Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 105

Pañca-prakṛti-nirūpaṇa and Mantra-vidhi: Rādhā, Mahālakṣmī, Durgā, Sarasvatī, Sāvitrī; plus Sāvitrī-Pañjara

Devanagari script

पीत्वा तन्मंत्रितं तोयं सहस्रं प्रत्यहं मुने । महाकविर्भवेन्मंत्री वत्सरेण न संशयः ॥ १०५ ॥

Transliteration

pītvā tanmaṃtritaṃ toyaṃ sahasraṃ pratyahaṃ mune | mahākavirbhavenmaṃtrī vatsareṇa na saṃśayaḥ || 105 ||

Translation

ఓ మునీ! ఆ మంత్రంతో అభిమంత్రితమైన నీటిని ప్రతిరోజు వెయ్యి మోతాదులుగా త్రాగితే సాధకుడు ఒక సంవత్సరంలో సందేహం లేక మహాకవిగా, మంత్రనిపుణుడిగా అవుతాడు।

Word by Word

• पीत्वा: having drunk
• पीत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: पा (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), परस्मैपदी

• तत्-मन्त्रितम्: that which is mantra-consecrated
• तत्-मन्त्रितम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + मन्त्रित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचनम्; कर्मधारय/तत्पुरुषभावः—‘तत्’ इति विशेषणपूर्वपदं, ‘मन्त्रितम्’ इति विशेष्यविशेषणसम्बन्धः; तोयम् इति विशेष्येण सह

• तोयम्: water
• तोयम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तोय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचनम्

• सहस्रम्: a thousand (measures/times)
• सहस्रम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचनम्; परिमाणवाचक-विशेषणम् (toyaṃ)

• प्रत्यहम्: every day
• प्रत्यहम्: Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति + अहन् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समासः; अव्ययम् (adverb)

• मुने: O sage
• मुने: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचनम्

• महाकविः: a great poet
• महाकविः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा + कवि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचनम्; कर्मधारयः (महान् कविः)

• भवेत्: would become
• भवेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• मन्त्री: (one who is) a mantra-knower/chanter
• मन्त्री: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचनम्; महाकविः इत्यस्य विशेषण/समनाधिकरणम्

• वत्सरेण: within/by a year
• वत्सरेण: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: वत्सर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचनम्

• न: not/no
• न: Pratishedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्ययम् (negation particle)

• संशयः: doubt
• संशयः: Bhava (भाव/वाक्यांश)
• Type: Noun
• Root: संशय (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचनम्; ‘न’ इत्यनेन सह—न संशयः

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in a technical/vidyā context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta (wonder)

Secondary Rasa: vira (heroic)

Characters & Entities

• Narada

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It presents a disciplined mantra-prayoga: daily intake of mantra-consecrated water as a sustained sādhana that ripens into mantra-mastery and refined speech (kāvya-śakti).

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While framed as a technical practice, it implies devotional reverence to mantra as sacred sound; steady, faith-filled daily observance is treated as the basis for spiritual and intellectual transformation.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights mantra-prayoga (ritual application of sacred sound) and the cultivation of vāṅmaya/kāvya (refined speech), aligning with technical disciplines connected to Chandas and Śikṣā in practice-oriented instruction.