Adhyaya 41

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे चत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच इदं त्रैलोक्यविख्यातं तीर्थं नैमिशमुत्तमम् / महादेवप्रियकरं महापातकनाशनम्

ఇట్లు శ్రీకూర్మపురాణంలోని షట్సాహస్త్రీ సంహితా ఉత్తరవిభాగంలో నలభై ఒకటవ అధ్యాయం. సూతుడు పలికెను—ఈ ఉత్తమ నైమిష తీర్థం త్రిలోకమంతట ప్రసిద్ధం; ఇది మహాదేవునకు ప్రియమైనది, మహాపాతకాలను నశింపజేయునది.

Verse 2

महादेवं दिदृक्षूणामृषीणणां परमेष्ठिनाम् / ब्रहामणा निर्मितं स्थानं तपस्तप्तुं द्विजोत्तमाः

మహాదేవుని దర్శించాలనుకున్న పరమేష్ఠి సమాన ఋషుల కొరకు, శ్రేష్ఠ ద్విజ బ్రాహ్మణులు తపస్సు చేయుటకు ఒక పవిత్ర స్థలాన్ని నిర్మించారు.

Verse 3

मरीचयो ऽत्रयो विप्रा वसिष्ठाः क्रतवस्तथा / भृगवो ऽङ्गिरसः पूर्वा ब्रह्माणं कमलोद्भवम्

మరీచి, అత్రి, వసిష్ఠ, క్రతు అనే విప్రులు; అలాగే ప్రాచీన భృగు, అంగిరసులు—ఇవన్నీ కమలజ బ్రహ్మతో ఆదిలోనే ప్రాదుర్భవించారు.

Verse 4

समेत्य सर्ववरदं चतुर्मूर्ति चतुर्मुखम् / पृच्छन्ति प्रणिपत्यैनं विश्वकर्माणमच्युतम्

వారు సమేతంగా సర్వవరదాత, చతుర్మూర్తి, చతుర్ముఖుడైన విశ్వకర్ముని సమీపించారు. ఆ అచ్యుతునికి నమస్కరించి భక్తితో ప్రశ్నించారు.

Verse 5

षट्कुलीया ऊचुः भगवन् देवमीशानं भर्गमेकं कपर्दिनम् / केनोपायेन पश्यामो ब्रूहि देवनमस्कृतम्

షట్కులీయ ఋషులు పలికిరి—హే భగవన్! దేవనమస్కృతుడైన, ఏకైక తేజోమయ భర్గుడైన, జటాధారి ఈశాన దేవుని మేము ఏ ఉపాయంతో దర్శించగలము? దయచేసి చెప్పండి.

Verse 6

ब्रह्मोवाच सत्रं सहस्रमासध्वं वाङ्मनोदोषवर्जिताः / देशं च वः प्रवक्ष्यामि यस्मिन् देशे चरिष्यथ

బ్రహ్ముడు పలికెను—వాక్కు, మనస్సు దోషములేని వారై మీరు సహస్ర మాసములు సత్రయాగము చేయుడి. ఇంకా మీరు నివసించి వ్రతతపస్సు ఆచరించు దేశమును నేను చెప్పుదును।

Verse 7

उक्त्वा मनोमयं चक्रं स सृष्ट्वा तानुवाच ह / क्षिप्तमेतन्मया चक्रमनुव्रजत मा चिरम् / यत्रास्य नेमिः शीर्येत स देशः पुरुषर्षभाः

ఇట్లు చెప్పి ఆయన మనోమయ చక్రమును సృష్టించి వారితో పలికెను—“నేను ఈ చక్రమును విసిరితిని; ఆలస్యం చేయక దాని వెంట సాగుడి. దాని నేమి ఎక్కడ క్షీణించి విరుగునో, అదే దేశము, ఓ పురుషశ్రేష్ఠులారా!”

Verse 8

ततो मुमोच तच्चक्रं ते च तत्समनुव्रजन् / तस्य वै व्रजतः क्षिप्रं यत्र नेमिरशीर्यत / नैमिसं तत्स्मृतं नाम्ना पुण्यं सर्वत्र पूजितम्

అప్పుడు ఆయన ఆ చక్రమును విడిచెను; వారు దాని వెంట సాగిరి. అది వేగంగా సాగుచుండగా ఎక్కడ దాని నేమి క్షీణించెనో, ఆ స్థలం ‘నైమిష’ అనే నామముతో ప్రసిద్ధమైంది—పుణ్యక్షేత్రమై సర్వత్ర పూజింపబడెను।

Verse 9

सिद्धचारणसंकीर्णं यक्षगन्धर्वसेवितम् / स्थानं भगवतः शंभोरेतन्नैमिशमुत्तमम्

సిద్ధచారణులతో నిండినది, యక్షగంధర్వుల సేవ పొందినది—ఈ ఉత్తమ నైమిషము భగవాన్ శంభు (శివ) యొక్క పవిత్ర నివాసస్థానము।

Verse 10

अत्र देवाः सगन्धर्वाः सयक्षोरगराक्षसाः / तपस्तप्त्वा पुरा देवा लेभिरे प्रवरान् वरान्

ఇక్కడ పూర్వకాలమున దేవతలు—గంధర్వులు, యక్షులు, నాగులు, రాక్షసులతో కూడి—తపస్సు చేసిరి; ఆ తపస్సు ఫలముగా దేవులు ఉత్తమ వరములను పొందిరి।

Verse 11

इमं देशं समाश्रित्य षट्कुलीयाः समाहिताः / सत्रेणाराध्य देवेशं दृष्टवन्तो महेश्वरम्

ఈ దేశాన్ని ఆశ్రయించి, ఆరు కులాల ఋషులు సమాహితచిత్తులై సత్రయాగముచే దేవేశ్వరుని ఆరాధించి మహేశ్వర మహాదేవుని దర్శించిరి।

Verse 12

अत्र दानं तपस्तप्तं स्नानं जप्यादिकं च यत् / एकैकं पावयेत् पापं सप्तजन्मकृतं द्विजाः

హే ద్విజులారా! ఇక్కడ దానం, విధివిధానంగా చేసిన తపస్సు, స్నానం, జపములు మొదలైనవి—ప్రతి ఒక్కటి ఏకైకంగా కూడా ఏడు జన్మల పాపాన్ని శుద్ధి చేస్తాయి।

Verse 13

अत्र पूर्वं स भगवानृषीणां सत्रमासताम् / प्रोवाच वायुर्ब्रह्माण्डं पुराणं ब्रह्मभाषितम्

ఇక్కడ పూర్వకాలంలో, ఋషులు సత్రంలో ఆసీనులై ఉండగా, భగవాన్ వాయువు బ్రహ్మభాషితమైన బ్రహ్మాండ పురాణాన్ని వారికి ఉపదేశించెను।

Verse 14

अत्र देवो महादेवो रुद्राण्या किल विश्वकृत् / रमते ऽध्यापि भगवान् प्रमथैः परिवारितः

ఇక్కడే విశ్వకర్త దేవుడు మహాదేవుడు రుద్రాణితో కలిసి నిశ్చయంగా విహరిస్తాడు; భగవాన్ ఇప్పటికీ ప్రమథగణాలతో పరివృతుడై విరాజిల్లుచున్నాడు।

Verse 15

अत्र प्राणान् परित्यज्य नियमेन द्विजातयः / ब्रह्मलोकं गमिष्यन्ति यत्र गत्वा न जायते

ఇక్కడ ద్విజాతులు నియమానుసారంగా ప్రాణత్యాగం చేసి బ్రహ్మలోకాన్ని పొందుదురు; అక్కడికి వెళ్లినవాడు మరల జన్మించడు।

Verse 16

अन्यच्च तीर्थप्रवरं जाप्येश्वरमितिश्रुतम् / जजाप रुद्रमनिशं यत्र नन्दी महागणः

ఇంకొక శ్రేష్ఠ తీర్థం ఉంది; శ్రుతి-పరంపరలో అది ‘జాప్యేశ్వర’మని ప్రసిద్ధం. అక్కడ మహాగణుడు నంది నిరంతరం రుద్రుని జపించెను।

Verse 17

प्रीतस्तस्य महादेवो देव्या सह पिनाकधृक् / ददावात्मसमानत्वं मृत्युवञ्चनमेव च

అతనిపై ప్రసన్నుడైన పినాకధారి మహాదేవుడు దేవితో కూడి, తన స్వరూపసమానత్వాన్ని మరియు మరణాన్ని మోసగించే శక్తిని కూడా ప్రసాదించెను।

Verse 18

अभूदृषिः स धर्मात्मा शिलादो नाम धर्मवित् / आराधयन्महादेवं पुत्रार्थं वृषभध्वजम्

ధర్మాత్ముడైన ఒక ఋషి ఉండెను—ధర్మవేత్త ‘శిలాద’ అనే పేరుగలవాడు—పుత్రార్థంగా వృషభధ్వజ మహాదేవుని ఆరాధించెను।

Verse 19

तस्य वर्षसहस्रान्ते तप्यमानस्य विश्वकृत् / शर्वः सोमो गणवृतो वरदो ऽस्मीत्यभाषत

అతని తపస్సు వెయ్యేళ్లు పూర్తైనప్పుడు, విశ్వకర్త శర్వుడు—సోముడు, గణవృతుడై—ఇలా పలికెను: “నేనే వరదాతను.”

Verse 20

स वव्रे वरमीशानं वरेण्यं गिरिजापतिम् / अयोनिजं मृत्युहीनं देहि पुत्रं त्वया समम्

అతడు వరంగా ఈశానుని—అత్యంత వరేణ్యుడైన గిరిజాపతిని—ప్రార్థించెను: “అయోనిజుడై, మరణరహితుడై, నీతో సమానుడైన కుమారుని దయచేయుము.”

Verse 21

तथास्त्वित्याह भगवान् देव्या सह महेश्वरः / पश्यतस्तस्य विप्रर्षेरन्तर्धानं गतो हरः

దేవితో కూడిన భగవాన్ మహేశ్వరుడు—“తథాస్తు” అని పలికెను. ఆ విప్రర్షి చూస్తుండగానే హరుడు (శివుడు) అంతర్ధానమయ్యెను.

Verse 22

ततो यियक्षुः स्वां भूमिं शिलादो धर्मवित्तमः / चकर्ष लाङ्गलेनोर्वों भित्त्वादृश्यत शोभनः

అప్పుడు ధర్మవేత్తలలో శ్రేష్ఠుడైన శిలాదుడు తన భూమిని యజ్ఞార్థం ప్రతిష్ఠించాలనే కోరికతో నాగలితో భూమిని దున్నెను. నేల చీలగానే ఒక అతి శోభనమైన దివ్యుడు దర్శనమిచ్చెను.

Verse 23

संवर्तकानलप्रख्यः कुमारः प्रहसन्निव / रूपलावण्यसंपन्नस्तेजसा भासयन् दिशः

ఆ దివ్య కుమారుడు సంహారాగ్నివలె ప్రకాశించెను, అయినా మృదువుగా నవ్వుతున్నట్లుండెను. రూపలావణ్యసంపన్నుడై తన తేజస్సుతో దిక్కులన్నిటిని వెలిగించెను.

Verse 24

कुमारतुल्यो ऽप्रतिमो मेघगम्भीरया गिरा / शिलादं तात तातेति प्राह नन्दी पुनः पुनः

కుమారునివలె ప్రకాశించే అపూర్వుడైన నంది, మేఘగంభీరమైన స్వరంతో శిలాదుని పదేపదే పిలిచెను—“తాత! తాత!”

Verse 25

तं दृष्ट्वा नन्दनं जातं शिलादः परिषस्वजे / मुनिभ्यो दर्शयामास ये तदाश्रमवासिनः

ప్రియ కుమారుడైన నందనుడు జన్మించినదాన్ని చూసి శిలాదుడు అతనిని ఆలింగనం చేసెను. తరువాత ఆ ఆశ్రమవాసి మునులకు ఆ బాలుని దర్శనమిచ్చెను.

Verse 26

जातकर्मादिकाः सर्वाः क्रियास्तस्य चकार ह / उपनीय यथाशास्त्रं वेदमध्यापयत् सुतम्

అతనికి జాతకర్మ మొదలైన సమస్త సంస్కారక్రియలను నిర్వహించాడు. తరువాత శాస్త్రవిధిగా ఉపనయనం చేసి కుమారునికి వేదాధ్యయనం చేయించాడు.

Verse 27

अधीतवेदो भगवान् नन्दी मतिमनुत्तमाम् / चक्रे महेश्वरं द्रष्टुं जेष्ये मृत्युमिति प्रभुम्

వేదాధ్యయనంలో నిపుణుడైన భగవాన్ నంది అనుత్తమ సంకల్పం చేసుకున్నాడు—“మహేశ్వరుని దర్శిస్తాను; మృత్యువును జయిస్తాను” అని ప్రభువుపై మనస్సు నిలిపాడు.

Verse 28

स गत्वा सरितं पुण्यामेकाग्रश्रद्धयान्वितः / जजाप रुद्रमनिशं महेशासक्तमानसः

అతడు ఏకాగ్ర శ్రద్ధతో పుణ్యనదికి వెళ్లి, మహేశునిపై ఆసక్త మనస్సుతో నిరంతరం రుద్రమంత్రాన్ని జపించాడు.

Verse 29

तस्य कोट्यां तु पूर्णायां शङ्करो भक्तवत्सलः / आगत्य साम्बः सगणो वरदो ऽस्मीत्युवाच ह

అతని కోటి (జపం) పూర్తయ్యగానే భక్తవత్సల శంకరుడు సామ్బరూపంలో గణాలతో కలిసి వచ్చి—“నేనే వరదాతను” అని పలికాడు.

Verse 30

स वव्रे पुनरेवाहं जपेयं कोटिमीश्वरम् / तावदायुर्महादेव देहीति वरमीश्वर

అప్పుడు నేను మళ్లీ ఇదే వరం కోరాను—“నేను ఈశ్వరుని నామాన్ని కోటి సార్లు జపించాలి; ఓ మహాదేవా, అంతకాలం ఆయుష్షు దయచేయి” అని, ఓ ఈశ్వరా, వరం అడిగాను.

Verse 31

एवमस्त्विति संप्रोच्य देवो ऽप्यन्तरधीयत / जजाप कोटिं भगवान् भूयस्तद्गतमानसः

“ఏవమస్తు” అని పలికి దేవుడు అంతర్ధానమయ్యాడు. ఆపై భగవంతుడు మళ్లీ ఒక కోటి జపం చేశాడు; మనస్సు అంతా ఆ ప్రభువులోనే లీనమైంది.

Verse 32

द्वितीयायां च कोट्यां वै संपूर्णायां वृषध्वजः / आगत्य वरदो ऽस्मीति प्राह भूतगणैर्वृतः

రెండవ కోటి పూర్తయ్యాక వృషధ్వజుడు (శివుడు) భూతగణాలతో చుట్టుముట్టబడి వచ్చి—“నేను వరదాతను; వరం కోరుకో” అని పలికాడు.

Verse 33

तृतीयां जप्तुमिच्छामि कोटिं भूयो ऽपि शङ्कर / तथास्त्वित्याह विश्वात्मा देवो ऽप्यन्तरधीयत

అతడు అన్నాడు—“హే శంకరా, నేను మూడవ కోటిని కూడా మళ్లీ జపించదలచుకున్నాను.” విశ్వాత్మ ప్రభువు “ఏవమస్తు” అని పలికి అంతర్ధానమయ్యాడు.

Verse 34

कोटित्रये ऽथ संपूर्णे देवः प्रीतमना भृशम् / आगत्य वरदो ऽस्मीति प्राह भूतगणैर्वृतः

మూడు కోట్లు పూర్తయ్యాక దేవుడు అత్యంత ప్రీతితో భూతగణాలతో చుట్టుముట్టబడి వచ్చి—“నేను వరదాతను” అని పలికాడు.

Verse 35

जपेयं कोटिमन्यां वै भूयो ऽपि तव तेजसा / इत्युक्ते भगवानाह न जप्तव्यं त्वया पुनः

అతడు అన్నాడు—“మీ తేజస్సు బలంతో నేను మరో కోటి కూడా జపించగలను.” అప్పుడు భగవాన్—“నీవు మళ్లీ జపించవలసిన అవసరం లేదు” అని పలికాడు.

Verse 36

अमरो जरया त्यक्तो मम पार्श्वगतः सदा / महागणपतिर्देव्याः पुत्रो भव महेश्वरः

జరచే విడిచిపెట్టబడిన ఆ అమరుడు ఎల్లప్పుడూ నా పక్కనే నిలిచియున్నాడు. ఓ మహేశ్వరా, అతడు దేవి కుమారుడై మహాగణపతిగా భవించుగాక।

Verse 37

योगीश्वरो योगनेता गणानामीश्वरेश्वरः / सर्वलोकाधिपः श्रीमान् सर्वज्ञो मद्बलान्वितः

అతడు యోగుల ఈశ్వరుడు, యోగమార్గ నాయకుడు, గణములకు అధిపతి, అధీశ్వరులలో పరమేశ్వరుడు. సమస్త లోకాల శ్రీమంత అధిపతి—సర్వజ్ఞుడు, నా బలంతో యుక్తుడు।

Verse 38

ज्ञानं तन्मामकं दिव्यं हस्तामलकवत् तव / आभूतसंप्लवस्थायी ततो यास्यसि मत्पदम्

నా దివ్య జ్ఞానం నీకు చేతిలోని ఆమలక ఫలంలా స్పష్టమగును. భూతసంప్లవం (ప్రళయం) వరకు అది నీతో నిలిచి, అనంతరం నిన్ను నా పదమునకు (పరమధామానికి) చేర్చును।

Verse 39

एतदुक्त्वा महादेवो गणानाहूय शङ्करः / अभिषेकेण युक्तेन नन्दीश्वरमयोजयत्

ఇట్లు చెప్పి మహాదేవుడు శంకరుడు గణములను పిలిచి, విధివిధానమైన అభిషేకంతో నందీశ్వరుని సముచితంగా ప్రతిష్ఠించాడు।

Verse 40

उद्वाहयामास च तं स्वयमेव पिनाकधृक् / मरुतां च शुभां कन्यां सुयशेति च विश्रुताम्

మరియు పినాకధృక్ (శివుడు) స్వయంగా అతనికి మరుతుల శుభకన్యను—‘సుయశా’ అని ప్రసిద్ధమైనదిని—వివాహం చేసెను।

Verse 41

एतज्जप्येश्वरं स्थानं देवदेवस्य शूलिनः / यत्र तत्र मृतो मर्त्यो रुद्रलोके महीयते

ఇది జప్యేశ్వరుని పవిత్ర స్థానము—దేవదేవుడైన శూలధారి యొక్కది. ఇక్కడ ఎక్కడ మానవుడు దేహత్యాగం చేసినా, అతడు రుద్రలోకంలో గౌరవింపబడి మహిమ పొందును.