Mantra-Māhātmya and Sādhana of Kārtavīryārjuna (Nyāsa, Yantra, Homa, and Dīpa-Vrata)

Verse 1

नारद उवाच । कार्तवीर्यतप्रभृतयो नृपा बहुविधा भुवि । जायंतेऽथ प्रलीयंते स्वस्वकर्मानुसारतः ॥ १ ॥

నారదుడు పలికెను—భూమిపై కార్తవీర్యాది అనేక విధాల రాజులు జన్మిస్తారు; తరువాత తమ తమ కర్మానుసారంగా లయమగుదురు.

Verse 2

तत्कथं राजवर्योऽसौ लोकेसेव्यत्वमागतः । समुल्लंघ्य नृपानन्यानेतन्मे नुद संशयम् ॥ २ ॥

అయితే ఆ రాజశ్రేష్ఠుడు ఇతర రాజులందరిని అధిగమించి లోకసేవ్యుడెట్లు అయ్యెను? నా ఈ సందేహాన్ని తొలగించుము.

Verse 3

सनत्कुमार उवाच । श्रृणु नारद वक्ष्यामि संदेहविनिवृत्तये । यथा सेव्यत्वमापन्नः कार्तवीर्यार्जुनो भुवि ॥ ३ ॥

సనత్కుమారుడు పలికెను—ఓ నారదా, వినుము; నీ సందేహ నివృత్తికై భూమిపై కార్తవీర్యార్జునుడు ఎలా సేవ్యుడై, పూజ్యుడై నిలిచెనో చెప్పుదును।

Verse 4

यः सुदर्शनचक्रस्यावतारः पृथिवीतले । दत्तात्रेयं समाराध्य लब्धवांस्तेज उत्तमम् ॥ ४ ॥

భూమిపై సుదర్శనచక్ర అవతారుడైన అతడు, దత్తాత్రేయుని విధివిధానంగా ఆరాధించి పరమోత్తమ తేజస్సును పొందెను।

Verse 5

तस्य क्षितीश्वरेंद्रस्य स्मरणादेव नारद । शत्रूञ्जयति संग्रामे नष्टं प्राप्नोति सत्वरम् ॥ ५ ॥

ఓ నారదా, ఆ భూపతి-సమ్రాటుని కేవలం స్మరించుటచేతనే యుద్ధంలో శత్రువులను జయించి, పోయినదాన్ని త్వరగా పొందును।

Verse 6

तेनास्य मंत्रपूजादि सर्वतंत्रेषु गोपितम् । तुभ्यं प्रकाशयिष्येऽहं सर्वसिद्धिप्रदायकम् ॥ ६ ॥

అందుచేత దీనికి సంబంధించిన మంత్రజపం, పూజాది విధానాలు సమస్త తంత్రాలలో గోప్యంగా ఉంచబడ్డాయి; కాని నీకు నేను వాటిని వెల్లడించెదను—అవి సర్వసిద్ధి ప్రదాయకములు।

Verse 7

वह्नितारयुता रौद्री लक्ष्मीरग्नींदुशांतियुक् । वेधाधरेन्दुशांत्याढ्यो निद्रयाशाग्नि बिंदुयुक् ॥ ७ ॥

రౌద్రీ అగ్ని మరియు తారా యుక్తమైయున్నది; లక్ష్మీ అగ్ని-చంద్ర శాంతియుతమైయున్నది. వేదా ధారక చంద్ర శాంతితో సమృద్ధమైయున్నది; నిద్రా యాశా, అగ్ని, బిందువులతో యుక్తమైయున్నది।

Verse 8

पाशो मायांकुशं पद्मावर्मास्त्रे कार्तवीपदम् । रेफोवा द्यासनोऽनन्तो वह्निजौ कर्णसंस्थितौ ॥ ८ ॥

ఈ న్యాస/కవచ ఏర్పాటులో పాశం, మాయాంకుశం, పద్మం, వర్మం, అస్త్రం మరియు ‘కార్తవీ’ పదాన్ని విన్యసించాలి. ‘ర’ (రేఫ) లేదా ‘వా’ అక్షరం, ‘ద్యాసన’, ‘అనంత’ మరియు అగ్ని యొక్క రెండు అక్షరాలను రెండు చెవుల వద్ద స్థాపించాలి॥ ८ ॥

Verse 9

मेषः सदीर्घः पवनो मनुरुक्तो हृदंतिमः । ऊनर्विशतिवर्णोऽयं तारादिर्नखवर्णकः ॥ ९ ॥

‘మేష’ము ‘సదీర్ఘ’మని చెప్పబడింది; అది ‘పవన’ స్వరూపమై ‘మను-ఉక్త’మని, చివర ‘హృద్’తో ముగియునట్లు. ఈ క్రమం ఇరవై కంటే తక్కువ అక్షరాలది; ‘తారా’తో ప్రారంభమై ‘నఖ-వర్ణ’ లక్షణమును కలిగినది॥ ९ ॥

Verse 10

दत्तात्रेयो मुनिश्चास्यच्छन्दोऽनुष्टुबुदाहृतम् । कार्तवीर्यार्जुनो देवो बीजशक्तिर्ध्रुवश्च हृत् ॥ १० ॥

ఈ మంత్ర/విద్యకు ఋషి దత్తాత్రేయ ముని; ఛందస్సు అనుష్టుప్ అని ప్రకటించబడింది. దేవత కార్తవీర్యార్జునుడు; బీజం మరియు శక్తి ‘ధ్రువ’; ‘హృత్’ అంటే హృదయమే స్థానం॥ १० ॥

Verse 11

शेषाढ्यबीजयुग्मेन हृदयं विन्यसेदधः । शांतियुक्तचतुर्थेन कामाद्येन शिरोंऽगकम् ॥ ११ ॥

శేష-శక్తి యుక్తమైన బీజయుగ్మంతో క్రింద హృదయ-న్యాసం చేయాలి. అలాగే ‘శాంతి’తో యుక్తమైన చతుర్థ (బీజం) ‘కామ…’ మొదలుగా ఉచ్చరించి శిరస్సుపై అంగ-న్యాసం చేయాలి॥ ११ ॥

Verse 12

इन्द्वाढ्यं वामकर्णाद्यमाययोर्वीशयुक्तया । शिखामंकुशपद्माभ्यां सवाग्भ्यां वर्म विन्यसेत् ॥ १२ ॥

ఇందు-తత్త్వంతో యుక్తమైన (అక్షరాలను) ఎడమ చెవి నుండి ప్రారంభించి విన్యసించాలి. అలాగే మాయా-వర్ణాలను ‘ఇరవై’ సంఖ్యతో సంయుక్తం చేసి, వాక్-సంబంధ అక్షరాలతో కూడి శిఖ, అంకుశం, పద్మం మీద వర్మ (కవచ) న్యాసం చేయాలి॥ १२ ॥

Verse 13

वर्मास्त्राभ्यामस्त्रमुक्तं शेषार्णैर्व्यापकं पुनः । हृदये जठरे नाभौ जठरे गुह्यदेशतः ॥ १३ ॥

ఇలా వర్మమంత్రం, అస్త్రమంత్రంతో అస్త్రాన్ని ప్రయోగించి, మిగిలిన అక్షరాలతో మళ్లీ సర్వవ్యాపక రక్షా-న్యాసం చేయాలి—హృదయంలో, ఉదరంలో, నాభిలో, మళ్లీ ఉదరంలో, గుహ్యదేశంలో।

Verse 14

दक्षपादे वामपादे सक्थ्नि जानुनि जंघयोः । विन्यसेद्बीजदशकं प्रणवद्वयमध्यगम् ॥ १४ ॥

కుడి పాదంలో, ఎడమ పాదంలో, తొడలో, మోకాలిలో, కాళ్ల మోచేతుల (జంఘ) వద్ద—రెండు ప్రణవాల (ఓం) మధ్యనున్న పది బీజాక్షరాల న్యాసం చేయాలి।

Verse 15

ताराद्यानथ शेषार्णान्मस्तके च ललाटके । भ्रुवोः श्रुत्योस्तथैवाक्ष्णोर्नसि वक्त्रे गलेंऽसके ॥ १५ ॥

తర్వాత ‘తారా’ అక్షరంతో ప్రారంభించి, ఆపై మిగిలిన అక్షరాల న్యాసం—శిరస్సుపై, లలాటంపై; అలాగే భ్రూవులపై, చెవులపై, కళ్లపై, ముక్కుపై, ముఖంపై, కంఠం మరియు భుజప్రాంతంపై చేయాలి।

Verse 16

सर्वमन्त्रेण सर्वांगे कृत्वा व्यापकमादृतः । सर्वेष्टसिद्धये ध्यायेत्कार्तवीर्यं जनेश्वरम् ॥ १६ ॥

‘సర్వమంత్రం’తో సమస్త అంగాలలో భక్తితో వ్యాపక న్యాసం చేసి, అన్ని ఇష్టసిద్ధుల కోసం జనేశ్వరుడైన కార్తవీర్యుని ధ్యానించాలి।

Verse 17

उद्यद्रर्कसहस्राभं सर्वभूपतिवन्दितम् । दोर्भिः पञ्चाशता दक्षैर्बाणान्वामैर्धनूंषि च ॥ १७ ॥

ఆయన ఉదయించే వెయ్యి సూర్యుల వలె ప్రకాశిస్తూ, సమస్త రాజులచే వందింపబడెను; ఆయనకు యాభై నిపుణ భుజాలు—కుడి చేతుల్లో బాణాలు, ఎడమ చేతుల్లో ధనుస్సులు ధరించెను।

Verse 18

दधतं स्वर्णमालाढ्यं रक्तवस्त्रसमावृतम् । चक्रावतारं श्रीविष्णोर्ध्यायेदर्जुनभूपतिम् ॥ १८ ॥

సువర్ణమాలతో అలంకృతుడై, ఎర్ర వస్త్రాలు ధరించిన శ్రీవిష్ణువు చక్రావతార-స్వరూపుడైన రాజు అర్జునుని ధ్యానించాలి।

Verse 19

लक्षमेकं जपेन्मन्त्रं दशांशं जुहुयात्तिलैः । सतण्डुलैः पायसेन विष्णुपीठे यजत्तुतम् ॥ १९ ॥

మంత్రాన్ని ఒక లక్షసార్లు జపించాలి; తరువాత దాని దశాంశాన్ని నువ్వులతో, బియ్యపు గింజలు మరియు పాయసంతో అగ్నిలో హోమం చేసి, విష్ణుపీఠంలో విధివిధానంగా పూజించాలి।

Verse 20

षट्कोणेषु षडंगानि ततो दिक्षु विविक्षु च । चौरमदविभञ्जनं मारीमदविभंजनम् ॥ २० ॥

షట్కోణాలలో షడంగాలను న్యసించి; తరువాత దిక్కులలోను ఉపదిక్కులలోను ‘చౌరమదవిభంజనం’ మరియు ‘మారీమదవిభంజనం’ అనే మంత్రాలను లిఖించాలి।

Verse 21

अरिमदविभंजनं दैत्यमदविभंजनम् । दुष्टनाशं दुःखनाशं दुरितापद्विनाशकम् ॥ २१ ॥

అతడు శత్రువుల గర్వాన్ని భంజనం చేసేవాడు, దైత్యుల అహంకారాన్ని చెదరగొట్టేవాడు; దుష్టనాశకుడు, దుఃఖనాశకుడు, దురిత-ఆపదలను నిర్మూలించేవాడు।

Verse 22

दिक्ष्वष्टशक्तयः पूज्याः प्राच्यादिष्वसितप्रभाः । क्षेमंकरी वश्यकरी श्रीकरी च यशस्करी ॥ २२ ॥

దిక్కులలో అష్టశక్తులను పూజించాలి—ప్రాచ్యాది దిక్కులలో శ్యామప్రభతో ప్రకాశించేవి—క్షేమంకరీ, వశ్యకరీ, శ్రీకరీ, యశస్కరీ।

Verse 23

आयुः करी तथा प्रज्ञाकरी विद्याकरी पुनः । धनकर्यष्टमी पश्चाल्लोकेशा अस्त्रसंयुताः ॥ २३ ॥

ఇది ఆయుష్షును ప్రసాదిస్తుంది; ఇది బుద్ధిని ప్రసాదిస్తుంది, మరల విద్యను కూడా ఇస్తుంది. అనంతరం అష్టమీ వ్రతం ధనాన్ని ప్రసాదిస్తుంది; లోకపాలకులు తమ తమ ఆయుధాలతో యుక్తులై ఉంటారు।

Verse 24

एवं संसाधितो मंत्रः प्रयोगार्हः प्रजायते । कार्तवीर्यार्जुनस्याथ पूजायंत्रमिहोच्यते ॥ २४ ॥

ఈ విధంగా సుసాధితమైన మంత్రం ప్రయోగానికి యోగ్యమవుతుంది. ఇప్పుడు ఇక్కడ కార్తవీర్యార్జునుని పూజా-యంత్రం వివరించబడుతోంది।

Verse 25

स्वबीजानंगध्रुववाक्कर्णिकं दिग्दलं लिखेत् । तारादिवर्मांतदलं शेषवर्णदलांतरम् ॥ २५ ॥

కర్ణికలో (మధ్యభాగంలో) తన బీజాక్షరంతో పాటు అంగమంత్రాలు, ధ్రువవాక్యం, వాక్‌మంత్రాన్ని లిఖించాలి; తరువాత దిశల ప్రకారం దళాలను గీయాలి. దళాలపై తారా మొదలుకొని వర్మ వరకు వ్రాయాలి; దళాల మధ్య ఖాళీలలో మిగిలిన అక్షరాలను వ్రాయాలి।

Verse 26

ऊष्मान्त्यस्वरकिंजल्कं शेषार्णैः परिवेष्टितम् । कोणालंकृतभूतार्णभूगृहं यन्त्रमीशितुः ॥ २६ ॥

ఈశ్వరుని యంత్రం మధ్యలో ఊష్మాంత్య (శ-ష-స-హ) వరకు ఉన్న స్వరాలతో ఏర్పడిన ‘కింజల్కం’ ఉండాలి; అది మిగిలిన అక్షరాలతో చుట్టుముట్టబడాలి. దాని కోణాలు భూతాక్షరాలతో అలంకరించబడాలి; మరియు అది భూగృహం (చతురస్ర ఆవరణం) లో స్థాపించబడాలి।

Verse 27

शुद्धभूमावष्टगन्धैर्लिखित्वा यन्त्रमादरात् । तत्र कुंभं प्रतिष्ठाप्य तत्रावाह्यार्चयेन्नृपम् ॥ २७ ॥

శుద్ధమైన భూమిపై అష్టగంధాలతో శ్రద్ధగా యంత్రాన్ని లిఖించాలి. తరువాత దానిపై కుంభాన్ని ప్రతిష్ఠించి, అక్కడే దేవతను ఆవాహన చేసి విధివిధానంగా నృపుడు (దేవుడు)ను ఆరాధించాలి।

Verse 28

स्पृष्ट्वा कुंभं जपेन्मन्त्रं सहस्रं विजितेंद्रियः । अभिषिं चेत्तदंभोभिः प्रियं सर्वेष्टसिद्धये ॥ २८ ॥

కుంభాన్ని స్పృశించి, ఇంద్రియనిగ్రహం గల సాధకుడు మంత్రాన్ని వెయ్యిసార్లు జపించాలి. ఆ జలంతోనే ప్రియదేవునికి అభిషేకం చేయాలి; అన్ని ఇష్టసిద్ధులు కలుగునట్లు.

Verse 29

पुत्रान्यशो रोगनाशमायुः स्वजनरंजनम् । वाक्सिद्धिं सुदृशः कुम्भाभिषिक्तो लभते नरः ॥ २९ ॥

కుంభాభిషేకంతో అభిషిక్తుడైన మనిషి పుత్రులు, యశస్సు, రోగనాశనం, దీర్ఘాయువు, స్వజనుల ప్రీతి, వాక్సిద్ధి మరియు మనోహర రూపాన్ని పొందుతాడు.

Verse 30

शत्रूपद्रव आपन्ने ग्रामे वा पुटभेदने । संस्थापंयेदिदं यन्त्रं शत्रुभीतिनिवृत्तये ॥ ३० ॥

గ్రామంలో శత్రువుల ఉపద్రవం కలిగినప్పుడు, లేదా రక్షణ పుటం భేదించబడినప్పుడు, శత్రుభయ నివృత్తి కోసం ఈ యంత్రాన్ని స్థాపించాలి.

Verse 31

सर्षपारिष्टलशुनकार्पासैर्मार्यते रिपुः । धत्तूरैः स्तभ्यते निम्बैर्द्वेष्यते वश्यतेंऽबुजैः ॥ ३१ ॥

ఆవాలు, అరిష్ట, వెల్లుల్లి, పత్తితో శత్రువు దెబ్బతింటాడు; ధత్తూరంతో స్థంభింపబడతాడు; వేపతో ద్వేషభావం కలుగుతుంది; కమలాలతో వశీకృతుడవుతాడు.

Verse 32

उच्चाटने विभीतस्य समिद्भिः खदिरस्य च । कटुतैलमहिष्याज्यैर्होमद्रव्यांजनं स्मृतम् ॥ ३२ ॥

ఉచ్చాటన క్రియలో విభీతక, ఖదిర సమిధలు, అలాగే కటు తైలం మరియు మహిషి నెయ్యి—ఇవే హోమద్రవ్యాలుగా స్మరించబడ్డాయి.

Verse 33

यवैर्हुते श्रियः प्राप्तिस्तिलैराज्यैरघक्षयः । तिलतंडुलसिद्धार्थजालैर्वश्यो नृपो भवेत् ॥ ३३ ॥

యవాలతో హోమం చేస్తే శ్రీ-సంపద లభిస్తుంది; నువ్వులు మరియు నెయ్యితో హోమం చేస్తే పాపక్షయం కలుగుతుంది. నువ్వులు, బియ్యం, తెల్ల ఆవాలు సమూహవిన్యాసంతో చేసిన ప్రయోగం రాజునికైనా వశత్వం కలిగించగలదు.

Verse 34

अपामार्गार्कदूर्वाणां होमो लक्ष्मीप्रदोऽघनुत् । स्त्रीवश्यकृत्प्रियंगूणां मुराणां भूतशांतिदः ॥ ३४ ॥

అపామార్గ, అర్క, దూర్వాలతో చేసిన హోమం లక్ష్మీప్రదమై పాపనాశకమని చెప్పబడింది. ప్రియంగుతో హోమం స్త్రీవశ్యకరం; మురాతో హోమం భూతశాంతిని కలిగిస్తుంది.

Verse 35

अश्वत्थोदुंबरप्लक्षवटबिल्वसमुद्भवाः । समिधो लभते हुत्वा पुत्रानायुर्द्धनं सुखम् ॥ ३५ ॥

అశ్వత్థ, ఉదుంబర, ప్లక్ష, వట, బిల్వ వృక్షాల నుండి పొందిన సమిధలను అగ్నిలో ఆహుతి చేస్తే పుత్రులు, దీర్ఘాయువు, ధనం, సుఖం లభిస్తాయి.

Verse 36

निर्मोकहेमसिद्धार्थलवणैश्चौरनाशनम् । रोचनागोमयैस्तंभो भूप्राप्तिः शालिभिर्हुतैः ॥ ३६ ॥

పాము విడిచిన చర్మం (నిర్మోక), బంగారం, తెల్ల ఆవాలు, ఉప్పు—ఇవితో చేసిన విధానం చోరనాశనానికి (దొంగతనం నివారణకు) దోహదం చేస్తుంది. రోచనా మరియు గోమయంతో స్థంభన ఫలం; శాలి ధాన్యాన్ని హోమంలో ఆహుతి చేస్తే భూమి లభిస్తుంది.

Verse 37

होमसंख्या तु सर्वत्र सहस्रादयुतावधि । प्रकल्पनीया मन्त्रज्ञैः कार्य्यगौरवलाघवात् ॥ ३७ ॥

ప్రతి హోమంలో ఆహుతుల సంఖ్యను వెయ్యి నుండి పదివేల వరకు నిర్ణయించాలి. మంత్రజ్ఞులు కార్యం భారమో తేలికయో అనుసరించి దానిని స్థిరపరచాలి.

Verse 38

कार्तवीर्य्यस्य मन्त्राणामुच्यते लक्षणं बुधाः । कार्तवीर्यार्जुनं ङेंतं सर्वमंत्रेषु योजयेत् ॥ ३८ ॥

హే బుధులారా, కార్తవీర్య మంత్రాల లక్షణం చెప్పబడుతోంది. అన్ని మంత్రాలలో ‘ङेंतं’ అనే బీజచిహ్నాన్ని ‘కార్తవీర్యార్జున’ నామంతో కలిసి యోజించాలి॥

Verse 39

स्वबीजाद्यो दशार्णोऽसौ अन्ये नवशिवाक्षराः । आद्यबीजद्वयेनासौ द्वितीयो मन्त्र ईरितः ॥ ३९ ॥

తన స్వబీజంతో ప్రారంభమయ్యే ఆ మంత్రం దశార్ణము (పది అక్షరాలు); ఇతరాలు నవ-శివాక్షరాలు. మొదటి రెండు బీజాలను ముందుగా జోడిస్తే అదే రెండవ మంత్రమని ప్రకటించబడింది॥

Verse 40

स्वकामाभ्यां तृतीयोऽसौ स्वभ्रूभ्यां तु चतुर्थकः । स्वपाशाभ्यां पञ्चमोऽसौ षष्टः स्वेन च मायया ॥ ४० ॥

తన స్వకామాల నుండి మూడవ మంత్రం, తన భ్రూవుల నుండి నాలుగవది. తన పాశాల నుండి ఐదవది, తన మాయాశక్తి నుండి ఆరవది ఉద్భవిస్తుంది॥

Verse 41

स्वांकुशाभ्यां सप्तमः स्यात्स्वरमाभ्यामथाष्टमः । स्ववाग्भवाभ्यां नवमो वर्मास्त्राभ्यामथांतिमः ॥ ४१ ॥

‘స్వా’ మరియు ‘అంకుశ’ అనే యుగ్మ మంత్రాలతో ఏడవ (న్యాస) చేయాలి; తరువాత ‘స్వర’ మరియు ‘మా’తో ఎనిమిదవది. ‘వాగ్’ మరియు ‘భవ’తో తొమ్మిదవది; ‘వర్మ’ మరియు ‘అస్త్ర’తో అంతిమది॥

Verse 42

द्वितीयादिनवांतेषु बीजयोः स्याद्व्यतिक्रमः । मंत्रे तु दशमे वर्णा नववर्मास्त्रमध्यगाः ॥ ४२ ॥

రెండవ స్థానం నుండి తొమ్మిదవ స్థానం వరకు రెండు బీజాల పరస్పర వ్యత్యాసం (అదలాబదలు) ఉండాలి. అయితే మంత్రంలోని పదవ స్థానంలో అక్షరాలు ఇలా విన్యసించాలి—నవవర్మాలు ఉండి మధ్యలో ‘అస్త్ర’ అక్షరం నిలవాలి॥

Verse 43

एतेषु मंत्रवर्येषु स्वानुकूलं मनुं भजेत् । एषामाद्ये विराट्छदोऽन्येषु त्रिष्टुबुदाहृतम् ॥ ४३ ॥

ఈ ఉత్తమ మంత్రాలలో సాధకుడు తనకు అనుకూలమైన మంత్రాన్ని ఆశ్రయించాలి. వీటిలో మొదటిది విరాట్ ఛందస్సులో, మిగిలినవి త్రిష్టుభ్ ఛందస్సులో చెప్పబడ్డాయి.

Verse 44

दश मंत्रा इमे प्रोक्ता यदा स्युः प्रणवादिकाः । तदादिमः शिवार्णः स्यादन्ये तु द्वादशाक्षराः ॥ ४४ ॥

ఈ పది మంత్రాలు ప్రణవం (ఓం) తో ప్రారంభమై ఉపదేశించబడినప్పుడు, వాటిలో మొదటిది ‘శివార్ణం’; మిగిలినవి ద్వాదశాక్షర మంత్రాలు.

Verse 45

त्रिष्टुपूछन्दस्तथाद्ये स्यादन्येषु जगती मता । एवं विंशतिमंत्राणां यजनं पूर्ववन्मतम ॥ ४५ ॥

మొదటి (మంత్రం) లో త్రిష్టుభ్ ఛందస్సు ఉండాలి; మిగిలినవాటిలో జగతీ ఛందస్సు విధించబడింది. ఈ విధంగా ఈ ఇరవై మంత్రాల యజనం పూర్వవిధంగానే చేయాలి.

Verse 46

दीर्घाढ्यमूलबीजेन कुर्यादेषां षडंगकम् । तारो हृत्कार्तवीर्यार्जुनाय वर्मास्त्रठद्वयम् ॥ ४६ ॥

‘దీర్ఘాఢ్య’ మూల-బీజంతో వీటికి షడంగ-న్యాసం చేయాలి. తరువాత ప్రణవం (తార) తో, హృదయంలో స్థితమైన కార్తవీర్యార్జునునకు వర్మ-అస్త్ర అనే జంట షట్కాలను వినియోగించాలి.

Verse 47

चतुर्दशार्णो मंत्रोऽयमस्येज्या पूर्ववन्मता । भूनेत्रसमनेत्राक्षिवर्णेरस्यांगपंचकम् ॥ ४७ ॥

ఇది చతుర్దశాక్షర మంత్రం; దీని పూజావిధి పూర్వవిధంగానే భావించబడింది. దీని అంగపంచకం ‘భూ’, ‘నేత్ర’, ‘సమ’, ‘నేత్ర’, ‘అక్షి’ అనే వర్ణాలతో విన్యసించాలి.

Verse 48

तारो हृद्भगवान् ङेंतः कार्तवीर्यार्जुनस्तथा । वर्मास्त्राग्निप्रियामंत्रः प्रोक्तो ह्यष्टादशार्णकः ॥ ४८ ॥

‘తార’, ‘హృద్భగవాన్’, ‘ఙేం తః’ మరియు ‘కార్తవీర్యార్జున’—ఇట్లు అష్టాదశాక్షర ‘వర్మాస్త్ర–అగ్నిప్రియా’ మంత్రం ప్రకటించబడింది।

Verse 49

त्रिवेदसप्तयुग्माक्षिवर्णैः पंचांगकं मनोः । नमो भगवते श्रीति कार्तवीर्यार्जुनाय च ॥ ४९ ॥

త్రివేదసూచిత అక్షరాలు, ‘ఏడు జంట నేత్ర’ అని చెప్పబడే వర్ణసమూహాలతో మనువు యొక్క పంచాంగ మంత్రం నిర్మించాలి—‘నమో భగవతే శ్రీ’; అదే కార్తవీర్యార్జునునకు కూడా అన్వయించాలి।

Verse 50

सर्वदुष्टांतकायेति तपोबलपराक्रमः । परिपालितसप्तांते द्वीपाय सर्वरापदम् ॥ ५० ॥

తపోబలంతో పరాక్రమశాలి ఆయన ‘సర్వదుష్టాంతక’ అని ప్రసిద్ధి పొందాడు। ఏడు యుగాల పరిపూర్ణ చక్రం వరకూ లోకాన్ని పరిరక్షించి, సమస్త ద్వీపానికి మరియు సమస్త జీవులకు శరణ్యుడయ్యాడు।

Verse 51

जन्यचूडा मणांते ये महाशक्तिमते ततः । सहस्रदहनप्रांते वर्मास्त्रांतो महामनुः ॥ ५१ ॥

అనంతరం మహాశక్తిమంతునికి ‘జన్యచూడా’తో ప్రారంభమై ‘మణాంత’తో ముగియు ప్రయోగాలు ఉన్నాయి। అలాగే ‘సహస్రదహన’ భాగాంత సమీపంలో ‘వర్మాస్త్ర’తో ముగియు మహామంత్రం చెప్పబడింది।

Verse 52

त्रिषष्टिवर्णवान्प्रोक्तः स्मरमात्सर्वविघ्नहृत् । राजन्यक्रवर्ती च वीरः शूरस्तृतीयकः ॥ ५२ ॥

ఆయన త్రిషష్టి వర్ణములు కలవాడని వర్ణించబడెను; కేవలం స్మరణమాత్రంతోనే సమస్త విఘ్నాలను హరిస్తాడు। రాజన్యులలో చక్రవర్తి కూడా—వీరుడు, శూరుడు, క్రమంలో తృతీయుడు।

Verse 53

माहिष्मतीपतिः पश्चाञ्चतुर्थः समुदीरितः । रेवांबुपरितृप्तश्च काणो हस्तप्रबाधितः ॥ ५३ ॥

అనంతరం మాహిష్మతీ అధిపతిని నాలుగవవాడిగా ప్రకటించారు. అతడు రేవా (నర్మదా) జలములతో తృప్తి పొందినవాడు; ఒక కన్ను గలవాడు, చేతి లోపంతో బాధితుడు.

Verse 54

दशास्येति च षड्भिः स्यात्पदैर्ङेतैः षडंगकम् । सिंच्यमानं युवतिभिः क्रीडंतं नर्मदाजले ॥ ५४ ॥

“దశాస్య-”తో ప్రారంభమయ్యే పదసమూహం తెలిసిన ఆరు పదాలతో కూడిన షడంగకమని గ్రహించాలి. ఇందులో (దేవుడు) నర్మదా జలంలో క్రీడిస్తూ, యువతులు చిలకరించే నీటితో సింఛింపబడుతున్నట్లు చిత్రితం అవుతుంది.

Verse 55

हस्तैर्जलौधं रुंधंतं ध्यायेन्मत्तं नृपोत्तमम् । एवं ध्यात्वायुतं मंत्रं पजेदन्यत्तु पूर्ववत् ॥ ५५ ॥

చేతులతో ఉప్పొంగే జలప్రవాహాన్ని ఆపుతున్న, దివ్యావేశంతో మత్తుడైన ఆ ఉత్తమ రాజును ధ్యానించాలి. ఇలా ధ్యానించి మంత్రాన్ని పదివేల సార్లు జపించాలి; మిగతా విధానం పూర్వవత్తుగా చేయాలి.

Verse 56

पूर्वं तु प्रजपेल्लक्षं पूजायोगश्च पूर्ववत् । कार्तवीर्यार्जुनो नाम राजा बाहुसहस्रवान् ॥ ५६ ॥

ముందుగా మంత్రాన్ని లక్షసార్లు జపించాలి; పూజావిధానమూ పూర్వవత్తుగానే ఉండాలి. (ఈ సందర్భంలో) కార్తవీర్యార్జునుడు అనే రాజు ఉండెను; అతనికి సహస్ర భుజాలు ఉండేవి.

Verse 57

तस्य संस्मरणादेव हृतं नष्टं च संवदेत् । लभ्यते मंत्रवर्योऽयं द्वात्रिंशद्वर्णसंयुतः ॥ ५७ ॥

దానిని కేవలం స్మరించడమే చాలు—దొంగిలించబడినదైనా, పోయినదైనా దాని సంగతి (వాక్కు ద్వారా) వెల్లడవుతుంది. ఈ ఉత్తమ మంత్రం ముప్పై రెండు అక్షరాలతో కూడి లభిస్తుంది.

Verse 58

पादैः सर्वेण पंचांगं ध्यानपूजादि पूर्ववत् । कार्तवीर्याय शब्दांते विद्महे पदमुञ्चरेत् ॥ ५८ ॥

మంత్రంలోని అన్ని పాదాలతో పూర్వోక్త ధ్యాన-పూజాదులతో కూడిన పంచాంగాచరణను యథావిధిగా చేయాలి. కార్తవీర్యునకు మంత్రాంతంలో ‘విద్మహే’ అని పలికి తదుపరి పదాన్ని ఉచ్చరించాలి।

Verse 59

महावीर्याय वर्णांते धीमहीति पदं वदेत् । तन्नोऽर्जुनः प्रवर्णांते चोदयात्पदमीरयेत् ॥ ५९ ॥

‘మహావీర్యాయ’ అనే పదాంతంలో ‘ధీమహి’ అని పలకాలి. తరువాత ‘తన్నోऽర్జునః’ అనే పూర్వవర్ణాంతంలో ‘చోదయాత్’ అనే పదాన్ని ఉచ్చరించాలి।

Verse 60

गायत्र्येषार्जुन स्योक्ता प्रयोगादौ जपेत्तु ताम् । अनुष्टुभं मनुं रात्रौ जपतां चौरसंचयाः ॥ ६० ॥

ఓ అర్జునా, ఈ గాయత్రీ ప్రకటించబడింది; కర్మప్రయోగ ఆరంభంలో దీన్ని జపించాలి. కానీ రాత్రివేళ అనుష్టుభ మంత్రం జపించేవారికి చౌర్యజన్య పాపసంచయం కలుగుతుంది।

Verse 61

पलायंते गृहाद्दूरं तर्पणाद्ध्रवनादपि । अथो दीपविधिं वक्ष्ये कार्तवीर्यप्रियंकरम् ॥ ६१ ॥

వారు ఇంటి నుండి దూరంగా పారిపోతారు—తర్పణం, హోమం వలన కూడా తరిమివేయబడతారు. ఇక ఇప్పుడు కార్తవీర్యునకు ప్రియమై మంగళకరమైన దీపవిధానాన్ని నేను వివరిస్తాను।

Verse 62

वैशाखे श्रावणे मार्गे कार्तिकाश्विनपौषतः । माघफाल्गुनयोर्मासोर्दीपारंभं समाचरेत् ॥ ६२ ॥

వైశాఖ, శ్రావణ, మార్గశీర్ష, కార్తిక, ఆశ్విన, పౌష, మాఘ, ఫాల్గుణ మాసాలలో దీపారంభాన్ని విధిపూర్వకంగా ఆచరించాలి।

Verse 63

तिथौ रिक्ताविहीनायां वारे शनिकुजौ विना । हस्तोत्तराश्विरौद्रेयपुष्यवैष्णववायुभे ॥ ६३ ॥

రిక్తా తిథిని వదలి తిథిని ఎంచుకోవాలి; అలాగే శనివారం, మంగళవారం తప్ప ఇతర వారాన్ని గ్రహించాలి. హస్త, ఉత్తరాశ్విని, రౌద్ర, పుష్య, వైష్ణవ, వాయుభ నక్షత్రాలు శుభకరమని చెప్పబడినవి।

Verse 64

द्विदैवते च रोहिण्यां दीपारंभो हितावहः । चरमे च व्यतीपाते धृतौ वृद्धौ सुकर्मणि ॥ ६४ ॥

ద్విదైవత, రోహిణీ నక్షత్రాలలో దీపారంభం చేయడం హితకరం. వ్యతీపాత చివరి భాగంలో, అలాగే ధృతి, వృద్ధి, సుకర్మ యోగాలలో కూడా ఇది శుభఫలదాయకం।

Verse 65

प्रीतौ हर्षं च सौभाग्ये शोभनायुष्मतोरपि । करणे विष्टिरहिते ग्रहणेऽर्द्धोदयादिषु ॥ ६५ ॥

ప్రీతి విషయంలో హర్షం కలుగుతుంది; సౌభాగ్యార్థం సౌభాగ్య, శోభన, ఆయుష్మాన్ కరణాలు ప్రశస్తం. కర్మారంభంలో విష్టి (భద్రా) లేని కరణం ఎంచుకోవాలి; గ్రహణం, అర్ధోదయం మొదలైన ప్రత్యేక సందర్భాల నియమాలు పాటించాలి।

Verse 66

योगेषु रात्रौ पूर्वाह्णे दीपारंभः कृतः शुभः । कार्तिके शुक्लसप्तम्यां निशीथेऽतीव शोभनः ॥ ६६ ॥

శుభ యోగాలలో రాత్రి గానీ, పూర్వాహ్నంలో గానీ చేసిన దీపారంభం శుభకరం. కార్తీక మాసంలో శుక్ల సప్తమి నిశీథ వేళ ప్రారంభించడం అత్యంత శోభనమూ పుణ్యప్రదమూ।

Verse 67

यदि तत्र रवेर्वारः श्रवणं भं च दुर्लभम् । अत्यावश्यककार्येषु मासादीनां न शोधनम् ॥ ६७ ॥

ఆ సందర్భంలో ఆదివారం మరియు శ్రవణ నక్షత్రం దొరకడం కష్టమైతే, అత్యవసర కార్యాలలో మాసాది శోధన (సరిచూడటం) అవసరం లేదు।

Verse 68

आद्ये ह्युपोष्य नियतो ब्रह्मचारी सपीतकैः । प्रातः स्नात्वा शुद्धभूमौ लिप्तायां गोमयोदकैः ॥ ६८ ॥

మొదటి రోజున నియమంతో ఉపవాసం చేసి, బ్రహ్మచారిగా పీతవస్త్రాలు ధరించాలి. ప్రాతఃస్నానం చేసి, గోమయం–జల మిశ్రమంతో లేపనమైన శుద్ధభూమిపై స్థలాన్ని సిద్ధం చేయాలి.

Verse 69

प्राणानायम्य संकल्प्य न्यासान्पूर्वोदितांश्चरेत् । षट्कोणं रचयेद्भूमौ रक्तचंदनतंडुलैः ॥ ६९ ॥

ప్రాణాయామం చేసి సంకల్పం చేసి, ముందుగా చెప్పిన న్యాసాలను ఆచరించాలి. తరువాత భూమిపై ఎర్రచందనంతో రంగు చేసిన బియ్యపు గింజలతో షట్కోణాన్ని గీయాలి.

Verse 70

अतः स्मरं समालिख्य षट्कोणेषु समालिखेत् । नवार्णैर्वेष्टयेत्तञ्च त्रिकोणं तद्बहिः पुनः ॥ ७० ॥

అందువల్ల ముందుగా స్మరుడు (కామ)ను చిత్రించి, షట్కోణంలోనే లిఖించాలి. తరువాత నవర్న మంత్రాక్షరాలతో దానిని చుట్టి, దాని వెలుపల మళ్లీ త్రికోణాన్ని గీయాలి.

Verse 71

एवं विलिखिते यन्त्रे निदध्याद्दीपभाजनम् । स्वर्णजं रजतोत्थं वा ताम्रजं तदभावतः ॥ ७१ ॥

ఈ విధంగా యంత్రం లిఖించిన తరువాత, దానిపై దీపపాత్రాన్ని ఉంచాలి—బంగారంతో చేసినది లేదా వెండితో చేసినది; అవి లేనిచో తామ్రపాత్రాన్ని ఉంచాలి.

Verse 72

कांस्यपात्रं मृण्मयं च कनिष्ठं लोहजं मृतौ । शांतये मुद्गचूर्णोत्थं संधौ गोधूमचूर्णजम् ॥ ७२ ॥

కాంస్యపాత్రం ఉత్తమం, మట్టిపాత్రం కనిష్ఠం; మరణాశౌచ సమయంలో లోహపాత్రం విధేయం. శాంతికర్మకు మినుముల పిండి నుండి చేసినది, సంధికాలంలో గోధుమపిండి నుండి చేసినది నియతం.

Verse 73

आज्ये पलसहस्रे तु पात्रं शतपलं स्मृतम् । आज्येऽयुतपले पात्रं पलपंचशता स्मृतम् ॥ ७३ ॥

వెయ్యి పలాల నెయ్యికి పాత్రం వంద పలాల ప్రమాణమని స్మృతిలో చెప్పబడింది. పది వేల పలాల నెయ్యికి పాత్రం ఐదు వందల పలాలదని స్మృతం.

Verse 74

पंचसप्ततिसंख्ये तु पात्रं षष्टिपलं स्मृतम् । त्रिसाहस्री घृतपले शर्करापलभाजनम् ॥ ७४ ॥

డెబ్బై ఐదు సంఖ్యా ప్రమాణంలో పాత్రం అరవై పలాలదని స్మృతం. మూడు వేల పలాల నెయ్యికి శర్కరా-పల ప్రమాణ పాత్రమే విధేయం.

Verse 75

द्विसाहख्त्र्यां द्विशतमितं च भाजनमिष्यते । शतेऽक्षिचरसंश्यातमेवमन्यत्र कल्पयेत् ॥ ७५ ॥

రెండు వేల (ప్రమాణంలో) రెండు వందల ప్రమాణ పాత్రం ఇష్టమని చెప్పబడింది. వంద (ప్రమాణంలో) ‘అక్షి-చర’ సంఖ్యగా గ్రహించాలి; ఇదే విధంగా ఇతరత్రా కూడా కల్పించాలి.

Verse 76

नित्यदीपे वह्निपलं पात्रमाज्यं पलं स्मृतम् । एवं पात्रं प्रतिष्ठाप्य वर्तीः सूत्रोत्थिताः क्षिपेत् ॥ ७६ ॥

నిత్యదీపానికి పాత్రం ఒక పల బరువుగా, నెయ్యి కూడా ఒక పలగా స్మృతం. ఇలా పాత్రాన్ని స్థాపించి, దారంతో చేసిన వత్తులను అందులో వేయాలి.

Verse 77

एका तिस्रोऽथवा पंचसप्ताद्या विषमा अपि । तिथिमानादासहस्रं तंतुसंख्या विनिर्मिता ॥ ७७ ॥

ఒకటి, మూడు, లేదా ఐదు-ఏడు మొదలైన బేసి సంఖ్యలైనా—తిథి ప్రమాణాన్ని ఆధారంగా చేసుకొని తంతు (దారాల) సంఖ్యను వెయ్యి మొదలుగా నిర్ణయిస్తారు.

Verse 78

गोघृतं प्रक्षिपेत्तत्र शुद्धवस्त्रविशोधितम् । सहस्रपलसंख्यादिदशांशं कार्यगौरवात् ॥ ७८ ॥

అక్కడ శుభ్రమైన వస్త్రంతో వడకట్టి శుద్ధి చేసిన గోఘృతాన్ని కలపాలి. సహస్ర పలాది ప్రమాణానికి అనుగుణంగా దాని దశాంశాన్ని, కార్యగౌరవాన్ని బట్టి తీసుకోవాలి.

Verse 79

सुवर्णादिकृतां रम्यां शलाकां षोडशांगुलाम् । तदर्द्धां वा तदर्द्धां वा सूक्ष्माग्रां स्थूलमूलिकाम् ॥ ७९ ॥

బంగారం మొదలైన లోహాలతో చేసిన మనోహరమైన శలాకాను పదహారు అంగుళాల పొడవుగా ఉపయోగించాలి; లేదా దాని సగం, లేదా మరల దాని సగం—సూక్ష్మమైన పదునైన అగ్రంతో, మందమైన మూలంతో ఉండాలి.

Verse 80

विमुंचेद्दक्षिणे पात्रमध्ये चाग्रे कृताग्रिकाम् । पात्रदक्षिणदिग्देशे मुक्त्वां गुलचतुष्टयम् ॥ ८० ॥

దక్షిణ భాగంలో—పాత్రమధ్యంలోనూ, దాని ముందుభాగంలోనూ—కృతాగ్రికా (గుచ్ఛముతో కూడిన అర్పణ)ను ఉంచాలి. తరువాత పాత్ర దక్షిణ దిశాభాగంలో నాలుగు గులలు (గుండ్రని ముద్దలు) పెట్టి విధి కొనసాగించాలి.

Verse 81

अधोग्रां दक्षिणाधारां निखनेच्छुरिकां शुभाम् । दीपं प्रज्वालयेत्तत्र गणेशस्मृतिपूर्वकम् ॥ ८१ ॥

అగ్రం క్రిందికి, దండం దక్షిణానికి ఉండేలా శుభమైన కత్తిని పాతాలి. అక్కడ ముందుగా గణేశుని స్మరించి దీపాన్ని ప్రజ్వలింప చేయాలి.

Verse 82

दीपात्पूर्वत्र दिग्भागे सर्वतोभद्रमंडले । तंडुलाष्टदले वापि विधिवत्स्थापयेद्धूटम् ॥ ८२ ॥

దీపానికి తూర్పువైపు, తూర్పు దిశాభాగంలో, సర్వతోభద్ర మండలంలో—లేదా బియ్యపు గింజలతో చేసిన అష్టదలంపై—విధివిధానంగా ధూట (నిర్దిష్ట అర్పణ-వ్యవస్థ)ను స్థాపించాలి.

Verse 83

तत्रावाह्य नृपाधीशं पूजयेत्पूर्ववत्सुधीः । जलाक्षतान्समादाय दीपं संकल्पयेत्ततः ॥ ८३ ॥

అక్కడ నృపాధీశుని ఆవాహన చేసి వివేకి భక్తుడు పూర్వవిధంగా పూజించాలి. తరువాత జలాక్షతాలు తీసుకొని దీపార్థం సంకల్పం చేయాలి.

Verse 84

दीपसंकल्पमंत्रोऽयं कथ्यते द्वीषुभूमितः । प्रणवः पाशमाये च शिखा कार्ताक्षराणि च ॥ ८४ ॥

ఇది దీప-సంకల్ప మంత్రం; భూమిపై రెండు దిశల విన్యాసానుసారం ప్రకటించబడింది. ఇందులో ప్రణవం ‘ఓం’, ‘పాశ’ ‘మాయా’, అలాగే ‘శిఖా’ మరియు ‘కార్త’ అక్షరాలు ఉన్నాయి.

Verse 85

वीर्यार्जुनाय माहिष्मतीनाथाय सहस्र च । बाहवे इति वर्णांते सहस्रपदमुच्चरेत् ॥ ८५ ॥

మాహిష్మతీ నాథుడు వీర్యార్జునునకు ‘సహస్ర’ అనే పదమును కూడా ఉచ్చరించాలి. అలాగే అక్షరాంతంలో ‘బాహవే’తో ముగియే సహస్రపదాన్ని జపించాలి.

Verse 86

क्रतुदीक्षितहस्ताय दत्तात्रेयप्रियाय च । आत्रेयायानुसूयांते गर्भरत्नाय तत्परम् ॥ ८६ ॥

యజ్ఞదీక్షతో చేతులు పవిత్రమైనవాడికి, దత్తాత్రేయునకు ప్రియుడైనవాడికి—ఓ అనసూయా—ఆ ఆత్రేయునికి, అలాగే గర్భరత్నమైన అజన్మ శిశువుకు ఇది పరమభక్తితో అర్పణమగుగాక.

Verse 87

नमो ग्रीवामकर्णेंदुस्थितौ पाश इमं ततः । दीपं गृहाण अमुकं रक्ष रक्ष पदं पुनः ॥ ८७ ॥

నమస్కారం! గ్రీవపై స్థితుడై, కర్ణంలో చంద్రాభరణం కలిగిన ఓ పాశా; తరువాత అముకుని ఈ దీపాన్ని స్వీకరించు. ఈ పదం/స్థానాన్ని రక్షించు, రక్షించు మరల.

Verse 88

दुष्टान्नाशययुग्मं स्यात्तथा पातय घातय । शत्रून् जहिद्वयं माया तारः स्वं बीजमात्मभूः ॥ ८८ ॥

“దుష్టులను నాశనం చేయి”—ఇది యుగ్మమంత్రరూపం; అలాగే “పాతయ” “ఘాతయ”। “శత్రువులను జహి”—ఇది ద్వివిధ సూత్రం; “మాయా”, “తార”, “స్వ”, “ఆత్మభూ” కూడా బీజాక్షరాలు.

Verse 89

वह्नीप्रिया अनेनाथ दीपवर्येण पश्चिमा । भिमुखेनामुकं रक्ष अमुकांते वरप्रद ॥ ८९ ॥

హే అగ్నిప్రియే! ఈ ఉత్తమ దీపముచే—పశ్చిమాభిముఖంగా ఉండి—అముక వ్యక్తిని రక్షించు. హే వరప్రదా! అముకుని ఇష్టసిద్ధిని ప్రసాదించు.

Verse 90

मायाकाशद्वयं वामनेत्रचंद्रयुतं शिवा । वेदादिकामचामुंडाः स्वाहा तु पूसबिंदुकौ ॥ ९० ॥

“మాయా–ఆకాశ” అనే ద్వయంతో యుక్తమైనది “శివా”; అది వామ నేత్రంలోని చంద్రునితో సంబంధించబడింది. “వేద”, “ఆది”, “కామ”, “చాముండా” శక్తులను తమ తమ స్థానాలలో ధ్యానించాలి; “స్వాహా”ను పూషన్‌కు చెందిన ద్వి-బిందువులతో న్యసించాలి.

Verse 91

प्रणवोऽग्निप्रिया मंत्रो नेत्रबाणाधराक्षरः । दत्तात्रेयो मुनिर्मालामंत्रस्य परिकीर्तितः ॥ ९१ ॥

మాలామంత్రానికి ప్రణవం (ఓం)నే మంత్రంగా ప్రకటించారు; దాని శక్తి ‘అగ్నిప్రియా’. ‘నేత్ర’, ‘బాణ’, ‘ఆధర’ అక్షరాలు; దత్తాత్రేయ ముని దాని ద్రష్టా (ఋషి)గా చెప్పబడెను.

Verse 92

छन्दोऽमितं कार्तवीर्युर्जुनो देवोऽखिलाप्तिकृत् । चामुंडया षडंगानि चरेत्षड्दीर्घयुक्तया ॥ ९२ ॥

ఛందస్సులు అపారమైనవి; కార్తవీర్య అర్జునుడు దేవస్వరూపుడై సమస్త సిద్ధులను కలిగించువాడు. చాముండాతో కలిసి షడంగాల సాధన చేయాలి, మరియు షడ్దీర్ఘ-యుక్త మాత్రలతో సమన్వితంగా ఉండాలి.

Verse 93

ध्यात्वा देवं ततो मंत्रं पठित्वांते क्षिपेज्जजलम् । गोविंदाढ्यो हली सेंदुश्चामुंडाबीजमीरितम् ॥ ९३ ॥

దేవుని ధ్యానించి తరువాత మంత్రాన్ని పఠించాలి; ముగింపున నీటిని చల్లాలి. ఈ మంత్రం ‘గోవింద’ నామసంపన్నం, ‘హలీ’ యుక్తం, ‘ఇందు’ సంయుక్తం, చాముండా-బీజంతో కూడినదని చెప్పబడింది।

Verse 94

ततो नवाक्षरं मंत्रं सहस्रं तत्पुरो जपेत् । तारोऽनंतो बिंदुयुक्तो मायास्वं वामनेत्रयुक् ॥ ९४ ॥

తదుపరి విధిక్రమంగా నవాక్షరి మంత్రాన్ని వెయ్యిసార్లు జపించాలి—అది ప్రణవంతో ఏర్పడి, ‘అనంత’తో సంయుక్తమై, బిందువుతో కూడి, ‘మాయా’తో కలసి, వామ-నేత్ర-చిహ్నం కలిగినది।

Verse 95

कूर्माग्नी शांतिबिंद्वाढ्यौ वह्नि जायांकुशं ध्रुवम् । ऋषिः पूर्वोदितोनुष्टुप्छंदोऽन्यत्पूर्ववत्पुनः ॥ ९५ ॥

‘కూర్మాగ్ని’, ‘శాంతి-బింద్వాఢ్య’, ‘వహ్ని’, ‘జాయా-అంకుశ’, ‘ధ్రువ’—ఈ మంత్రాలకు ఋషి ముందే చెప్పినవాడే; ఛందస్సు అనుష్టుప్; మిగతా వినియోగాలు కూడా పూర్వవత్తే।

Verse 96

सहस्रं मंत्रराजं च जपित्वा कवचं पठेत् । एवं दीपप्रदानस्य कर्ताप्नोत्यखिलेऽप्सितम् ॥ ९६ ॥

మంత్రరాజాన్ని వెయ్యిసార్లు జపించి తరువాత కవచాన్ని పఠించాలి. ఈ విధంగా దీపప్రదానం చేసే భక్తుడు సమస్త ఇష్టఫలాలను పొందుతాడు।

Verse 97

दीपप्रबोधकाले तु वर्जयेदशुभां गिरम् । विप्रस्य दर्शनं तत्र शुभदं परिकीर्तितम् ॥ ९७ ॥

దీపాన్ని వెలిగించే సమయంలో అశుభ వాక్యాలను వర్జించాలి. ఆ వేళ బ్రాహ్మణ దర్శనం శుభప్రదం, సౌభాగ్యదాయకమని చెప్పబడింది।

Verse 98

शूद्राणां प्रध्यमं प्रोक्तं म्लेच्छस्य वधबन्धनम् । आख्वोत्वोर्दर्शनं दुष्टं गवाश्वस्य सुखावहम् ॥ ९८ ॥

శూద్రులకు ప్రధాన దండం కొట్టడం అని చెప్పబడింది; మ్లేచ్ఛునకు వధ లేదా బంధనం. ఒంటె మరియు గుర్రం దర్శనం అశుభం; గోవు మరియు గుర్రం దర్శనం శుభకరం, సుఖదాయకం అని అన్నారు।

Verse 99

दीपज्वाला समा सिद्ध्यै वक्रा निशविधायिनी । शब्दा भयदा कर्तुरुज्ज्वला सुखदा मता ॥ ९९ ॥

దీపజ్వాల సమంగా స్థిరంగా ఉంటే సిద్ధిని ఇస్తుంది. వంకరగా లేదా కంపిస్తూ ఉంటే అనిష్ట సూచకం. జ్వాల శబ్దం చేస్తే కర్తకు భయం కలుగుతుంది; జ్వాల ప్రకాశవంతంగా ఉంటే సుఖదాయకమని భావిస్తారు।

Verse 100

कृष्णा शत्रुभयोत्पत्त्ये वमंती पशुनाशिनी । कृते दीपे यदा पात्रं भग्नं दृश्यते दैवतः ॥ १०० ॥

కృష్ణ (చీకటి) నిమిత్తం శత్రువుల వల్ల భయం పుట్టే సూచకం. వాంతి రావడం పశునాశానికి సంకేతం. అలాగే దీపం వెలిగించిన తరువాత దాని పాత్ర దైవవశాత్తు పగిలి కనిపిస్తే అది కూడా అపశకున నిమిత్తం.

Verse 101

पक्षादर्वाक्तदा गच्छेद्यजमानो यमालयम् । वर्त्यतरं यदा कुर्यात्कार्यं सिद्ध्येद्विलंबतः ॥ १०१ ॥

సరైన పక్షానికి ముందే కర్మ చేస్తే యజమాని యమాలయానికి పోతాడని చెప్పారు. కానీ తరువాత (సరైన సమయంలో) చేస్తే కార్యం సిద్ధిస్తుంది—అయితే ఆలస్యంగా.

Verse 102

नेत्रहीनो भवेत्कर्ता तस्मिन्दीपांतरे कृते । अशुचिस्पर्शने व्याधिर्दीपनाशे तु चौरभीः ॥ १०२ ॥

ఆ (పూజ్య) దీపం నుండి మరో దీపం వెలిగిస్తే కర్తకు చూపు హాని కలుగుతుందని చెప్పారు. అశుచి స్పర్శతో వ్యాధి; దీపం ఆరిపోవడం లేదా నశించడం వల్ల దొంగల భయం కలుగుతుంది।

Verse 103

श्वमार्जाराखुसंस्पर्शे भवेद्भूपतितो भयम् । पात्रारंभे वसुपलैः कृतो दीपोऽखिलेष्टदः ॥ १०३ ॥

కుక్క, పిల్లి లేదా ఎలుక పూజాసామగ్రిని తాకితే రాజకోపం లేదా రాజానుగ్రహభంగ భయం కలుగుతుందని చెప్పబడింది. కానీ అనుష్ఠానారంభంలో గోఘృతంతో వెలిగించిన దీపం సమస్త అభీష్టాలను ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 104

तस्माद्दीपः प्रयत्नेन रक्षणीयोंऽतरायतः । आसमाप्तेः प्रकुर्वीत ब्रह्मचर्यं च भूशयः ॥ १०४ ॥

అందువల్ల దీపాన్ని విఘ్నాల నుండి శ్రద్ధతో రక్షించాలి. వ్రతం పూర్తయ్యే వరకు నేలపై నిద్రిస్తూ బ్రహ్మచర్యాన్ని కూడా ఆచరించాలి.

Verse 105

स्त्रीशूद्रपतितादीनां संभाषामपि वर्जयेत् । जपेत्सहस्रं प्रत्येकं मंत्रराजं नवाक्षरम् ॥ १०५ ॥

స్త్రీలు, శూద్రులు, పతితులు మొదలైన వారితో సంభాషణ కూడా వర్జించాలి. అలాగే ప్రతి (అనుష్ఠానంలో) నవాక్షర మంత్రరాజాన్ని వెయ్యిసార్లు జపించాలి.

Verse 106

स्तोत्रपाठं प्रतिदिनं निशीथिन्यां विशेषतः । एकपादेन दीपाग्रे स्थित्वा यो मंत्रनायकम् ॥ १०६ ॥

ప్రతిరోజూ స్తోత్రపఠనం చేసే వాడు—ప్రత్యేకంగా నిశీథంలో (అర్ధరాత్రి)—దీపం ముందు ఒక కాలి మీద నిలబడి మంత్రాధినాయకుడైన ప్రభువును ఆరాధిస్తాడు.

Verse 107

सहस्रं प्रजपेद्वात्रौ सोऽभीष्टं क्षिप्रमाप्नुयात् । समाप्य शोभनदिने संभोज्य द्विजसत्तमान् ॥ १०७ ॥

అతడు రాత్రివేళ దానిని వెయ్యిసార్లు జపించాలి; అప్పుడు త్వరగా అభీష్టఫలాన్ని పొందుతాడు. అనుష్ఠానం పూర్తిచేసి శుభదినంలో ఉత్తమ ద్విజులకు (విద్వాన్ బ్రాహ్మణులకు) భోజనం పెట్టాలి.

Verse 108

कुंभोदकेन कर्तारमभिषिंचन्मनुं जपेत् । कर्ता तु दक्षिणां दद्यात्पुष्कलां तोषहेतवे ॥ १०८ ॥

కలశజలంతో కర్త అయిన ఆచార్యుని అభిషేకించి పవిత్ర మంత్రాన్ని జపించాలి. అనంతరం యజమాని తృప్తి, కర్మసమాప్తి కోసం సమృద్ధిగా దక్షిణ ఇవ్వాలి.

Verse 109

गुरौ तुष्टे ददातीष्टं कृतवीर्यसुतो नृपः । गुर्वाज्ञया स्वयं कुर्याद्यदि वा कारयेद्गुरुः ॥ १०९ ॥

గురు సంతుష్టుడైతే కృతవీర్యుని కుమారుడైన రాజు కోరినదాన్ని ప్రసాదిస్తాడు. గురువాజ్ఞతో తానే చేయాలి, లేక గురువు అతనిచేత చేయింపవచ్చు.

Verse 110

दत्त्वा धनादिकं तस्मै दीपदानाय नारद । गुर्वाज्ञामन्तरा कुर्याद्यो दीपं स्वेष्टसिद्धये ॥ ११० ॥

ఓ నారదా! దీపదానానికి అవసరమైన ధనాదులను అతనికి ఇచ్చిన తరువాత కూడా, గురువాజ్ఞ లేకుండా తన ఇష్టసిద్ధి కోసం దీపం వెలిగించేవాడు అనుచితంగా ప్రవర్తిస్తాడు.

Verse 111

सिद्धिर्न जायते तस्य हानिरेव पदे पदे । उत्तमं गोघृतं प्रोक्तं मध्यमं महषीभवम् ॥ १११ ॥

అటువానికి సిద్ధి కలగదు; అడుగడుగునా నష్టమే. గోవు నెయ్యి ఉత్తమమని, మహిషి నెయ్యి మధ్యమమని చెప్పబడింది.

Verse 112

तिलतैलं तु तादृक् स्यात्कनीयोऽजादिजं घृतम् । आस्यरोगे सुगंधेन दद्यात्तैलेन दीपकम् ॥ ११२ ॥

నువ్వుల నూనె కూడా అలాగే ఉపయోగపడుతుంది; ఇంకా తక్కువ స్థాయిలో మేక మొదలైన వాటి పాలతో చేసిన నెయ్యి వాడవచ్చు. నోటి రోగాలలో సుగంధ ద్రవ్యాలతో కలిపిన ఔషధ నూనెతో దీపక-ప్రయోగం చేయాలి.

Verse 113

सिद्ध्वार्थसंभवेनाथ द्विषतां नाशनाय च । सहस्रेण पलैर्दीपे विहिते च न दृश्यते ॥ ११३ ॥

హే నాథా! కార్యసిద్ధి మరియు ద్వేషుల నాశనార్థం సహస్ర పలాల ఘృత/తైలంతో విధివిధానంగా దీపం సిద్ధం చేసినా అది ప్రకాశించి కనిపించదు।

Verse 114

कार्यसिद्धस्तदा कुर्यात्र्रिवारं दीपजं विधिम् । तदा सुदुर्लभमपि कार्य्यं सिद्ध्व्येन्न संशयः ॥ ११४ ॥

అప్పుడు కార్యసిద్ధి పొందినవాడు దీపజ విధిని మూడుసార్లు ఆచరించాలి; అప్పుడు అత్యంత దుర్లభమైన కార్యమూ సిద్ధిస్తుంది—సందేహం లేదు।

Verse 115

दीपप्रियः कार्तवीर्यो मार्तंडो नतिवल्लभः । स्तुतिप्रोयो महाविष्णुर्गणेश स्तपर्णप्रियः ॥ ११५ ॥

ఆయన దీపప్రియుడు, కార్తవీర్యుడు, మార్తాండుడు (సూర్యుడు), నమస్కరించువారికి ప్రియుడు, స్తుతిప్రియుడు, మహావిష్ణువు, గణేశుడు, పత్రార్పణప్రియుడు।

Verse 116

दुर्गार्चनप्रिया नूनमभिषेकप्रियः शिवः । तस्मात्तेषां प्रतोषाय विदध्यात्तत्तदादरात् ॥ ११६ ॥

నిశ్చయంగా దుర్గాదేవికి అర్చన ప్రియము, శివునికి అభిషేకము ప్రియము; కనుక వారిని ప్రసన్నం చేయుటకు ఆ ఆచారాలను భక్తితో ఆచరించాలి।

Verse 117

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने तृतीयपादे कार्तवीर्यमाहात्म्यमन्त्रदीपकथनं नाम षट्सप्ततितमोऽध्यायः ॥ ७६ ॥

ఇట్లు శ్రీబృహన్నారదీయపురాణం పూర్వభాగంలో, బృహదుపాఖ్యానంలో, తృతీయ పాదంలో ‘కార్తవీర్యమాహాత్మ్యమంత్రదీపకథనం’ అనే డెబ్బై ఆరవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।