
देवीमाहात्म्य-फलश्रुति (DevīMāhātmya-Phalaśruti)
Blessings of Knowledge
ఈ అధ్యాయంలో దేవీమాహాత్మ్య ఫలశ్రుతి మరియు దేవి రక్షణ హామీ వర్ణించబడుతుంది। జగన్మాత చెప్పేది—శ్రద్ధతో పఠనం, శ్రవణం లేదా స్తోత్రం చేసే భక్తునికి భయాలు, రోగాలు, దుఃఖం, దారిద్ర్యం, శత్రువులు నశిస్తాయి; ఆయుష్షు, కీర్తి, ధన-సమృద్ధి, సంతానసుఖం పెరుగుతాయి। యుద్ధం, రాజసభ, అగ్ని, జలం, అరణ్యం, దొంగల భయం, గ్రహపీడలలో దేవి రక్షకురాలిగా నిలుస్తుంది। నవరాత్రి, చండీపాఠం, హోమం, దానం, వ్రతాలతో కలిసి పఠిస్తే విశేష ఫలం, చివరికి మోక్షప్రదత్వం కూడా ప్రశంసించబడింది।
Verse 1
देव्युवाच एभिः स्तवैश्च मां नित्यं स्तोष्यते यः समाहितः । तस्याहं सकलां बाधां नाशयिष्याम्यसंशयम् ॥
దేవి పలికెను—ఎవడు సమాహిత మనస్సుతో ఈ స్తోత్రాలతో నిత్యం నన్ను స్తుతిస్తాడో, ఆ భక్తుని సమస్త ఆపదలను నేను నిస్సందేహంగా నశింపజేస్తాను।
Verse 2
मधुकैटभनाशं च महिषासुरघातनम् । कीर्तयिष्यन्ति ये तद्वद्वधं शुम्भनिशुम्भयोः ॥
మధు-కైటభ సంహారం, మహిషాసుర వధం, అలాగే శుంభ-నిశుంభ సంహారాన్ని కీర్తించువారు దేవి ప్రసాదమును మరియు రక్షణను పొందుతారు।
Verse 3
अष्टम्यां च चतुर्दश्यां नवम्यां चैकचेतसः । स्तोष्यन्ति चैव ये भक्त्या मम माहात्म्यमुत्तमम् ॥
అష్టమి, చతుర్దశి, నవమి తిథులలో ఏకాగ్ర మనస్సుతో భక్తితో నా పరమ మాహాత్మ్యాన్ని స్తుతించువారు వాగ్దత్తమైన వరాలను పొందుతారు।
Verse 4
न तेषां दुष्कृतं किञ्चिद् दुष्कृतोत्था न चापदः । भविष्यति न दारिद्र्यं न चैवेष्टवियोजनम् ॥
వారికి ఫలితమిచ్చే దుష్కర్మం ఉండదు; దుష్కర్మమునుండి పుట్టే విపత్తు ఉండదు; దారిద్ర్యం ఉండదు, ప్రియవస్తువుల వియోగమూ ఉండదు।
Verse 5
शत्रुतो न भयं तस्य दस्युतो वा न राजतः । न शस्त्रानलतोयौघात् कदाचित् सम्भविष्यति ॥
ఆ భక్తునికి శత్రువుల నుండి, దొంగల నుండి లేదా రాజు నుండి భయం కలగదు; ఆయుధాలు, అగ్ని లేదా జలప్రవాహాల నుండి కూడా ఎప్పుడూ ప్రమాదం రాదు।
Verse 6
तस्मान्ममैन्माहात्म्यं पठितव्यं सहाहितैः । श्रोतव्यं च सदा भक्त्या परं स्वस्त्ययनं महत् ॥
అందుచేత నా ఈ మాహాత్మ్యాన్ని జాగ్రత్తగలవారు పఠించాలి; అలాగే దీనిని ఎల్లప్పుడూ భక్తితో శ్రవణం చేయాలి—ఇది పరమమైన, మహత్తరమైన స్వస్త్యయన కర్మ, శుభమంగళప్రదం।
Verse 7
उपसर्गानशेषांस्तु महामारीसमुद्भवान् । तथा त्रिविधमुत्पातं माहात्म्यं शमयेन्रमम् ॥
కానీ నా ఈ మాహాత్మ్యం మహామారుల వల్ల కలిగే సమస్త ఉపద్రవాలను శమింపజేస్తుంది; అలాగే త్రివిధ ఉత్పాతాలను కూడా।
Verse 8
यत्रैतत् पठ्यते सम्यङ्नित्यमायतने मम । सदा न तद्विमोक्ष्यामि सान्निध्यं तत्र मे स्थितम् ॥
ఎక్కడెక్కడ నా దేవాలయంలో దీనిని విధివిధానంగా నిత్యం పఠిస్తారో, ఆ స్థలాన్ని నేను ఎప్పుడూ విడిచిపెట్టను; అక్కడ నా సన్నిధి నిత్యంగా నిలిచి ఉంటుంది।
Verse 9
बलिप्रदाने पूजायामग्निकार्ये महोत्सवे । सर्वं ममैत्तच्चरितमुच्चार्यं श्राव्यमेव च ॥
బలిదానం, పూజ, హోమం మరియు మహోత్సవాల సమయంలో—నా చరిత్రకథనమైన ఈ సమస్త వృత్తాంతాన్ని గట్టిగా పఠించాలి; అలాగే శ్రద్ధతో వినిపించాలి కూడా।
Verse 10
जानताजानता वापि बलिपूजां तथा कृताम् । प्रतीच्छिष्याम्यहं प्रीत्या वह्निहोमं तथा कृतम् ॥
తెలిసి చేసినా తెలియక చేసినా, ఆ విధంగా చేసిన బలి, పూజ మొదలైన ఉపాసనను నేను ఆనందంతో స్వీకరిస్తాను; అలాగే అదే విధంగా చేసిన హోమాన్ని కూడా।
Verse 11
शरत्काले महापूजा क्रियते या च वार्षिकी । तस्यां ममैतन्माहात्म्यं श्रुत्वा भक्तिसमन्वितः ॥
శరదృతువులో మహా వార్షిక పూజ నిర్వహించబడుతుంది. ఆ సందర్భంలో భక్తితో నా ఈ మాహాత్మ్యాన్ని శ్రవణం చేసినవాడు, ఇందులో చెప్పబడిన ఫలాన్ని పొందుతాడు.
Verse 12
सर्वबाधाविनिर्मुक्तो धनधान्यसमन्वितः । मनुष्यो मत्प्रसादेन भविष्यति न संशयः ॥
సర్వ బాధల నుండి విముక్తుడై, ధనధాన్యసంపన్నుడై, మనిషి నా అనుగ్రహం వల్ల అట్లే అవుతాడు—ఇందులో సందేహం లేదు.
Verse 13
श्रुत्वा ममैतन्माहात्म्यं तथोत्पत्तीः पृथक् शुभाः । पराक्रमं च युद्धेषु जायते निर्भयः पुमान् ॥
నా ఈ మాహాత్మ్యాన్ని శ్రవణం చేసి, అలాగే దేవీ అవతార-ప్రాదుర్భావాల శుభకథలను విడివిడిగా విని, మనిషి యుద్ధాలలో శౌర్యాన్ని పొందుతూ నిర్భయుడవుతాడు.
Verse 14
रिपवः संक्षयं यान्ति कल्याणं चोपपद्यते । नन्दते च कुलं पुंसां माहात्म्यं मम शृण्वताम् ॥
శత్రువులు నశిస్తారు, క్షేమం కలుగుతుంది; మరియు నా మాహాత్మ్యాన్ని శ్రవణం చేసే వారి వంశం ఆనందించి అభివృద్ధి చెందుతుంది.
Verse 15
शान्तिकर्मणि सर्वत्र तथा दुःस्वप्नदर्शने । ग्रहपीडासु चोग्रासु माहात्म्यं शृणुयान्मम ॥
అన్ని శాంతికర్మాలలో, అలాగే దుష్ట స్వప్నాలు కనబడినప్పుడు, మరియు గ్రహాల వల్ల కలిగే ఘోర బాధల్లో కూడా, నా మాహాత్మ్యాన్ని శ్రవణం చేయాలి.
Verse 16
उपसर्गाः शमं यान्ति ग्रहपीडाश्च दारुणाः । दुःस्वप्नं च नृभिर्दृष्टं सुस्वप्नमुपजायते ॥
ఉపద్రవాలు శమిస్తాయి; గ్రహాల వల్ల కలిగే భయంకర బాధలూ శాంతిస్తాయి. ప్రజలు చూసిన దుష్స్వప్నం కూడా శుభస్వప్నంగా మారుతుంది.
Verse 17
बालग्रहाभिभूतानां बालानां शान्तिकारकम् । संघातभेदे च नृणां मैत्रीकरणमुत्तमम् ॥
ఇది బాల-గ్రహాల వల్ల బాధపడే పిల్లలకు శమనకారి; మరియు ప్రజాసమూహాలు కలహంతో విడిపోయినప్పుడు స్నేహాన్ని కలిగించడానికి ఇది ఉత్తమ ఉపాయం.
Verse 18
दुर्वृत्तानामशेषाणां बलहानिकरं परम् । रक्षोभूतपिशाचानां पठनादेव नाशनम् ॥
ఇది సమస్త దుష్టుల బలాన్ని అత్యంతంగా క్షీణింపజేస్తుంది; రాక్షసులు, భూతాలు, పిశాచాలకు కేవలం పఠనమాత్రంతోనే వినాశాన్ని కలిగిస్తుంది.
Verse 19
सर्वं ममैतन्माहात्म्यं मम सन्निधिकारकम् ॥
ఈ సమస్తం నా మాహాత్మ్యం నా సజీవ సన్నిధిని ప్రదర్శిస్తుంది.
Verse 20
पशुपुष्पार्घ्यधूपैश्च गन्धदीपैस्तथोत्तमैः । विप्राणां भोजनैर्हेमैः प्रॊक्षणीयैरहर्निशम् ॥
పశుబలి, పుష్పాలు, అర్ఘ్యం, ధూపంతో; ఉత్తమ సుగంధాలు, దీపాలతో; బ్రాహ్మణభోజనం, స్వర్ణం, ప్రోక్షణం (పవిత్ర జల ఛల్లడం)తో—పగలు రాత్రి విధివిధానంగా పూజించి ప్రసన్నం చేయాలి.
Verse 21
अन्यैश्च विविधैर्भोगैः प्रदानैर्वत्सरेण या । प्रीतिर्मे क्रियते सास्मिन् सकृत्सुचरिते श्रुते ॥
సంవత్సరమంతా నానావిధ భోగాలు, అర్పించిన దానాల వల్ల నాకు కలిగే తృప్తి—అదే తృప్తి ఈ ఉత్తమాఖ్యానాన్ని ఒక్కసారి వినినప్పుడే కలుగుతుంది।
Verse 22
श्रुतं हरति पापानि तथाऽरोग्यं प्रयच्छति । रक्षां करोति भूतेभ्यो जन्मनां कीर्तनं मम ॥
ఇది వినినప్పుడు పాపాలు నశిస్తాయి, ఆరోగ్యమును కూడా ప్రసాదిస్తుంది। నా జన్మముల/అవతరణముల పఠనం పిశాచాది హానికర సత్త్వాల నుండి రక్షణ ఇస్తుంది।
Verse 23
युद्धेषु चरितं यन्मे दुष्टदैत्यनिबर्हणम् । तस्मिन् श्रुते वैरिकृतं भयं पुंसां न जायते ॥
దుష్ట దైత్యులను సంహరించే నా రణకర్మలు/యుద్ధచరిత్రలు వినబడినప్పుడు, ప్రజలలో శత్రువుల వల్ల కలిగే భయం ఉద్భవించదు।
Verse 24
युष्माभिः स्तुतयो याश्च याश्च ब्रह्मर्षिभिः कृताः । ब्रह्मणा च कृतास्तास्तु प्रयच्छन्ति शुभां गतिम् ॥
మీ దేవతలచే రచించబడిన స్తోత్రాలు, బ్రహ్మర్షులచే రచించబడిన స్తోత్రాలు, అలాగే బ్రహ్మచే రచించబడిన స్తోత్రాలు—ఇవే నిశ్చయంగా శుభగతిని (కల్యాణాంతాన్ని) ప్రసాదిస్తాయి।
Verse 25
अरण्ये प्रान्तरे वापि दावाग्निपरिवारितः । दस्युभिर्वा वृतः शून्ये गृहीतो वापि शत्रुभिः ॥
అడవిలో గానీ, నిర్జన ప్రాంతంలో గానీ, దావాగ్నితో చుట్టుముట్టబడినవాడైనా; లేదా ఏకాంత స్థలంలో దొంగలచే ముట్టడించబడినవాడైనా; లేక శత్రువులచే పట్టుబడినవాడైనా—
Verse 26
सिंहव्याघ्रानुयातो वा वने वा वनहस्तिभिः । राज्ञा क्रुद्धेन चाज्ञप्तो वध्यो बन्धगतोऽपि वा ॥
సింహాలు, పులులు వెంబడిస్తుంటే గానీ, అడవిలో మత్తెక్కిన ఏనుగులు బాధిస్తుంటే గానీ; లేదా కోపించిన రాజు వధకు ఆజ్ఞాపిస్తే; లేదా కట్టివేసి కారాగారంలో వేస్తే కూడా—
Verse 27
आघूर्णितो वा वातेन स्थितः पोते महार्णवे । पतत्सु चापि शस्त्रेषु संग्रामे भृशदारुणे ॥
లేదా మహాసముద్రంలో పడవలో ఉండగా ఉగ్ర గాలులచే ఎగిరిపడుతూ ఉండినా; అలాగే అత్యంత భయంకరమైన యుద్ధంలో పడుతున్న ఆయుధాల మధ్య చిక్కుకున్నా—
Verse 28
सर्वाबाधासु घोरासु वेदनाभ्यर्दितोऽपि वा । स्मरन्ममैत्तच्छरितं नरो मुच्येत सङ्कटात् ॥
ఈ సమస్త భయంకర ఆపదల్లో, బాధచే వేధింపబడుతున్నప్పటికీ, నా ఈ ఆఖ్యానాన్ని స్మరించే వాడు కష్టాల నుండి విముక్తుడవుతాడు.
Verse 29
मम प्रभावात्सिंहाद्या दस्यवो वैरिणस्तथा । दूरादेव पलायन्ते स्मरतश्चरितं मम ॥
నా శక్తిచేత సింహములు మొదలైనవి, దొంగలు, శత్రువులు కూడా—నా చరిత్రను స్మరించగానే—దూరం నుంచే పారిపోతారు.
Verse 30
ऋषिरुवाच इत्युक्त्वा सा भगवती चण्डिका चण्डविक्रमā । पश्यतामेव देवानां तत्रैवान्तरधीयत ॥
ఋషి చెప్పెను: ఇలా పలికిన ఆ భగవతి—ఘోర పరాక్రమశాలిని చండిక—దేవతలు చూస్తుండగానే అక్కడికక్కడే అంతర్ధానమైంది.
Verse 31
तेऽपि देव्याः निरातङ्काः स्वाधिकारान् यथा पुरा । यज्ञभागभुजः सर्वे चक्रुर्विनिहतारयः ॥
అప్పుడు దేవి అనుగ్రహంతో భయముక్తులైన ఆ దేవతలూ పూర్వంలాగానే తమ తమ అధికారస్థానాలు, కర్తవ్యాలు మళ్లీ స్వీకరించారు. శత్రువులు హతులైన తరువాత వారు యజ్ఞాలలో తమ తమ భాగాలను మరల పొందారు.
Verse 32
दैत्याश्च देव्याः निहते शुम्भे देवरिपौ युधि । जगद्विध्वंसके तस्मिन् महोग्रेऽतुलविक्रमॆ । निशुम्भे च महावीर्ये शेषाः पातालमाययुः ॥
దేవతల శత్రువైన, లోకనాశకుడైన, అత్యంత భయంకరుడూ అపూర్వ పరాక్రమశాలియైన శుంభుణ్ని దేవి యుద్ధంలో సంహరించినప్పుడు, అలాగే మహావీరుడైన నిశుంభుడూ హతుడైనప్పుడు, మిగిలిన దైత్యులు పాతాళానికి దిగిపోయారు.
Verse 33
एवं भगवती देवी सा नित्यापि पुनः पुनः । सम्भूय कुरुते भूूप जगतः परिपालनम् ॥
ఓ రాజా, ఈ విధంగా ఆ భగవతి దేవి—నిత్యస్వరూపిణి అయినప్పటికీ—మళ్లీ మళ్లీ రూపం ధరించి లోకరక్షణను సాధిస్తుంది.
Verse 34
तयैतन्मोह्यते विश्वं सैव विश्वं प्रसूयते । सा याचिता च विज्ञानं तुष्टा ऋद्धिं प्रयच्छति ॥
ఆమె చేతనే ఈ సమస్త విశ్వం మోహితమై ఉంది, ఆమెనే విశ్వాన్ని ప్రసవిస్తుంది. ప్రార్థించబడితే జ్ఞానాన్ని ప్రసాదిస్తుంది; ప్రసన్నురాలైతే శ్రీ-సంపదను అనుగ్రహిస్తుంది.
Verse 35
व्याप्तं तयैतत्सकलं ब्रह्माण्डं मनुजेश्वर । महाकाल्या महाकाले महाकारिस्वरूपया ॥
ఓ నరాధిపా, మహాకాలమనే మహాసమయంలో మహాకాళీ మహాకర్త్రీ-రూపిణిగా ఈ సమస్త బ్రహ్మాండాండాన్ని చరాచరాలతో సహా వ్యాపించి పరిపూర్ణం చేస్తుంది.
Verse 36
सैव काले महामारी सैव सृष्टिर्भवत्यजा । स्थितिं करोति भूतानां सैव काले सनातनी ॥
ఆమెనే ఒక కాలంలో మహామారిగా అవతరిస్తుంది; ఆమెనే అజన్మగా సృష్టిరూపమవుతుంది. ఆమెనే భూతజాతుల స్థితిని ధరిస్తుంది; మరొక కాలంలో ఆ నిత్యా దేవి తదనుగుణంగా కార్యం చేస్తుంది.
Verse 37
भवकाले नृणां सैव लक्ष्मीर्वृद्धिप्रदा गृहे । सैवाभावे तथालक्ष्मीर्विनाशायोपजायते ॥
ప్రజలకు శుభకాలంలో ఆమెనే గృహంలో లక్ష్మీగా మారి వృద్ధిని ప్రసాదిస్తుంది; క్షయకాలంలో ఆమెనే వినాశార్థం ఉద్భవించిన అలక్ష్మీగా అవుతుంది.
Verse 38
स्तुता सम्पूजिता पुष्पैर्धूपगन्धादिभिस्तथा । ददाति वित्तं पुत्रांश्च मतिं धर्मे गतिं शुभाम् ॥
పుష్పాలు, ధూపం, సుగంధ ద్రవ్యాలు మొదలైనవాటితో స్తుతింపబడి విధివిధానంగా పూజింపబడినప్పుడు ఆమె ధనం, సంతానం, ధర్మానుగుణమైన బుద్ధి మరియు శుభగతిని ప్రసాదిస్తుంది.
The chapter articulates a practical theology of śravaṇa and pāṭha: devotionally reciting and hearing sacred narrative is presented as an efficacious means to transform suffering into well-being. Ethically, it frames worship as cultivating steadiness (samāhita-bhāva), gratitude, and dharmic orientation, with protection and prosperity arising as the ordered consequence of aligning with Devī’s cosmic sovereignty.
While not adding new genealogical data, Adhyaya 92 functions as the liturgical and doctrinal capstone of the Devī Māhātmya embedded in the Sāvarṇika Manvantara. It closes the immediate conflict-cycle (post Śumbha-Niśumbha) by restoring the devas’ yajña-bhāga and re-stabilizing cosmic administration, thereby reaffirming Manvantara order through Devī’s intervention.
It serves as the Devī Māhātmya’s phalaśruti and ritual mandate: Devī promises continual presence where the text is recited, specifies festival and worship settings (bali, pūjā, homa, śaratkāla mahāpūjā), and enumerates protective results against calamities, ग्रहपीडा, nightmares, and spirit-afflictions. The concluding theology universalizes Devī as the all-pervading power behind creation, preservation, prosperity, and dissolution—central to Śākta interpretive tradition.