Adhyaya 28

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे लिङ्गार्चनविधिर्नाम सप्तविंशो ऽध्यायः शैलादिरुवाच आग्नेयं सौरममृतं बिम्बं भाव्यं ततोपरि गुणत्रयं च हृदये तथा चात्मत्रयं क्रमात्

ఇట్లు శ్రీలింగమహాపురాణ పూర్వభాగములో ‘లింగార్చనవిధి’ అను ఇరవైఏడవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది. శైలాది పలికెను—లింగమున అంతర్భింబమును క్రమంగా ఆగ్నేయ, సౌర, అమృతమయముగా భావించాలి; తరువాత హృదయములో త్రిగుణములను, ఆపై క్రమంగా ఆత్మత్రయమును ధ్యానించాలి।

Verse 2

तस्योपरि महादेवं निष्कलं सकलाकृतिम् कान्तार्धरूढदेहं च पूजयेद्ध्यानविद्यया

ఆ లింగముపై ధ్యానవిద్యచేత మహాదేవుని పూజించాలి—ఆయన నిష్కలుడూ, సకలరూపధారియూ; ప్రియాశక్తి అర్ధభాగముగా దేహం స్థితమైన అర్ధనారీశ్వరుడు.

Verse 3

ततो बहुविधं प्रोक्तं चिन्त्यं तत्रास्ति चेद्यतः चिन्तकस्य ततश्चिन्ता अन्यथा नोपपद्यते

అందుచేత చింతనీయమైన తత్త్వం అనేక విధాలుగా చెప్పబడింది; నిజంగా చింత్యమైనది ఏదైనా ఉంటే, చింతకుడైన పశువుకు చింత ఆ సత్యం నుంచే ఉద్భవిస్తుంది—లేకపోతే అది సమంజసం కాదు.

Verse 4

तस्माद्ध्येयं तथा ध्यानं यजमानः प्रयोजनम् स्मरेत्तन्नान्यथा जातु बुध्यते पुरुषस्य ह

కాబట్టి యజమానుడు ధ్యేయమును, ధ్యానమును—రెండింటినీ—వాటి ప్రయోజనంతో కూడి స్మరించాలి; పురుషుడు దీనిని మరే విధంగా నిజంగా గ్రహించలేడు.

Verse 5

पुरे शेते पुरं देहं तस्मात्पुरुष उच्यते याज्यं यज्ञेन यजते यजमानस्तु स स्मृतः

‘పుర’మనే దేహనగరంలో నివసించువాడు కనుక అతడు పురుషుడు అని పిలువబడును. యజ్ఞముచేత పూజ్యుని పూజించువాడే యజమానుడు అని స్మరించబడును.

Verse 6

ध्येयो महेश्वरो ध्यानं चिन्तनं निर्वृतिः फलम् प्रधानपुरुषेशानं याथातथ्यं प्रपद्यते

ధ్యేయుడు మహేశ్వరుడే; ధ్యానం, చింతనం ఫలంగా అంతర్నిర్వృతి కలుగును. ప్రధాన-పురుషుల ఈశానుడైన ప్రభువునందు శరణు పొందితే యథాతథ్య సత్యం ప్రత్యక్షమగును.

Verse 7

इह षड्विंशको ध्येयो ध्याता वै पञ्चविंशकः चतुर्विंशकम् अव्यक्तं महदाद्यास्तु सप्त च

ఇక్కడ షడ్వింశతి తత్త్వం ధ్యేయంగా—ధ్యానవిషయంగా—వర్ణించబడింది; పంచవింశతి తత్త్వమే ధ్యాతగా—ధ్యానకర్తగా—నిశ్చయంగా చెప్పబడింది. చతుర్వింశతి తత్త్వం అవ్యక్త ప్రకృతి; మహత్ మొదలైన ఏడు తత్త్వాలు దాని వికారాలుగా గ్రహించబడతాయి.

Verse 8

महांस् तथा त्वहङ्कारं तन्मात्रं पञ्चकं पुनः कर्मेन्द्रियाणि पञ्चैव तथा बुद्धीन्द्रियाणि च

ప్రకృతినుండి మహత్ ఉద్భవిస్తుంది; తరువాత అహంకారం ప్రదర్శితమవుతుంది. ఆపై ఐదు తన్మాత్రలు జన్మిస్తాయి; అలాగే ఐదు కర్మేంద్రియాలు మరియు అదే విధంగా ఐదు జ్ఞానేంద్రియాలు కూడా. ఈ విధంగా పశువుకు పాశం—బంధనక్షేత్రం—విస్తరిస్తుంది; అది పతిరూప శివుని అధీనంలో నియంత్రితమై జయించబడుతుంది.

Verse 9

मनश् च पञ्च भूतानि शिवः षड्विंशकस्ततः स एव भर्ता कर्ता च विधेरपि महेश्वरः

మనస్సు మరియు ఐదు మహాభూతాలు—ఇవి అన్నీ షడ్వింశతి తత్త్వాలలోనే ఉన్నాయి; వాటికి అతీతంగా శివుడు నిలిచియున్నాడు. ఆయనే మహేశ్వరుడు—బ్రహ్మ సృష్టివిధానానికీ—ధారకుడు, కర్త కూడా.

Verse 10

हिरण्यगर्भं रुद्रो ऽसौ जनयामास शङ्करः विश्वाधिकश् च विश्वात्मा विश्वरूप इति स्मृतः

ఆ రుద్రుడు—శంకరుడు—హిరణ్యగర్భాన్ని జనింపజేశాడు. ఆయన విశ్వాతీతుడు, విశ్వాంతరాత్మ, మరియు విశ్వరూపుడు—సర్వ జగత్తే ఆయన స్వరూపమని—స్మరించబడతాడు.

Verse 11

विना यथा हि पितरं मातरं तनयास्त्विह न जायन्ते तथा सोमं विना नास्ति जगत्त्रयम्

ఈ లోకంలో తండ్రి, తల్లి లేకుండా సంతానం పుట్టనట్లే, సోముడు లేకుండా త్రిలోకం నిలవదు.

Verse 12

सनत्कुमार उवाच कर्ता यदि महादेवः परमात्मा महेश्वरः तथा कारयिता चैव कुर्वतो ऽल्पात्मनस् तथा

సనత్కుమారుడు పలికెను—మహాదేవుడు పరమాత్మ మహేశ్వరుడే నిజ కర్తయైతే, ఆయనే కార్యం చేయించువాడును; అల్పజీవుడు ‘నేనే చేస్తున్నాను’ అనుకున్నా, అతని క్రియను ఆయనే ప్రేరేపిస్తాడు।

Verse 13

नित्यो विशुद्धो बुद्धश् च निष्कलः परमेश्वरः त्वयोक्तो मुक्तिदः किं वा निष्कलश्चेत्करोति किम्

నీవు పరమేశ్వరుణ్ని నిత్యుడు, విశుద్ధుడు, బుద్ధస్వరూపుడు, నిష్కలుడు, ముక్తిదాత అని చెప్పితివి; అయితే ఆయన నిజంగా నిష్కలుడై క్రియారహితుడైతే, మోక్షం ఇవ్వడానికి ఏమి చేస్తాడు?

Verse 14

शैलादिरुवाच कालः करोति सकलं कालं कलयते सदा निष्कलं च मनः सर्वं मन्यते सो ऽपि निष्कलः

శైలాది పలికెను—కాలము సమస్తాన్ని సాకారంగా ప్రకటిస్తుంది, కాలాన్నే సదా కొలిచి పరిపక్వం చేస్తుంది; మనస్సు కూడా సమస్తంగా నిష్కలాన్ని భావిస్తుంది. అయితే పరమేశ్వరుడు నిజంగా నిష్కలుడు—అన్ని కొలతలు, పరిమితులకు అతీతుడు।

Verse 15

कर्मणा तस्य चैवेह जगत्सर्वं प्रतिष्ठितम् किमत्र देवदेवस्य मूर्त्यष्टकमिदं जगत्

ఆయన క్రియాశక్తిచేతనే ఈ సమస్త జగత్తు ఇక్కడ స్థాపితమై నిలిచియున్నది. ఇందులో ఆశ్చర్యమేముంది? ఈ లోకమే దేవదేవుడు శివుని అష్టమూర్తి-విస్తారమే కదా।

Verse 16

विनाकाशं जगन्नैव विना क्ष्मां वायुना विना तेजसा वारिणा चैव यजमानं तथा विना

ఆకాశం లేక జగత్తు లేదు; భూమి లేక, వాయువు లేక, అగ్ని లేక, జలం లేక ఎలా ఉండదో—అలాగే యజమానుడు లేక కూడా కాదు. ఈ ఆధారాలపై వ్యక్త సృష్టి నిలిచియుండగా, పరమ పతి శివుడు వీటన్నిటికీ అతీతమైన ఆధారభూతుడు।

Verse 17

भानुना शशिना लोकस् तस्यैतास्तनवः प्रभोः विचारतस्तु रुद्रस्य स्थूलमेतच्चराचरम्

సూర్యచంద్రులచేత ఈ లోకం ధారితమగుచున్నది; ఇవే ఆ ప్రభువుని ప్రాకట్యమైన తనువులు. రుద్రుని యథార్థంగా విచారించగా, ఈ సమస్త స్థూల జగత్తు—చరాచరం—రుద్రుని మూర్త స్వరూపమేనని గ్రహింపబడును।

Verse 18

सूक्ष्मं वदन्ति ऋषयो यन्न वाच्यं द्विजोत्तमाः यतो वाचो निवर्तन्ते अप्राप्य मनसा सह

హే ద్విజోత్తమా! ఋషులు ఆ తత్త్వాన్ని పరమ సూక్ష్మమని చెబుతారు; అది వాక్కుతో చెప్పలేనిది. దానిని అందుకోలేక వాక్కు తిరిగి వస్తుంది; మనస్సు కూడా అందుకోకనే వెనుదిరుగుతుంది।

Verse 19

आनन्दं ब्रह्मणो विद्वान् न बिभेति कुतश्चन न भेतव्यं तथा तस्माज् ज्ञात्वानन्दं पिनाकिनः

బ్రహ్మానందాన్ని తెలిసిన జ్ఞాని ఏదికీ భయపడడు. కనుక పినాకి (శివుడు) యొక్క ఆనందాన్ని గ్రహించి అలాగే నిర్భయుడై ఉండవలెను।

Verse 20

विभूतयश् च रुद्रस्य मत्वा सर्वत्र भावतः सर्वं रुद्र इति प्राहुर् मुनयस्तत्त्वदर्शिनः

రుద్రుని విభూతులను సర్వత్ర, సర్వభావములలో గుర్తించి తత్త్వదర్శి మునులు ఇలా ప్రకటిస్తారు—“ఇదంతా రుద్రుడే.”

Verse 21

नमस्कारेण सततं गौरवात्परमेष्ठिनः सर्वं तु खल्विदं ब्रह्म सर्वो वै रुद्र ईश्वरः

పరమేష్ఠినికి గౌరవభక్తితో నిరంతరం నమస్కరించుట వలన ఈ బోధ కలుగును—నిశ్చయంగా ఇదంతా బ్రహ్మమే; ఆ సమస్త బ్రహ్మమే నిజంగా ఈశ్వరుడు రుద్రుడు।

Verse 22

पुरुषो वै महादेवो महेशानः परः शिवः एवं विभुर्विनिर्दिष्टो ध्यानं तत्रैव चिन्तनम्

మహాదేవుడే పరమ పురుషుడు—మహేశానుడు, పరాత్పర శివుడు. ఈ విధంగా సర్వవ్యాపి ప్రభువు నిర్దిష్టుడు; ధ్యానం అనగా ఆయననే ఏకాగ్రంగా చింతించడం.

Verse 23

चतुर्व्यूहेण मार्गेण विचार्यालोक्य सुव्रत संसारहेतुः संसारो मोक्षहेतुश् च निर्वृतिः

హే సువ్రతా, చతుర్వ్యూహ మార్గంతో విచారించి స్పష్టంగా దర్శించినపుడు ఇది తెలుస్తుంది—సంసారం బంధనహేతువు; అదే సంసారం సమ్యక్ వివేకంతో మోక్షహేతువై ప్రభువులో నిర్వృతి వరకు చేర్చుతుంది.

Verse 24

चतुर्व्यूहः समाख्यातश् चिन्तकस्येह योगिनः चिन्ता बहुविधा ख्याता सैकत्र परमेष्ठिना

ఇక్కడ చింతననిష్ఠ యోగికి చతుర్వ్యూహం ప్రకటించబడింది. చింత అనేక విధాలుగా ప్రసిద్ధమైనా, పరమేష్ఠి—పతి—దానిని ఒకే సమన్విత ఉపదేశంగా ఏకత్రం చేశాడు.

Verse 25

सुनिष्ठेत्यत्र कथिता रुद्रं रौद्री न संशयः ऐन्द्री चेन्द्रे तथा सौम्या सोमे नारायणे तथा

ఇక్కడ ‘సునిష్ఠా’ అనే ఉపాధి రుద్రుని సంబంధంగా చెప్పబడింది—ఆమె నిస్సందేహంగా రౌద్రీ (రుద్రాణి). అలాగే ‘ఐంద్రీ’ ఇంద్రునికి, ‘సౌమ్యా’ సోమునికి, మరియు అదే విధంగా నారాయణుని సంబంధంగానూ చెప్పబడుతుంది.

Verse 26

सूर्ये वह्नौ च सर्वेषां सर्वत्रैवं विचारतः सैवाहं सो ऽहमित्येवं द्विधा संस्थाप्य भावतः

విచారంతో ఆయనను సర్వత్రా దర్శించాలి—సూర్యునిలో, అగ్నిలో, సమస్త జీవుల్లో. భావాన్ని రెండు విధాలుగా స్థాపించాలి—“నేనే ఆ శక్తిని” మరియు “నేనే ఆ శివుని”; అప్పుడు సర్వవ్యాపి ప్రభువు ఆత్మస్వరూపంగా బోధపడతాడు.

Verse 27

भक्तो ऽसौ नास्ति यस्तस्माच् चिन्ता ब्राह्मी न संशयः एवं ब्रह्ममयं ध्यायेत् पूर्वं विप्र चराचरम्

కాబట్టి ఆయన భక్తుడు కానివాడు ఎవడూ లేడు—ఇందులో సందేహం లేదు. అందుచేత ఈ చింతన బ్రాహ్మీ, బ్రహ్మమయమైనది. ఓ బ్రాహ్మణా, ముందుగా చరాచర సమస్త జగత్తును బ్రహ్మంతో వ్యాపించి బ్రహ్మమయంగా ధ్యానించి, తరువాత ఆరాధనలో ప్రవేశించాలి.

Verse 28

चराचरविभागं च त्यजेदभिमतं स्मरन् त्याज्यं ग्राह्यम् अलभ्यं च कृत्यं चाकृत्यमेव च

పరమ లక్ష్యాన్ని స్మరిస్తూ, చరాచర భేదాలపై మమకారాన్ని విడిచిపెట్టాలి. వివేకంతో—ఏది త్యాజ్యం, ఏది గ్రాహ్యం; ఏది లభ్యం, ఏది అలభ్యం; ఏది కర్తవ్యం, ఏది అకర్తవ్యం—అని నిర్ణయించాలి.

Verse 29

यस्य नास्ति सुतृप्तस्य तस्य ब्राह्मी न चान्यथा आभ्यन्तरं समाख्यातम् एवमभ्यर्चनं क्रमात्

అంతర తృప్తి పొందని వానికి బ్రాహ్మీ ప్రవాహం ఉద్భవించదు—ఇతరథా కాదు. ఇలా ఆభ్యంతర సాధన ప్రకటించబడింది; ఈ విధంగా క్రమంగా ఆరాధన చేయాలి.

Verse 30

आभ्यन्तरार्चकाः पूज्या नमस्कारादिभिस् तथा विरूपा विकृताश्चापि न निन्द्या ब्रह्मवादिनः

అంతరార్చన ద్వారా శివుని ఆరాధించే వారు నమస్కారాది గౌరవాలతో పూజ్యులు. వారు విరూపంగా లేదా వికృతంగా కనిపించినా, బ్రహ్మవాదులైన వారిని నిందించకూడదు.

Verse 31

आभ्यन्तरार्चकाः सर्वे न परीक्ष्या विजानता निन्दका एव दुःखार्ता भविष्यन्त्यल्पचेतसः

ఆభ్యంతర ఆరాధకులందరినీ జ్ఞాని బాహ్య లక్షణాలతో పరీక్షించకూడదు. నిందకులే దుఃఖంతో బాధపడుతూ అల్పచేతస్సులుగా మిగులుతారు.

Verse 32

यथा दारुवने रुद्रं विनिन्द्य मुनयः पुरा तस्मात्सेव्या नमस्कार्याः सदा ब्रह्मविदस् तथा

పూర్వం దారువనంలో మునులు రుద్రుని నిందించినట్లు, అలాగే బ్రహ్మవిదులు సదా సేవింపదగినవారు, నమస్కరింపదగినవారు।

Verse 33

वर्णाश्रमविनिर्मुक्ता वर्णाश्रमपरायणैः

వారు వర్ణాశ్రమ పరిమితుల నుండి విముక్తులు; అయినా వర్ణాశ్రమ ధర్మానికి పరాయణులైనవారు వారిని పోషించి ఆదరిస్తారు—ఇలా సమస్త వర్గీకరణలకు అతీతుడైన పతి శివుని వైపు సాగుతారు।