Adhyaya 75

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे शिवलिङ्गभेदसंस्थापनादिवर्णनं नाम चतुःसप्ततितमो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः निष्कलो निर्मलो नित्यः सकलत्वं कथं गतः वक्तुमर्हसि चास्माकं यथा पूर्वं यथा श्रुतम्

ఇట్లు శ్రీలింగమహాపురాణం పూర్వభాగంలో ‘శివలింగ భేదాలు మరియు వాటి స్థాపనాది వర్ణనం’ అనే డెబ్బై ఐదవ అధ్యాయం. ఋషులు పలికిరి—నిష్కలుడు, నిర్మలుడు, నిత్యుడు అయిన ఆ ప్రభువు ‘సకల’ స్థితిని ఎలా పొందెను? మేము పూర్వం విన్నట్లే, చెప్పినట్లే, మాకు వివరించుము।

Verse 2

सूत उवाच परमार्थविदः केचिद् ऊचुः प्रणवरूपिणम् विज्ञानमिति विप्रेन्द्राः श्रुत्वा श्रुतिशिरस्यजम्

సూతుడు పలికెను—ఓ శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులారా! వేదశిరస్సు నుండి జనించిన ఆ పతీశ్వరుని (శివుని) విని, కొందరు పరమార్థవిదులు ‘మోక్షప్రదమైన పరమ విజ్ఞానం ప్రణవ (ఓం) స్వరూపమే’ అని అన్నారు।

Verse 3

शब्दादिविषयं ज्ञानं ज्ञानमित्यभिधीयते तज्ज्ञानं भ्रान्तिरहितम् इत्यन्ये नेति चापरे

శబ్దాది విషయాలను గ్రహించే బోధనే ‘జ్ఞానం’ అని అంటారు. కొందరు—భ్రాంతిలేని బోధనే జ్ఞానం అంటారు; మరికొందరు మాత్రం ‘ఇది కాదు’ (నేతి) అని నిరాకరిస్తారు।

Verse 4

यज्ज्ञानं निर्मलं शुद्धं निर्विकल्पं निराश्रयम् गुरुप्रकाशकं ज्ञानम् इत्यन्ये मुनयो द्विजाः

నిర్మలమైనది, శుద్ధమైనది, వికల్పరహితమైనది, ఆధారరహితమైనది—మరియు గురువును (పతి-శివుని ప్రకాశకునిగా) ప్రకాశింపజేసేది—అదే జ్ఞానం అని ఇతర మునులు, ద్విజులు చెబుతారు।

Verse 5

ज्ञानेनैव भवेन्मुक्तिः प्रसादो ज्ञानसिद्धये उभाभ्यां मुच्यते योगी तत्रानन्दमयो भवेत्

ముక్తి జ్ఞానంతోనే కలుగుతుంది; అయితే జ్ఞానం సిద్ధించుటకు ఈశ్వర ప్రసాదం అవసరం. రెండింటితో యుక్తుడైన యోగి బంధనమునుండి విముక్తుడై, ఆ స్థితిలో ఆనందమయుడవుతాడు।

Verse 6

वदन्ति मुनयः केचित् कर्मणा तस्य संगतिम् कल्पनाकल्पितं रूपं संहृत्य स्वेच्छयैव हि

కొంతమంది మునులు—కర్మవల్లనే ఆయనకు (దేహధారణతో) సంగతి కలుగుతుందని అంటారు; అయితే ఆయన కల్పనచే నిర్మితమైన రూపాన్ని సంహరించి, కేవలం స్వేచ్ఛచేతనే నిలిచి కార్యం చేస్తాడు।

Verse 7

द्यौर्मूर्धा तु विभोस्तस्य खं नाभिः परमेष्ठिनः सोमसूर्याग्नयो नेत्रे दिशः श्रोत्रं महात्मनः

ఆ సర్వవ్యాపి ప్రభువు శిరస్సు ద్యౌలోకం; పరమేష్ఠి నాభి ఈ విశాల ఆకాశం. చంద్రుడు, సూర్యుడు, అగ్ని ఆయన నేత్రాలు; దిక్కులు ఆ మహాత్ముని కర్ణాలు.

Verse 8

चरणौ चैव पातालं समुद्रस्तस्य चांबरम् देवास्तस्य भुजाः सर्वे नक्षत्राणि च भूषणम्

పాతాళలోకాలు ఆయన పాదాలు; సముద్రం ఆయన వస్త్రం. సమస్త దేవతలు ఆయన భుజాలు; నక్షత్రాలు ఆయన ఆభరణాలు.

Verse 9

प्रकृतिस्तस्य पत्नी च पुरुषो लिङ्गमुच्यते वक्त्राद्वै ब्राह्मणाः सर्वे ब्रह्मा च भगवान्प्रभुः

ప్రకృతి ఆయన భార్యగా ప్రకటించబడింది; పురుషుడు లింగమని—పరమ చిహ్నమని—కథించబడెను. ఆయన ముఖమునుండి సమస్త బ్రాహ్మణులు జన్మించారు; అక్కడే నుండి భగవాన్ ప్రభువు బ్రహ్మ కూడా ప్రాదుర్భవించాడు.

Verse 10

इन्द्रोपेन्द्रौ भुजाभ्यां तु क्षत्रियाश् च महात्मनः वैश्याश्चोरुप्रदेशात्तु शूद्राः पादात्पिनाकिनः

ఆ మహాత్ముని భుజాల నుండి ఇంద్రుడు, ఉపేంద్రుడు మరియు క్షత్రియులు ఉద్భవించారు. ఆయన ఊరు-ప్రదేశం నుండి వైశ్యులు; పినాకి ప్రభువు పాదాల నుండి శూద్రులు జన్మించారు.

Verse 11

पुष्करावर्तकाद्यास्तु केशास्तस्य प्रकीर्तिताः वायवो घ्राणजास्तस्य गतिः श्रौतं स्मृतिस् तथा

పుష్కరావర్త మొదలైన భ్రమరాలు ఆయన కేశములని కీర్తించబడెను. ఆయన ఘ్రాణేంద్రియమునుండి వాయువులు ఉద్భవిస్తాయి. ఆయన గతి శ్రౌత విధానానుసారము; స్మృతి పరంపర కూడా అలాగే ఉంటుంది.

Verse 12

अथानेनैव कर्मात्मा प्रकृतेस्तु प्रवर्तकः पुंसां तु पुरुषः श्रीमान् ज्ञानगम्यो न चान्यथा

ఈ విధంగా ఆ కర్మాత్ముడైన పరమేశ్వరుడే ప్రకృతியின் చలనాన్ని ప్రవర్తింపజేస్తాడు; దేహధారులైన జీవులకు ఆ శ్రీమాన్ పురుషుడు (పతి) సత్యజ్ఞానమువలన మాత్రమే లభ్యుడు, ఇతర మార్గములవలన కాదు।

Verse 13

कर्मयज्ञसहस्रेभ्यस् तपोयज्ञो विशिष्यते तपोयज्ञसहस्रेभ्यो जपयज्ञो विशिष्यते

కర్మముతో చేయబడిన సహస్ర యజ్ఞములకన్నా తపోయజ్ఞము శ్రేష్ఠము; సహస్ర తపోయజ్ఞములకన్నా జపయజ్ఞము శ్రేష్ఠము—శివనామ జపమే పశుజీవునకు పతిశివుని దిశగా అంతర్ముఖ సాధన।

Verse 14

जपयज्ञसहस्रेभ्यो ध्यानयज्ञो विशिष्यते ध्यानयज्ञात्परो नास्ति ध्यानं ज्ञानस्य साधनम्

సహస్ర జపయజ్ఞములకన్నా ధ్యానయజ్ఞము శ్రేష్ఠము; ధ్యానయజ్ఞముకన్నా పరమమైనది లేదు, ఎందుకంటే ధ్యానమే మోక్షజ్ఞానానికి సాధనం।

Verse 15

यदा समरसे निष्ठो योगी ध्यानेन पश्यति ध्यानयज्ञरतस्यास्य तदा संनिहितः शिवः

యోగి సమరస స్థితిలో నిశ్చలుడై ధ్యానముతో దర్శించునప్పుడు, ధ్యానయజ్ఞములో రతుడైన ఆ సాధకునకు శివుడు సన్నిహితుడై—సాక్షాత్తుగా—ఉపస్థితుడగును।

Verse 16

नास्ति विज्ञानिनां शौचं प्रायश्चित्तादि चोदना विशुद्धा विद्यया सर्वे ब्रह्मविद्याविदो जनाः

విజ్ఞానంలో స్థితులైన వారికి శౌచము, ప్రాయశ్చిత్తములు మొదలైన వాటిపై విధిచోదన లేదు; బ్రహ్మవిద్యను తెలిసిన వారందరూ విద్యచేతనే విశుద్ధులగుదురు।

Verse 17

नास्ति क्रिया च लोकेषु सुखं दुःखं विचारतः धर्माधर्मौ जपो होमो ध्यानिनां संनिधिः सदा

యథార్థ విచారణచేత లోకాలలో ఏ క్రియయూ స్వభావతః సుఖమో దుఃఖమో కాదు. అలాగే ధర్మాధర్మాలు, జపము, హోమము—ధ్యానులకెప్పుడూ సన్నిధిలోనే ఉంటాయి; ఎందుకంటే వారి అంతర్ముఖ ధ్యానచింతన సమస్త కర్మాలను పతి-పరమేశ్వరుని సమీపంలో ఏకత్రం చేస్తుంది.

Verse 18

परानन्दात्मकं लिङ्गं विशुद्धं शिवमक्षरम् निष्कलं सर्वगं ज्ञेयं योगिनां हृदि संस्थितम्

లింగాన్ని పరమానందస్వరూపముగా తెలుసుకో—అత్యంత శుద్ధమైనది, స్వయంగా శివుడు, అక్షర తత్త్వం. అది నిష్కలము, సర్వవ్యాపి, యోగుల హృదయంలో స్థితమై ఉంటుంది.

Verse 19

लिङ्गं तु द्विविधं प्राहुर् बाह्यमाभ्यन्तरं द्विजाः बाह्यं स्थूलं मुनिश्रेष्ठाः सूक्ष्ममाभ्यन्तरं द्विजाः

ద్విజులు లింగం రెండు విధములని చెబుతారు—బాహ్యము, ఆభ్యంతరము. ఓ మునిశ్రేష్ఠా, బాహ్య లింగం స్థూలం; ఓ ద్విజా, ఆభ్యంతర లింగం సూక్ష్మం, అంతఃసాక్షాత్కారంతో తెలిసేది.

Verse 20

कर्मयज्ञरताः स्थूलाः स्थूललिङ्गार्चने रताः असतां भावनार्थाय नान्यथा स्थूलविग्रहः

కర్మయజ్ఞాలలో ఆసక్తి గలవారు, బుద్ధి స్థూలమై బాహ్యముఖంగా ఉన్నవారు స్థూలలింగార్చనలో రమిస్తారు. అపరిపక్వ మనస్సుల్లో భక్తిభావనను, సమ్యక్ భావనను పెంపొందించుటకై స్థూల విగ్రహం విధించబడింది; ఇతరథా కాదు.

Verse 21

आध्यात्मिकं च यल्लिङ्गं प्रत्यक्षं यस्य नो भवेत् असौ मूढो बहिः सर्वं कल्पयित्वैव नान्यथा

ఆధ్యాత్మికమైన అంతర్లింగం ఎవరికైతే ప్రత్యక్షముగా అనుభవమవదో, అతడు మూర్ఖుడు—అతడు అన్నిటినీ బాహ్యంగానే కల్పించుకొని భావిస్తాడు; ఇతరథా కాదు.

Verse 22

ज्ञानिनां सूक्ष्मममलं भवेत्प्रत्यक्षमव्ययम् यथा स्थूलमयुक्तानां मृत्काष्ठाद्यैः प्रकल्पितम्

జ్ఞానులకు సూక్ష్మమైన, నిర్మలమైన, అవ్యయ తత్త్వం ప్రత్యక్షమవుతుంది; కాని అయోగ్యులు, అసంయములు దానిని మట్టి, చెక్క మొదలైన వాటితో చేసిన స్థూల రూపంగా మాత్రమే కల్పిస్తారు।

Verse 23

अर्थो विचारतो नास्तीत्य् अन्ये तत्त्वार्थवेदिनः निष्कलः सकलश्चेति सर्वं शिवमयं ततः

తత్త్వార్థవేత్తలు ఇలా అంటారు—విచారణలో ప్రత్యేకమైన ‘అర్థం’ ఏదీ లేదు. అందుచేత నిష్కలమైనా సకలమైనా, సమస్తం శివమయమే।

Verse 24

व्योमैकमपि दृष्टं हि शरावं प्रति सुव्रताः पृथक्त्वं चापृथक्त्वं च शङ्करस्येति चापरे

హే సువ్రతులారా, ఒకే ఆకాశం పాత్రను ఆధారంగా చేసుకొని విభజితమైనట్లు కనిపించినట్లే, కొందరు శంకరుని భిన్నుడుగాను అభిన్నుడుగాను చెబుతారు।

Verse 25

प्रत्ययार्थं हि जगताम् एकस्थो ऽपि दिवाकरः एको ऽपि बहुधा दृष्टो जलाधारेषु सुव्रताः

హే సువ్రతులారా, లోకాలకు నిశ్చయం కలగుటకై ఒకచోటే ఉన్న సూర్యుడు కూడా జలపాత్రాలలో అనేకంగా దర్శనమిస్తాడు।

Verse 26

जन्तवो दिवि भूमौ च सर्वे वै पाञ्चभौतिकाः तथापि बहुला दृष्टा जातिव्यक्तिविभेदतः

దివిలో గానీ భూమిలో గానీ ఉన్న సమస్త జీవులు పంచభూతమయులే; అయినా జాతి, వ్యక్తి భేదాల వల్ల వారు అనేకంగా కనిపిస్తారు।

Verse 27

दृश्यते श्रूयते यद्यत् तत्तद्विद्धि शिवात्मकम् भेदो जनानां लोके ऽस्मिन् प्रतिभासो विचारतः

ఏది దర్శనమగుచున్నదో, ఏది శ్రవణమగుచున్నదో—అదంతా శివాత్మకమని తెలుసుకొనుము. ఈ లోకమందు జనుల భేదభావము విచారముచేత కేవలము ప్రతిభాసమే.

Verse 28

स्वप्ने च विपुलान् भोगान् भुक्त्वा मर्त्यः सुखी भवेत् दुःखी च भोगं दुःखं च नानुभूतं विचारतः

స్వప్నమందు విస్తారమైన భోగములను ‘అనుభవించి’ మానవుడు సుఖియగును; అలాగే దుఃఖియగును. కాని విచారముచేత తెలిసేది—ఆ భోగమూ దుఃఖమూ నిజంగా అనుభవింపబడలేదు.

Verse 29

एवमाहुस्तथान्ये च सर्वे वेदार्थतत्त्वगाः हृदि संसारिणां साक्षात् सकलः परमेश्वरः

ఇట్లే అంటారు—ఇతరులూ అలాగే—వేదార్థతత్త్వమును గ్రహించినవారందరు: సంసారబద్ధులైన దేహధారుల హృదయమందు పరమేశ్వరుడు సాక్షాత్ తన సకలరూపముతో నివసించుచున్నాడు.

Verse 30

योगिनां निष्कलो देवो ज्ञानिनां च जगन्मयः त्रिविधं परमेशस्य वपुर्लोके प्रशस्यते

యోగులకై దేవుడు నిష్కలుడు; జ్ఞానులకై జగన్మయుడు. ఈ విధంగా లోకమందు పరమేశ్వరుని త్రివిధ వపుస్సు ప్రశంసింపబడుచున్నది.

Verse 31

निष्कलं प्रथमं चैकं ततः सकलनिष्कलम् तृतीयं सकलं चैव नान्यथेति द्विजोत्तमाः

హే ద్విజోత్తములారా, మొదటిది ఏకమైన నిష్కలము; తరువాత సకల-నిష్కలము; మూడవది సకలమే—ఇది ఇతరథా కాదు.

Verse 32

अर्चयन्ति मुहुः केचित् सदा सकलनिष्कलम् सर्वज्ञं हृदये केचिच् छिवलिङ्गे विभावसौ

కొందరు సదా సకల-నిష్కల స్వరూపుడైన సర్వజ్ఞ ప్రభువును మళ్లీ మళ్లీ అర్చిస్తారు. మరికొందరు హృదయంలో నివసించే సర్వజ్ఞ శివుని ధ్యానిస్తారు; ఇంకొందరు పవిత్ర అగ్నిలో శివలింగరూపంగా ఆయనను పూజిస్తారు.

Verse 33

सकलं मुनयः केचित् सदा संसारवर्तिनः एवमभ्यर्चयन्त्येव सदाराः ससुता नराः

ఓ మునులారా, కొందరు ఋషులు—సదా సంసారచక్రంలో సంచరిస్తున్నప్పటికీ—ఇదే విధంగా అర్చిస్తారు. అలాగే గృహస్థులు కూడా భార్యా-పుత్రులతో కలిసి నిరంతరం లింగరూప ప్రభువును భక్తితో ఆరాధిస్తారు.

Verse 34

यथा शिवस् तथा देवी यथा देवी तथा शिवः तस्मादभेदबुद्ध्यैव सप्तविंशत्प्रभेदतः

శివుడు ఎలా ఉన్నాడో దేవీ కూడా అలాగే; దేవీ ఎలా ఉన్నదో శివుడూ అలాగే. కాబట్టి, ఇరవై ఏడు విధాల భేదాలుగా చెప్పబడినప్పటికీ, వారి అభేద భావననే ధారణ చేయాలి.

Verse 35

यजन्ति देहे बाह्ये च चतुष्कोणे षडस्रके दशारे द्वादशारे च षोडशारे त्रिरस्रके

వారు దేహంలోనూ, బాహ్యంగానూ పూజిస్తారు—చతుష్కోణ (చతురస్ర), షడస్ర, దశార, ద్వాదశార, షోడశార మరియు త్రిరస్ర (త్రిభుజ) మండలాలలో శివుని ఆరాధిస్తారు.

Verse 36

स स्वेच्छया शिवः साक्षाद् देव्या सार्धं स्थितः प्रभुः संतारणार्थं च शिवः सदसद्व्यक्तिवर्जितः

తన స్వేచ్ఛచేత సాక్షాత్ ప్రభువు శివుడు దేవితో కలిసి ప్రత్యక్షంగా నిలిచాడు. జీవులను బంధనాల నుండి తరింపజేయుటకై శివుడు సత్-అసత్, వ్యక్త-అవ్యక్త అనే వర్గాలకు అతీతంగా స్థితుడై ఉంటాడు.

Verse 37

तमेकमाहुर्द्विगुणं च केचित् केचित्तमाहुस्त्रिगुणात्मकं च ऊचुस् तथा तं च शिवं तथान्ये संसारिणं वेदविदो वदन्ति

వేదవిదులు ఆయనను అనేక విధాలుగా వర్ణిస్తారు—కొందరు ఆయనను ఏకమాత్రుడని, కొందరు ద్విగుణశక్తియుతుడని, మరికొందరు త్రిగుణాత్మకుడని చెబుతారు. కొందరు ఆయనను శివుడని ప్రకటిస్తారు; మరికొందరు ఆయనను సంసారంలో చరించువాడని కూడా అంటారు—తమ తమ దృష్టి ప్రకారం పండితులు ఇలా పలుకుతారు.

Verse 38

भक्त्या च योगेन शुभेन युक्ता विप्राः सदा धर्मरता विशिष्टाः यजन्ति योगेशम् अशेषमूर्तिं षडस्रमध्ये भगवन्तमेव

భక్తి మరియు శుభయోగంతో యుక్తులై, సదా ధర్మనిష్ఠులైన విశిష్ట విప్ర ఋషులు—షట్కోణ యంత్ర మధ్యంలో ఆ భగవాన్ యోగేశ్వరునినే ఆరాధిస్తారు; ఆయన రూపాలు అపారము, సమస్త రూపాలలో వ్యాపించినవాడు.

Verse 39

ये तत्र पश्यन्ति शिवं त्रिरस्रे त्रितत्त्वमध्ये त्रिगुणं त्रियक्षम् ते यान्ति चैनं न च योगिनो ऽन्ये तया च देव्या पुरुषं पुराणम्

అక్కడ (ఆ యోగస్థానంలో) త్రికోణస్వరూపుడైన, త్రితత్త్వమధ్యంలో స్థితుడైన, త్రిగుణాలలో ప్రకాశించే, త్రినేత్రుడైన శివుని దర్శించేవారు—ఆయననే పొందుతారు. ఇతర యోగులు ఆ దేవి (శక్తి) మార్గదర్శనం లేకుండా ఆ పురాతన నిత్య పురుషుని చేరలేరు.