Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 104

Pañca-prakṛti-nirūpaṇa and Mantra-vidhi: Rādhā, Mahālakṣmī, Durgā, Sarasvatī, Sāvitrī; plus Sāvitrī-Pañjara

Devanagari script

संस्मरन् सर्ववनिताः सततं देवताधिया । कवित्वं लभते धीमान् मासैर्द्वादशभिर्ध्रुवम् ॥ १०४ ॥

Transliteration

saṃsmaran sarvavanitāḥ satataṃ devatādhiyā | kavitvaṃ labhate dhīmān māsairdvādaśabhirdhruvam || 104 ||

Translation

దేవతాభావంతో సమస్త దివ్య స్త్రీశక్తులను నిరంతరం స్మరించే బుద్ధిమంతుడు పన్నెండు నెలలలో నిశ్చయంగా కవిత్వసిద్ధిని పొందుతాడు।

Word by Word

• संस्मरन्: remembering, recollecting
• संस्मरन्: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: संस्मृ (धातु)
• Form: वर्तमानकाले कृदन्तः (Present active participle/शतृ), परस्मैपदी; प्रथमा-एकवचनम्, पुल्लिङ्ग (agreeing with implied subject)

• सर्ववनिताः: all women
• सर्ववनिताः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व + वनिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचनम्; समासः कर्मधारयः (सर्वाः वनिताः)

• सततम्: constantly
• सततम्: Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सतत (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययम् (adverb/क्रियाविशेषण)

• देवताधिया: with divine understanding/intent
• देवताधिया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: देवता + धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवतायाः धिया)

• कवित्वम्: poetic skill
• कवित्वम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कवित्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचनम्

• लभते: obtains
• लभते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), आत्मनेपदम्; प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• धीमान्: the intelligent person
• धीमान्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धीमन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचनम्

• मासैः: by months
• मासैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचनम्

• द्वादशभिः: twelve
• द्वादशभिः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वादश (प्रातिपदिक)
• Form: (संख्यावाचक-विशेषण) पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचनम्; मासैः इति विशेष्येण सह

• ध्रुवम्: certainly
• ध्रुवम्: Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ध्रुव (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययम् (adverb/निश्चयार्थक)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in a Vedanga/vidya-phala context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta (wonder)

Secondary Rasa: shanta (peace)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches that sustained deity-centered remembrance (devatā-dhī) refines speech and intellect, culminating in kavitva—an inspired, disciplined power of expression treated as a siddhi born of sādhana.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By making continuous remembrance and deity-oriented contemplation the means, it frames excellence in speech as a fruit of steady devotional focus rather than mere talent.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The verse points to the Vedanga-oriented ideal of mastering speech and expression (linked with Śikṣā and Vyākaraṇa in practice) through disciplined smaraṇa and dhyāna, implying that learning is strengthened by devotional concentration.