Pañca-prakṛti-nirūpaṇa and Mantra-vidhi: Rādhā, Mahālakṣmī, Durgā, Sarasvatī, Sāvitrī; plus Sāvitrī-Pañjara

Verse 1

श्रीशौनक उवाच । साधु सूत महाभागः जगदुद्धारकारकम् । महातंत्रविधानं नः कुमारोक्तं त्वयोदितम् ॥ १ ॥

శ్రీశౌనకుడు పలికెను—హే మహాభాగ సూతా! సాధు, సాధు. కుమారులు ఉపదేశించిన, జగదుద్ధారకమైన మహాతంత్రవిధానాన్ని మాకు నీవు వివరించితివి.

Verse 2

अलभ्यमेतत्तंत्रेषु पुराणेष्वपि मानद । यदिहोदितमस्मभ्यं त्वयातिकरुणात्मना ॥ २ ॥

హే మానదా! ఈ ఉపదేశము తంత్రాలలోను పురాణాలలోను సులభంగా లభించదు; అయినా అతి కరుణాస్వరూపుడవైన నీవు ఇక్కడ మాకు దీనిని పలికితివి.

Verse 3

नारदो भगवान्सूत लोकोद्धरणतत्परः । भूयः पप्रच्छ किं साधो कुमारं विदुषां वरम् ॥ ३ ॥

హే సూతా! లోకోద్ధరణలో నిత్య తత్పరుడైన భగవాన్ నారదుడు మరల సాధువైన, విద్వత్తులలో శ్రేష్ఠుడైన కుమారుని ప్రశ్నించెను.

Verse 4

सूत उवाच । श्रुत्वा स नारदो विप्राः युग्मनामसहस्रकम् । सनत्कुमारमप्याह प्रणम्य ज्ञानिनां वरम् ॥ ४ ॥

సూతుడు పలికెను—హే విప్రులారా! యుగ్మనామ సహస్రకాన్ని విని నారదుడు జ్ఞానులలో శ్రేష్ఠుడైన సనత్కుమారునికి ప్రణమించి ఆయనను సంభోదించాడు।

Verse 5

नारद उवाच । ब्रह्मंस्त्वया समाख्याता विधयस्तंत्रचोदिताः । तत्रापि कृष्णमंत्राणां वैभवं ह्युदितं महत् ॥ ५ ॥

నారదుడు పలికెను—హే బ్రహ్మన్! తంత్రాలలో ఆజ్ఞాపించబడిన విధి-నియమాలను మీరు వివరించారు; అందులోనూ కృష్ణమంత్రాల మహా వైభవం నిజంగా ప్రకటించబడింది।

Verse 6

या तत्र राधिकादेवी सर्वाद्या समुदाहृता । तस्या अंशावताराणां चरितं मंत्रपूर्वकम् ॥ ६ ॥

అక్కడ రాధికాదేవి సర్వములో ఆద్యగా ప్రకటించబడింది। ఆమె అంసావతారాల చరితం యథోచిత మంత్రపూర్వకంగా (మంత్రోచ్చారణతో) చెప్పవలెను।

Verse 7

तंत्रोक्तं वद सर्वज्ञ त्वामहं शरणं गतः । शक्तेस्तंत्राण्यनेकानि शिवोक्तानि मुनीश्वर ॥ ७ ॥

హే సర్వజ్ఞా! తంత్రాలలో చెప్పబడినదాన్ని నాకు బోధించండి; నేను మీ శరణు పొందాను। హే మునీశ్వరా! శక్తికి సంబంధించిన అనేక తంత్రాలు శివుడు ఉపదేశించాడు।

Verse 8

यानि तत्सारमुद्धृत्य साकल्येनाभिधेहि नः । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य नारदस्य महात्मनः ॥ ८ ॥

వాటన్నిటి సారాన్ని గ్రహించి మాకు సంపూర్ణంగా చెప్పండి. ఆ మహాత్ముడైన నారదుని మాటలు విని…

Verse 9

सनत्कुमारः प्रोवाच स्मृत्वा राधापदांबुजम् । सनत्कुमार उवाच । श्रृणु नारद वक्ष्यामि राधांशानां समुद्भवम् ॥ ९ ॥

సనత్కుమారుడు రాధా పదపద్మాలను స్మరించి పలికెను— “నారదా, వినుము; రాధా అంసముల ఉద్భవమును నేను చెప్పెదను।”

Verse 10

शक्तीनां परमाश्चर्यं मंत्रसाधनपूर्वकम् । या तु राधा मया प्रोक्ता कृष्णार्द्धांगसमुद्भवा ॥ १० ॥

శక్తులన్నిటిలో పరమ ఆశ్చర్యమైనది—మంత్రసాధన పూర్వకంగా సిద్ధించేది—నేను చెప్పిన ఆ రాధ, కృష్ణుని అర్ధాంగమునుండి ఉద్భవించినది।

Verse 11

गोलोकवासिनी सा तु नित्या कृष्णसहायिनी । तेजोमंडलमध्यस्था दृश्यादृश्यस्वरूपिणी ॥ ११ ॥

ఆమె గోలోకవాసిని, నిత్యంగా కృష్ణునికి సహాయిని; తేజోమండల మధ్యస్థ, ఆమె స్వరూపం దృశ్యమూ అదృశ్యమూ.

Verse 12

कदाचित्तु तया सार्द्धं स्थितस्य मुनिसत्तम । कृष्णस्य वामभागात्तु जातो नारायणः स्वयम् ॥ १२ ॥

మునిశ్రేష్ఠా, ఒకసారి ఆమెతో కలిసి నిలిచిన కృష్ణుని వామభాగమునుండి స్వయంగా నారాయణుడు జన్మించాడు।

Verse 13

राधिकायाश्च वामांगान्महालक्ष्मीर्बभूव ह । ततः कृष्णो महालक्ष्मीं दत्त्वा नारायणाय च ॥ १३ ॥

రాధికా వామాంగమునుండి మహాలక్ష్మీ ఉద్భవించింది; అనంతరం కృష్ణుడు ఆ మహాలక్ష్మీని నారాయణునికి దానముగా ఇచ్చెను।

Verse 14

वैकुंठे स्थापयामास शश्वत्पालनकर्मणि । अथ गोलोकनाथस्य लोम्नां विवरतो मुने ॥ १४ ॥

ఆయన వారిని వైకుంఠంలో శాశ్వత రక్షణధర్మంలో స్థాపించాడు. ఆపై, ఓ మునీ, గోలోకనాథుని రోమకూపాల నుండి…॥१४॥

Verse 15

जातुश्चासंख्यगोपालास्तेजसा वयसा समाः । प्राणतुल्यप्रियाः सर्वे बभूवुः पार्षदा विभोः ॥ १५ ॥

కొన్నిసార్లు అసంఖ్య గోపాలులు, తేజస్సులోనూ వయస్సులోనూ సమానులు, ప్రాణసమాన ప్రియులు—అందరూ ప్రభువుని పార్షదులయ్యారు॥१५॥

Verse 16

राधांगलोमकूपेभ्ये बभूवुर्गोपकन्यकाः । राधातुल्याः सर्वतश्च राधादास्यः प्रियंवदाः ॥ १६ ॥

రాధా దేహంలోని రోమకూపాల నుండి గోపకన్యలు అవిర్భవించారు. వారు అన్ని విధాలా రాధాసమానులు, రాధాదాసీలు, మధురవాక్యాలు పలికేవారు॥१६॥

Verse 17

एतस्मिन्नंतरे विप्र सहसा कृष्णदेहतः । आविर्बभूव सा दुर्गा विष्णुमाया सनातनी ॥ १७ ॥

ఇదే సమయంలో, ఓ విప్రా, అకస్మాత్తుగా కృష్ణదేహం నుండి ఆ దుర్గా అవిర్భవించింది—విష్ణువు యొక్క సనాతన మాయ॥१७॥

Verse 18

देवीनां बीजरूपां च मूलप्रकृतिरीश्वरी । परिपूर्णतमा तेजः स्वरूपा त्रिगुणात्मिका ॥ १८ ॥

ఆమె దేవీనుల బీజరూపం, మూలప్రకృతి అయిన ఈశ్వరి; పరిపూర్ణతమ, తేజస్స్వరూపిణి, త్రిగుణాత్మిక॥१८॥

Verse 19

सहस्रभुजसंयुक्ता नानाशस्त्रा त्रिलोचना । या तु संसारवृक्षस्य बीजरूपा सनातनी ॥ १९ ॥

ఆమె సహస్రభుజసంపన్నురాలు, నానావిధ శస్త్రధారిణి, త్రినేత్రి; ఆమెనే సనాతని దేవి, సంసారవృక్షానికి బీజరూపం।

Verse 20

रत्नसिंहासनं तस्यै प्रददौ राधिकेश्वरः । एतस्मिन्नंतरे तत्र सस्त्रीकस्तु चतुर्मुखः ॥ २० ॥

రాధికేశ్వరుడు ఆమెకు రత్నసింహాసనాన్ని ప్రసాదించాడు. అంతలోనే ఆ క్షణంలోనే చతుర్ముఖ బ్రహ్మ తన భార్యతో కలిసి అక్కడికి వచ్చాడు।

Verse 21

ज्ञानिनां प्रवरः श्रीमान् पुमानोंकारमुच्चरन् । कमंडलुधरो जातस्तपस्वी नाभितो हरेः ॥ २१ ॥

జ్ఞానులలో శ్రేష్ఠుడైన ఆ శ్రీమంతుడు ‘ఓం’ను ఉచ్చరిస్తూ, కమండలుధారి తపస్విగా హరి (విష్ణు) నాభి నుండి జన్మించాడు।

Verse 22

स तु संस्तूय सर्वेशं सावित्र्या भार्यया सह । निषसादासने रम्ये विभोस्तस्याज्ञया मुने ॥ २२ ॥

అప్పుడు అతడు సర్వేశ్వరుని స్తుతించి, భార్య సావిత్రితో కలిసి, ఓ మునీ, ఆ విభువు ఆజ్ఞ ప్రకారం రమ్యమైన ఆసనంపై కూర్చున్నాడు।

Verse 23

अथ कृष्णो महाभाग द्विधारूपो बभूव ह । वामार्द्धांगो महादेवो दक्षार्द्धो गोपिकापतिः ॥ २३ ॥

అప్పుడు, ఓ మహాభాగ, కృష్ణుడు ద్విధారూపాన్ని ధరించాడు—ఎడమ భాగం మహాదేవుడు (శివుడు)గా, కుడి భాగం గోపికాపతి (కృష్ణుడు)గా అయ్యాడు।

Verse 24

पंचवक्त्रस्त्रिनेत्रोऽसौ वामार्द्धागो मुनीश्वः । स्तुत्वा कृष्णं समाज्ञप्तो निषसाद हरेः पुरः ॥ २४ ॥

ఆ మునీశ్వరుడు—పంచవక్త్రుడు, త్రినేత్రుడు, వామార్ధంలో దేవీ-రూపధారి—కృష్ణుని స్తుతించి, ఆజ్ఞ పొందినవాడై, హరి సన్నిధిలో కూర్చున్నాడు।

Verse 25

अथ कृष्णश्चतुर्वक्त्रं प्राह सृष्टिं कुरु प्रभो । सत्यलोके स्थितो नित्यंगच्छ मांस्मर सर्वदा ॥ २५ ॥

అప్పుడు కృష్ణుడు చతుర్వక్త్ర ప్రభువైన (బ్రహ్మను) ఇలా అన్నాడు—“ప్రభో, సృష్టికార్యాన్ని చేయుము. సత్యలోకంలో నిత్యం నిలిచి, వెళ్లి, ఎల్లప్పుడూ నన్ను స్మరించుము.”

Verse 26

एवमुक्तस्तु हरिणा प्रणम्य जगदीश्वरम् । जगाम भार्यया साकं स तु सृष्टिं करोति वै ॥ २६ ॥

హరి ఇలా చెప్పగా, అతడు జగదీశ్వరునికి నమస్కరించి, భార్యతో కలిసి బయలుదేరాడు; నిజంగా సృష్టికార్యాన్ని ప్రారంభించాడు।

Verse 27

पितास्माकं मुनिश्रेष्ठ मानसीं कल्पदैहिकीम् । ततः पश्चात्पंचवक्त्रं कृष्णं प्राह महामते ॥ २७ ॥

హే మునిశ్రేష్ఠా, మా తండ్రి ముందుగా మానసిక సృష్టిని, తరువాత దేహరూప సృష్టిని సృజించాడు. ఆపై, హే మహామతీ, పంచవక్త్రుడైన కృష్ణునితో పలికాడు।

Verse 28

दुर्गां गृहाण विश्वेश शिवलोके तपश्वर । यावत्सृष्टिस्तदंते तु लोकान्संहर सर्वतः ॥ २८ ॥

హే విశ్వేశ్వరా, హే తపేశ్వరా, శివలోకంలో దుర్గను స్వీకరించుము; సృష్టి అంతం వరకు అన్ని దిక్కులలోని లోకాలను సంహరించుము (లయింపజేయుము)।

Verse 29

सोऽपि कृष्णं नमस्तृत्य शिवलोकं जगाम ह । ततः कालांतरे ब्रह्मन्कृष्णस्य परमात्मनः ॥ २९ ॥

అతడును శ్రీకృష్ణునకు నమస్కరించి శివలోకమునకు వెళ్లెను. అనంతరం కొంత కాలం గడిచిన తరువాత, ఓ బ్రాహ్మణా, పరమాత్మ శ్రీకృష్ణుని విషయము కొనసాగును.

Verse 30

वक्त्रात्सरस्वती जाता वीणापुस्तकधारिणी । तामादिदेश भगवान् वैकुंठं गच्छ मानदे ॥ ३० ॥

ముఖమునుండి వీణా, పుస్తకమును ధరించిన సరస్వతి జన్మించింది. అప్పుడు భగవంతుడు ఆమెను ఆజ్ఞాపించాడు—“ఓ మానదే, వైకుంఠమునకు వెళ్లు.”

Verse 31

लक्ष्मीसमीपे तिष्ठ त्वं चतुर्भुजसमाश्रया । सापि कृष्णं नमस्कृत्य गता नारायणांतिकम् ॥ ३१ ॥

“లక్ష్మీ సమీపమున నిలుచు; చతుర్భుజ ప్రభువును ఆశ్రయించు.” ఆమె కూడా శ్రీకృష్ణునకు నమస్కరించి నారాయణుని సన్నిధికి వెళ్లెను.

Verse 32

एवं पञ्चविधा जाता सा राधा सृष्टिकारणम् । आसां पूर्णस्वरूपाणां मंत्रध्यानार्चनादिकम् ॥ ३२ ॥

ఇలా రాధా పంచవిధ రూపముగా ప్రాదుర్భవించింది; ఆమెనే సృష్టికారణము. ఆమె సంపూర్ణ స్వరూపములకై మంత్రజపం, ధ్యానం, అర్చన మొదలైన ఉపాసనలు చేయవలెను.

Verse 33

वदामि श्रृणु विप्रेद्रं लोकानां सिद्धिदायकम् । तारः क्रियायुक् प्रतिष्ठा प्रीत्याढ्या च ततः परम् ॥ ३३ ॥

నేను చెప్పుచున్నాను—వినుము, ఓ విప్రేంద్రా—లోకములకు సిద్ధిని ప్రసాదించునది. మొదట ‘తార’, తరువాత విధియుక్త క్రియ, తరువాత ప్రతిష్ఠ, ఆపై ప్రేమసమృద్ధ స్థితి; వీటికి అతీతముగా పరమము ఉంది.

Verse 34

ज्ञानामृता क्षुधायुक्ता वह्निजायांतकतो मनुः । सुतपास्तु ऋषिश्छन्दो गायत्री देवता मनोः ॥ ३४ ॥

“జ్ఞానామృతా…” అని ప్రారంభమయ్యే మంత్రానికి మనువు వహ్నిజాయాంతకృత; ఋషి సుతపా; ఛందస్సు గాయత్రీ; అధిదేవత మనస్సు (మనః) అని చెప్పబడింది.

Verse 35

राधिका प्रणवो बीजं स्वाहा शक्तिरुदाहृता । षडक्षरैः षडंगानि कुर्याद्विन्दुविभूषितैः ॥ ३५ ॥

‘రాధికా’ ప్రధాన మంత్రం; ప్రణవం (ఓం) దాని బీజం, ‘స్వాహా’ దాని శక్తి అని ఉపదేశించారు. బిందుతో అలంకరించిన ఆరు అక్షరాలతో షడంగ-న్యాసం చేయాలి.

Verse 36

ततो ध्यायन्स्वहृदये राधिकां कृष्णभामिनीम् । श्वेतचंपकवर्णाभां कोटिचन्द्रसमप्रभाम् ॥ ३६ ॥

ఆపై సాధకుడు తన హృదయంలో కృష్ణప్రేయసి రాధికను ధ్యానించాలి—శ్వేత చంపక పుష్పవర్ణంతో, కోటి చంద్రుల సమాన కాంతితో ప్రకాశించునది.

Verse 37

शरत्पार्वणचन्द्रास्यां नीलेंदीवरलोचनाम् । सुश्रोणीं सुनितंबां च पक्वबिंबाधरांबराम् ॥ ३७ ॥

ఆమె ముఖం శరద్ పర్వదిన పూర్ణచంద్రుని వలె, కన్నులు నీలకమలాల వలె; నడుము సుందరం, నితంబాలు సుగఠితం, పెదవులు పక్వ బింబఫలంలా రక్తిమంగా ఆకర్షణీయంగా ఉన్నాయి.

Verse 38

मुक्ताकुंदाभदशनां वह्निशुद्धांशुकान्विताम् । रत्नकेयूरवलयहारकुण्डलशोभिताम् ॥ ३८ ॥

ఆమె దంతాలు ముత్యాలు, కుందకళ్లు వంటి ప్రకాశవంతమైనవి; అగ్నిశుద్ధమైన వస్త్రాలు ధరించి, రత్నకేయూరాలు, వలయాలు, హారాలు, కుండలాలతో శోభిల్లుతుంది.

Verse 39

गोपीभिः सुप्रियाभिश्च सेवितां श्वेतचामरैः । रासमंडलमध्यस्थां रत्नसिंहासनस्थिताम् ॥ ३९ ॥

ప్రియ గోపికలచే సేవింపబడుతూ, తెల్ల చామరాలతో వీజింపబడుతూ, రాసమండల మధ్యలో నిలిచి, రత్నసింహాసనంపై విరాజిల్లే (శ్రీకృష్ణుని) ధ్యానించాలి।

Verse 40

ध्यात्वा पुष्पांजलिं क्षिप्त्वा पूजयेदुपचारकैः । लक्षषट्कं जपेन्मंत्रं तद्दशांशं हुनेत्तिलैः ॥ ४० ॥

ధ్యానం చేసి పుష్పాంజలి సమర్పించి, విధివిధాన ఉపచారాలతో పూజించాలి. మంత్రాన్ని ఆరు లక్షల సార్లు జపించి, దాని దశాంశాన్ని నువ్వులతో హోమంలో ఆహుతి ఇవ్వాలి।

Verse 41

आज्याक्तैर्मातृकापीठे पूजा चावरणैः सह । षट्कोणेषु षडंगानि तद्बाह्येऽष्टदले यजेत् ॥ ४१ ॥

నెయ్యితో లేపిన మాతృకా-పీಠంపై, ఆవరణాలతో కలిసి పూజ చేయాలి. షట్కోణాలలో షడంగాలను స్థాపించి యజించాలి; దాని వెలుపల అష్టదళ పద్మంపై కూడా పూజించాలి।

Verse 42

मालावतीं माधवीं च रत्नमालां सुशीलिकाम् । ततः शशिकलां पारिजातां पद्मावतीं तथा ॥ ४२ ॥

మాలావతి, మాధవి, రత్నమాల, సుశీలిక; తరువాత శశికలా, పారిజాతా, అలాగే పద్మావతి—ఇవి (పేర్లు) పేర్కొనబడ్డాయి।

Verse 43

सुंदरीं च क्रमात्प्राच्यां दिग्विदिक्षु ततो बहिः । इन्द्राद्यान्सायुधानिष्ट्वा विनियोगांस्तु साधयेत् ॥ ४३ ॥

తర్వాత తూర్పు దిశ నుండి క్రమంగా, ఆపై అన్ని దిక్కులు మరియు ఉపదిక్కులలో వెలుపల వరుసగా, ఇంద్రాది దేవతలను వారి ఆయుధాలతో సహా పూజించి, నిర్దిష్ట వినియోగాలను సిద్ధి చేయాలి।

Verse 44

राधा कृष्णप्रिया रासेश्वरी गोपीगणाधिपा । निर्गुणा कृष्णपूज्या च मूलप्रकृतिरीश्वरी ॥ ४४ ॥

రాధ కృష్ణప్రియా, రాసలీలాధీశ్వరి, గోపికాగణాధిపతి. ఆమె గుణాతీత; కృష్ణుడే ఆమెను పూజిస్తాడు; ఆమె మూలప్రకృతికి ఈశ్వరి.

Verse 45

सर्वेश्वरी सर्वपूज्या वैराजजननी तथा । पूर्वाद्याशासु रक्षंतु पांतु मां सर्वतः सदा ॥ ४५ ॥

సర్వేశ్వరి, సర్వపూజ్య, వైరాజజనని దేవి తూర్పు మొదలైన అన్ని దిశల్లో నన్ను రక్షించుగాక; సర్వదిక్కుల నుండీ నన్ను ఎల్లప్పుడూ కాపాడుగాక.

Verse 46

त्वं देवि जगतां माता विष्णुमाया सनातनी । कृष्णमायादिदेवी च कृष्णप्राणाधिके शुभे ॥ ४६ ॥

హే దేవి, నీవు జగత్తుల మాత, విష్ణుమాయ సనాతనీ. నీవే కృష్ణమాయకు ఆదిదేవి; హే శుభే, నీవు కృష్ణ ప్రాణానికి మించిన ప్రియురాలు.

Verse 47

कष्णभक्तिप्रदे राधे नमस्ते मंगलप्रदे । इति सम्प्रार्थ्य सर्वेशीं स्तुत्वा हृदि विसर्जयेत् ॥ ४७ ॥

హే రాధే, కృష్ణభక్తిని ప్రసాదించేవాడా, నీకు నమస్కారం—నీవు మంగళప్రదాయిని. ఇలా సర్వేశ్వరిని మనస్ఫూర్తిగా ప్రార్థించి స్తుతించి, హృదయంలో నిలిపి విసర్జించాలి.

Verse 48

एवं यो भजते राधां सर्वाद्यां सर्वमंगलाम् । भुक्त्वेह भोगानखिलान्सोऽन्ते गोलोकमाप्नुयात् ॥ ४८ ॥

ఇలా సర్వాద్య, సర్వమంగళ స్వరూపిణి అయిన రాధను భజించే వాడు, ఇహలోకంలో సమస్త భోగసౌఖ్యాలను అనుభవించి, చివరికి గోలోకాన్ని పొందుతాడు.

Verse 49

अथ तुभ्यं महालक्ष्म्या विधानं वच्मि नारद । यदाराधनतो भूयात्साधको भुक्तिमुक्तिमान् ॥ ४९ ॥

ఇప్పుడు ఓ నారదా, మహాలక్ష్మీ ఆరాధన విధానాన్ని నీకు చెప్పుచున్నాను; ఆమెను పూజించుటవలన సాధకుడు భోగమూ మోక్షమూ రెండింటినీ పొందును।

Verse 50

लक्ष्मीमायाकामवाणीपूर्वा कमलवासिनी । ङेंता वह्निप्रियांतोऽयं मंत्रकल्पद्रुमः परः ॥ ५० ॥

లక్ష్మీ, మాయా, కామ, వాణీ—ఈ బీజాక్షరాలతో ప్రారంభమై, ‘కమలవాసిని’ పదంతో యుక్తమై, ‘ఙేం తా’ మరియు ‘వహ్నిప్రియా’తో ముగియునది—ఈ పరమ ‘మంత్ర-కల్పద్రుమ’మని చెప్పబడింది।

Verse 51

ऋषिर्नारायणश्चास्य छन्दो हि जगती तथा । देवता तु महालक्ष्मीर्द्विद्विवर्णैः षडंगकम् ॥ ५१ ॥

ఈ మంత్రానికి ఋషి నారాయణుడు, ఛందస్సు జగతీ, దేవత మహాలక్ష్మీ. దీని షడంగ-న్యాసం జంట జంట అక్షరాలతో చేయవలెను।

Verse 52

श्वेतचंपकवर्णाभां रत्नभूषणभूषिताम् । ईषद्धास्यप्रसन्नास्यां भक्तानुग्रहकातराम् ॥ ५२ ॥

ఆమె శ్వేత చంపక పుష్పవర్ణంతో ప్రకాశిస్తూ, రత్నాభరణాలతో అలంకృతురాలై; స్వల్ప హాస్యంతో ప్రసన్న ముఖముతో, భక్తులపై అనుగ్రహం కురిపించుటకు ఆతురపడుచుండెను।

Verse 53

बिभ्रतीं रत्नमालां च कोटिचंद्रसमप्रभाम् । ध्यात्वा जपेदर्कलक्षं पायसेन दशांशतः ॥ ५३ ॥

రత్నమాల ధరించి, కోటి చంద్రుల సమాన కాంతితో ప్రకాశించే దేవిని ధ్యానించి, అర్క-మంత్రాన్ని ఒక లక్ష సార్లు జపించాలి; అనంతరం పాయసంతో దశాంశ హోమం చేయాలి।

Verse 54

जुहुयादेधिते वह्नौ श्रीदृकाष्टैः समर्चयेत् । नवशक्तियुते पीठे ह्यंगैरावरणैः सह ॥ ५४ ॥

ప్రజ్వలిత పవిత్ర అగ్నిలో ఆహుతులు సమర్పించి, అనంతరం ‘శ్రీదృక్’ అష్టకంతో విధివిధానంగా దేవుని ఆరాధించాలి। నవశక్తియుత పీఠంపై అంగమంత్రాలు, ఆవరణాలతో కూడి పూజ చేయాలి॥

Verse 55

विभूतिरुन्नतिः कांतिः सृष्टिः कीर्तिश्च सन्नतिः । व्याष्टिरुत्कृष्टिर्ऋद्धिश्च संप्रोक्ता नव शक्तयः ॥ ५५ ॥

విభూతి, ఉన్నతి, కాంతి, సృష్టి, కీర్తి, సన్నతి, వ్యాష్టి, ఉత్కృష్టి, ఋద్ధి—ఇవే నవ శక్తులని ప్రకటించబడినవి॥

Verse 56

अत्रावाह्य च मूलेन मूर्तिं संकल्प्य साधकः । षट् कोणेषु षडंगानि दक्षिणे तु गजाननम् ॥ ५६ ॥

ఇక్కడ మూలమంత్రంతో ఆహ్వానించి, సాధకుడు మనస్సులో దివ్యమూర్తిని సంకల్పించాలి। షట్కోణాల్లో షడంగ న్యాసం చేసి, దక్షిణ భాగంలో గజాననుడు (గణేశుడు)ను స్థాపించాలి॥

Verse 57

वामे कुसुमधन्वानं वसुपत्रे ततो यजेत् । उमां श्रीं भारतीं दुर्गां धरणीं वेदमातरम् ॥ ५७ ॥

ఎడమవైపు వసుపత్రంపై కుసుమధన్వుడు (కామదేవుడు)ను స్థాపించి పూజించాలి। అనంతరం ఉమా, శ్రీ (లక్ష్మీ), భారతి (సరస్వతి), దుర్గ, ధరణి మరియు వేదమాతను పూజించాలి॥

Verse 58

देवीमुषां च पूर्वादौ दिग्विदिक्षु क्रमेण हि । जह्नुसूर्यसुते पूज्ये पादप्रक्षालनोद्यते ॥ ५८ ॥

తూర్పు నుండి ప్రారంభించి దిక్కులు, విదిక్కుల్లో క్రమంగా దేవీ ఉషా మొదలైనవారిని పూజించాలి। అలాగే పూజ్యులైన జహ్ను, సూర్యసుత మొదలైనవారికి పాదప్రక్షాళన చేయాలి॥

Verse 59

शंखपद्मनिधी पूज्यौ पार्श्वयोर्घृतचामरौ । धृतातपत्रं वरुणं पूजयेत्पश्चिमे ततः ॥ ५९ ॥

రెండు ప్రక్కలలో నెయ్యితో లేపిన చామరాలు ధరించిన శంఖ, పద్మ నిధిదేవతలను పూజించాలి; అనంతరం పశ్చిమదిశలో రాజఛత్రం ధరించిన వరుణదేవుని ఆరాధించాలి।

Verse 60

संपूज्य राशीन्परितो यथास्थानं नवग्रहान् । चतुर्दन्तैरावतादीन् दिग्विदिक्षु ततोऽर्चयेत् ॥ ६० ॥

చుట్టూ రాశులను, యథాస్థానంలో నవగ్రహాలను సమ్యకంగా పూజించిన తరువాత, దిక్కులలో మరియు విదిక్కులలో చతుర్దంత ఐరావతాది గజాలను అర్చించాలి।

Verse 61

तद्बहिर्लोकपालांश्च तदस्त्राणि च तद्बहिः । दूर्वाभिराज्यसिक्ताभिर्जुहुयादायुषे नरः ॥ ६१ ॥

ఆ (అంతర్గత కర్మ) వెలుపల లోకపాలకులను, మరల దాని వెలుపల దివ్యాస్త్ర మంత్రాలను ఆహ్వానించి, నెయ్యితో తడిపిన దూర్వాతో ఆయుష్షు కోసం హోమం చేయాలి।

Verse 62

गुडूचीमाज्यसंसिक्तां जुहुयात्सप्तवासरम् । अषअटोत्तरसहस्रं यः स जीवेच्छरदां शतम् ॥ ६२ ॥

ఏడు రోజులు నెయ్యితో లేపిన గుడూచీని అగ్నిలో ఆహుతి చేసి, అష్టోత్తర సహస్రం (8008) ఆహుతులు పూర్తి చేసినవాడు శత శరదులు (పూర్తి శతాయువు) జీవిస్తాడని చెప్పబడింది।

Verse 63

हुत्वा तिलान्घृताभ्यक्तान्दीर्घमायुष्यमाप्नुयात् । आरभ्यार्कदिनं मंत्री दशाहं घृतसंप्लुतः ॥ ६३ ॥

నెయ్యితో అభ్యక్తమైన నువ్వులను అగ్నిలో ఆహుతి చేస్తే దీర్ఘాయువు లభిస్తుంది. ఆదివారంనుంచి ప్రారంభించి మంత్రజపకుడు పది రోజులు నెయ్యి ఆధారంగా ఉపవాస/ఆహార నియమంతో ఉండాలి।

Verse 64

जुहुयादर्कसमिधः शरीरारोग्यसिद्धये । शालिभिर्जुह्वतो नित्यमष्टोत्तरसहस्रकम् ॥ ६४ ॥

శరీరారోగ్యసిద్ధి కోసం అర్క సమిధలతో అగ్నిలో ఆహుతులు సమర్పించాలి. శాలి బియ్యంతో హోమం చేసే వాడు నిత్యం వెయ్యి ఎనిమిది ఆహుతులు చేయాలి.

Verse 65

अचिरादेव महती लक्ष्मी संजायते ध्रुवम् । उषाजा जीनालिकेररजोभिर्गृतमिश्रितैः ॥ ६५ ॥

నిశ్చయంగా అతి త్వరలో మహా లక్ష్మి కలుగుతుంది. ఉషస్సు వేళ జీనాలికేర రేణువును నెయ్యితో కలిపి (లేపనం/ప్రయోగం) చేయాలి.

Verse 66

हुनेदष्टोत्तरशतं पायसाशी तु नित्यशः । मण्डलाज्जायते सोऽपि कुबेर इव मानवः ॥ ६६ ॥

నిత్యం నూట ఎనిమిది ఆహుతులు అర్పించి, పాయసం ఆహారంగా తీసుకోవాలి. ఆ మండలంనుండి ఆ మనిషి కూడా కుబేరునివలె సమృద్ధిగా జన్మిస్తాడు.

Verse 67

हविषा गुडमिश्रेण होमतो ह्यन्नवान्भवेत् । जपापुष्पाणि जुहुयादष्टोत्तरसहस्रकम् ॥ ६७ ॥

బెల్లం కలిపిన హవిసుతో హోమం చేస్తే అన్నసంపద కలుగుతుంది. జపా పుష్పాలను కూడా వెయ్యి ఎనిమిది సంఖ్యలో ఆహుతిగా సమర్పించాలి.

Verse 68

तांबूलरससंमिश्रं तद्भस्मतिलकं चरेत् । चतुर्णामपि वर्णानां मोहनाय द्विजोत्तमः ॥ ६८ ॥

తాంబూల రసంతో కలిపి ఆ భస్మాన్ని తిలకంగా ధరించాలి. ఉత్తమ ద్విజుడు నాలుగు వర్ణాల వారినీ ఆకర్షించుటకు ఇలా చేయాలి.

Verse 69

एवं यो भजते लक्ष्मीं साधकेंद्रो मुनीश्वर । सम्पदस्तस्य जायंते महालक्ष्मीः प्रसीदति ॥ ६९ ॥

హే మునీశ్వరా! ఈ విధంగా లక్ష్మీదేవిని భజించే సాధకశ్రేష్ఠునికి సంపదలు కలుగుతాయి; మహాలక్ష్మీ అతనిపై ప్రసన్నురాలవుతుంది.

Verse 70

देहांते वैष्णवं धाम लभते नात्र संशयः । या तु दुर्गा द्विजश्रेष्ठ शिवलोकं गता सती ॥ ७० ॥

దేహాంతంలో అతడు వైష్ణవ ధామాన్ని పొందుతాడు—ఇందులో సందేహం లేదు. కానీ దుర్గగా పూజింపబడిన ఆమె, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, సతీగా శివలోకానికి వెళ్లింది.

Verse 71

सा शिवाज्ञामनुप्राप्य दिव्यलोकं विनिर्ममे । देवीलोकेति विख्यातं सर्वलोकविलक्षणम् ॥ ७१ ॥

ఆమె శివాజ్ఞను పొందిన తరువాత ఒక దివ్యలోకాన్ని నిర్మించింది; అది ‘దేవీ-లోక’మని ప్రసిద్ధి పొందింది, అన్ని లోకాలకన్నా విశిష్టమైనది.

Verse 72

तत्र स्थिता जगन्माता तपोनियममास्थिता । विविधान् स्वावतारान्हि त्रिकाले कुरुतेऽनिशम् ॥ ७२ ॥

అక్కడ నివసించే జగన్మాత తపస్సు, నియమాలలో స్థిరంగా ఉండి, త్రికాలములలో నిరంతరం తన వివిధ అవతారాలను ప్రదర్శిస్తుంది.

Verse 73

मायाधिका ह्लादिनीयुक् चन्द्राढ्या सर्गिणी पुनः । प्रतिष्ठा स्मृतिसंयुक्ता क्षुधया सहिता पुनः ॥ ७३ ॥

ఆమె మాయాధిక, హ్లాదినీ శక్తితో యుక్త, చంద్రగుణసంపన్న, మరియు సృష్టిని కలిగించేది. ఆమె ‘ప్రతిష్ఠ’గా స్మృతితో సంయుక్తమై, మరల క్షుధతో కూడి ఉంటుంది.

Verse 74

ज्ञानामृता वह्निजायांतस्ताराद्यो मनुर्मतः । ऋषिः स्याद्वामदेवोऽस्य छंदो गायत्रमीरितम् ॥ ७४ ॥

ఈ మంత్రానికి ‘జ్ఞానామృతా’ మరియు ‘వహ్నిజాయాంత’ అనే మంత్రనామాలు అంగీకరించబడ్డాయి; ‘తారాద్య’ అనేది దీని మను (మంత్ర-సంజ్ఞ)గా భావించబడుతుంది. దీని ఋషి వామదేవుడు, ఛందస్సు గాయత్రీ అని ప్రకటించబడింది॥

Verse 75

देवता जगतामादिर्दुर्गा दुर्गतिनाशिनी । ताराद्येकैकवर्णेन हृदयादित्रयं मतम् ॥ ७५ ॥

దేవతగా జగత్తుకు ఆదిస్వరూపిణి, దుర్గతిని నశింపజేసే దుర్గాదేవి భావించబడింది. ‘తారా’తో ప్రారంభమై ఒక్కో అక్షరంతో నిర్మితమైన ‘హృదయ’ మొదలైన త్రయం అని ప్రకటించబడింది॥

Verse 76

त्रिभिर्वर्मेक्षण द्वाभ्यां सर्वैरस्त्रमुदीरितम् । महामरकतप्रख्यां सहस्रभुजमंडिताम् ॥ ७६ ॥

మూడు మంత్రాలతో వర్మం (కవచం) ఆహ్వానించబడుతుంది; రెండు మంత్రాలతో శస్త్రం ఉచ్చరించబడుతుంది; మరియు అన్నింటితో కలిపి అస్త్రం ప్రకటించబడింది—మహా మరకతంలా ప్రకాశిస్తూ, సహస్ర భుజాలతో అలంకృతమై॥

Verse 77

नानाशस्त्राणि दधतीं त्रिनेत्रां शशिशेखराम् । कंकणांगदहाराढ्यां क्वणन्नूपुरकान्विताम् ॥ ७७ ॥

ఆమె నానావిధ శస్త్రాలను ధరించింది; త్రినేత్రి, శశిశేఖరిని. కంకణాలు, అంగదాలు, హారాలతో అలంకృతమై, కదలికలో మ్రోగే నూపురాలతో యుక్తమై ఉంది॥

Verse 78

किरीटकुंडलधरां दुर्गां देवीं विचिंतयेत् ॥ ७८ ॥

కిరీటం, కుండలాలు ధరించిన దుర్గాదేవిని ధ్యానించాలి॥

Verse 79

वसुलक्षं जपेन्मंत्रं तिलैः समधुरैर्हुनेत । पयोंऽधसा वा सहस्रं नवपद्मात्मके यजेत् ॥ ७९ ॥

ఎనిమిది లక్షల సార్లు మంత్రజపం చేసి, మధురమిశ్రిత తిలాలతో హోమం చేయాలి. లేదా పాలు-పెరుగు సహితంగా వెయ్యి ఆహుతులు సమర్పించి నవపద్మాకార విధానంలో పూజించాలి।

Verse 80

प्रभा माया जया सूक्ष्मा विशुद्धानं दिनी पुनः । सुप्रभा विजया सर्वसिद्धिदा पीठशक्तयः ॥ ८० ॥

ప్రభా, మాయా, జయా, సూక్ష్మా, విశుద్ధానందినీ; మరల సుప్రభా, విజయా, సర్వసిద్ధిదా—ఇవే పీఠాధిష్ఠాత్రీ శక్తులు।

Verse 81

अद्भिर्ह्रस्वत्रयक्लीबरहितैः पूजयेदिमाः । प्रणवो वज्रनखदंष्ट्रायुधाय महापदात् ॥ ८१ ॥

మూడు హ్రస్వ స్వరాలు మరియు నపుంసక ధ్వని లేనటువంటి జలంతో వీటిని పూజించాలి. మహాపదం నుండి ఉద్భవించిన వజ్రం, నఖాలు, దంష్ట్రాలు ఆయుధాలుగా కల దేవునికి ప్రణవం ‘ఓం’ను వినియోగించాలి।

Verse 82

सिंहाय वर्मास्त्रं हृञ्च प्रोक्तः सिंहमनुर्मुने । दद्यादासनमेतेन मूर्तिं मूलेन कल्पयेत् ॥ ८२ ॥

ఓ మునీ, సింహరూపానికి ‘హృం’ బీజం కవచమంత్రం మరియు అస్త్రమంత్రంగా చెప్పబడింది. దీనితో ఆసనం సమర్పించి, మూలమంత్రంతో మూర్తిని విధివిధానంగా స్థాపించి విన్యసించాలి।

Verse 83

अङ्गावृर्त्तिं पुराभ्यार्च्य शक्तीः पत्रेषु पूजयेत् । जया च विजया कीर्तिः प्रीतिः पश्चात्प्रभा पुनः ॥ ८३ ॥

ముందుగా అంగావృత్తి (అంగరక్ష)ను ఆరాధించి, తరువాత పత్రాలపై శక్తులను పూజించాలి—జయా, విజయా, కీర్తి, ప్రీతి; అనంతరం మళ్లీ ప్రభా।

Verse 84

श्रद्धा मेधा श्रुतिश्चैवस्वनामाद्यक्षरादिकाः । पत्राग्रेष्वर्चयेदष्टावायुधानि यथाक्रमात् ॥ ८४ ॥

శ్రద్ధ, మేధ, శ్రుతి తో—తన పేరులోని మొదటి అక్షరం నుండి ప్రారంభించి—ఆకుల అగ్రభాగాలపై క్రమంగా భగవంతుని ఎనిమిది దివ్య ఆయుధాలను ఆరాధించాలి।

Verse 85

शंखचक्रगदाखङ्गपाशांकुशशरान्धनुः । लोकेश्वरांस्ततो बाह्ये तेषामस्त्राण्यनंतरम् ॥ ८५ ॥

శంఖం, చక్రం, గద, ఖడ్గం, పాశం, అంకుశం, శరాలు, ధనుస్సు—ఇవి; తరువాత బాహ్య భాగంలో లోకపాలకులను స్థాపించి, వెంటనే వారి ఆయుధాలను కూడా క్రమంగా విన్యసించాలి।

Verse 86

इत्थं जपादिभिर्मंत्री मंत्रे सिद्धे विधानवित् । कुर्यात्प्रयोगानमुना यथा स्वस्वमनीषितान् ॥ ८६ ॥

ఇలా జపం మొదలైన సాధనల ద్వారా మంత్రం సిద్ధించిన తరువాత, విధి తెలిసిన మంత్రసాధకుడు తన తన అభిప్రాయిత ప్రయోజనాల ప్రకారం ఆ మంత్రాన్ని ప్రయోగించాలి।

Verse 87

प्रतिष्ठाप्य विधानेन कलशान्नवशोभनान् । रत्नहेमादिसंयुक्तान्घटेषु नवसु स्थितान् ॥ ८७ ॥

విధి ప్రకారం తొమ్మిది శోభనమైన కలశాలను ప్రతిష్ఠించాలి—రత్నాలు, స్వర్ణం మొదలైన వాటితో అలంకరించబడినవి—తొమ్మిది ఘటాలలో స్థాపితమైనవి।

Verse 88

मध्यस्थे पूजयेद्देवीमितरेषु जयादिकाः । संपूज्य गन्धपुष्पाद्यैरभिषिंचेन्नराधिपम् ॥ ८८ ॥

మధ్యస్థానంలో దేవిని పూజించాలి; ఇతర స్థానాల్లో జయ మొదలైనవారిని. గంధం, పుష్పం మొదలైనవాటితో సమ్యక్ పూజించి, అనంతరం రాజుకు అభిషేకం చేయాలి।

Verse 89

राजा विजयते शत्रून्योऽधिको विजयश्रियम् । प्राप्नोत्रोगो दीर्घायुः सर्वव्याधिविवर्जितः ॥ ८९ ॥

అటువంటి రాజు శత్రువులను జయించి అపూర్వమైన విజయశ్రీని పొందుతాడు; అతడు నిరోగిగా, దీర్ఘాయుష్మంతుడిగా, సమస్త వ్యాధుల నుండి విముక్తుడవుతాడు.

Verse 90

वन्ध्याभिषिक्ता विधिनालभते तनयं वरम् । मन्त्रेणानेन संजप्तमाज्यं क्षुद्रग्रहापहम् ॥ ९० ॥

విధి ప్రకారం అభిషేకింపబడిన వంధ్య స్త్రీ ఉత్తమమైన కుమారుని పొందుతుంది. ఈ మంత్రంతో శ్రద్ధగా జపించి సంస్కరించిన నెయ్యి క్షుద్రగ్రహాల వల్ల కలిగే బాధలను తొలగిస్తుంది.

Verse 91

गर्भिणीनां विशेषेण जप्तं भस्मादिकं तथा । जृंभश्वासे तु कृष्णस्य प्रविष्टेराधिकामुखम् ॥ ९१ ॥

గర్భిణీలకు ప్రత్యేకంగా మంత్రజపంతో పవిత్రమైన భస్మాది ఉపయోగించాలి. అలాగే ఆవలింత లేదా శ్వాస సమయంలో నోటి ద్వారంపై దృష్టి పెట్టాలి; ఆ వేళ కృష్ణుని ప్రవేశం అధికమని భావిస్తారు.

Verse 92

या तु देवी समुद्भूता वीणापुस्तकधारिणी । तस्या विधानं विप्रेंद्र श्रृणु लोकोपकारकम् ॥ ९२ ॥

వీణా, పుస్తకాన్ని ధరించి ప్రదర్శితమైన ఆ దేవి విషయమై—హే విప్రేంద్రా! లోకహితకరమైన ఆమె పూజావిధానాన్ని వినుము.

Verse 93

प्रणवो वाग्भवं माया श्रीः कामः शक्तिरीरिता । सरस्वती चतुर्थ्यंता स्वाहांतो द्वादशाक्षरः ॥ ९३ ॥

ప్రణవం ‘ఓం’, వాగ్భవం, మాయా, శ్రీ, కామం, ‘శక్తి’ అని చెప్పబడిన అక్షరాలు; తరువాత చతుర్థీ విభక్తితో ‘సరస్వత్యై’ అని, చివర ‘స్వాహా’తో—ఇది ద్వాదశాక్షర మంత్రం.

Verse 94

मनुर्नारायण ऋषिर्विराट् छन्दः समीरितम् । महासरस्वती चास्य देवता परिकीर्तिता ॥ ९४ ॥

ఈ మంత్రానికి ఋషి మను-నారాయణుడని, ఛందస్సు విరాట్గా చెప్పబడింది; దీనికి అధిష్ఠాత్రీ దేవత మహా-సరస్వతీ అని ప్రకటించబడింది।

Verse 95

वाग्भवेन षडंगानि कृत्वा वर्णान्न्यसेद् बुधः । ब्रह्मरंध्रे न्यसेत्तारं लज्जां भ्रूमध्यगां न्यसेत् ॥ ९५ ॥

వాగ్భవ బీజంతో షడంగ-న్యాసం చేసి జ్ఞాని సాధకుడు అక్షరాలను దేహంపై న్యసించాలి. బ్రహ్మరంధ్రంలో ‘తారా’ను, భ్రూమధ్యంలో ‘లజ్జా’ను న్యసించాలి।

Verse 96

मुखनासादिकर्णेषु गुदेषु श्रीमुखार्णकान् । ततो वाग्देवतां ध्यायेद्वीणापुस्तकधारिणीम् ॥ ९६ ॥

ముఖం, ముక్కు, చెవులు మరియు గుదప్రదేశంలో ‘శ్రీ’తో ప్రారంభమయ్యే శుభ బీజాక్షరాలను న్యసించాలి. అనంతరం వీణా, పుస్తకం ధరించిన వాగ్దేవతను ధ్యానించాలి।

Verse 97

कर्पूरकुंदधवलां पूर्णचंद्रोज्ज्वलाननाम् । हंसाधिरूढां भालेंदुदिव्यालंकारशोभिताम् ॥ ९७ ॥

కర్పూరం, కుందపువ్వుల వలె ధవళంగా, పూర్ణచంద్రుని వలె ప్రకాశించే ముఖముతో; హంసపై ఆరూఢగా, నుదుటిపై దివ్య చంద్రచిహ్న అలంకారంతో శోభించే ఆమెను ధ్యానించాలి।

Verse 98

जपेद्द्वादशलक्षाणि तत्सहस्रं सितांबुजैः । नागचंपकपुष्पैर्वा जुहुयात्साधकोत्तमः ॥ ९८ ॥

శ్రేష్ఠ సాధకుడు పన్నెండు లక్షల జపం చేయాలి; ఆపై తెల్ల తామరలతో—లేదా నాగచంపక పుష్పాలతో—వెయ్యి ఆహుతులు సమర్పించాలి।

Verse 99

मातृकोक्ते यजेत्पीठे वक्ष्यमाणक्रमेण ताम् । वर्णाब्जेनासनं दद्यान्मूर्तिं मूलेन कल्पयेत् ॥ ९९ ॥

మాతృకా-పద్ధతిలో చెప్పబడిన పీఠంపై, తరువాత చెప్పబడు క్రమానుసారంగా ఆ దేవిని ఆరాధించాలి. వర్ణ-కమలముతో ఆసనం సమర్పించి, మూలమంత్రంతో దేవీమూర్తిని స్థాపించాలి/ధ్యానించాలి।

Verse 100

देव्या दक्षिणतः पूज्या संस्कृता वाङ्मयी शुभा । प्राकृता वामतः पूज्या वाङ्मयीसर्वसिद्धिदा ॥ १०० ॥

దేవి కుడివైపున సంస్కృత-స్వరూపిణి శుభ వాంగ్మయీని పూజించాలి; ఎడమవైపున ప్రాకృత-స్వరూపిణి వాంగ్మయీని పూజించాలి—ఆమె సర్వసిద్ధులను ప్రసాదించేది।

Verse 101

पूर्वमंगानि षट्कोणे प्रज्ञाद्याः प्रयजेद्बहिः । प्रज्ञा मेधा श्रुतिः शक्तिः स्मृतिर्वागीश्वरी मतिः ॥ १०१ ॥

షట్కోణంలో ముందుగా అంగాలు (ఉపాంగాలు) పూజించాలి; దాని వెలుపల ప్రజ్ఞ మొదలైన దేవతలను పూజించాలి—ప్రజ్ఞ, మేధ, శ్రుతి, శక్తి, స్మృతి, వాగీశ్వరీ, మతి।

Verse 102

स्वस्तिश्चेति समाख्याता ब्रह्माद्यास्तदनंतरम् । लोकेशानर्चयेद्भूयस्तदस्त्राणि च तद्बहिः ॥ १०२ ॥

ఇది ‘స్వస్తి’ అని ప్రకటించబడింది; దాని తరువాత బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలను పూజించాలి. మరల లోకపాలకులను ఆరాధించి, దాని వెలుపల ఆ దేవత/విధికి చెందిన అస్త్రాలు (మంత్రాస్త్రాలు) కూడా పూజించాలి।

Verse 103

एवं संपूज्य वाग्देवीं साक्षाद्वाग्वल्लभो भवेत् । ब्रह्मचर्यरतः शुद्धः शुद्धदंतनखा दिकः ॥ १०३ ॥

ఇలా వాగ్దేవిని సమ్యక్‌గా పూజించినవాడు, సాక్షాత్తుగా వాణికి ప్రియుడైనవాడవుతాడు. బ్రహ్మచర్యంలో నిమగ్నుడై, శుద్ధుడై, దంత-నఖాది శుభ్రంగా ఉంచాలి।

Verse 104

संस्मरन् सर्ववनिताः सततं देवताधिया । कवित्वं लभते धीमान् मासैर्द्वादशभिर्ध्रुवम् ॥ १०४ ॥

దేవతాభావంతో సమస్త దివ్య స్త్రీశక్తులను నిరంతరం స్మరించే బుద్ధిమంతుడు పన్నెండు నెలలలో నిశ్చయంగా కవిత్వసిద్ధిని పొందుతాడు।

Verse 105

पीत्वा तन्मंत्रितं तोयं सहस्रं प्रत्यहं मुने । महाकविर्भवेन्मंत्री वत्सरेण न संशयः ॥ १०५ ॥

ఓ మునీ! ఆ మంత్రంతో అభిమంత్రితమైన నీటిని ప్రతిరోజు వెయ్యి మోతాదులుగా త్రాగితే సాధకుడు ఒక సంవత్సరంలో సందేహం లేక మహాకవిగా, మంత్రనిపుణుడిగా అవుతాడు।

Verse 106

उरोमात्रोदके स्थित्वा ध्यायन्मार्तंडमंडले । स्थितां देवीं प्रतिदिनं त्रिसहस्रं जपेन्मनुम् ॥ १०६ ॥

ఛాతీ వరకు నీటిలో నిలబడి మార్తాండుని సౌరమండలాన్ని ధ్యానిస్తూ, అందులో నివసించే దేవిని ఆరాధించి ప్రతిరోజు మంత్రాన్ని మూడు వేల సార్లు జపించాలి।

Verse 107

लभते मंडलात्सिद्धिं वाचामप्रतिमां भुवि । पालाशबिल्वकुसुमैर्जुहुयान्मधुरोक्षितैः ॥ १०७ ॥

మండలక్రియ ద్వారా సాధకుడు సిద్ధిని, భూమిపై వాక్కు యొక్క అపూర్వ శక్తిని పొందుతాడు. తేనెతో చల్లిన పలాశ, బిల్వ పుష్పాలతో హోమం చేయాలి।

Verse 108

समिद्भिर्वा तदुत्थाभिर्यशः प्राप्नोति वाक्पतेः । राजवृक्षसमुद्भूतैः प्रसूनैर्मधुराप्लुतैः ॥ १०८ ॥

అవి పుట్టించిన సమిధలతో లేదా వాటి ఉత్పన్నాలతో హోమం చేస్తే సాధకుడు వాక్పతి (వాణీాధిపతి) యొక్క యశస్సు, అనుగ్రహాన్ని పొందుతాడు. రాజవృక్షం నుండి వచ్చిన తేనెమధురంలో తడిసిన పుష్పాలను అర్పించినా కీర్తి కలుగుతుంది।

Verse 109

सत्समिद्भिश्च जुहुयात्कवित्वमतुलं लभेत् । अथ प्रवक्ष्ये विप्रेंद्र सावित्रीं ब्रह्मणः प्रियाम् ॥ १०९ ॥

శుద్ధమైన యోగ్య సమిధలతో ఆహుతులు సమర్పిస్తే అపూర్వమైన కవిత్వప్రతిభ లభిస్తుంది. ఓ విప్రేంద్రా, ఇప్పుడు బ్రహ్మకు ప్రియమైన సావిత్రీని నేను వివరిస్తాను.

Verse 110

यां समाराध्य ससृजे ब्रह्मा लोकांश्चराचरान् । लक्ष्मी माया कामपूर्वा सावित्री ङेसमन्विता ॥ ११० ॥

ఆమెను సమ్యక్ ఆరాధించి బ్రహ్మ చరాచర లోకాలను సృష్టించాడు. ఆమెనే లక్ష్మీ, మాయ, కామానికి ముందుండే శక్తి, మరియు మంత్రబీజంతో యుక్తమైన సావిత్రీ.

Verse 111

स्वाहांतो मनुराख्यातः सावित्र्या वसुवर्णवान् । ऋषिर्ब्रह्मास्य गायत्री छंदः प्रोक्तं च देवता ॥ १११ ॥

‘స్వాహా’తో ముగియే మంత్రం అని ప్రకటించబడింది; సావిత్రీ వసువుల వలె కాంతిమంతురాలు. దీనికి ఋషి బ్రహ్మ, ఛందస్సు గాయత్రీ, అధిదేవత సావిత్రీ అని చెప్పబడింది.

Verse 112

सावित्री सर्वदेवानां सावित्री परिकीर्तिता । हृदंतिकैर्ब्रह्म विष्णुरुद्रेश्वरसदाशिवैः ॥ ११२ ॥

సావిత్రీని సమస్త దేవతల సారస్వరూపమని ప్రకటించారు. హృదయాంతరంలో నివసించే బ్రహ్మ, విష్ణు, రుద్ర, ఈశ్వర, సదాశివులు కూడా సావిత్రీని కీర్తిస్తారు.

Verse 113

सर्वात्मना च ङेयुक्तैरंगानां कल्पनं मतम् । तप्तकांचनवर्णाभां ज्वलंतीं ब्रह्मतेजसा ॥ ११३ ॥

జ్ఞేయ విద్యల్లో సమ్యక్ శిక్షణ పొందినవారు సంపూర్ణంగా వేదాంగాల సరైన నిర్మాణాన్ని చేయాలని భావించబడింది—అది తప్త స్వర్ణవర్ణంగా, బ్రహ్మతేజస్సుతో జ్వలిస్తూ ప్రకాశించునట్లు.

Verse 114

ग्रीष्ममध्याह्नमार्तंडसहस्रसमविग्रहाम् । ईषद्धास्यप्रसन्नास्यां रत्नभूषणभूषिताम् ॥ ११४ ॥

ఆమె స్వరూపం గ్రీష్మ మధ్యాహ్నంలోని సహస్ర సూర్యుల సమాన తేజస్సుతో ప్రకాశించింది; ముఖంలో మృదుహాస్యంతో ప్రశాంతత, రత్నాభరణాలతో అలంకృతమై ఉంది।

Verse 115

बह्निशुद्धांशुकाधानां भक्तानुग्रहकातराम् । सुखदां मुक्तिदां चैव सर्वसंपत्प्रदां शिवाम् ॥ ११५ ॥

అగ్నితో శుద్ధిచేసిన వస్త్రాలు సమర్పించి ఎవరి ఆరాధన చేయబడుతుందో, భక్తులపై అనుగ్రహం చూపుటకు సదా ఆతురురాలైన ఆమె—సుఖదాయిని, ముక్తిదాయిని, సమస్త సంపదలను ప్రసాదించే శుభా (శివా)యే।

Verse 116

वेदबीजस्वरूपां च ध्यायेद्वेदप्रसूं सतीम् । ध्यात्वैवं मण्डले विद्वान् त्रिकोणोज्ज्वलकर्णिके ॥ ११६ ॥

విద్వాన్ సాధకుడు వేదబీజస్వరూపిణి, వేదాలను ప్రసవింపజేసే సతీ దివ్యమాతను ధ్యానించాలి. ఇలా ధ్యానించిన తరువాత మణ్డలంలో త్రికోణంగా ప్రకాశించే కర్ణికపై ఆమెను భావించాలి।

Verse 117

सौरे पीठे यजेद्देवीं दीप्तादिनवशक्तिभिः । मूलमंत्रेण क्लृप्तायां मूर्तौ देवीं प्रपूजयेत् ॥ ११७ ॥

సౌర పీఠంపై దీప్తా మొదలైన నవశక్తులతో కూడి దేవిని యజించాలి; మరియు మూలమంత్రంతో విధిగా స్థాపించిన మూర్తిలో దేవిని సమ్యక్‌గా ప్రపూజించాలి।

Verse 118

कोणेषु त्रिषु संपूज्या ब्राहृयाद्याः शक्तयो बहिः । आदित्याद्यास्ततः पूज्या उषादिसहिताः क्रमात् ॥ ११८ ॥

మూడు కోణాలలో బయటి భాగంలో బ్రాహ్మీ మొదలైన శక్తులను సంపూజించాలి. అనంతరం క్రమంగా ఉషా మొదలైనవారితో కూడి ఆదిత్య మొదలైన దేవతలను పూజించాలి।

Verse 119

ततः षडंगान्यभ्यर्च्य केसरेषु यथाविधि । प्रह्लादिनीं प्रभां पश्चान्नित्यां विश्वंभरां पुनः ॥ ११९ ॥

అనంతరం కమలకేశరములపై విధివిధానముగా షడంగములను అభ్యర్చించి, తరువాత ప్రహ్లాదినీ, ప్రభా, మరల నిత్యా మరియు విశ్వంభరా దేవీశక్తులను పూజించవలెను।

Verse 120

विलासिनीप्रभावत्यौ जयां शांतां यजेत्पुनः । कांतिं दुर्गासरस्वत्यौ विद्यारूपां ततः परम् ॥ १२० ॥

మరల విలాసినీ మరియు ప్రభావతీని, అలాగే జయా మరియు శాంతాను పూజించవలెను। తరువాత కాంతి, దుర్గా, సరస్వతీని, ఇంకా వాటికన్నా పరమైన విద్యారూపిణీ దేవిని ఆరాధించవలెను।

Verse 121

विशालसंज्ञितामीशां व्यापिनीं विमलां यजेत् । तमोपहारिणीं सूक्ष्मां विश्वयोनिं जयावहाम् ॥ १२१ ॥

‘విశాలా’ అని ప్రసిద్ధమైన ఈశ్వరీని—సర్వవ్యాపినీ, విమలా, సూక్ష్మా, తమోనాశినీ, విశ్వయోని, జయప్రదాయినీగా—భక్తితో పూజించవలెను।

Verse 122

पद्नालयां परां शोभां ब्रह्मरूपां ततोऽर्चयेत् । ब्राह्ययाद्याः शारणा बाह्ये पूजयेत्प्रोक्तलक्षणाः ॥ १२२ ॥

తదుపరి పద్మాలయా—పరమశోభాయుత, బ్రహ్మరూపిణీ—దేవిని అర్చించవలెను। అలాగే ప్రధాన పవిత్రస్థలానికి వెలుపల, బ్రాహ్యయా మొదలైన శారణా దేవతలను ముందుగా చెప్పిన లక్షణాల ప్రకారం విధిగా పూజించవలెను।

Verse 123

ततोऽभ्यर्च्येद् ग्रहान्बाह्ये शक्राद्यानयुधैः सह । इत्थमावरणैर्देवीः दशभिः परिपूजयेत् ॥ १२३ ॥

తదుపరి బాహ్య ఆవరణంలో గ్రహదేవతలను, అలాగే శక్రుడు (ఇంద్రుడు) మొదలైన దేవతలను వారి ఆయుధములతో సహా అభ్యర్చించవలెను। ఈ విధంగా పది ఆవరణముల ద్వారా దేవీశక్తులను సంపూర్ణంగా పూజించవలెను।

Verse 124

अष्टलक्षं जपेन्मंत्रं तत्सहस्रं हुनेत्तिलैः । सर्वपापुविनिर्मुक्तो दीर्घमायुः स विंदति ॥ १२४ ॥

అష్టలక్ష సార్లు మంత్రజపం చేసి, తరువాత నువ్వులతో సహస్ర హోమాహుతులు సమర్పించాలి. అతడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడై దీర్ఘాయుష్షు పొందుతాడు।

Verse 125

अरुणाब्जैस्त्रिमध्वक्तैर्जुहुयादयुतं ततः । महालक्ष्मीर्भवेत्तस्य षण्मासान्नात्र संशयः ॥ १२५ ॥

తదుపరి త్రిమధువుతో లేపనం చేసిన ఎర్ర తామరలతో అయుతం (పది వేల) ఆహుతులు సమర్పించాలి. ఆ సాధకునికి ఆరు నెలల్లో మహాలక్ష్మీ నిశ్చయంగా ప్రదర్శితమవుతుంది—సందేహం లేదు।

Verse 126

ब्रह्मवृक्षप्रसूनैस्तु जुहुयाद्बाह्यतेजसे । बहुना किमिहोक्तेन यथावत्साधिता सती ॥ १२६ ॥

తదుపరి బ్రహ్మవృక్ష పుష్పాలతో బాహ్య అగ్నిలో ఆహుతులు సమర్పించాలి. ఇక్కడ ఎక్కువగా చెప్పడం ఎందుకు? ఈ విధంగా కర్మ యథావిధిగా సిద్ధమవుతుంది।

Verse 127

साधकानामियं विद्या भवेत्कामदुधा मुने । अथ ते संप्रवक्ष्यामि रहस्यं परमाद्भुतम् ॥ १२७ ॥

ఓ మునీ, సాధకులకు ఈ విద్య కామధేనువలె కోరికలను ప్రసాదించేది. ఇక నేను నీకు పరమాద్భుతమైన రహస్యాన్ని సంపూర్ణంగా వివరిస్తాను।

Verse 128

सावित्रीपंजरं नाम सर्वरक्षाकरं नृणाम् । व्योमकेशार्लकासक्तां सुकिरीटविराजिताम् ॥ १२८ ॥

ఇది ‘సావిత్రీ పంజరం’ అని పిలువబడుతుంది; ఇది మనుష్యులకు సర్వరక్షణను ప్రసాదించే కవచం. వ్యోమసమ కేశములు గలది, అలంకారగుచ్ఛాలతో అలంకృతమై, సుందర కిరీటంతో విరాజిల్లే సావిత్రీ।

Verse 129

मेघभ्रुकुटिलाक्रांतां विधिविष्णुशिवाननाम् । गुरुभार्गवकर्णांतां सोमसूर्याग्निलोचनाम् ॥ १२९ ॥

నేను ఆ దివ్య స్వరూపాన్ని ధ్యానిస్తాను—మేఘంలా వంకర రేఖలతో కప్పబడిన భ్రూవులు గలది; బ్రహ్మ, విష్ణు, శివులవలె పూజ్యమైన ముఖముగలది; గురు మరియు భార్గవ (శుక్ర) అలంకరించిన కర్ణములు గలది; చంద్రుడు, సూర్యుడు, అగ్ని రూపమైన నేత్రములు గలది।

Verse 130

इडापिंगलिकासूक्ष्मावायुनासापुटान्विताम् । संध्याद्विजोष्ठपुटितां लसद्वागुपजिह्विकाम् ॥ १३० ॥

ఇడా, పింగళా నాడులలో ప్రవహించే సూక్ష్మ ప్రాణవాయువుతోను, రెండు నాసారంధ్రాలతోను యుక్తమైన వాక్కు సంధి స్థానాలలో వ్యక్తమవుతుంది; పెదవులు, పళ్లు దానికి ఆకారం ఇస్తాయి; నాలుకతో కలిసి ప్రకాశించే వాక్‌శక్తిగా కార్యం చేస్తుంది।

Verse 131

संध्यासूर्यमणिग्रीवां मरुद्बाहुसमन्वितान् । पर्जन्यदृदयासक्तां वस्वाख्यप्रतिमंडलाम् ॥ १३१ ॥

నేను ఆ దేవిని ధ్యానిస్తాను—సంధ్యా మరియు సూర్యుని మణివంటి కాంతితో ఆమె కంఠం ప్రకాశిస్తుంది; ఆమె భుజాలు మరుతులవలె బలవంతమైనవి; ఆమె హృదయం పర్జన్య (వర్షదేవుడు) పట్ల ఆసక్తమైంది; మరియు వసువులని పిలువబడే దివ్య మండలంతో ఆమె పరివృతమై ఉంది।

Verse 132

आकाशोदरविभ्रांतां नाभ्यवांतरवीथिकाम् । प्रजापत्याख्यजघनां कटींद्राणीसमाश्रिताम् ॥ १३२ ॥

ఆమె ‘ఆకాశోదర’ములో విహరిస్తూ, నాభి అంతర్గత మార్గములో సంచరిస్తుంది; ఆమె జఘనం ‘ప్రజాపత్య’ అని పిలువబడుతుంది; ఆమె ‘ఇంద్రాణీ’ అనే కటి మీద ఆధారపడివుంటుంది।

Verse 133

ऊर्वोर्मलयमेरुभ्यां शोभमानां सरिद्वराम् । सुजानुजहुकुशिकां वैश्वदेवाख्यसंज्ञिकाम् ॥ १३३ ॥

అతడు ఆ శ్రేష్ఠ నదిని వర్ణించాడు—ఊర్వా సమీపంలో మలయ మరియు మేరూ పర్వతాల మధ్య ప్రకాశిస్తూ ప్రవహించేది; ‘సుజాను’, ‘జహుకూశికా’ అనే పేర్లతో ప్రసిద్ధమైనది; అలాగే ‘వైశ్వదేవా’ అనే సంజ్ఞను ధరించినది।

Verse 134

पादांघ्रिनखलोमाख्यभूनागद्रुमलक्षिताम् । ग्रहराश्यर्क्षयोगादिमूर्तावयवसंज्ञिकाम् ॥ १३४ ॥

ఆయన ఆ విశ్వరూపాన్ని వర్ణించాడు—దాని పాదాలు భూమి, గుల్ఫాలు పర్వతాలు, నఖాలు భూనాగాలు (పర్వతశిఖరాలు), రోమాలు వృక్షాలుగా సూచింపబడ్డాయి; అలాగే గ్రహ, రాశి, నక్షత్ర, యోగాది శాస్త్రీయ సంజ్ఞలతో దాని అవయవాలు నిర్దేశించబడ్డాయి।

Verse 135

तिथिमासर्तुपक्षाख्यैः संकेतनिमिषात्मिकाम् । मायाकल्पितवैचित्र्यसंध्याख्यच्छदनावृताम् ॥ १३५ ॥

ఆమె తిథి, మాసం, ఋతువు, పక్షం వంటి సంప్రదాయ సంజ్ఞలతో నిర్మితమై, క్షణక్షణాల (నిమిషాల) స్వరూపమై ఉంది; మాయా కల్పించిన వైచిత్ర్యంతో కూడిన ‘సంధ్యా’ అనే ఆవరణంతో కప్పబడి ఉంటుంది।

Verse 136

ज्वलत्कालानलप्रख्यों तडित्कीटिसमप्रभाम् । कोटिसूर्यप्रतीकाशां शशिकोटिसुशीतलाम् ॥ १३६ ॥

ఆమె జ్వలించే కాలాగ్నిలా, మెరుపు మెరుపులా ప్రకాశిస్తుందని చెబుతారు; కోటి సూర్యుల వలె ద్యుతిమంతురాలు, అయినా కోటి చంద్రుల వలె శీతలమై శాంతినిచ్చేది।

Verse 137

सुधामंडलमध्यस्थां सांद्रानंदामृतात्मिकाम् । वागतीतां मनोऽगर्म्या वरदां वेदमातरम् ॥ १३७ ॥

నేను వేదమాతకు నమస్కరిస్తాను—ఆమె సుధామండల మధ్యలో నివసించేది, సాంద్ర ఆనందామృత స్వరూపిణి; వాక్కుకు అతీత, మనసుకు అగమ్య, వరదాయిని।

Verse 138

चराचरमयीं नित्यां ब्रह्माक्षरसमन्विताम् । ध्यात्वा स्वात्माविभेदेन सावित्रीपंजरं न्यसेत् ॥ १३८ ॥

సావిత్రిని చరాచరమయి, నిత్య, బ్రహ్మాక్షరసమన్వితగా భావించి—తనకూ అంతరాత్మకూ భేదం లేదని ధ్యానించాలి; అనంతరం రక్షార్థంగా ‘సావిత్రీ-పంజర’ న్యాసం చేయాలి।

Verse 139

पञ्चरस्य ऋषिः सोऽहं छंन्दो विकृतिरुच्यते । देवता च परो हंसः परब्रह्मादिदेवता ॥ १३९ ॥

ఈ ‘పంచర’ మంత్రానికి ఋషి నేనే; దీని ఛందస్సు ‘వికృతి’ అని చెప్పబడుతుంది. దీని అధిష్ఠాతృ దేవత పరమ హంస—పరబ్రహ్మ, ఆదిదేవుడు.

Verse 140

धर्मार्थकाममोक्षाप्त्यै विनियोग उदाहृतः । षडंगदेवतामन्त्रैरंगन्यासं समाचरेत् ॥ १४० ॥

ధర్మార్థకామమోక్ష సాధనార్థం వినియోగం ఇలా ప్రకటించబడింది; అనంతరం షడంగాధిష్ఠాతృ దేవతల మంత్రాలతో అంగన్యాసం చేయాలి.

Verse 141

त्रिधामूलेन मेधावी व्यापकं हि समाचरेत् । पूर्वोक्तां देवातां ध्यायेत्साकारां गुणसंयुताम् ॥ १४१ ॥

త్రిధామూలాన్ని ఆధారంగా చేసుకొని మేధావి సాధకుడు వ్యాపక సాధనను ఆచరించాలి; అలాగే ముందుగా చెప్పిన దేవతను సాకారంగా, గుణసంపన్నంగా ధ్యానించాలి.

Verse 142

त्रिपदा हरिजा पूर्वमुखी ब्रह्मास्त्रसंज्ञिका । चतुर्विशतितत्त्वाढ्या पातु प्राचीं दिशं मम ॥ १४२ ॥

హరిజన్య త్రిపదా శక్తి, పూర్వముఖిగా ‘బ్రహ్మాస్త్ర’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి, ఇరవై నాలుగు తత్త్వాలతో సమృద్ధిగా నా తూర్పు దిశను రక్షించుగాక.

Verse 143

चतुष्पदा ब्रह्मदंडा ब्रह्माणी दक्षिणानना । षड्विंशतत्त्वसंयुक्ता पातु मे दक्षिणां दिशम् ॥ १४३ ॥

చతుష్పదా, బ్రహ్మదండాన్ని ధరించిన, దక్షిణముఖి బ్రహ్మాణీ—ఇరవై ఆరు తత్త్వాలతో యుక్తమై నా దక్షిణ దిశను రక్షించుగాక.

Verse 144

प्रत्यङ्मुखी पञ्चपदी पञ्चाशत्तत्त्वरूपिणी । पातु प्रतीचीमनिशं मम ब्रह्मशिरोंकिता ॥ १४४ ॥

అంతర్ముఖిగా, పంచపదీగా, పంచాశత్ తత్త్వరూపిణిగా, బ్రహ్మశిరోచిహ్నాంకిత దేవి నా పశ్చిమ దిశను నిత్యం రక్షించుగాక।

Verse 145

सौम्यास्या ब्रह्मतुर्याढ्या साथर्वांगिरसात्मिका । उदीचीं षट्पदा पातु षष्टितत्त्वकलात्मिका ॥ १४५ ॥

సౌమ్యముఖి, బ్రహ్మ తురీయసంపన్న, అథర్వ-ఆంగిరసాత్మిక, షష్టి తత్త్వకలాత్మిక షట్పదా శక్తి నా ఉత్తర దిశను రక్షించుగాక।

Verse 146

पञ्चाशद्वर्णरचिता नवपादा शताक्षरी । व्योमा संपातु मे वोर्द्ध्वशिरो वेदांतसंस्थिता ॥ १४६ ॥

పంచాశత్ వర్ణరచిత, నవపదా, శతాక్షరీ ఛందోరూప, వేదాంతసంస్థిత, ఊర్ధ్వశిరా వ్యోమా దేవి నన్ను రక్షించుగాక।

Verse 147

विद्युन्निभा ब्रह्मसन्ध्या मृगारूढा चतुर्भुजा । चापेषुचर्मासिधरा पातु मे पावकीं दिशम् ॥ १४७ ॥

విద్యుత్తుల్య కాంతిగల, బ్రహ్మసంధ్యారూపిణి, మృగారూఢ, చతుర్భుజ, చాప-ఇషు, చర్మం, అసి ధరించిన దేవి నా పావకీ (అగ్ని) దిశను రక్షించుగాక।

Verse 148

ब्रह्मी कुमारी गायत्री रक्तांगी हंसवाहिनी । बिभ्रत्कमंडलुं चाक्षं स्रुवस्रुवौ पातु नैर्ऋतिम् ॥ १४८ ॥

బ్రాహ్మీ, కుమారీ, గాయత్రీ—రక్తాంగి, హంసవాహిని—కమండలువు, జపమాల ధరించి, స్రువ-స్రువా (హవిష్పాత్రాలు) పట్టిన దేవి నా నైరృతి (దక్షిణ-పశ్చిమ) దిశను రక్షించుగాక।

Verse 149

शुक्लवर्णा च सावित्री युवती वृषवाहना । कपालशूलकाक्षस्रग्धारिणी पातु वायवीम् ॥ १४९ ॥

శ్వేతవర్ణా, యువతి, వృషభవాహనా సావిత్రీ—కపాలం, త్రిశూలం, రుద్రాక్షమాల ధరించినది—వాయవ్య దిశ నుండి నన్ను రక్షించుగాక।

Verse 150

श्यामा सरस्वती वृद्धा वैष्णवी गरुडासना । शंखचक्राभयकरा पातु शैवीं दिशं मम ॥ १५० ॥

శ్యామవర్ణా, వృద్ధా సరస్వతీ—వైష్ణవీ, గరుడాసనస్థ, శంఖచక్రాభయముద్రాధారిణీ—నా శైవ దిశను రక్షించుగాక।

Verse 151

चतुर्भुजा देवमाता गौरांगी सिंहवाहना । वराभयखङ्गचर्मभुजा पात्वधरां दिशम् ॥ १५१ ॥

చతుర్భుజా దేవమాతా, గౌరాంగీ, సింహవాహనా—వరాభయముద్రలు, ఖడ్గం మరియు చర్మం ధరించినది—అధో దిశను రక్షించుగాక।

Verse 152

तत्तत्पार्श्वे स्थिताः स्वस्ववाहनायुधभूषणाः । स्वस्वदिक्षुस्थिताः पातुं ग्रहशक्त्यंगसंयुताः ॥ १५२ ॥

తత్తత్పార్శ్వాలలో నిలిచిన వారు, తమ తమ వాహన-ఆయుధ-భూషణాలతో విభూషితులు—తమ తమ దిక్కులలో స్థితులై, గ్రహశక్తుల అంగాలతో యుక్తులై, రక్షణార్థం నిలువుగాక।

Verse 153

मंत्राधिदेवतारूपा मुद्राधिष्ठातृदेवताः । व्यापकत्वेन पांत्वस्मानापादतलमस्तकम् ॥ १५३ ॥

మంత్రాధిదేవతారూపులు, ముద్రాధిష్ఠాతృ దేవతలు—సర్వవ్యాపక భావంతో—పాదతలము నుండి మస్తకశిఖ వరకు మమ్మల్ని రక్షించుగాక।

Verse 154

इदं ते कथितं सत्यं सावित्रीपंजरं मया । संध्ययोः प्रत्यहं भक्त्या जपकाले विशेषतः ॥ १५४ ॥

ఈ సత్యమైన ‘సావిత్రీ-పంజరం’ నేను నీకు చెప్పితిని. ప్రతిదినం రెండు సంధ్యలలో భక్తితో, ముఖ్యంగా జపకాలంలో, దీనిని జపించవలెను॥१५४॥

Verse 155

पठनीयं प्रयत्नेन भुक्तिं मुक्तिं समिच्छता । भूतिदा भुवना वाणी महावसुमती मही ॥ १५५ ॥

భోగమును మోక్షమును రెండింటినీ కోరువాడు దీనిని శ్రమతో పఠించవలెను. ఇది ఐశ్వర్యదాయిని; లోకాలను ధారించే వాణి; మహావసుమతీ అయిన భూమాతే॥१५५॥

Verse 156

हिरण्यजननी नन्दा सविसर्गा तपस्विनी । यशस्विनी सती सत्या वेदविच्चिन्मयी शुभा ॥ १५६ ॥

ఆమె హిరణ్యజననీ (సంపదకు జనని), నందా (ఆనందస్వరూపిణి), సృష్టి-ప్రవర్తిని, తపస్విని. ఆమె యశస్విని, సతి, సత్యా, వేదవిత్, చిన్మయి, శుభా॥१५६॥

Verse 157

विश्वा तुर्या वरेण्या च निसृणी यमुना भुवा । मोदा देवी वरिष्ठा च धीश्च शांतिर्मती मही ॥ १५७ ॥

విశ్వా, తుర్యా, వరేణ్యా, నిసృణీ, యమునా, భువా; అలాగే మోదా, దేవీ, వరిష్ఠా, ధీ, శాంతి, మతి, మహీ—ఇవి పూజ్య నామములు॥१५७॥

Verse 158

धिषणा योगिनी युक्ता नदी प्रज्ञाप्रचोदनी । दया च यामिनी पद्मा रोहिणी रमणी जया ॥ १५८ ॥

ధిషణా, యోగినీ, యుక్తా, నదీ, ప్రజ్ఞా-ప్రచోదనీ; అలాగే దయా, యామినీ, పద్మా, రోహిణీ, రమణీ, జయా—ఇవి పేర్కొన్న నామములు॥१५८॥

Verse 159

सेनामुखी साममयी बगला दोषवार्जिता । माया प्रज्ञा परा दोग्ध्री मानिनी पोषिणी क्रिया ॥ १५९ ॥

ఆమె సేనల అగ్రభాగమై, సామవేద గానస్వరూపిణి, బగలా, దోషరహిత. ఆమె మాయ, ప్రజ్ఞ, పరా; వరదానామృతాన్ని దోహనముచేయు దోగ్ధ్రీ, మాన్య, పోషిణి, స్వయంగా పవిత్ర క్రియ.

Verse 160

ज्योत्स्ना तीर्थमयी रम्या सौम्यामृतमया तथा । ब्राह्मी हैमी भुजंगी च वशिनी सुंदरी वनी ॥ १६० ॥

ఆమె జ్యోత్స్న, తీర్థమయి, రమ్య, అలాగే సౌమ్యామృతమయి. ఆమె బ్రాహ్మీ, హైమీ, భుజంగీ, వశినీ, సుందరీ, వనీ అని కూడా కీర్తింపబడుతుంది.

Verse 161

ॐकारहसिनी सर्वा सुधा सा षड्गुणावती । माया स्वधा रमा तन्वी रिपुघ्नी रक्षणणी सती ॥ १६१ ॥

ఆమె ఓంకారహాసిని, సర్వవ్యాపిని, స్వయంగా సుధ; షడ్గుణవతి. ఆమె మాయ, స్వధా, రమా (శ్రీ), సూక్ష్మతన్వి, రిపుఘ్ని, రక్షిణి, సతీ.

Verse 162

हैमी तारा विधुगतिर्विषघ्नी च वरानना । अमरा तीर्थदा दीक्षा दुर्धर्षा रोगहारिणी ॥ १६२ ॥

ఆమె హైమీ, తారా, విధుగతి, విషఘ్ని, వరాననా. ఆమె అమరా, తీర్థదా, దీక్ష, దుర్ధర్షా, రోగహారిణీ—ఈ నామాలతో స్తుతింపబడుతుంది.

Verse 163

नानापापनृशंसघ्नी षट्पदी वज्रिणी रणी । योगिनी वमला सत्या अबला बलदा जया ॥ १६३ ॥

ఆమె అనేక పాపాలు, క్రూరకర్మలను నశింపజేయు దేవి; షట్పదీ, వజ్రిణీ, రణశూరి. ఆమె యోగిని, విమలా, సత్యా, అబలా (సౌమ్యమైనా బలహీనురాలు కాదు), బలదా, జయా.

Verse 164

गोमती जाह्नवी रजावी तपनी जातवेदसा । अचिरा वृष्टिदा ज्ञेया ऋततंत्रा ऋतात्मिका ॥ १६४ ॥

గోమతీ, జాహ్నవీ, రజావీ, తపనీ, జాతవేదసా; అలాగే అచిరా, వృష్టిదా—ఇవన్నీ పవిత్ర నదులని తెలుసుకోవాలి. ఋతతంత్రా, ఋతాత్మికా కూడా, ఋత (కోస్మిక ధర్మం) చేత నియమితమై ఋతస్వరూపిణులు.

Verse 165

सर्वकामदुधा सौम्या भवाहंकारवर्जिता । द्विपदा या चतुष्पदा त्रिपदा या च षट्पदा ॥ १६५ ॥

ఆమె సౌమ్యమూ శుభమూ, సమస్త కోరికల ఫలాన్ని ‘దుగ్ధం’లా ప్రసాదించేది, భవబంధం మరియు అహంకారంలేని దేవీ. ఆమె ద్విపద, చతుష్పద, త్రిపద, షట్పద రూపాలలోనూ వ్యాపించి ఉంది.

Verse 166

अष्टापदी नवपदी सहस्राक्षाक्षरात्मिका । अष्टोत्तरशतं नाम्नां सावित्र्या यः पठेन्नरः ॥ १६६ ॥

అష్టాపదీ, నవపదీ, సహస్రాక్షరాత్మిక అయిన సావిత్రీ దేవి యొక్క 108 నామాలను ఎవడు పఠిస్తాడో, అతడు ఆ జపఫల పుణ్యాన్ని పొందుతాడు.

Verse 167

स चिरायुः सुखी पुत्री विजयी विनयी भवेत् । एतत्ते कथितं विप्र पंचप्रकृतिलक्षणम् ॥ १६७ ॥

అతడు దీర్ఘాయుష్మంతుడై సుఖిగా, పుత్రసంపన్నుడై, విజయవంతుడై, వినయశీలుడై ఉంటాడు. ఓ విప్రా, పంచప్రకృతుల లక్షణాలను నీకు ఇలా వివరించాను.

Verse 168

मंत्राराधनपूर्वं च विश्वकामप्रपूरणम् ॥ १६८ ॥

మంత్రారాధనను ముందుగా చేసి, సమస్త లోకకామనల సంపూర్ణ పరిపూరణం కలుగుతుంది.

Verse 169

इति श्रीबृहन्नारदीय पुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने तृतीयपादे पञ्चप्रकृतिमन्त्रादिनिरूपणं नाम त्र्यशीतितमोऽध्यायः ॥ ८३ ॥

ఇట్లు శ్రీబృహన్నారదీయ పురాణము పూర్వభాగమున బృహదుపాఖ్యానమున తృతీయ పాదములో ‘పంచప్రకృతులు మరియు మంత్రాది నిరూపణ’ అను త్ర్యశీతితమ అధ్యాయము సమాప్తమైంది ॥ ८३ ॥