Adhyaya 6
Purva BhagaAdhyaya 625 Verses

Adhyaya 6

Cosmic Night, Nārāyaṇa as Brahmā, and the Varāha Raising of the Earth

మునుపటి అధ్యాయపు ఉపసంహారం ముగిసిన తరువాత కథనం ప్రళయస్థితిని వివరిస్తుంది—చీకటితో నిండిన, ఏకరసమైన, కదలికలేని మహాసముద్రం; అక్కడ భేదమూ గతి కూడా లేవు. ఆ స్థితి నుంచే బ్రహ్ముడు ఉద్భవిస్తాడు; ఆయనే పరమపురుషుడు నారాయణుడు, యోగనిద్రలో విశ్వజలాలపై శయనించినవాడు. ‘నారాయణ’ పదవ్యుత్పత్తి—నారా అంటే జలాలు, అయనం అంటే ఆశ్రయం/నివాసం—అని చెప్పబడుతుంది. సహస్రయుగ పరిమాణమైన రాత్రి ముగిసినప్పుడు భగవాన్ బ్రహ్మకార్యాన్ని ధరించి పునఃసృష్టికి నిమిత్తకారణమవుతాడు. భూమి జలంలో మునిగినదని చూసి ప్రజాపతి ఆమెను రక్షించేందుకు సంకల్పించి వరాహరూపం ధరించి రసాతలానికి దిగి దంతంపై భూమిని పైకి ఎత్తుతాడు. సిద్ధులు, బ్రహ్మర్షులు హరిని స్తుతిస్తారు; అందులో నిర్గుణ-సగుణ సమన్వయం—బ్రహ్మ, పరమాత్మ, మాయ, మూలప్రకృతి, గుణాలు, అవతారాలు—ప్రకాశిస్తుంది. భూమి స్థిరపడిన తరువాత ప్రభువు ఆమెను సమతలపరచి పర్వతాలను స్థాపించి, దగ్ధ లోకాల పునర్నిర్మాణంపై మనస్సు నిలిపి, తదుపరి అధ్యాయంలోని సృష్టిక్రమానికి దారి తీస్తాడు.

All Adhyayas

Shlokas

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे पञ्चमो ऽध्यायः श्रीकूर्म उवाच आसीदेकार्णवं घोरमविभागं तमोमयम् / शान्तवातादिकं सर्वं न प्रज्ञायत किञ्चन

ఇతి శ్రీకూర్మపురాణం షట్సాహస్త్రీ సంహిత పూర్వవిభాగంలోని పంచమ అధ్యాయం. శ్రీకూర్ముడు పలికెను—ఒకే భయంకర ఏకార్ణవం, విభాగరహితం, తమోమయం; వాయువు మొదలైనవి అన్నీ శాంతించెను, ఏదియు గ్రహింపబడలేదు।

Verse 2

एकार्णवे तदा तस्मिन् नष्टे स्थावरजङ्गमे / तदा समभवद् ब्रह्मा सहस्त्राक्षः सहस्त्रपात्

ఆ ఏకార్ణవంలో స్థావరజంగమములన్నీ నశించి అది మాత్రమే మిగిలినప్పుడు, సహస్రాక్షుడు సహస్రపాతుడు అయిన బ్రహ్ముడు అవతరించెను।

Verse 3

सहस्त्रशीर्षा पुरुषो रुक्मवर्णस्त्वतीन्द्रियः / ब्रह्मा नारायणाख्यस्तु सुष्वाप सलिले तदा

సహస్రశిరస్సు గల పురుషుడు, రుక్మవర్ణుడు, ఇంద్రియాతీతుడు—నారాయణనామధేయుడైన ఆ బ్రహ్ముడు అప్పుడు జలములపై యోగనిద్రలో శయనించెను।

Verse 4

इमं चोदाहरन्त्यत्र श्लोकं नारायणं प्रति / ब्रह्मस्वरूपिणं देवं जगतः प्रभवाप्ययम्

ఇక్కడ నారాయణుని ఉద్దేశించి ఈ శ్లోకమును కూడా ఉదాహరిస్తారు—“బ్రహ్మస్వరూపుడైన దేవుడు, జగత్తుకు ఉద్భవమూ లయమూ ఆయనే।”

Verse 5

आपो नारा इति प्रोक्ता नाम्ना पूर्वमिति श्रुतिः / अयनं तस्य ता यस्मात् तेन नारायणः स्मृतः

శ్రుతి ప్రకారం జలములు (ఆపః) పూర్వం ‘నారా’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి; అవే ఆయనకు అయనం—ఆశ్రయము, నివాసము—కావున ఆయన ‘నారాయణుడు’ అని స్మరింపబడెను।

Verse 6

तुल्यं युगसहस्त्रस्य नैशं कालमुपास्य सः / शर्वर्यन्ते प्रकुरुते ब्रह्मत्वं सर्गकारणात्

సహస్ర యుగాలకు సమానమైన ఆ రాత్రికాలాన్ని గడిపి, ఆ మహారాత్రి అంత్యంలో సృష్టికారణుడై ఆయన మళ్లీ బ్రహ్మత్వాన్ని స్వీకరిస్తాడు।

Verse 7

ततस्तु सलिले तस्मिन् विज्ञायान्तर्गतां महीम् / अनुमानात् तदुद्धारं कर्तुकामः प्रजापतिः

అప్పుడు ఆ జలాలలో భూమి అంతర్లీనమైందని గ్రహించి, ప్రజాపతి విచారపూర్వక అనుమానంతో ఆమెను उद्धరించేందుకు సంకల్పించాడు।

Verse 8

जलक्रीडासु रुचिरं वाराहं रुपमास्थितः / अधृष्यं मनसाप्यन्यैर्वाङ्मयं ब्रह्मसंज्ञितम्

జలక్రీడల్లో ఆయన రమ్యమైన వారాహరూపాన్ని ధరించాడు; అయినా ఇతరుల మనసుకూడా అందనివాడు—వాక్స్వరూప బ్రహ్మ, బ్రహ్మనామధేయుడు।

Verse 9

पृथिव्युद्धरणार्थाय प्रविश्य च रसातलम् / दंष्ट्रयाभ्युज्जहारैनामात्माधारो धराधरः

భూమిని उद्धరించుటకై ఆయన రసాతలంలో ప్రవేశించి, తన దంష్ట్రతో ఆమెను పైకి ఎత్తి తెచ్చాడు—సర్వాధారుడైన, లోకధారకుడు।

Verse 10

दृष्ट्वा दंष्ट्राग्रविन्यस्तां पृथिवीं प्रथितपौरुषम् / अस्तुवञ्जनलोकस्थाः सिद्धा ब्रह्मर्षयो हरिम्

దంష్ట్రాగ్రంపై నిలిపిన భూమిని చూచి—ప్రఖ్యాత పరాక్రముడైన ఆయనను—జనలోకస్థ సిద్ధులు, బ్రహ్మర్షులు హరిని స్తుతించారు।

Verse 11

ऋषय ऊचुः नमस्ते देवदेवाय ब्रह्मणे परमेष्ठिने / पुरुषाय पुराणाय शाश्वताय जयाय च

ఋషులు పలికిరి— దేవదేవా, బ్రహ్మా, పరమేశ్వరా నీకు నమస్కారం; ఆదిపురుషా, పురాతనుడా, శాశ్వతుడా, జయస్వరూపా నీకు ప్రణామం।

Verse 12

नमः स्वयंभुवे तुभ्यं स्त्रष्ट्रे सर्वार्थवेदिने / नमो हिरण्यगर्भाय वेधसे परमात्मने

స్వయంభూ, సృష్టికర్త, సర్వార్థవేదీ నీకు నమః; హిరణ్యగర్భా, వేదహా (వేధస్), పరమాత్మా నీకు నమస్కారం।

Verse 13

नमस्ते वासुदेवाय विष्णवे विश्वयोनये / नारायणाय देवाय देवानां हितकारिणे

వాసుదేవా, విష్ణువా, విశ్వయోనియైన నీకు నమస్కారం; నారాయణ దేవా, దేవతల హితకారిణీ, నీకు ప్రణామం।

Verse 14

नमो ऽस्तु ते चतुर्वक्त्रे शार्ङ्गचक्रासिधारिणे / सर्वभूतात्मभूताय कूटस्थाय नमो नमः

చతుర్ముఖా, శార్ఙ్గధనుస్సు, చక్రం, ఖడ్గం ధరించిన నీకు నమః; సమస్త భూతాల అంతరాత్మగా ఉన్న కూటస్థ అవికార్యుడా, నీకు మళ్లీ మళ్లీ ప్రణామం।

Verse 15

नमो वेदरहस्याय नमस्ते वेदयोनये / नमो बुद्धाय शुद्धाय नमस्ते ज्ञानरूपिणे

వేదరహస్యస్వరూపా నీకు నమః, వేదయోనియైన నీకు నమస్కారం; బుద్ధుడా (ప్రబుద్ధా), శుద్ధుడా నీకు నమః, జ్ఞానరూపా నీకు ప్రణామం।

Verse 16

नमो ऽस्त्वानन्दरूपाय साक्षिणे जगतां नमः / अनन्तायाप्रमेयाय कार्याय करणाय च

ఆనందస్వరూపుడా, నీకు నమస్కారం; సమస్త లోకాల సాక్షీ, నీకు నమః. అనంతుడా, అప్రమేయుడా—కార్యమూ కారణమూ అయిన నీకు నమః.

Verse 17

नमस्ते पञ्चबूताय पञ्चभूतात्मने नमः / नमो मूलप्रकृतये मायारूपाय ते नमः

పంచమహాభూతస్వరూపుడా నీకు నమః; పంచభూతాల అంతరాత్మవైన నీకు నమః. మూలప్రకృతియైన నీకు నమస్కారం; మాయారూపుడా నీకు నమః.

Verse 18

नमो ऽस्तु ते वराहाय नमस्ते मत्स्यरूपिणे / नमो योगाधिगम्याय नमः सकर्षणाय ते

వరాహస్వరూపుడా నీకు నమః; మత్స్యరూపిణీ నీకు నమస్కారం. యోగమార్గమున పొందదగిన నీకు నమః; హే సంకర్షణా, నీకు నమః.

Verse 19

नमस्त्रिमूर्तये तुभ्यं त्रिधाम्ने दिव्यतेजसे / नमः सिद्धाय पूज्याय गुणत्रयविभाविने

త్రిమూర్తిస్వరూపుడా నీకు నమః; త్రిధామాధిపతీ, దివ్యతేజస్సు గలవాడా నీకు నమస్కారం. సిద్ధుడా, పూజ్యుడా, త్రిగుణవిభావకుడా నీకు నమః.

Verse 20

तमो ऽस्त्वादित्यवर्णाय नमस्ते पद्मयोनये / नमो ऽमूर्ताय मूर्ताय माधवाय नमो नमः

ఆదిత్యవర్ణుడా, నీ సన్నిధిలో తమస్సు తొలగిపోవుగాక; పద్మయోనియైన నీకు నమస్కారం. అమూర్తుడవూ మూర్తుడవూ అయిన మాధవా, నీకు పునఃపునః నమః.

Verse 21

त्वयैव सृष्टमखिलं त्वय्येव लयमेष्यति / पालयैतज्जगत् सर्वं त्राता त्वं शरणं गति

హే ప్రభూ! ఈ సమస్త జగత్తు నీ చేతనే సృష్టింపబడింది, చివరకు నీలోనే లయమగును. ఈ లోకమంతటిని రక్షించుము; నీవే త్రాత, శరణు, పరమగతి.

Verse 22

इत्थं स भगवान् विष्णुः सनकाद्यैरभिष्टुतः / प्रसादमकरोत् तेषां वराहवपुरीश्वरः

ఇలా సనకాది ఋషులచే స్తుతింపబడిన భగవాన్ విష్ణువు—వరాహవపురీశ్వరుడు—వారిపై ప్రసన్నుడై అనుగ్రహం ప్రసాదించెను.

Verse 23

ततः संस्थानमानीय पृथिवीं पृथिवीपतिः / मुमोच रूपं मनसा धारयित्वा प्रिजापतिः

ఆ తరువాత భూపతి ప్రజాపతి భూమిని యథాస్థానంగా సరిచేసి, ఆ రూపాన్ని మనస్సులో ధారించి, స్థిరస్థితిలో ఆమెను స్థాపించెను.

Verse 24

तस्योपरि जलौघस्य महती नौरिव स्थिता / विततत्वाच्च देहस्य न मही याति संप्लवम्

ఆ ఉగ్ర జలప్రవాహం పై మహా భూమి విస్తార నౌకవలె స్థిరంగా నిలిచెను; ఆయన దేహం విస్తరించి ఆధారమై ఉండుటచే భూమి ప్రళయజలంలో మునగలేదు.

Verse 25

पृथिवीं तु समीकृत्य पृथिव्यां सो ऽचिनोद् गिरीन् / प्राक्सर्गदग्धानखिलांस्ततः सर्गे ऽदधन्मनः

భూమిని సమతలంగా చేసి సక్రమంగా ఏర్పాటు చేసి, భూమిపై పర్వతాలను కూర్చెను. ఆపై ప్రాక్సర్గాగ్నిలో దగ్ధమైన సమస్తాన్ని చూచి, పునఃసృష్టి చేయుటకు మనస్సును నిలిపెను.

← Adhyaya 5Adhyaya 7

Frequently Asked Questions

It derives the name from the Vedic designation of the primordial waters as “nārā,” and states that because those waters are His resting-place (ayana), He is remembered as Nārāyaṇa—Lord who abides in and transcends the cosmic waters.

Creation and dissolution are attributed to the one Supreme Lord who is simultaneously Brahman (beyond senses and conceptual grasp) and the operative cause as Brahmā; the hymn’s language of Māyā, guṇas, and Paramātman implies that individual beings arise within conditioned manifestation while the Lord remains the immutable ground and inner Self of all.