Maṅgalācaraṇa, Naimiṣāraṇya-Sabhā, Sūta-Āhvāna, and Narada Purāṇa-Māhātmya

Verse 1

ॐ श्रीगुरुभ्यो नमः । ॐ श्रीगणेशाय नमः । ॐ नमो भगवते वासुदेवाय । ॐ नारायाणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् । देवीं सरस्वतीं चैवततो जयमुदीरयेत् ॥ १ ॥

ఓం శ్రీగురుభ్యో నమః। ఓం శ్రీగణేశాయ నమః। ఓం భగవతే వాసుదేవాయ నమః। నారాయణునికి, నరునికి, నరోత్తమునికి మరియు దేవి సరస్వతికి నమస్కరించి, అనంతరం ఈ పవిత్ర వచనానికి ‘జయ’ని ఉచ్చరించాలి।

Verse 2

ॐ वेदव्यासाय नमः । वृन्दे वृन्दावनासीनमिन्दिरानन्दन्दमन्दिरम् । उपेन्द्रं सांद्रकारुण्यं परानन्दं परात्परम् ॥ १॥ १ ॥

ఓం వేదవ్యాసాయ నమః। ఓ వృందే! వృందావనంలో ఆసీనుడైన ఉపేంద్రుని నేను ఆరాధిస్తున్నాను—ఆయనే ఇందిరా (లక్ష్మీ) ఆనందానికి ఆలయధామము; ఆయన కరుణ ఘనంగా పొంగిపొర్లుతుంది; ఆయన పరమానందస్వరూపుడు, పరాత్పరుడు।

Verse 3

ब्रह्मविष्णुमहेशाख्यां यस्यांशा लोकसाधकाः । तमादिदेवं चिद्रूपं विशुद्ध परमं भजे ॥ २ ॥

నేను ఆ ఆదిదేవుని భజిస్తున్నాను—ఆయన పరమ విశుద్ధుడు, చైతన్యస్వరూపుడు; ఆయన అంసాలే బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ అని పిలవబడి లోకాల నిర్వహణను చేస్తాయి।

Verse 4

शौनकाद्या महात्मान ऋषयो ब्रह्मवादिनः । नैमिषाख्ये महारण्ये तपस्तेपुर्मुमुक्षवः ॥ ३ ॥

శౌనకాది మహాత్మ ఋషులు—బ్రహ్మవాదులు—నైమిషమనే మహారణ్యంలో మోక్షాభిలాషతో తపస్సు చేశారు।

Verse 5

जितेन्द्रिया जिताहाराः सन्तः सत्यपराक्रमाः । यजन्तः परया भक्त्या विष्णुमाद्यं सनातनम् ॥ ४ ॥

ఇంద్రియాలను జయించి, ఆహారంలో నియమం పాటించి, సత్యంలో స్థిరమైన పరాక్రమం గల సజ్జనులు—పరమ భక్తితో ఆద్యుడూ సనాతనుడైన విష్ణువును ఆరాధించారు।

Verse 6

अनीर्ष्याः सर्वधर्म्मज्ञा लोकानुग्रहतत्पराः । निर्म्ममा निरहंकाराः परस्मिन्नतमानसाः ॥ ५ ॥

వారు అసూయలేని వారు, సమస్త ధర్మతత్త్వాన్ని తెలిసిన వారు, లోకహితంలో నిమగ్నులు. మమకారము, అహంకారము లేని వారు పరమేశ్వరునిలో మనస్సు నమ్రంగా నిలుపుతారు।

Verse 7

न्यस्तकामा विवृजिनाः शमादिगुणसंयुताः । कृष्णाजिनोत्तरीयास्ते जटिला ब्रह्मचारिणः ॥ ६ ॥

వారు కోరికలను విడిచిపెట్టి, పాపరహితులై, శమాది గుణాలతో యుక్తులై ఉన్నారు. కృష్ణాజినాన్ని ఉత్తరీయంగా ధరించి, జటాధారులై బ్రహ్మచారులుగా జీవించారు।

Verse 8

गृणन्तः परमं ब्रह्म जगच्चक्षुः समौजसः । धर्म्मशास्त्रार्थतत्त्वज्ञास्तेपुर्नैमिषकानने ॥ ७ ॥

జగత్తుకు నేత్రమైన పరబ్రహ్ముని స్తుతిస్తూ, సమాన తేజస్సుతో, ధర్మశాస్త్రార్థతత్త్వాన్ని తెలిసిన ఋషులు నైమిషారణ్యంలో తపస్సు చేశారు।

Verse 9

यज्ञैर्यज्ञपतिं केचिज्ज्ञानैर्ज्ञानात्मकं परे । केचिच्च परया भक्त्या नारायणमपूजयन् ॥ ८ ॥

కొంతమంది యజ్ఞాల ద్వారా యజ్ఞపతియైన ప్రభువును ఆరాధించారు; మరికొందరు జ్ఞానంతో జ్ఞానస్వరూపుడైన పరమేశ్వరుని ఉపాసించారు; ఇంకొందరు పరాభక్తితో నారాయణుని పూజించారు।

Verse 10

एकदा ते महात्मानः समाजं चक्रुरुतमाः । धर्मार्थकाममोक्षाणामुपायाञ्ज्ञातुमिच्छवः ॥ ९ ॥

ఒకసారి ఆ ఉత్తమ మహాత్మ ఋషులు సభను ఏర్పాటు చేసి, ధర్మం, అర్థం, కామం, మోక్షం పొందుటకు మార్గాలను తెలుసుకోవాలని కోరారు।

Verse 11

षङ्विंशतिसहस्त्राणि मुनीनामूर्द्ध्वरेतसाम् । तेषां शिष्यप्रशिष्याणां संख्या वक्तुं न शक्यते ॥ १० ॥

ఊర్ధ్వరేతస్సులైన, బ్రహ్మచర్యనిష్ఠులైన ఇరవై ఆరు వేల మంది మునులు ఉన్నారు; వారి శిష్య-ప్రశిష్యుల సంఖ్య చెప్పలేం।

Verse 12

मुनयो भावितात्मानो मिलितास्ते महौजसः । लोकानुग्रहकर्तारो वीतरागा विमत्सराः ॥ ११ ॥

ఆ మునులు ఆత్మసంస్కారంతో మహాతేజస్సు కలవారు; వారు సమవేతులై—రాగరహితులు, మత్సరరహితులు—లోకహితకారులుగా ఉన్నారు।

Verse 13

कानि क्षेत्राणि पुण्यानि कानि तीर्थानि भूतले । कथं वा प्राप्यते मुक्तिर्नृणां तापार्तचेतसाम् ॥ १२ ॥

భూమిపై ఏ ఏ క్షేత్రాలు పుణ్యప్రదాలు, ఏ ఏ తీర్థాలు ఉన్నాయి? అలాగే దుఃఖతాపంతో బాధపడే మనుష్యులకు మోక్షం ఎలా లభిస్తుంది?

Verse 14

कथं हरौ मनुष्याणां भक्तिरव्यभिचारिणी । केन सिध्येत च फलं कर्मणस्त्रिविधात्मनः ॥ १३ ॥

మనుష్యులలో హరిలో అవ్యభిచారిణీ, అచల భక్తి ఎలా కలుగుతుంది? అలాగే త్రివిధ స్వరూపమైన కర్మఫలం ఏ ఉపాయంతో సిద్ధిస్తుంది?

Verse 15

इत्येवं प्रष्टुमात्मानमुद्यतान्प्रेक्ष्य शौनकः । प्राञ्जलिर्वाक्यमाहेदं विनयावनतः सुधीः ॥ १४ ॥

వారు తనను ప్రశ్నించేందుకు సిద్ధంగా ఉన్నారని చూసి, వివేకి శౌనకుడు వినయంతో వంగి, అంజలి ఘటించి ఈ మాటలు పలికాడు।

Verse 16

शौनक उवाच । आस्ते सिद्धाश्रमे पुण्ये सूतः पौराणिकोत्तमः । यजन्मखैर्बहुविधैर्विश्वरुपं जनार्दनम् ॥ १५ ॥

శౌనకుడు పలికెను—పుణ్యమైన సిద్ధాశ్రమంలో పురాణవక్తలలో శ్రేష్ఠుడైన సూతుడు నివసించుచున్నాడు; అతడు అనేక విధ యజ్ఞకర్మలతో విశ్వరూప జనార్దనుని ఆరాధించుచున్నాడు।

Verse 17

स एतदखिलं वेत्ति व्यासशिष्यो महामुनिः । पुराणसंहितावक्ता शान्तो वै रोमहर्षणिः ॥ १६ ॥

వ్యాసశిష్యుడైన శాంతస్వభావ మహాముని రోమహర్షణి—పురాణసంహితా వక్త—ఇదంతా సమగ్రంగా తెలిసినవాడు।

Verse 18

युगे युगेऽल्पकान्धर्मान्निरीक्ष्य मधुसूदनः । वेदव्यास स्वरूपेण वेदभागं करोति वै ॥ १७ ॥

యుగయుగాలలో ధర్మం క్షీణించుటను గమనించిన మధుసూదనుడు (విష్ణువు) వేదవ్యాస స్వరూపముగా అవతరించి వేదాన్ని విభజించుచున్నాడు।

Verse 19

वेदव्यासमुनिः साक्षान्नारायण इति द्विजाः । शुश्रुमः सर्वशास्त्रेषु सूतस्तु व्यासशासितः ॥ १८ ॥

హే ద్విజులారా, సమస్త శాస్త్రాలలో మేము వినియున్నాము—ముని వేదవ్యాసుడు సాక్షాత్ నారాయణుడే; సూతుడు మాత్రం వ్యాసునిచే శిక్షింపబడి నియుక్తుడైనవాడు।

Verse 20

तेन संशासितः सूतो वेदव्यासेन धीमता । पुराणानि स वेत्त्येव नान्यो लोके ततः परः ॥ १९ ॥

ఆ బుద్ధిమంతుడైన వేదవ్యాసునిచే శాసింపబడిన సూతుడే పురాణాలను నిజంగా తెలిసినవాడు; ఈ లోకంలో ఆ జ్ఞానంలో అతనికంటే మించినవాడు లేడు।

Verse 21

स पुराणार्थविल्लोके स सर्वज्ञः स बुद्धिमान् । स शान्तो मोक्षधर्मज्ञः कर्मभक्तिकलापवित् ॥ २० ॥

ఈ లోకంలో పురాణార్థాన్ని నిజంగా తెలిసినవాడు అతడే; అతడు సర్వజ్ఞుడు, బుద్ధిమంతుడు, శాంతుడు, మోక్షధర్మాన్ని తెలిసినవాడు, కర్మ‑భక్తుల సమస్త విధానాలలో నిపుణుడు।

Verse 22

वेदवेदाङ्गशास्त्राणां सारभूतं मुनीश्वराः । जगद्धितार्थं तत्सर्वं पुराणेषूक्तवान्मुनिः ॥ २१ ॥

ఓ మునిశ్రేష్ఠులారా! వేదాలు మరియు వేదాంగ శాస్త్రాల సారాన్ని, జగత్‌హితార్థంగా, ఆ ముని పురాణాలలో సమగ్రంగా ప్రకటించాడు।

Verse 23

ज्ञानार्णवो वै सूतस्तत्सर्वतत्त्वार्थकोविदः । तस्मात्तमेव पृच्छाम इत्यूचे शौनको मुनीन् ॥ २२ ॥

సూతుడు నిజంగా జ్ఞానసముద్రం, సమస్త తత్త్వాల అర్థ‑తాత్పర్యాలలో నిపుణుడు; అందువల్ల అతనినే ప్రశ్నిద్దాం అని శౌనకుడు మునులకు చెప్పాడు।

Verse 24

ततस्ते मुनयः सर्वे शौनकं वाग्विदां वरम् । समाश्लिष्य सुसंप्रीताः साधु साध्विति चाब्रुवन् ॥ २३ ॥

అప్పుడు ఆ మునులందరూ వాగ్విద్యలో శ్రేష్ఠుడైన శౌనకుని ఆలింగనం చేసి, అత్యంత సంతోషంతో—“సాధు! సాధు!” అని పలికారు।

Verse 25

अथ ते मुनयो जग्मुः पुण्यं सिद्धाश्रमं वने । मृगव्रजसमाकीर्णं मुनिभिः परिशोभितम् ॥ २४ ॥

ఆపై ఆ మునులు వనంలో ఉన్న పుణ్యమైన సిద్ధాశ్రమానికి వెళ్లారు—అది జింకల గుంపులతో నిండినది, మునుల సాన్నిధ్యంతో మరింత శోభించినది।

Verse 26

मनोज्ञभूरुहलताफलपुष्पविभूषितम् । युक्तं सरोभिरच्छोदैरतिथ्यातिथ्यसंकुलम् ॥ २५ ॥

అది మనోహరమైన వృక్షలతలతో అలంకృతమై, ఫలపుష్పభారంతో నిండియుండెను; స్వచ్ఛ నిర్మల జలముల సరస్సులతో యుక్తమై, అతిథుల నిత్య సత్కార-ఆతిథ్యములతో పరిపూర్ణమై యుండెను।

Verse 27

ते तु नारायणं देवमनन्तमपराजितम् । यजन्तमग्निष्टोमेन ददृशू रोमहर्षणिम् ॥ २६ ॥

కాని వారు దేవనారాయణుని—అనంతుడును అపరాజితుడును—అగ్నిష్టోమ యాగముతో యజించుచుండగా దర్శించిరి; ఆ దర్శనం రోమాంచకరమై భయభక్తులను కలిగించెను।

Verse 28

यथार्हमर्चितास्तेन सूतेन प्रथितौजसः । तस्यावभृथमीक्षन्तस्तत्र तस्थुर्मखालये ॥ २७ ॥

ప్రఖ్యాత తేజస్సుగల ఆ సూతుడు వారిని యథార్హంగా సత్కరించగా, వారు యాగశాలలోనే నిలిచి యాగాంత అవభృథస్నానాన్ని దర్శించుచుండిరి।

Verse 29

अधरावभृथस्नातं सूतं पौराणिकोत्तमम् । पप्रच्छुस्ते सुखासीनां नैमिषारण्यवासिनः ॥ २८ ॥

అవభృథస్నానం చేసిన తరువాత పురాణవక్తలలో శ్రేష్ఠుడైన సూతుడు సుఖాసీనుడై కూర్చుండగా, నైమిషారణ్యవాసులు అతనిని ప్రశ్నించిరి।

Verse 30

ऋषय ऊचुः । वयं त्वतिथयः प्राप्ता आतिथेयास्तु सुव्रत । ज्ञानदानोपचारेण पूजयास्मान्यथाविधिः ॥ २९ ॥

ఋషులు పలికిరి—హే సువ్రతా! మేము మీ అతిథులమై వచ్చితిమి; కావున మీరు ఆతిథేయుడై, విధిపూర్వకంగా జ్ఞానదానముతోను తగిన ఉపచారములతోను మమ్మును పూజించుము।

Verse 31

दिवौकसो हि जीवन्ति पीत्वा चन्द्रकलामृतम् । ज्ञानामृतं भूसुरास्तु मुने त्वन्मुखनिःसृतम् ॥ ३० ॥

దేవలోకవాసులు చంద్రకళామృతాన్ని పానంచేసి జీవిస్తారు; కాని ఓ మునీ, భూసుర బ్రాహ్మణులు నీ ముఖమునుండి ప్రవహించే జ్ఞానామృతముతోనే జీవనం పొందుతారు.

Verse 32

येनेदमखिलं जातं यदाधारं यदात्मकम् । यस्मिन्प्रतिष्ठितं तात यस्मिन्वा लयमेष्यति ॥ ३१ ॥

యేనివల్ల ఈ సమస్త జగత్తు జన్మించింది, యదే దీని ఆధారం మరియు స్వరూపం; ఓ తాత, యందు ఇది స్థితమై ఉంది, యందుకే చివరికి లయమవుతుంది.

Verse 33

केन विष्णुः प्रसन्नः स्यात्स कथं पूज्यते नरैः । कथं वर्णाश्रमाचारश्चातिथेः पूजनं कथम् ॥ ३२ ॥

ఏ ఉపాయంతో విష్ణువు ప్రసన్నుడవుతాడు, మరియు మనుష్యులు ఆయనను ఎలా పూజించాలి? వర్ణాశ్రమాచారం ఎలా ఆచరించాలి, అతిథి పూజ ఎలా చేయాలి?

Verse 34

सफलं स्याद्यथा कर्म मोक्षोपायः कथं नृणाम् । भक्त्या किं प्राप्यते पुंभिस्तथा भक्तिश्च कीदृशी ॥ ३३ ॥

కర్మ ఎలా ఫలప్రదమవుతుంది, మరియు మనుష్యులకు మోక్షోపాయం ఏమిటి? భక్తిచేత పురుషుడు ఏమి పొందుతాడు, అలాగే ఎలాంటి భక్తిని ఆచరించాలి?

Verse 35

वद सूत मुनिश्रेष्ट सर्वमेतदसंशयम् । कस्य नो जायते श्रद्धा श्रोतुं त्वद्वचनामृतम् ॥ ३४ ॥

ఓ సూతా, మునిశ్రేష్ఠా! ఇవన్నీ సందేహం లేకుండా చెప్పుము. నీ వచనామృతాన్ని వినుటకు ఎవరికీ శ్రద్ధ కలగదు?

Verse 36

सूत उवाच । श्रृणुध्वमृषयः सर्वे यदिष्टं वो वदामि तत् । गीतं सनकमुख्यैस्तु नारदाय महात्मने ॥ ३५ ॥

సూతుడు పలికెను—హే సమస్త ఋషులారా, మీరు అందరూ వినండి. మీకు ఇష్టమైనదే నేను యథాతథంగా చెప్పుదును—సనకాది ప్రధాన ఋషులు మహాత్మ నారదునికి గానము చేసిన ఈ పవిత్ర ఉపదేశము.

Verse 37

पुराणं नारदोपाख्यमेतद्वेदार्थसंमितम् । सर्वपापप्रशमनं दुष्टग्रहनिवारणम् ॥ ३६ ॥

ఈ నారదోపాఖ్య పురాణము వేదార్థములకు సమ్మతమైనది. ఇది సమస్త పాపములను శమింపజేసి, దుష్ట గ్రహజనిత ఉపద్రవములను నివారించును.

Verse 38

दुःस्वप्ननाशनं धर्म्यं भुक्तिमुक्तिफलप्रदम् । नारायणकथोपेतं सर्वकल्याणकारणम् ॥ ३७ ॥

ఇది దుఃస్వప్నములను నాశనము చేయును, ధర్మ్యమైనది, భోగముకును మోక్షముకును ఫలమును ప్రసాదించును. నారాయణకథతో యుక్తమై, సమస్త కల్యాణములకు కారణమగును.

Verse 39

धर्मार्थकाममोक्षाणां हेतुभूतं महाफलम् । अपूर्वपुण्यफलदं श्रृणुध्वं सुसमाहिताः ॥ ३८ ॥

సుసమాహితులై వినండి—ఇది ధర్మ, అర్థ, కామ, మోక్షములకు కారణమై, మహాఫలప్రదమై, అపూర్వ పుణ్యఫలమును ప్రసాదించును.

Verse 40

महापातकयुक्तो वा युक्तो वाप्युपपातकैः । श्रृत्वैतदार्षं दिव्यं च पुराणं शुद्धिमाप्नुयात् ॥ ३९ ॥

ఎవడు మహాపాతకములతో కలుషితుడై ఉన్నా, లేదా ఉపపాతకములతో కూడినవాడైనా, ఈ ఋషిప్రణీత దివ్య పురాణమును శ్రవణముచేసి శుద్ధిని పొందును.

Verse 41

यस्यैकाध्यायपठनाद्वाजिमेधफलं लभेत् । अध्यायद्वयपाठेन राजसूयफलं तथा ॥ ४० ॥

ఈ పురాణంలోని ఒక అధ్యాయాన్ని పఠిస్తే అశ్వమేధ యజ్ఞఫలం లభిస్తుంది; రెండు అధ్యాయాలు పఠిస్తే అలాగే రాజసూయ యజ్ఞఫలం పొందుతాడు।

Verse 42

ज्येष्ठमासे पूर्णिमायां मूलक्षें प्रयतो नरः । स्नात्वा च यमुना तोये मथुरायामुपोषितः ॥ ४१ ॥

జ్యేష్ఠ మాస పౌర్ణమి నాడు, మూల నక్షత్రంలో, నియమశీలుడు యమునా జలంలో స్నానం చేసి మథురలో ఉపవాసం చేయాలి।

Verse 43

अभ्यर्च्य विधितवत्कृष्णं यत्फलं लभते द्विजाः । तत्फलं समवाप्रोति अध्यायत्रयपाठतः ॥ ४२ ॥

ఓ ద్విజులారా! విధివిధానంగా శ్రీకృష్ణుని ఆరాధనచేసి పొందే ఫలం, మూడు అధ్యాయాలు పఠించడంవల్ల అదే ఫలంగా లభిస్తుంది।

Verse 44

तत्प्रवक्ष्यामि वः सम्यक् शृणुध्वं गदतो मम । जन्मायुतार्जितैः पापैर्मुक्तः कोटिकुलान्वितः ॥ ४३ ॥

దానిని మీకు సమ్యకంగా వివరిస్తాను; నేను చెప్పేది వినండి. దీని వల్ల మనిషి అనేక జన్మల్లో కూడబెట్టిన పాపాల నుండి విముక్తుడై, తన కోటి వంశాలతో కూడ శుద్ధి పొందుతాడు।

Verse 45

ब्रह्मणः पदमासाद्य तत्रैव प्रतितिष्ठति । श्रुत्वास्य तु दशाध्यायान्भक्तिभावेन मानवः ॥ ४४ ॥

బ్రహ్మపదాన్ని పొందినవాడు అక్కడే స్థిరపడతాడు; అలాగే భక్తిభావంతో ఈ పది అధ్యాయాలను శ్రవణం చేసే మనిషి కూడా ఆ పదాన్ని పొందుతాడు।

Verse 46

निर्वाणमूक्तिं लभते नात्र कार्या विचारणा । श्रेयसां परमं श्रेयः पवित्राणामनुत्तमम् ॥ ४५ ॥

మనుడు నిర్వాణముక్తిని పొందుతాడు—ఇక్కడ సందేహం గాని మరింత విచారణ గాని అవసరం లేదు. ఇది సమస్త శ్రేయస్సులలో పరమ శ్రేయస్సు, పావనములలో అనుత్తమ పావనము.

Verse 47

दुःखप्रनाशनं पुण्यं श्रोतव्यं यत्नतो द्विजाः । श्रद्धया सहितो मर्त्यः श्लोकं श्लोकार्द्धमेव वा ॥ ४६ ॥

హే ద్విజులారా, దుఃఖనాశకమైన ఈ పుణ్యోపదేశాన్ని యత్నంతో శ్రవణం చేయాలి. శ్రద్ధతో కూడిన మానవుడు ఒక శ్లోకమో—లేదా అర్ధశ్లోకమో—వినాలి.

Verse 48

पठित्वा मुच्यते सद्यो महापातकराशिभिः । सतामेव प्रवक्तव्यं गुह्याद्गुह्यतरं यतः ॥ ४७ ॥

దీనిని పఠిస్తే మహాపాతక సమూహాల నుండీ వెంటనే విముక్తి కలుగుతుంది. అందుకే ఇది సత్పురుషులకే బోధించాలి; ఎందుకంటే ఇది గుహ్యములోనూ అత్యంత గుహ్యం.

Verse 49

वावयेत्पुरतो विष्णोः पुण्यक्षेत्रे द्विजान्तिके । ब्रह्यद्रोहपराणां च दंभाचारयुतात्मनाम् ॥ ४८ ॥

విష్ణువు సమక్షంలో, పుణ్యక్షేత్రంలో, బ్రాహ్మణుల సన్నిధిలో దీనిని పఠింపజేయాలి—ప్రత్యేకించి బ్రహ్మ/బ్రాహ్మణద్రోహంలో నిమగ్నులై, దంభమూ దుష్టాచారమూ కలిగిన మనస్సు గలవారికి.

Verse 50

जनानां बकवृतीनां न ब्रूयादिदमुत्तमम् । त्यक्तकामादिदोषाणां विष्णुभक्तिरतात्मनाम् ॥ ४९ ॥

బకవృత్తి గల కపటజనులకు ఈ ఉత్తమ ఉపదేశాన్ని చెప్పకూడదు. ఇది కామాది దోషాలను విడిచిపెట్టి, విష్ణుభక్తిలో రతమైన మనస్సు గలవారికే.

Verse 51

सदाचारपराणां च वक्तव्यं मोक्षयसाधनम् । सर्वदेवमयो विष्णुः स्मरतामार्तिनाशनः ॥ ५० ॥

సదాచారపరులైన వారికి మోక్షసాధనాన్ని తప్పక బోధించాలి. సర్వదేవమయుడైన విష్ణువు స్మరించువారి ఆర్తిని నశింపజేస్తాడు.

Verse 52

सद्भक्तिवत्सलो विप्रा भक्त्या तुष्यति नान्यथा । अश्रद्धयापि यांन्नाच्चि कीर्तितेऽथ स्मूतेऽपि वा ॥ ५१ ॥

హే విప్రులారా, ప్రభువు సద్భక్తివత్సలుడు; ఆయన భక్తితోనే తృప్తి చెందుతాడు, ఇతరంగా కాదు. శ్రద్ధ లేకున్నా ఆయన నామం పలికినా, కీర్తించినా, స్మరించినా ఫలిస్తుంది.

Verse 53

विमुक्तः पातकैर्मर्त्यो लभते पदमव्ययम् । संसारधोरकान्ताग्दावाग्रिर्मधुसुदनः ॥ ५२ ॥

పాపాల నుండి విముక్తుడైన మానవుడు అవ్యయమైన పదాన్ని పొందుతాడు. సంసారమనే ఘోర అరణ్యంలోని దావాగ్నిని మధుసూదనుడే దహింపజేస్తాడు.

Verse 54

स्मरतां सर्वपापानि नाशयत्याशु सत्तमाः । तदर्थद्योतकमिदं पुराणं श्राव्यमुत्तमम् ॥ ५३ ॥

హే సత్తములారా, దీనిని స్మరించువారి సమస్త పాపాలను ఇది త్వరగా నశింపజేస్తుంది. అందుకే ఆ అర్థాన్ని ప్రకాశింపజేసే ఈ ఉత్తమ పురాణం తప్పక శ్రవణీయము.

Verse 55

श्रवणात्पठनाद्वापि सर्वपापविनाशकृत् । यस्यास्य श्रवणे बुद्धिर्जायते भक्तिसंयुता ॥ ५४ ॥

దీనిని వినడం వల్ల గానీ, పఠించడం వల్ల గానీ ఇది సమస్త పాపాలను నశింపజేస్తుంది. దీనిని విని భక్తితో కూడిన బుద్ధి ఎవరిలో జన్మిస్తుందో అతడే ధన్యుడు.

Verse 56

स एव कृतकृत्यस्तु सर्वशास्त्रार्थकोविदः । यदर्जितं तपः पुण्यं तन्मन्ये सफलं द्विजाः ॥ ५५ ॥

అతడే నిజంగా కృతకృత్యుడు, సమస్త శాస్త్రార్థాలలో నిపుణుడు. ఓ ద్విజులారా, అతడు సంపాదించిన తపస్సు పుణ్యమును నేను నిజంగా ఫలప్రదమని భావిస్తున్నాను।

Verse 57

यदस्य श्रवणे भाक्तिरन्यथा नहि जायते । सत्कथासु प्रर्वतन्ते सज्जना ये जगाद्धिताः ॥ ५६ ॥

ఇది వినుటవలననే భక్తి జన్మిస్తుంది; ఇతరథా కాదు. జగద్ధితాన్ని కోరే సజ్జనులు సత్కథలలో నిమగ్నమవుతారు।

Verse 58

निन्दायां कलहे वापि ह्यसन्तः पाप्तात्पराः । पुराणेष्वर्थवादत्वं ये वदन्ति नराधमाः ॥ ५७ ॥

నిందా కలహాలలో ఆసక్తులైన అసంతులు పాపులకన్నా అధములు. పురాణాలను కేవలం ‘అర్థవాదం’ (ఖాళీ స్తుతి) అని చెప్పే నరాధములూ నిందనీయులు।

Verse 59

तैरर्जितानि पुण्यानि क्षयं यान्ति द्विजोत्तमाः । समस्तकर्मनिर्मूलसाधनानि नराधमः ॥ ५८ ॥

ఓ ద్విజోత్తములారా, ఆ మార్గాల ద్వారా సంపాదించిన పుణ్యాలు క్షయమవుతాయి. కాని నరాధములు సమస్త కర్మాలను మూలముతోనే నిర్మూలించునని చెప్పబడే సాధనాలను ఆశ్రయిస్తారు।

Verse 60

पुराणान्यर्थवादेन ब्रुवन्नरकमश्नुते । अन्यानि साधयन्त्येव कार्याणि विधिना नराः ॥ ५९ ॥

పురాణాలను ‘అర్థవాదం’ అని చెప్పి మాట్లాడేవాడు నరకాన్ని అనుభవిస్తాడు. అయితే ఇతర కార్యాలను మనుష్యులు విధి-నియమాల ప్రకారమే సాధిస్తారు।

Verse 61

पुराणानि द्विजश्रेष्टाः साधयन्ति न मोहिताः । अनायासेन यः पुण्यानीच्छतीह द्विजोत्तमाः ॥ ६० ॥

హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా! మోహితులు కానివారు పురాణముల ద్వారా తమ లక్ష్యములను సిద్ధించుకొందురు. ఇక్కడ ఎవడు అనాయాసముగా పుణ్యమును కోరునో, హే ద్విజోత్తములారా, అతడు పురాణాశ్రయము పొందవలెను.

Verse 62

श्रोतव्यानि पुराणानि तेन वै भक्तिभावतः । पुराणश्रवणे बुद्धिर्यस्य पुंसः प्रवर्तते ॥ ६१ ॥

కాబట్టి పురాణములను భక్తిభావముతో తప్పక శ్రవణము చేయవలెను. ఎవరి బుద్ధి పురాణశ్రవణమునకు ప్రవృత్తమవుతుందో, అతనిలో భక్తి జాగృతమై బలపడును.

Verse 63

पुरार्जितानि पापानि तस्य नश्यन्त्यसंशयम् । पुराणे वर्तमानेऽपि पापपाशेन यन्त्रितः । आदरेणान्यगाथासु सक्तबुद्धिः पतत्यधः ॥ ६२ ॥

అతని పూర్వార్జిత పాపములు నిస్సందేహముగా నశించును. అయితే పురాణపఠనం జరుగుచుండగానే పాపపాశముచే బద్ధుడై, తప్పు గౌరవముతో ఇతర (సాంసారిక) గీతకథలయందు బుద్ధిని ఆసక్తి పరచినవాడు అధోగతికి పడును.

Verse 64

सत्सङ्गदेवार्चनसत्कथासु हितोपदेशे निरतो मनुष्यः । प्रयाति विष्णोः परमं पदं यद्देहावसानेऽच्युततुल्यतेजाः ॥ ६३ ॥

సత్సంగము, దేవార్చనము, సత్కథాశ్రవణము, హితోపదేశము వీటిలో నిమగ్నుడైన మనుష్యుడు విష్ణువుని పరమపదమును పొందును; దేహాంతమున అచ్యుతునితో సమానమైన తేజస్సు కలవాడగును.

Verse 65

तस्मादिदं नारदनामधेयं पुण्यं पुराणं श्रुणुत द्विजेन्द्राः । यस्मिञ्छ्रुते जन्मजरादिहीनो नरो भवेदच्युतनिष्टचेताः ॥ ६४ ॥

కాబట్టి, హే ద్విజేంద్రులారా! ‘నారద’ నామధేయముగల ఈ పుణ్య పురాణమును శ్రవణము చేయుడి. దీనిని విన్నవాడు జన్మ, జర మొదలైన వాటి నుండి విముక్తుడై అచ్యుతునందు నిష్ఠచిత్తుడగును.

Verse 66

वरं वरेण्यं वरदं पुराणं निजप्रभाभावितसर्वलोकम् । संकल्पितार्थप्रदमादिदेवं स्मृत्वाव्रजेन्मुक्तिपदं मनुष्यः ॥ ६५ ॥

మనిషి ఆ పరమ వరణీయమైన, వరదాయకమైన పురాణాన్ని—తన స్వప్రభతో సమస్త లోకాలను ప్రకాశింపజేసి, సంకల్పించిన ఫలాన్ని ప్రసాదించేదాన్ని—మరియు ఆదిదేవుని స్మరించితే, ముక్తిపదాన్ని పొందును।

Verse 67

ब्रह्मेशविष्ण्वादिशरीरभेदैर्विश्वं सृजत्यत्ति च पाति विप्राः । तमादिदेवं परमं परेशमाधाय चेतस्युपयाति मुक्तिम् ॥ ६६ ॥

హే విప్రులారా! బ్రహ్మ, ఈశ (శివ), విష్ణు మొదలైన భిన్న శరీరరూపాలను ధరించి ఆయనే విశ్వాన్ని సృష్టించి, పోషించి, లయముచేయును. ఆ ఆదిదేవుడు, పరమ పరేశ్వరుని హృదయంలో నిలిపితే ముక్తి లభించును।

Verse 68

यो नाम जात्यादिविकल्पहीनः परः पराणां परमः परस्मात् । वेदान्तवेद्यः स्वजनप्रकाशः समीड्यते सर्वपुराणवेदैः ॥ ६७ ॥

జన్మ, జాతి మొదలైన భేదవికల్పాల నుండి రహితమైన ఆయన నామమే; ఆయన పరాత్పరుడు, పరములలో పరముడు, పరమాతీతుడు; వేదాంతముచే జ్ఞేయుడు, తన భక్తులకు స్వయంప్రకాశుడు—ఆయనను సమస్త పురాణాలు, వేదాలు స్తుతించుచున్నవి।

Verse 69

तस्मात्तिमीशं जगतां विमुक्तिमुपासनायालमजं मुरारिम् । परं रहस्यं पुरुषार्थहेतुं स्मृत्वा नरो याति भवाब्धिपारम् ॥ ६८ ॥

కాబట్టి లోకాల ఈశుడు, జగత్తుకు విముక్తిస్వరూపుడు, అజుడు మురారి—పరమ రహస్యం, పురుషార్థాలకు కారణం—ఆయనను స్మరించి ఉపాసించుటచే మనిషి భవసాగరాన్ని దాటును।

Verse 70

वक्तव्यं धार्मिकेभ्यस्तु श्रद्दधानेभ्य एव च । मुमुक्षुभ्यो यतिभ्यश्च वीतरागेभ्य एव च ॥ ६९ ॥

ఈ ఉపదేశం ధార్మికులకు మాత్రమే, నిశ్చయంగా శ్రద్ధగలవారికే చెప్పవలెను; అలాగే ముముక్షువులకు, యతులకు, మరియు విరక్తులకే।

Verse 71

वक्तव्यं पुण्यदेशे च सभायां देवतागृहे । पुण्यक्षेत्रे पुण्यतीर्थे देव ब्राह्मणसन्निधौ ॥ ७० ॥

ఈ పవిత్ర ఉపదేశాన్ని పుణ్యదేశంలో, సభలో, దేవాలయంలో; పుణ్యక్షేత్రంలో మరియు పుణ్యతీర్థంలో—ప్రత్యేకంగా దేవతలూ బ్రాహ్మణుల సన్నిధిలో—ప్రకటించాలి।

Verse 72

उच्छिष्टदेशे वक्तार आख्यानमिदमुत्तमम् । पच्यन्ते नरके घोरे यावदाभूतसंप्लवम् ॥ ७१ ॥

అపవిత్ర స్థలంలో ఈ ఉత్తమాఖ్యానాన్ని పఠించే వారు, సమస్తభూతప్రళయం వరకు ఘోర నరకంలో కాల్చబడుతారు।

Verse 73

मृषा श्रृणोति यो मूढो दम्भी भक्तिविवर्जितः । सोऽपि तद्वन्महाघोरे नरके पच्यतेऽक्षये ॥ ७२ ॥

దంభంతో, భక్తి లేనివాడై, మిథ్యాభావంతో వినే మూర్ఖుడు—అతడూ అలాగే అత్యంత ఘోరమైన, అంతం లేని నరకంలో కాల్చబడతాడు।

Verse 74

नरो यः सत्कथामध्ये संभाषां कुरुतेऽन्यतः । स याति नरकं घोरं तदेकाग्रमना भवेत् ॥ ७३ ॥

సత్కథ మధ్యలో ఇతరులతో పక్కమాటలు మాట్లాడేవాడు ఘోర నరకానికి వెళ్తాడు; కనుక మనస్సును ఏకాగ్రంగా ఉంచాలి।

Verse 75

श्रोता वक्ता चविप्रेन्द्रा एष धर्मः सनातनः । असमाहितचित्तस्तु न जानाति हि किंचना ॥ ७४ ॥

హే విప్రేంద్రా! నిజమైన శ్రోత, నిజమైన వక్త కావడం ఇదే సనాతన ధర్మం; కానీ అసమాహిత చిత్తుడికి ఏదీ తెలియదు।

Verse 76

तत एकमना भूत्वा पिबेद्धरिकथामृतम् । कथं संभ्रान्तचित्तस्य कथास्वादः प्रजायते ॥ ७५ ॥

కాబట్టి మనస్సును ఏకాగ్రం చేసి హరికథామృతాన్ని పానము చేయాలి. చిత్తం కలతచెందినవానికి కథారుచి ఎలా కలుగుతుంది?

Verse 77

किं सुखं प्राप्यते लोके पुंसा संभ्रान्तचेतसा । तस्मात्सर्वं परित्यज्य कामं दुःखस्य साधनम् ॥ ७६ ॥

చిత్తం కలతచెందిన మనిషి ఈ లోకంలో ఏ సుఖాన్ని పొందగలడు? అందుకే అన్నిటినీ విడిచి, దుఃఖానికి కారణమైన కామాన్ని త్యజించాలి.

Verse 78

समाहितमना भूत्वाकुर्यादच्युतचिन्तनम् । येन केनाप्युपायेन स्मृतो नारायणोऽव्ययः ॥ ७७ ॥

మనస్సును సమాధానంగా చేసి అచ్యుతుని ధ్యానించాలి; ఏ విధమైన ఉపాయంతోనైనా అవ్యయుడైన నారాయణుని స్మరించాలి.

Verse 79

अपि पातकयुक्तस्य प्रसन्नः स्यान्नसंशयः । यस्य नारायणे भक्तिर्विभौ विश्वेश्वरेऽव्यये । तस्य स्यात्सफलं जन्म मुक्तिश्चैव करे स्थिता ॥ ७८ ॥

పాపభారంతో ఉన్నవాడైనా, నిస్సందేహంగా ప్రభువుకు ప్రీతికరుడవుతాడు—సర్వవ్యాపి, అవ్యయుడైన విశ్వేశ్వర నారాయణునిపై భక్తి ఉన్నవానికి. అతని జన్మ సఫలమవుతుంది; మోక్షం చేతిలో ఉన్నట్లే ఉంటుంది.

Verse 80

धर्मार्थकाममोक्षाख्यपुरुषार्था द्विजोत्तमाः । हरिभक्तिपराणां वै संपद्यन्ते न संशयः ॥ ७९ ॥

హే ద్విజోత్తమా! ధర్మ, అర్థ, కామ, మోక్షమనే పురుషార్థాలు హరిభక్తిలో నిమగ్నులైన వారికి నిస్సందేహంగా సిద్ధిస్తాయి.