखाभिः पाटलानां वनोत्तमैः । राजमानं महावृक्षैश्चंदनैश्चारुगंधिभिः

ఉత్తమ పాటలా వనాల నిత్య పుష్పిత శాఖలతో అది ఎల్లప్పుడూ శోభించేది; మధుర సువాసన గల మహా చందన వృక్షాలతో ప్రకాశించేది।

Verse 16

देवदारुवनैर्जुष्टं तुंगवृक्षैः समाकुलम् । सरलैर्नालिकेरैश्च तद्वत्पूगीफलद्रुमैः

అది దేవదారు వనాలతో అలంకృతమై, ఎత్తైన వృక్షాలతో కిటకిటలాడేది; సరళ వృక్షాలు, కొబ్బరి చెట్లు, అలాగే ఫలభరిత పూగీ (సుపారీ) వృక్షాలతో నిండివుండేది।

Verse 17

खर्जूरपनसैर्दिव्यैः फलभारावनामितैः । परिमलोद्गारसंयुक्तैर्गुरुवृक्षसमाकुलम्

అది దివ్య ఖర్జూర, పనస (జాక్‌ఫ్రూట్) వృక్షాలతో నిండిపోయి, ఫలభారంతో కొమ్మలు వంగి ఉండెను. మధుర పరిమళాన్ని వెదజల్లే మహావృక్షాలతో అది ఘనంగా విరాజిల్లెను.

Verse 18

अग्नितेजः समाभासैः सप्तपर्णैः सुशोभितम् । राजवृक्षैः कदंबैश्च पुष्पशोभान्वितं सदा

అగ్ని తేజస్సుకు సమానమైన కాంతి గల సప్తపర్ణ వృక్షాలతో అది సుందరంగా అలంకృతమై ఉండెను. రాజవృక్షాలు, కదంబ వృక్షాలతో కూడి అది ఎల్లప్పుడూ పుష్పశోభతో విరాజిల్లెను.

Verse 19

जंबूनिंबमहावृक्षैर्मातुलिगैः समाकुलम् । नारंगैः सिंधुवारैश्च प्रियालैः शालतिंदुकैः

అది జంబూ, నింబ మహావృక్షాలతోను, మాతులింగ (బిజోరా) వృక్షాలతోను నిండిపోయి ఉండెను. ఇంకా నారంగ, సింధువార, ప్రియాల, శాల, తిందుక వృక్షాలు కూడా విరివిగా ఉండెను.

Verse 20

उदुंबरैः कपित्थैश्च जंबूपादपशोभितम् । लकुचैः पुष्पसौगंधैः स्फुटनागैः समाकुलम्

అది ఉదుంబర, కపిత్థ వృక్షాలతో సమృద్ధిగా ఉండి, జంబూ పాదపాలతో శోభించెను. పుష్పసౌగంధ్యమయమైన లకుచ వృక్షాలు, వికసించిన నాగ వృక్షాలతో అది నిండిపోయి ఉండెను.

Verse 21

चूतैश्च फलराजाद्यैर्नीलैश्चैव घनोपमैः । नीलैः शालवनैर्दिव्यैर्जालानां तु वनैस्ततः

అక్కడ చూత (మామిడి) మొదలైన శ్రేష్ఠ ఫలవృక్షాలు ఉండెను; మేఘసమానంగా గాఢ నీలవర్ణ ఉపవనాలు కూడా ఉండెను. తదుపరి దివ్య శాలవనాలు నీలవర్ణంగా మెరిసి, లతాజాలాల వనాలు మరియు గుంపుగా దట్టమైన పొదల వనాలు కూడా ఉండెను.

Verse 22

तमालैस्तु विशालैश्च सेवितं तपनोपमैः । शोभितं नंदनं पुण्यं शिवेन परिदर्शितम्

విశాలమైన తమాల వృక్షాలతో సేవింపబడినది, సూర్యసమాన తేజస్సుగలవారిచే పరివేష్టితమైనది—ఆ పుణ్య నందనవనం మహాశోభతో ప్రకాశించుచుండగా, శివుడు దానిని చూపెను.

Verse 23

शोभितं च द्रुमैश्चान्यैः सर्वैर्नीलवनोपमैः । सर्वकामफलोपेतैः कल्याणफलदायकैः

అది మరెన్నో వృక్షాలతో కూడ శోభిల్లెను—అన్నీ కలసి నీలవనంలా—సర్వకామఫలసంపన్నమై, మంగళఫలములను ప్రసాదించువిగా ఉండెను.

Verse 24

कल्पद्रुमैर्महापुण्यैः शोभितं नंदनं वनम् । नानापक्षिनिनादैश्च संकुलं मधुरस्वरैः

మహాపుణ్య కల్పవృక్షములతో నందనవనం శోభిల్లెను; నానావిధ పక్షుల మధుర నినాదములతో అది నిండిపోయి ఉండెను.

Verse 25

कोकिलानां रुतैः पुण्यैरुद्घुष्टं मधुकारिभिः । मकरंदविलुब्धानां पक्षिणां रुतनादितम्

పుణ్యమైన కోకిలల కూయుటతో అది ఘోషించుచుండెను; మధుకరుల గుంజారముతో మార్మోగెను; మకరందమునకు లుబ్ధులైన పక్షుల రుతనాదములతో అది మధురంగా మ్రోగెను.

Verse 26

नानवृक्षैः समाकीर्णं नानामृगगणायुतम् । वृक्षेभ्यो विविधैः पुष्पैस्सौगंधैः पतितैर्भुवि

అది నానావిధ వృక్షములతో నిండియుండెను, నానామృగగణములతో సమృద్ధమైయుండెను; వృక్షములనుండి పడిన వివిధ సుగంధ పుష్పములతో భూమి పరచబడియుండెను.

Verse 27

सा च भू राजते पुत्र पूजिते वसुगंधिभिः । तत्र वाप्यो महापुण्याः पद्मसौगंधनिर्मलाः

ఓ కుమారా, వసువుల వంటి సుగంధమయులచే పూజింపబడిన ఆ భూమి ప్రకాశిస్తుంది. అక్కడ పద్మసువాసనతో నిర్మలమైన, మహాపుణ్యప్రదమైన వాపీలు (బావులు) ఉన్నాయి.

Verse 28

तोयैस्ताः पूरिताः पुत्र हंसकारंडसेविताः । तडागैः सागरप्रख्यैस्तोयसौगंधपूजितैः

ఓ కుమారా, అవి నీటితో నిండిపోయి హంసలు, కారండవ పక్షులు సేవించేవి. సముద్రసమానమైన తడాగాలతో అలంకృతమై, నీటి సువాసనచే పూజింపబడేవి.

Verse 29

नंदनं भाति सर्वत्र गणैरप्सरसां महत् । विमानैः कलशैः शुभ्रैर्हेमदंडैः सुशोभनैः

మహాన నందనవనం అంతటా అప్సరాగణాలతో ప్రకాశిస్తుంది. అది దివ్య విమానాలు, తెల్లని కలశశిఖరాలు, మెరిసే స్వర్ణస్తంభాలతో సుసోభితం.

Verse 30

नंदनो वनराजस्तु प्रासादैस्तु सुधान्वितैः । यत्र तत्र प्रभात्येव किन्नराणां महागणैः

వనరాజైన నందనము అమృతమయ వైభవంతో నిండిన ప్రాసాదాలతో అలంకృతమై ఉంది. అక్కడక్కడ ఉదయవేళ కిన్నరుల మహాగణాలతో కలిసి ప్రకాశిస్తుంది.

Verse 31

गंधर्वैरप्सरोभिश्च सुरूपाभिर्द्विजोत्तम । देवतानां विनोदैश्च मुनिवृंदैः सुयोगिभिः

ఓ ద్విజోత్తమా, అది సురూప గంధర్వులు, అప్సరలు, దేవతల మనోహర వినోదాలు, మరియు సుయోగులైన మునిగణాలతో నిండివుంది.

Verse 32

सर्वत्र शुशुभे पुण्यसंस्थानं नंदनस्य च

సర్వత్ర నందనుని పుణ్యప్రాంగణములు కూడ అత్యంత ప్రకాశముతో శోభించెను।

Verse 33

एवं समालोक्य महानुभावो भवः सुदेव्यासहितो महात्मा । श्रीनंदनं पुण्यवतां निवासं सुखाकरं शांतिगुणोपपन्नम्

ఇట్లు దర్శించిన మహానుభావుడు మహాత్ముడు భవుడు (శివుడు) సుదేవితో కూడి శ్రీనందనమును చూచెను—అది పుణ్యవంతుల నివాసము, సుఖప్రదము, శాంతిగుణసంపన్నము।

Verse 34

आदित्यतेजः समतेजसां गणैः प्रभाति वै रश्मिभिर्जातरूपः । पुष्पैः फलैः कामगुणोपपन्नः कल्पद्रुमो नंदनकाननेपि

జాతరూపము సూర్యసమాన తేజస్సుతో ప్రకాశించుచున్నది; తన కిరణములతో సమతేజస్వుల గణములనుకూడ మించుచున్నది। పుష్పఫలసంపన్నమై, కోరికలను నెరవేర్చు గుణములతో—నందనకాననములోనూ అది కల్పవృక్షమువలె ఉంది।

Verse 35

एवंविधं पादपराजमेव संवीक्ष्य देवी च शिवं बभाषे । अस्याभिधानं कथयस्व नाथ सर्वस्य पुण्यस्य नगस्य पुण्यम्

ఇలాంటి అద్భుతమైన పాదాభరణమును చూచి దేవి శివునితో పలికెను—“హే నాథా, దీని నామము చెప్పుము; ఇది సర్వ పుణ్యములలోనూ పుణ్యము, శుభనిధులలో పరమ శుభము।”

Verse 36

तेजस्विनां सूर्यवरः समंतात्स देव देवीं च शिवो बभाषे । शिव उवाच । अस्य प्रतिष्ठा महती शुभाख्या देवेषु मुख्यो मधुसूदनश्च

అప్పుడు తేజస్వులలో సూర్యశ్రేష్ఠునివలె శివుడు సమంతాత్ దేవిని సంబోధించెను। శివుడు పలికెను—“దీని ప్రతిష్ఠ అత్యంత మహత్తరము, శుభనామముతో ప్రసిద్ధము; దేవులలో ప్రధానుడు మధుసూదనుడు (విష్ణువు)।”

Verse 37

नदीषु मुख्या सुरनिम्नगापि विसृष्टिकर्त्तापि यथैव धाता । सुखावहानां च यथा सुचंद्रो भूतेषु मुख्या च यथैव पृथ्वी

నదులలో దివ్య గంగా ప్రధానము; సృష్టికర్తలలో ధాతా (బ్రహ్మ) శ్రేష్ఠుడు. సుఖప్రదాతలలో సుందర చంద్రుడు శ్రేష్ఠుడు; భూతతత్త్వాలలో భూమి ప్రధానము.

Verse 38

नगेंद्रराजो हि यथा नगानां जलाशयेष्वेव यथा समुद्रः । महौषधीनामिव देवि चान्नं महीधराणां हिमवान्यथैव

పర్వతాలలో పర్వతరాజు యథా శ్రేష్ఠుడు, జలాశయాలలో సముద్రం యథా ప్రధానము; అలాగే, ఓ దేవీ, మహౌషధులలో అన్నం ప్రధానము—మహీధరులలో హిమవాన్ శ్రేష్ఠతముడు.

Verse 39

विद्यासु मध्ये च यथात्मविद्या लोकेषु सर्वेषु यथा नरेंद्रः । तथैव मुख्यस्तरुराज एष सर्वातिथिर्देवपतेः प्रियोयम्

సర్వ విద్యలలో ఆత్మవిద్య యథా శ్రేష్ఠమో, సమస్త లోకాలలో నరేంద్రుడు (రాజు) యథా ప్రధానమో; అలాగే ఈ తరురాజు సర్వోన్నతుడు—సర్వ అతిథులను ఆదరించేవాడు—దేవపతికి ప్రియుడు.

Verse 40

श्रीपार्वत्युवाच । गुणान्नु शंभो मम कीर्त्तयस्व वृक्षाधिपस्यास्य शुभान्सुपुण्यान् । आकर्ण्य देवो वचनं बभाषे देव्यास्तु सर्वं सुतरोर्हि तस्य

శ్రీ పార్వతి పలికెను—ఓ శంభో, ఈ వృక్షాధిపతి యొక్క శుభమయమైన, పరమ పుణ్యప్రదమైన గుణాలను నాకు కీర్తించి చెప్పుము. ఆమె మాటలు విని దేవుడు పలికెను—ఓ దేవీ, ఆ ఉత్తమ వృక్షమునకు సంబంధించిన సమస్తమును నేను చెప్పుదును.

Verse 41

यं यं कल्पयंति सुपुण्यदेवा देवोपमा देववराश्च कांते । तं तं हि तेभ्यः प्रददाति वृक्षः कल्पद्रुमो नाम वरिष्ठ एषः

ఓ కాంతే, అత్యంత పుణ్యవంతులైన దేవులు, దేవోపములు మరియు దేవశ్రేష్ఠులు ఏ ఏ కోరిక కోరుతారో, ఆ ఆ కోరికను ఈ వృక్షం వారికి ప్రసాదిస్తుంది. ఈ శ్రేష్ఠ వృక్షం ‘కల్పద్రుమ’ అని ప్రసిద్ధి.

Verse 42

अस्माच्च सर्वे प्रभवंति पुण्या दुःप्राप्यमत्रैव तपोधिकास्ते । जीवाधिकं रत्नमयं सुदिव्यं देवास्तु भुंजंति महाप्रधानाः

ఈ పవిత్ర స్థలమునుండే సమస్త పుణ్యఫలములు ఉద్భవించును. ఇక్కడనే ఇతరత్ర దుర్లభమైన తపస్సు ఫలములు సమృద్ధిగా లభించును. జీవముకన్నా గొప్ప, రత్నమయమైన పరమ దివ్యోత్కర్షమును మహాప్రధాన దేవులు అనుభవించుదురు.

Verse 43

शुश्राव देवी वचनं शिवस्य आश्चर्यभूतं मनसा विचिंत्य । तस्यानुमत्या परिकल्पितं च स्त्रीरत्नमेकं सुगुणं सुरूपम्

దేవి శివుని ఆశ్చర్యకరమైన వచనమును వినెను. దానిని మనసులో విచారించి, ఆయన అనుమతిని పొందిన తరువాత, సుగుణసంపన్నమై సురూపముగల ఒక స్త్రీరత్నమును ఏర్పరచెను.

Verse 44

सर्वांगरूपां सगुणां सुरूपां तस्मात्सुवृक्षाद्गिरिजा प्रलेभे । विश्वस्य मोहाय यथोपविष्टा साहाय्यरूपा मकरध्वजस्य

ఆ ఉత్తమ వృక్షమునుండి గిరిజా సర్వాంగసంపన్నమై, గుణయుక్తమై, సురూపముగల దేహమును పొందెను. ఆమె అక్కడ ఉపవిష్టురాలైన వెంటనే, లోకమోహార్థం మకరధ్వజుడు (కాముడు)కు సహాయకరూపిణిగా నిలిచెను.

Verse 45

क्रीडानिधानं सुखसिद्धिरूपं सर्वोपपन्ना कमलायताक्षी । पद्मानना पद्मकरा सुपद्मा चामीकरस्यापि यथा सुमूर्तिः

ఆమె క్రీడానిధి, సిద్ధసుఖస్వరూపిణి, సర్వసంపదలతో యుక్త, కమలాయతాక్షి. పద్మముఖి, పద్మకరా, పరమ శుభా—శుద్ధ స్వర్ణమునకు కూడ సుగఠిత మూర్తివలె ఉన్నది.

Verse 46

प्रभासु तद्वद्विमला सुतेजा लीला सुतेजाश्च सुकुंचितास्ते । प्रलंबकेशाः परिसूक्ष्मबद्धाः पुष्पैः सुगंधैः परिलेपिताश्च

ప్రభాసలో అలాగే నిర్మలమై తేజోవంతులై, లీలామయులై, సుకుంచితాంగులైన (స్త్రీలు) ఉన్నారు. వారి కేశములు దీర్ఘమై, అతి సూక్ష్మంగా అలంకరింపబడి, సుగంధ పుష్పలేపనముతో పరిమళించుచుండెను.

Verse 47

प्रबद्धकुंता दृढकेशबंधैर्विभाति सा रूपवरेण बाला । सीमंतमार्गे च मुक्ताफलानां माला विभात्येव यथा तरूणाम्

దృఢమైన కేశబంధాలతో సక్రమంగా కట్టబడిన వంకర జుట్టుతో ఆ నవయౌవన బాలిక అపూర్వ సౌందర్యంతో ప్రకాశిస్తుంది. ఆమె సీమంతమార్గంలో ముత్యాల మాలా, యువ వృక్షపు కోమల అంకురాలవలె మెరుస్తుంది.

Verse 48

सीमंतमूले तिलकं सुदेव्या यथोदितो दैत्यगुरुः सतेजाः । भालेषु पद्मे मृगनाभिपद्म समुत्थतेजः प्रकरैर्विभाति

సుదేవి సీమంతమూలంలో లలాటంపై తిలకం తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తుంది; అది వర్ణించబడినట్లే దైత్యగురువు శుక్రాచార్యుని కాంతివలె. కమలసమానమైన భ్రూలో మృగనాభి-సదృశ పద్మచిహ్నం ఉదయించే తేజోకిరణాలతో విస్తరించి మెరుస్తుంది.

Verse 49

सीमंतमूले तिलकस्य तेजः प्रकाशयेद्रूपश्रियं सुलोके । केशेषु मुक्ताफलके च भाले तस्याः सुशोभां विकरोति नित्यम्

సీమంతమూలంలోని తిలక తేజస్సు లోకమంతట ఆమె రూపశ్రీని ప్రకటించి మరింత వర్ధింపజేస్తుంది. ఆమె కేశాలలోను లలాటంలోను ముత్యాల ఆభరణం నిత్యం అపూర్వ శోభను విరజిమ్ముతుంది.

Verse 50

यथा सुचंद्रः परिभाति भासा सा रम्यचेष्टेव विभाति तद्वत् । संपूर्णचंद्रोपि यथा विभाति ज्योत्स्नावितानेन हिमांशुजालः

ఎలా సుందర చంద్రుడు తన కాంతితో ప్రకాశిస్తాడో, అలాగే ఆమె సొగసైన చలనాలతో మెరుస్తుంది. అలాగే పూర్ణచంద్రుడు జ్యోత్స్నా విస్తారపు చాదర కింద శీతకిరణాల జాలంతో ప్రకాశించునట్లు, ఆమె కూడా అలా ద్యోతిస్తుంది.

Verse 51

तस्यास्तु वक्त्रं परिभाति तद्वच्छोभाकरं विश्वविशारदं च । हिमांशुरेवापि कलंकयुक्तः संक्षीयते नित्यकलाविहीनः

ఆమె ముఖము అట్లే ప్రకాశిస్తుంది—శోభాకరమై, విశ్వాన్ని వివేకమయ కాంతితో వెలిగించునట్లు. చంద్రుడు కూడా ప్రకాశవంతుడే అయినా కలంకంతో కూడి నిత్యం క్షీణిస్తాడు; అన్ని కళలలో ఎల్లప్పుడూ పూర్ణుడుగా ఉండడు.

Verse 52

संपूर्णमस्त्येव सदैव हृष्टं तस्यास्तु वक्त्रं परिनिष्कलंकम् । गंधं विकाशं कमले स्वकीयं ततः समालोक्य सुखं न लेभे

ఆమె ముఖము నిజంగా సంపూర్ణము—ఎల్లప్పుడూ హర్షభరితము, పూర్తిగా నిష్కలంకము. అయినా కమలపు స్వసుగంధమును, సంపూర్ణ వికాసమును చూచి, ఆపై ఆమెకు సుఖము కలగలేదు।

Verse 53

पद्मानना सर्वगुणोपपन्ना मदीयभावैः परिनिर्मितेयम् । गंधं स्वकीयं तु विपश्य पद्मं तस्या मुखाद्वाति जगत्समीरः

పద్మముఖి, సర్వగుణసంపన్నురాలైన ఆమె నా అంతర్భావముల నుండే నిర్మితమైంది. ఓ పద్మా (బ్రహ్మా), చూడు—ఆమె సుగంధము ఆమెదే; ఆమె ముఖమునుండే జగత్సమీరము విశ్వమంతటా ప్రవహిస్తుంది।

Verse 54

लज्जाभियुक्तः सहसा बभूव जलं समाश्रित्य सदैव तिष्ठति । कतिमतिनियतबुद्ध्यासौ धियो वदंति सुमदननृपतेः कोशं समुद्र कलाभिः

లజ్జచేత అభిభూతుడై అతడు అకస్మాత్తుగా అలా అయ్యాడు; జలమును ఆశ్రయించి ఎల్లప్పుడూ అక్కడే నిలిచియుంటాడు. నియతబుద్ధిగలవారు సుమదన నృపతి యొక్క కోశమును సముద్రకలలవలె విస్తారమై బహువిధమని చెబుతారు।

Verse 55

सुवरदशनरत्नैर्हास्यलीलाभियुक्ता अरुणअधरबिंबंशोभमानस्तु आस्यः

సువర్ణరత్నసమమైన అందమైన దంతములతో శోభించిన, హాస్యలీలతో యుక్తమైన ఆమె ముఖము, అరుణ బింబఫలసదృశమైన అధరాల కాంతితో అత్యంత ప్రకాశించింది।

Verse 56

सुभ्रूः सुनासिका तस्याः सुकर्णौ रत्नभूषितौ । हेमकांतिसमोपेतौ कपोलौ दीप्तिसंयुतौ

ఆమె భ్రూవులు సుందరములు, నాసిక సుశోభితము; ఆమె మనోహర కర్ణద్వయము రత్నాభరణములతో అలంకృతము. ఆమె కపోలములు హేమకాంతితో యుక్తమై దీప్తిమంతములై మెరిశాయి।

Verse 57

रेखात्रयं प्रशोभेत ग्रीवायां परिसंस्थितम् । सौभाग्यशीलशृंगारैस्तिस्रो रेखा इहैव हि

మెడపై సుందరంగా స్థితమైన మూడు రేఖలు—ఇవే ఇక్కడ సౌభాగ్యము, సుశీలత మరియు శృంగార-లావణ్యమునకు శుభలక్షణములుగా చెప్పబడినవి।

Verse 58

सुस्तनौ कठिनौ पीनौ वर्तुलाकारसन्निभौ । तस्याः कंदर्पकलशावभिषेकाय कल्पितौ

ఆమె స్తనములు సుగఠితమై, దృఢమై, పుష్టిగా, వృత్తాకారముగా ఉండెను; అవి కామదేవుని యుగళ అభిషేక-కలశములవలె అభిషేకార్థం సిద్ధపరచబడినట్లు కనిపించెను।

Verse 59

अंसावतीव शोभेते सुसमौ मानसान्वितौ । सुभुजौ वर्तुलौ श्लक्ष्णौ सुवर्णौ लक्षणान्वितौ

అతని భుజసంధులు అత్యంత శోభించెను—సమపాళ్లతో, గాంభీర్యంతో కూడినవి; అతని బాహువులు సుందరమై, వృత్తమై, మృదువై, స్వర్ణవర్ణముతో, శుభలక్షణములతో యుక్తమై యుండెను।

Verse 60

सुसमौ करपद्मौ तु पद्मवर्णौ सुशीतलौ । दिव्यलक्षणसंपन्नौ पद्मस्वस्तिकसंयुतौ

అతని పద్మసదృశమైన చేతులు, పాదములు సుసమముగా ఉండెను—పద్మవర్ణముతో, సుఖద శీతలతతో; దివ్యలక్షణసంపన్నమై, పద్మము మరియు స్వస్తికము అనే మంగళచిహ్నములతో యుక్తమై యుండెను।

Verse 61

सरलाः पद्मसंयुक्ता अंगुल्यस्तु नखान्विताः । नखानि च सुतीक्ष्णानि जलबिंदुनिभानि च

ఆమె వేళ్లు సూటిగా, పద్మసదృశంగా, నఖములతో కూడినవి; ఆ నఖములు అత్యంత తీక్ష్ణమై, జలబిందువులవలె మెరుస్తూ ఉండెను।

Verse 62

पद्मगर्भप्रतीकाशो वर्णस्तदंगसंभवः । पद्मगंधा च सर्वांगे पद्मेव भाति भामिनी

ఆమె వర్ణము పద్మగర్భమువలె ప్రకాశించెను, తన అంగసారమునుండి జనించినదివలె. సర్వాంగమున పద్మసుగంధముతో ఆ భామిని స్వయంగా పద్మమువలెనే విరాజిల్లెను.

Verse 63

सर्वलक्षणसंपन्ना नगकन्या सुशोभना । रक्तोत्पलनिभौ पादौ सुश्लक्ष्णौ चातिशोभनौ

ఆ పర్వతకన్య సర్వశుభలక్షణసంపన్నగా అత్యంత సుందరంగా ఉండెను. ఆమె పాదములు రక్తపద్మసమానమై, అతి మృదువుగా పరమశోభతో మెరసెను.

Verse 64

रत्नज्योतिः समाकारा नखाः पादाग्रसंभवाः । यथोद्दिष्टं च शास्त्रेषु तथा चांगेषु दृश्यते

పాదాగ్రమునుండి ఉద్భవించిన నఖములు రత్నజ్యోతివలె ప్రకాశించెను. శాస్త్రాలలో యథావిధిగా చెప్పినట్లే ఆమె అంగములలో అచ్చంగా దర్శనమిచ్చెను.

Verse 65

सर्वाभरणशोभांगी हारकंकणनूपुरा । मेखलाकटिसूत्रेण कांचीनादेन राजते

హారము, కంకణము, నూపురములు మొదలైన సమస్తాభరణాల శోభతో ఆమె అంగములు మెరిసెను. రత్నమయ మేఖల, కటిసూత్రము మరియు కాంచీ మధురనాదముతో ఆమె మరింత విరాజిల్లెను.

Verse 66

नीलेन पट्टवस्त्रेण परां शोभां गता शुभा । कंचुकेनापि दिव्येन सुरक्तेन गुणान्विता

నీల పట్టు వస్త్రము ధరించి ఆ శుభా పరమశోభను పొందెను. అలాగే దివ్యమైన గాఢరక్త కంచుకమును ధరించి ఆమె ఉత్తమ గుణములతో యుక్తురాలై యుండెను.

Verse 67

पार्वती कल्पिताद्भावाद्गुणं प्राप्ता महोदयम् । कल्पद्रुमान्मुदं लेभे शंकरं वाक्यमब्रवीत्

తనలో తానే కల్పించుకున్న భావస్థితి వల్ల పార్వతి మహోన్నత గుణాన్ని పొందింది. కల్పవృక్షాన్ని చూసి ఆనందించి శంకరునితో ఈ వాక్యములు పలికింది.

Verse 68

यथोक्तं तु त्वया देव तथा दृष्टो मया द्रुमः । यादृशं कल्प्यते भावस्तादृशं परिदृश्यते

హే దేవా! నీవు చెప్పినట్లే ఆ వృక్షాన్ని నేను చూశాను. మనసులో ఏ భావం ఎలా కల్పించబడుతుందో, దృశ్యమూ అలాగే కనిపిస్తుంది.

Verse 69

सूत उवाच । अथ सा चारुसर्वांगी तयोः पार्श्वं समेत्य च । पादांबुजं ननामाथ सा भक्त्या भवयोस्तदा

సూతుడు పలికెను—అప్పుడు ఆ సుందరి సర్వాంగసౌందర్యవతి, ఆ ఇద్దరి పక్కకు వచ్చి, ఆ వేళ భక్తితో వారి పద్మపాదాలకు నమస్కరించింది.

Verse 70

उवाच वचनं स्निग्धं हृद्यं हारि च सा तदा । कस्मात्सृष्टा त्वया नाथ मातर्वद स्वकारणम्

అప్పుడు ఆమె స్నేహభరితమైన, హృదయానందకరమైన, మనోహరమైన వాక్యాలు పలికింది—“హే నాథా! నన్ను మీరు ఏ ప్రయోజనార్థం సృష్టించారు? తల్లిలా నా నిజ కారణం చెప్పండి.”

Verse 71

श्रीदेव्युवाच । वृक्षस्य कौतुकाद्भावान्मया वै प्रत्ययः कृतः । सद्यः प्राप्तं फलं भद्रे भवती रूपसंपदा

శ్రీదేవి పలికింది—“ఈ వృక్ష స్వభావంపై కుతూహలంతో నేను పరీక్ష చేసాను. హే భద్రే! వెంటనే ఫలం లభించింది—నీ రూపసంపద, కాంతి.”

Verse 72

अशोकसुंदरी नाम्ना लोके ख्यातिं प्रयास्यसि । सर्वसौभाग्यसंपन्ना मम पुत्री न संशयः

నీవు ‘అశోకసుందరీ’ అనే నామంతో లోకంలో ప్రసిద్ధి పొందుదువు. సమస్త సౌభాగ్యసంపన్నమైన నీవు నా కుమార్తె—ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 73

सोमवंशेषु विख्यातो यथा देवः पुरंदरः । नहुषोनाम राजेंद्रस्तव नाथो भविष्यति

సోమవంశంలో దేవుడు పురందరుడు (ఇంద్రుడు) ఎలా ప్రసిద్ధుడో, అలాగే హే రాజేంద్ర, ‘నహుష’ అనే రాజు నీ నాథుడగును।

Verse 74

एवं दत्वा वरं तस्यै जगाम गिरिजा गिरिम् । कैलासं शंकरेणापि मुदा परमया युता

ఇలా ఆమెకు వరం ఇచ్చి గిరిజా, శంకరునితో కలిసి పరమానందంతో కైలాస పర్వతానికి వెళ్లింది।

Verse 102

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे द्व्यधिकशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ పద్మపురాణం భూమిఖండంలో, వేనోపాఖ్యానంలో, గురుతీర్థమాహాత్మ్యంలో, చ్యవనచరిత్రంలో నూట రెండవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।