Adhyaya 4

Verse 1

नाम तृतीयो ऽध्यायः श्रीकृष्ण उवाच / ज्ञानतो ऽज्ञानतो वापियन्नरैः कलुषं कृतम् / तस्य पापस्य शुद्ध्यर्थं विधेया निष्कृतिर्नरैः

శ్రీకృష్ణుడు పలికెను—మనుష్యులు తెలిసి గానీ తెలియక గానీ చేసిన కలుషానికి, ఆ పాపశుద్ధి కోసం మనుష్యులు నిష్కృతి (ప్రాయశ్చిత్తం) ఆచరించవలెను.

Verse 2

भस्मादिस्नानदशकमादौ कुर्याद्विचक्षणः / यथाशक्ति षडब्दादिप्रत्याम्नायाच्चरेदपि

ఆరంభంలో వివేకి భస్మాది ద్వారా ప్రారంభమయ్యే స్నాన-శుద్ధి దశకాన్ని ఆచరించాలి. అలాగే తన శక్తి మేరకు సంప్రదాయంలో చెప్పిన షడ్వర్ష వ్రతాది నియమాన్నీ అనుసరించాలి.

Verse 3

तदर्धं वा तदर्धं वा तदर्धार्धमथापि वा / यथाशक्त्या ततः कुर्याद्दश दानानि वै शृणु

దాని సగం గాని, మళ్లీ దాని సగం గాని, లేదా దాని పావు భాగం గాని ఇవ్వవచ్చు. తన శక్తి మేరకు తరువాత దశ దానాలు చేయాలి—వినుము.

Verse 4

गोभूतिलहिरण्याज्यवासोधन्यगुडास्तथा / रजतं लवणं चैव दानानि दश वै विदुः

గో, భూమి, నువ్వులు, స్వర్ణం, నెయ్యి, వస్త్రం, ధాన్యం, బెల్లం, వెండి, ఉప్పు—ఇవే దశ దానాలని పండితులు చెబుతారు.

Verse 5

प्रायश्चित्ते त्वागता ये तेभ्यो दद्यान्नरो दश / ततो यमद्वारपथे पूयशोणितसंकुले

ప్రాయశ్చిత్తం కోరుతూ వచ్చిన వారికి మనిషి పది (దానం/నాణెం/పరిమాణం) ఇవ్వాలి. ఆ తరువాత యమద్వార మార్గంలో పుయ్యము మరియు రక్తంతో నిండిన భయంకర పథం ఉంటుంది.

Verse 6

नदीं वैतरणीं तर्तुं दद्याद्वैतरणीं च गाम् / कृष्णस्तनी सकृष्णाङ्गी सा वै वैतरणी स्मृता

వైతరణీ నదిని దాటుటకు ‘వైతరణీ గోవు’ను దానంగా ఇవ్వాలి. నల్లని స్తనాలు, నల్లని అవయవాలు కలిగిన ఆ గోవే వైతరణీగా ప్రసిద్ధి.

Verse 7

तिला लोहं हिरण्यं च कर्पासं लवणं तथा / सप्तधान्यं क्षितिर्गाव एकैकं पावनं स्मृतम्

నువ్వులు, ఇనుము, బంగారం, పత్తి, ఉప్పు; అలాగే సప్తధాన్యాలు, భూమి, గోవు—ఇవన్నీ ఒక్కొక్కటిగా (శ్రాద్ధ-దానాదుల్లో) పవిత్రకరమని స్మృతిలో చెప్పబడినవి.

Verse 8

एतान्यष्टौ महादानान्युत्तमाय द्विजातये / आतुरेण तु देयानि पदरूपाणि मे शृणु

ఇవి ఎనిమిది మహాదానాలు; ఉత్తమ ద్విజునికి (బ్రాహ్మణునికి) ఇవ్వవలసినవి. ఇప్పుడు నా మాట విను—మరణాసన్నుడైన ఆతురుడు ఏ ఏ నిర్దిష్ట వస్తువులు దానం చేయవలెనో.

Verse 9

छत्रो पानहवस्त्राणि मुद्रिका च कमण्डलुः / आसनं भाजनं पदं चाष्टविधं स्मृतम्

ఛత్రం, పాదుకలు, వస్త్రాలు, ముద్రిక, కమండలువు; అలాగే ఆసనం, పాత్రం, మార్గానికి అవసరమైన సామగ్రి—ఇవి ఎనిమిది విధాలుగా స్మృతించబడిన అవసర వస్తువులు.

Verse 10

तिलापात्रं सर्पिः पात्रं शय्या सोपस्करा तथा / एतत्सर्वं प्रदातव्यं यदिष्टं चात्मनो ऽपि तत्

నువ్వుల పాత్ర, నెయ్యి పాత్ర, అలాగే ఉపకరణాలతో కూడిన శయ్య—ఇవన్నీ దానంగా ఇవ్వవలెను; తనకు అత్యంత ప్రియమైనదైనా దానంగా అర్పించవలెను.

Verse 11

अश्वो रथश्च महीषी व्यञ्जनं वस्त्रमेव च / ब्राह्मणेभ्यः प्रदातव्यं ब्रह्मपूर्वमपि स्वयम्

గుర్రం, రథం, మహిషి, వంటకాలు (పక్వాహారం) మరియు వస్త్రం—ఇవి బ్రాహ్మణులకు దానంగా ఇవ్వవలెను; అలాగే ముందుగా బ్రహ్మాన్ని గౌరవించి తనను తాను కూడా సమర్పించవలెను.

Verse 12

दाना न्यन्यान्यपि खग तर्पयेत्स्वीयशक्तितः / प्रायाश्चित्तं कृतं येन दश दानान्यपि क्षितौ

హే ఖగ (గరుడా), తన శక్తి మేరకు ఇతర దానాలతో కూడ నియత పాత్రులను తృప్తిపరచాలి. అలా చేయుటవలన ప్రాయశ్చిత్తం సిద్ధమగును; భూమిపై శుద్ధికై దశవిధ దానములు కూడా చేయవలెను.

Verse 13

दानं गोर्वैतरण्याश्च दानान्यष्टौ तथापि वा / तिलपात्रं सर्पिः पात्रं शय्यादानं तथैव च

వైతరణీ నదిని దాటుటకు గోదానం, అలాగే నియతమైన ఎనిమిది దానములు—నువ్వుల పాత్ర, నెయ్యి పాత్ర, శయ్యాదానం మొదలైనవి—విధిపూర్వకంగా చేయవలెను.

Verse 14

पददानं च विधिवन्नासौ निरयगर्भगः / स्वातन्त्र्येणापि लवणदानमिच्छन्ति सूरयः

పాదుకాదానం విధివిధానంగా చేసినచో అతడు నరకగర్భంలో పడడు. అందుచేత జ్ఞానులు స్వయంగా కూడా లవణదానాన్ని ప్రశంసిస్తారు.

Verse 15

विष्णुदेहसमुत्पन्नो यतो ऽयं लवणो रसः / आतुरस्य यदा प्राणा न यान्ति वसुधातले

ఈ లవణరసం విష్ణుదేహమునుండి ఉద్భవించిందని చెప్పబడుతుంది. ఎవడు తీవ్రముగా బాధపడుతూ భూమితలమున ప్రాణాలు విడువకపోతే, అప్పుడు ఈ తత్త్వం స్మరించబడుతుంది.

Verse 16

लवणं च तदा देयं द्वारस्योद्वाटनं दिवः / यानिकानि च दानानि स्वयं दत्तानि मानवैः

ఆ సమయంలో లవణం తప్పక దానమివ్వాలి; అది స్వర్గద్వారాన్ని తెరవటంలా అవుతుంది. మనుష్యులు తమ చేతులతో ఇచ్చిన ఏ ఏ దానములైనా, అవి కూడా అప్పుడు ఫలప్రదమగును.

Verse 17

तानितानि च सर्वाणि उपतिष्ठन्ति चाग्रतः / प्रायश्चित्तं कृतं येन साङ्गं खग स वै पुमान्

ఆ నియమిత కర్మములు మరియు ఉపకారక సాధనములన్నీ అతని ముందర సిద్ధమై నిలుచును. ఓ ఖగ (గరుడా), సాంగంగా ప్రాయశ్చిత్తము చేసినవాడే నిజముగా ఆ ప్రాయశ్చిత్తకర్త పురుషుడు.

Verse 18

पापानि भस्मसात्कृत्वा स्वर्गलोके महीयते / अमृतं तु गवां क्षीरं यतः पतगसत्तम्

పాపములను భస్మముగా చేసి అతడు స్వర్గలోకమందు మహిమ పొందును. ఓ పతగసత్తమ (గరుడా), గోవుల క్షీరము నిజముగా అమృతసమానము గనుక.

Verse 19

तस्माद्ददाति यो धेनुममृतत्वं स गच्छति / दानान्यष्टौ तु दत्त्वा वै गन्धर्वनिलये वसेत्

కాబట్టి ధేనువు (గోవు) దానం చేయువాడు అమృతత్వము (అమరత్వము) పొందును. మరియు నిజముగా అష్టదానములు ఇచ్చినవాడు గంధర్వనిలయమందు నివసించును.

Verse 20

आलयस्तत्र रौद्रे हि दह्यते येन मानवः / छत्रदानेन सुच्छाया जायते पथि तुष्टिदा

ఆ రౌద్ర (దహన) ప్రాంతమందు ఏ తాపముచేత మనవుడు దగ్ధమగునో; ఛత్రదానముచేత మార్గమందు శీతలమైన, సుఖదమైన ఛాయ కలుగును, అది తృప్తినిచ్చును.

Verse 21

असिपत्रवनं धारमतिक्रामति वै सुखम् / अश्वारूढश्च व्रजति ददते यद्युपानहौ

అతడు ధారలైన అసిపత్రవనమును సుఖముగా దాటును; మరియు ఉపానహ (పాదుకలు/పాదరక్షలు) దానం చేయబడినయెడల అతడు అశ్వారూఢుడై ముందుకు సాగును.

Verse 22

भोजनासनदानेन सुखं मार्गे भुनक्ति वै / प्रदेशे निर्जले दाता सुखी स्याद्वै कमण्डलोः

భోజనమూ ఆసనమూ దానం చేయుటవలన మార్గములో నిశ్చయంగా సుఖము అనుభవించును. నీరు లేని ప్రాంతములో కమండలువు (జలపాత్రం) దానముచేసిన దాత నిజముగా సుఖి అవుతాడు.

Verse 23

यमदूता महारौद्राः करालाः कृष्णपिङ्गलाः / न पीडयन्ति दाक्षिण्याद्वस्त्राभरणदानतः

యమదూతలు—అత్యంత రౌద్రులు, వికటులు, కృష్ణపింగళ వర్ణులు—వస్త్రాభరణ దానమనే దాక్షిణ్యము వలన (ప్రేతుని) బాధింపరు.

Verse 24

तिलपात्रं तु विप्राय दत्तं पत्ररथ ध्रुवम् / नाशयेत्त्रिविधं षापं वाङ्मनः कायसम्भवम्

హే గరుడా! బ్రాహ్మణునికి నిశ్చయముగా తిలపాత్రం దానం చేసినవాడు వాక్కు, మనస్సు, కాయము నుండి పుట్టిన త్రివిధ శాపమును నశింపజేస్తాడు.

Verse 25

घृतपात्रप्रदाने रुद्रलोके वसेन्नरः / सर्वोपस्करसंयुक्तां शय्यां दत्त्वा द्विजातये

ఘృతపాత్రం దానం చేయుటవలన మనిషి రుద్రలోకములో నివసించును. మరియు ద్విజునికి సమస్త ఉపకరణములతో కూడిన శయ్యను దానం చేసి తగిన పుణ్యఫలమును పొందును.

Verse 26

नानाप्सरोभिराकीर्णं विमानमधिरोहति / षष्टिवर्षसहस्राणि क्रीडित्वा शक्रमन्दिरे

అనేక అప్సరసలతో నిండిన విమానమును అధిరోహించును. శక్రుడు (ఇంద్రుడు) యొక్క మందిరములో అరవై వేల సంవత్సరములు క్రీడించి అక్కడే ఆనందించును.

Verse 27

इन्द्रलोकात्परिभ्रष्ट इह लोके नृपो भवेत् / सर्वोपस्करणोपेतं युवानं दोषवर्जितम्

ఇంద్రలోకమునుండి చ్యుతుడై, ఇతడు ఈ మనుష్యలోకంలో రాజుగా జన్మించును—సర్వ సామగ్రితో సమృద్ధుడై, యౌవనవంతుడై, దోషరహితుడై।

Verse 28

यो ऽश्वं ददाति विप्राय स्वर्गलोके च तिष्ठति / यावन्ति रोमाणि हये भवन्ति हि खगेश्वर

హే ఖగేశ్వరా! ఎవడు బ్రాహ్మణునికి అశ్వదానం చేస్తాడో, ఆడు ఆ గుర్రముపై ఉన్న రోమాలెన్ని ఉంటాయో అంతకాలం స్వర్గలోకంలో నివసించును।

Verse 29

तावतो राजितांल्लोकानाप्नुवन्ति हि पुष्कलान् / चतुर्भिस्तुरगैर्युक्तं सर्वोपकरणैर्युतम्

అంతకాలం వారు అనేక ప్రకాశవంతమైన, కాంతిమయ లోకాలను పొందుదురు; అలాగే నాలుగు గుర్రాలతో జోడించబడిన, సర్వ సామగ్రితో సన్నద్ధమైన రథమును కూడా పొందుదురు।

Verse 30

रथं द्विजातये दत्त्वा राजसूयफलं लभ्त्

ద్విజునికి (బ్రాహ్మణునికి) రథాన్ని దానం చేస్తే రాజసూయ యాగఫలంతో సమానమైన పుణ్యఫలం లభించును।

Verse 31

दुग्धाधिकां च महिषीं नवमेघवर्णां सन्तुष्टतर्णकवलीं जघनाभिरामाम् / दत्त्वा सुवर्णतिलकां द्विजपुङ्गवाय लोकोदयं स जयतीति किमत्र चित्रम्

పాలు అధికంగా ఇచ్చే, కొత్త మేఘవర్ణముతో నల్లగా మెరసే, దూడతో తృప్తిగా ఉన్న, సుందర నితంబముతో మనోహరమైన, స్వర్ణ తిలకంతో అలంకరించిన మహిషిని ద్విజపుంగవుడైన బ్రాహ్మణునికి దానం చేసి దాత శుభలోకాల ఉదయాన్ని పొంది వర్ధిల్లితే—ఇందులో ఆశ్చర్యమేముంది?

Verse 32

तालवृन्तस्य दानेन वायुना वीज्यते पथि / कान्तियुक् सुभगः श्रीमान् भवत्यम्बरदानतः

తాళపత్రపు వీచికను దానం చేస్తే మార్గమందు శీతల వాయువు అతనిని వీచుతుంది. వస్త్రదానంతో కాంతిమంతుడు, సుభగుడు, శ్రీమంతుడు అవుతాడు.

Verse 33

रसान्नोपस्करयुतं गृहं विप्राय योर्ऽपयेत् / न हीयते तस्य वंशः स्वर्गं प्राप्नोत्यनुत्तमम्

రుచికరమైన అన్నమూ గృహోపకరణాలతో కూడిన ఇంటిని బ్రాహ్మణునికి అర్పించువాడు—అతని వంశము క్షీణించదు; అతడు అనుత్తమ స్వర్గాన్ని పొందుతాడు.

Verse 34

भवत्यत्र खगश्रेष्ठ फलगौखलाघवम् / श्रद्धाश्रद्धाविभेदेन दानगौरवलाघवात्

హే ఖగశ్రేష్ఠ గరుడా! ఇక్కడ ఫలము భారముగా గాని తేలికగా గాని అవుతుంది—శ్రద్ధా-అశ్రద్ధ భేదముచేత, అలాగే దానము గొప్పదా స్వల్పమా అన్నదానిచేత.

Verse 35

ततो येनाम्बुदानानि कृतान्यत्र रसास्तथा / तदा खग तथाह्लादमापदि प्रतिपद्यते

అప్పుడు, హే ఖగ గరుడా! ఎవడు ఇక్కడ జలదానములు చేసెనో, అలాగే శీతల రసపానీయములను దానమిచ్చెనో, అతడు ఆపదలో అదే విధమైన ఉపశమనం, ఆహ్లాదాన్ని పొందుతాడు.

Verse 36

अन्नानि येन दत्तानि श्रद्धापूतेन चेतसा / सो ऽपि तृप्तिमवाप्नोति विनाप्यन्नेन वै तदा

శ్రద్ధతో పవిత్రమైన మనస్సుతో ఎవడు అన్నదానం చేసెనో, అతడు అప్పుడు తాను అన్నము తినకపోయినా తృప్తిని పొందుతాడు.

Verse 37

आसन्ने मरणे कुर्यात्संन्यासं चेद्विधानतः / आवर्तेत पुनर्नासौ ब्रह्मभूयाय कल्पते

మరణం సమీపించినప్పుడు విధివిధానంగా సన్యాసం స్వీకరించినవాడు మళ్లీ జన్మించడు; అతడు బ్రహ్మభావం (మోక్షం) పొందుటకు అర్హుడు అవుతాడు.

Verse 38

आसन्नमरणो मत्यश्चेत्तीर्थं प्रतिनयिते / तीर्थप्राप्तौ भवेन्मुक्तिर्म्रियते यदि मार्गगः / पदेपदे क्रतुसमं भवेत्तस्य न संशयः

మరణాసన్నుడైన మానవుణ్ని ఎవరు తీర్థం వైపు తీసుకెళ్తారో, తీర్థం చేరగానే అతనికి మోక్షం కలుగుతుంది; మార్గమధ్యంలోనే మరణించినా, ఆ ప్రయాణంలోని ప్రతి అడుగుకూ యజ్ఞసమాన పుణ్యం లభిస్తుంది—సందేహం లేదు.

Verse 39

गृह्णीयाच्चेदनशनं व्रतं विधिवदागते / मृत्यौ न सो ऽपि संसारे भूयः पर्यटति द्विज

హే ద్విజా! సమయం వచ్చినప్పుడు విధివిధానంగా అనశన వ్రతం స్వీకరించినవాడు, మరణక్షణంలో కూడా మళ్లీ సంసారచక్రంలో తిరగడు.

Verse 40

किं दानमिति तुर्यस्य प्रश्नस्योत्तरमीरितम् / दाहमृत्योरन्तरे किमितिप्रश्नोत्तरं शृणु

ఇలా నాల్గవ ప్రశ్న—“దానం ఏమిటి?”—కు సమాధానం చెప్పబడింది. ఇప్పుడు “మరణం మరియు దహన సంస్కారం మధ్యకాలంలో ఏమి జరుగుతుంది?” అనే ప్రశ్నకు సమాధానం విను.

Verse 41

गतप्राणं ततो ज्ञात्वा स्नात्वा पुत्रादिराशु तम् / शवं जलेन शुद्धेन क्षालयेदविचारयन्

ప్రాణం విడిచిందని తెలిసిన వెంటనే కుమారుడు మొదలైన బంధువులు త్వరగా స్నానం చేసి, సందేహం లేకుండా శుద్ధ జలంతో శవాన్ని కడగాలి.

Verse 42

परिधाप्याहते वस्त्रे चन्दनैः प्रोक्षयेत्तनुम् / ततो मृतस्य स्थाने वै एकोद्दिष्टं समाचरेत्

దేహాన్ని కొత్త (ఉతకని) వస్త్రంతో కప్పి చందనజలంతో ప్రోక్షణ చేయాలి. అనంతరం మృతుని స్థానంలో విధివిధానంగా ఏకోద్దిష్ట శ్రాద్ధం ఆచరించాలి.

Verse 43

प्रयोगपूर्वं दाहस्य योग्यतादिर्यथा भवेत् / आंसनं प्राक्षण च स्यान्न स्यादेतच्चतुष्टयम्

దహనకర్మ ప్రారంభానికి ముందు దహనానికి అర్హత మొదలైన అవసరాలను యథావిధిగా పరిశీలించాలి. తగిన ఏర్పాటు/స్థాపన మరియు జలప్రోక్షణ ఉండాలి; ఇవి లేకపోతే ఈ నాలుగు పూర్వకర్మలు సంపూర్ణం కావు.

Verse 44

आवाहनार्चन चैव पान्त्रालम्भावगाहने / भवेद्दानान्नसङ्कल्पः पिण्डदानं सदा भवेत्

ఆవాహన-అర్చన సమయంలోను, స్నాన/అవగాహన క్రియలోను అన్నదానం చేయాలనే సంకల్పం చేయాలి. అలాగే పిండదానం ఎల్లప్పుడూ చేయాలి.

Verse 45

पदार्थपञ्चकं न स्याद्रेखा प्रत्यवनेजनम् / दद्यादक्षय्यमुदकं न स्यादेतत्त्रयं पुनः

‘పదార్థపంచకం’ను వదలకూడదు; రేఖా-కరణం మరియు ప్రత్యవనేజనం (శుద్ధి-ప్రక్షాళనం)ను కూడా నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. అక్షయ-ఉదక దానం చేయాలి; ఈ మూడు మళ్లీ తప్పనిసరి.

Verse 46

स्वधावाचनमाशीश्च तिलकं च खगोत्तम / घटं दद्यात्समाषान्नं दद्याल्लोहस्य दक्षिणाम्

స్వధా వాచనం చేసి ఆశీర్వచనం ఇవ్వాలి; ఓ ఖగోత్తమా (గరుడా), తిలకం ధరింపజేయాలి. జలఘటాన్ని దానం చేసి, మిశ్ర ధాన్యాలతో చేసిన అన్నాన్ని ఇవ్వాలి, అలాగే ఇనుము దక్షిణను కూడా ఇవ్వాలి.

Verse 47

पिण्डस्य चालनं प्रोक्तं नैव प्रोक्तमिदं त्रिकम् / प्रच्छादनविसर्गौ च स्वस्तिवाचनकं तथा

పిండాన్ని కదిలించడం విధిగా చెప్పబడింది; అయితే ఈ త్రయం తప్పనిసరి అని చెప్పలేదు—ప్రచ్ఛాదనం (కప్పడం), విసర్గం (విసర్జనం), అలాగే స్వస్తివాచనం (మంగళపఠనం)।

Verse 48

एषु षट्सु विधिः प्रोक्तः श्राद्धेषु मलिनेषु ते / षडेव मरणस्थाने द्वारि चात्वरिके तथा

ఈ ఆరు సందర్భాలలో—మలిన/అశుద్ధ (లేదా అనియమిత) శ్రాద్ధాలలో—విధానం చెప్పబడింది. ఇవే ఆరు మరణస్థానంలో, ద్వారంలో, అలాగే చౌరస్తాలో కూడా వర్తిస్తాయి.

Verse 49

विश्रामे काष्ठचयने तथा सञ्चयने खग / मृतिस्थाने शवो नाम भूमिस्तुष्यति देवता

హే ఖగ (గరుడా)! విశ్రాంతి స్థలంలో, చితికోసం కాష్ఠచయనంలో, అలాగే అవశేషాల సంచయనంలో—మరణస్థానంలో ‘శవ’ అనే కర్మచేత భూమిదేవత తృప్తి చెందుతుంది.

Verse 50

पान्थो द्वारि भवेत्तेन प्रीता स्याद्वास्तुदेवता / चत्वरे खेचरस्तेन तुष्येद्भृतादिदेवता

ఆ విధానంతో ద్వారంలో పాంథుడు (యాత్రిక అతిథి) ప్రత్యక్షమవుతాడు, వాస్తుదేవత ప్రసన్నమవుతుంది. అలాగే చౌరస్తాలో ఖేచరులు (ఆకాశచారులు) తృప్తి చెందుతారు, భృతాది దేవతలు సంతోషిస్తారు.

Verse 51

विश्रामे भूतसंज्ञो ऽयं तुष्टस्तेन दिशो दश / चितायां साधक इति सञ्चितौ प्रेत उच्यते

విశ్రాంతి సమయంలో ఈ మరణించినవాడు ‘భూత’ అనే సంజ్ఞ పొందుతాడు; తృప్తుడై దశ దిశలను అనుగ్రహిస్తాడు. చితపై ఉన్నప్పుడు ‘సాధక’ అని అంటారు; సంచయమైన తరువాత ‘ప్రేత’ అని చెప్పబడతాడు.

Verse 52

तिलदर्भघृतेधांसि गृहीत्वा तु सुतादयः / गाथां यमस्य सूक्तं वाप्यधीयाना व्रजन्ति हि

నువ్వులు, దర్భ, నెయ్యి, కట్టెలు తీసుకొని కుమారులు మొదలైన బంధువులు బయలుదేరుతారు; మార్గమధ్యంలో యముని గాథను గానీ, తగిన పవిత్ర సూక్తాన్ని గానీ పఠిస్తూ సాగుతారు।

Verse 53

अहरहर्नीयमानो गामश्वं पुरुषं वृषम् / वैवस्वतो न तृप्येत सुरया त्विव दुर्मतिः

రోజురోజుకు ఆవులు, గుర్రాలు, మనుష్యులు, ఎద్దులు తీసుకుపోయబడుతున్నా వైవస్వతుడు (యముడు) తృప్తి చెందడు—దుర్బుద్ధి వాడు మద్యంతోనూ తీరని వాడిలా।

Verse 54

इमां गाथमपेतेति सूक्तं वा पथि संपठेत् / दक्षिणस्यां दिश्यरण्यं व्रजेयुः सर्वबान्धवाः

మార్గంలో ‘అపేతే’ అనే ఈ గాథను గానీ, తగిన సూక్తాన్ని గానీ సమ్యకంగా పఠించాలి; మరియు సమస్త బంధువులు దక్షిణ దిశలోని అరణ్యానికి వెళ్లాలి।

Verse 55

पथि श्राद्धद्वयं कुर्यात्पूर्वोक्तविधिना खग / ततः शनैर्भूतले वै दक्षिणाशिरसं शवम्

ఓ ఖగ (గరుడా)! మార్గంలో పూర్వోక్త విధానంతో రెండు శ్రాద్ధాలు చేయాలి; తరువాత మెల్లగా శవాన్ని భూమిపై దక్షిణాభిముఖంగా శిరస్సు ఉంచి పెట్టాలి।

Verse 56

स्थापयित्वा चिताभूमौ पूर्वोक्तं श्राद्धमाचरेत् / तृणकाष्ठतिलाज्यादि स्वयं निन्युः सुतादयः

చితాభూమిలో ఏర్పాట్లు చేసి పూర్వోక్త శ్రాద్ధాన్ని ఆచరించాలి; గడ్డి, కట్టెలు, నువ్వులు, నెయ్యి మొదలైనవి కుమారులు మొదలైనవారు తామే తీసుకురావాలి।

Verse 57

शूद्रानीतैः कृतं कर्म सर्वं भवति निष्फलम् / प्राचीनावीतिना भाव्यं दक्षिणाभिमुकेन च

శూద్రుడు తెచ్చిన ద్రవ్యాలతో చేసిన కర్మ అంతా నిష్ఫలమవుతుంది. కావున కర్త ప్రాచీనావీతం ధరించి దక్షిణాభిముఖంగా పితృకార్యాన్ని చేయాలి.

Verse 58

वेदी तत्र प्रकर्तव्या यथाशास्त्रमथाण्डज / प्रतेवस्त्रं द्विधा कृत्वार्धेन तं छादयेत्ततः

హే అండజ (గరుడా)! అక్కడ శాస్త్రోక్తంగా వేదికను సిద్ధం చేయాలి. తరువాత ప్రేతవస్త్రాన్ని రెండు మడతలుగా చేసి దాని అర్ధంతో అతనిని కప్పాలి.

Verse 59

अर्धं श्मशानवासार्थं भूमावेव विनिः क्षिपेत् / ततः पूर्वोक्तविधिना पिण्डं प्रेतकरे न्यसेत्

దాని అర్ధాన్ని శ్మశానవాసార్థం భూమిపైనే ఉంచాలి. తరువాత ముందుగా చెప్పిన విధానంతో పిండాన్ని ప్రేతకరంలో (ప్రేతహస్తార్థం) స్థాపించాలి.

Verse 60

आज्येनाभ्यञ्जनं कार्यं सर्वाङ्गेषु शवस्य च / दाहमृत्योरन्तराले विधिः पिण्डस्य तं शृणु

శవంలోని అన్ని అవయవాలకు నెయ్యితో అభ్యంజనం చేయాలి. ఇప్పుడు మరణం మరియు దహనం మధ్యకాలంలో పిండార్పణ విధిని విను.

Verse 61

पूर्वोक्तैः पञ्चभिः पिण्डैः शवस्याहुतियोग्यता / अन्यथा चोपघाताच्च राक्षसाद्या भवन्ति हि

ముందుగా చెప్పిన ఐదు పిండాల వల్ల శవం ఆహుతి స్వీకరించుటకు యోగ్యమవుతుంది. లేకపోతే విధిభంగం, ఉపఘాతం వల్ల రాక్షసాదిగా మారుతుంది.

Verse 62

संमृज्य चोपलिप्याथ उल्लिख्योद्धृत्य वेदिकाम् / अभ्युक्ष्योपसमाधाय वह्निं तत्र विधानतः

స్థలాన్ని శుభ్రంగా ఊడ్చి శుద్ధిలేపనంతో లేపి, వేదికను గుర్తించి ఎత్తి విధివిధానంగా సిద్ధం చేయాలి. అనంతరం జలాభ్యుక్షణం చేసి, నియమానుసారం అక్కడ పవిత్ర వహ్నిని ప్రజ్వలింపజేసి స్థాపించాలి।

Verse 63

पुष्पाक्षतैश्च संपूज्य देवं क्रव्यादसंज्ञकम् / श्रौतेन तु विधानेन ह्याहिताग्निं दहेद्वुधः

పుష్పాలు, అక్షతాలతో ‘క్రవ్యాద’ అనే దేవతను విధిగా పూజించి, ఆపై జ్ఞాని శ్రౌత విధానానుసారం ఆహితాగ్ని (యాగాగ్ని ధారి) యొక్క దహనక్రియను నిర్వహించాలి।

Verse 64

चण्डालाग्निं चिताग्निं च पतिताग्निं परित्यजेत् / त्वं भूतकृज्जगद्योनिस्त्वं लोकपरिपालकः

చండాలుని అగ్ని, చితి అగ్ని, పతితునికి సంబంధించిన అగ్ని—ఇవన్నీ వర్జించాలి. హే అగ్నిదేవా! నీవే భూతకర్త, జగద్‌యోని (విశ్వమూలం), నీవే లోకపరిపాలకుడు।

Verse 65

उपसंहर तस्मात्त्वमेनं स्वर्गं नयामृतम् / इति क्रव्यादमभ्यर्च्य शरीराहुतिमाचरेत्

“కాబట్టి నీవు ఇతనిని సమాహరించి స్వర్గానికి నడిపించు, హే అమృతస్వరూపా!” అని చెప్పి క్రవ్యాదను ఆరాధించి, శరీరాహుతి (దహనాహుతి) నిర్వహించాలి।

Verse 66

अर्धदग्धे तथा देहे दद्यादाज्याहुतिं ततः / अस्मात्त्वमधिजातो ऽसि त्वदयं जायतां पुनः

దేహం అర్ధదగ్ధమైనప్పుడు ఆపై నెయ్యి ఆహుతి ఇవ్వాలి। (అని పలుకాలి:) “ఇదినుండే నీవు ఉద్భవించావు; నీ ద్వారా ఇది (దేహం) మళ్లీ జన్మించుగాక।”

Verse 67

असौ स्वर्गाय लोकाय स्वाहेत्युक्त्वा तु नामतः / एवमाज्याहुतिं दत्त्वा तिलमिश्रां समन्त्रकम्

ఆ వ్యక్తి పేరును ఉచ్చరించి, 'స్వాహా - ఇది స్వర్గలోకానికి చేరుగాక' అని పలుకుతూ, మంత్రపూర్వకంగా నువ్వులు కలిపిన నేతిని ఆహుతిగా సమర్పించాలి.

Verse 68

रोदितव्यं ततो गाढमेवं तस्य सुखं भवेत् / दाहस्यानन्तरं तत्र कृत्वा सञ्चयनिक्रियाम्

అందువల్ల బిగ్గరగా రోదించాలి; అలా చేయడం వల్ల ఆ మరణించిన జీవికి సుఖం కలుగుతుంది. దహన సంస్కారం తరువాత, అక్కడ అస్థికల సంచయనం (సేకరణ) చేయాలి.

Verse 69

प्रेतपिण्डं प्रदद्याच्च दाहार्तिशमनं खग / ततः प्रदक्षिणं कृक्त्वा चिताप्रस्थानवीक्षकाः

ఓ పక్షిరాజా (గరుడా)! దహనం వల్ల కలిగే బాధను ఉపశమింపజేయడానికి ప్రేతపిండం సమర్పించాలి. తరువాత ప్రదక్షిణ చేసి, చితి ఉన్న ప్రదేశాన్ని చూస్తూ వెనుతిరగాలి.

Verse 70

कनिष्ठपूर्वाः स्नानार्थं गच्छेयुः सूक्तजापकाः / ततो जालसमीपे तु गत्वा प्रक्षाल्य चांशुकम्

అందరికంటే చిన్నవాడు స్నానానికి ముందు వెళ్ళాలి, పవిత్ర సూక్తాలను పఠించేవారు ముందుకు సాగాలి. తరువాత జలాశయం దగ్గరకు వెళ్లి వస్త్రాన్ని కూడా ఉతుక్కోవాలి.

Verse 71

परिधाय पुनस्तच्च ब्रृयुस्तं पुरुषं प्रति / उदकं तु करिष्यामः सचैलं पुरुषास्ततः

ఆ (తడి) వస్త్రాన్ని తిరిగి ధరించి, ఆ పురుషులు ఆ వ్యక్తిని ఉద్దేశించి ఇలా అనాలి: 'ఇప్పుడు మేము జలతర్పణం (ఉదక) చేస్తాము'; ఆ తరువాత వారు (వస్త్రంతో సహా) ముందుకు సాగాలి.

Verse 72

कुरुध्वमित्येव वदेच्छतवर्षावरे मृते / पुत्राद्या वृद्धपूर्वास्ते एकवस्त्राः शिखां विना

ఎవరైనా శతవర్షాలు పూర్తిచేసి మరణించినప్పుడు, కేవలం “కురుధ్వమ్—కర్మ చేయుడి” అని మాత్రమే చెప్పాలి. అప్పుడు పెద్దవాడిని ముందుగా ఉంచి కుమారులు మొదలైనవారు ఒక్క వస్త్రం ధరించి, శిఖ లేకుండా ఆచారం చేయాలి.

Verse 73

प्राचीनावीतिनः सर्वे विशेयुर्मौनिनो जलम् / अपनः शोशुचदघमनेन पितृदिङ्मुखाः

అందరూ ప్రాచీనావీతంగా యజ్ఞోపవీతం ధరించి, మౌనం పాటిస్తూ జలంలో ప్రవేశించి, పితృదిశ వైపు ముఖం పెట్టాలి. ఈ క్రియతో పాపజన్య అపవిత్రత ఎండిపోయి శుద్ధమవుతుంది.

Verse 74

जलावघट्टनं चव न कुर्युः स्नानकारकाः / ततस्तटे समागत्य शिखां बद्ध्वा ऋजून् कुशान्

స్నానం చేసే వారు నీటిని కలవరపెట్టకూడదు, చిమ్మకూడదు. తరువాత తీరం చేరి శిఖను కట్టుకొని నేరుగా ఉన్న కుశ (దర్భ) గడ్డిని చేతిలో తీసుకోవాలి.

Verse 75

दक्षिणाग्रहस्तयोस्तु कृत्वाथ सतिलं जलम् / आदायाञ्जलिना याम्यां दुः खी पैतृकतीर्थतः

తర్వాత కుడిచేతిలో సరిగా పట్టుకొని, నువ్వులతో కలిపిన నీటిని అంజలిలో తీసుకొని అర్పించాలి. దీని వలన దుఃఖిత ప్రేతుడు పితృతీర్థం నుండి విడిచి యమదిశ అయిన దక్షిణం వైపు సాగుతాడు.

Verse 76

एकवारं त्रिवारं वा दशवारमथापि वा / भूमावश्मनि वा सर्वे क्षिपेयुर्वाग्यताः खग

ఓ ఖగ (గరుడా)! ఒక్కసారి గానీ, మూడుసార్లు గానీ, లేదా పది సార్లు గానీ—అందరూ మౌనం పాటిస్తూ, భూమిపై గానీ రాయిపై గానీ (విధించిన అర్పణను) వేయాలి.

Verse 77

तृप्यन्तु तृप्यतां वापि तर्पयाम्युपतिष्ठताम् / प्रेतैतदमुकगोत्रेत्युक्तेष्वेवं समुच्चरेत्

వారు తృప్తి పొందుగాక, లేదా తృప్తి చెందుగాక; నేను ఈ తర్పణాన్ని సమర్పిస్తున్నాను—వారు సమీపించి స్వీకరించుగాక. ‘అముక నామ ప్రేత, అముక గోత్ర’ అని చెప్పి ఇలానే ఉచ్చరించాలి।

Verse 78

जलाञ्जलौ कृते पश्चाद्विधेयं दन्तधावनम् / त्यजन्ति गोत्रिणः सर्वे दिनानि नव काश्यप

జలాంజలి ఇచ్చిన తరువాత దంతధావనం (పళ్ల శుద్ధి) చేయవలెను। ఓ కాశ్యపా, ఒకే గోత్రస్థులందరూ తొమ్మిది రోజులు (ఈ క్రియను) వదులుతారు।

Verse 79

तत उत्तीर्योदकाद्वै वस्त्राणि परिधाय च / स्नानवस्त्रं सकृत्पीड्य विशेयुः शुचिभूतले

తర్వాత నీటిలోనుండి బయటికి వచ్చి వస్త్రాలు ధరించాలి; స్నానవస్త్రాన్ని ఒక్కసారి పిండి శుచిగల నేలపై కూర్చోవాలి।

Verse 80

अश्रुपातं न कुर्वीत दत्त्वा दाहजलाञ्जलिम् / श्लेष्माश्रु बान्धवैर्मुक्तं प्रेतो भुङ्क्ते यतो ऽवशः

దాహక్రియకు సంబంధించిన జలాంజలి ఇచ్చిన తరువాత కన్నీళ్లు కార్చకూడదు। బంధువులు విడిచిన శ్లేష్మమిశ్రిత అశ్రువులను ప్రేతుడు అసహాయంగా భుజిస్తాడని చెప్పబడింది।

Verse 81

अतो न रोदितव्यं हि क्रियाः कार्याः स्वशक्तितः / ततस्तेषूपविष्टेषु पुराणज्ञः सुकृत्स्वकः

కాబట్టి విలపించకూడదు; తన శక్తి మేరకు క్రియలు నిర్వహించాలి। ఆపై వారు కూర్చున్నప్పుడు పురాణజ్ఞుడు—సత్కర్మనిష్ఠుడు, స్వధర్మస్థుడు—ఉపదేశించాలి।

Verse 82

शोकापनोदं कुर्वीत संसारानित्यतां ब्रुवन् / मानुष्ये कदलीस्तन्भे असारे सारमार्गणम्

సంసారం అనిత్యమని బోధిస్తూ శోకాన్ని తొలగించాలి. మానవజీవితం అరటి కాండంలా సారంలేనిది; కాబట్టి ఈ అసారంలోనే నిజమైన సారాన్ని అన్వేషించాలి।

Verse 83

करोति यः स संमूढो जलबुद्वद्रसन्निभे / पञ्चधा संभृतः कायो यदि पञ्चत्वमागतः

ఈ శరీరానికే పరిమితమై కృషి చేసే వాడు మోహితుడు; ఇది నీటి బుడగలా క్షణభంగురం. పంచభూతాలతో ఏర్పడిన ఈ దేహం చివరికి పంచత్వానికే చేరుతుంది।

Verse 84

कर्मभिः स्वशरीरोत्थैस्तत्र का परिदेवना / गन्त्री वसुमती नाशमुदधिर्दैवतानि च

తన శరీరంనుండి పుట్టిన కర్మలు అక్కడ ఫలిస్తున్నప్పుడు విలాపానికి చోటెక్కడ? భూమి, వినాశనం, సముద్రం, దేవతలూ—అన్నీ ఈ నియమాధీనమే।

Verse 85

फेनप्रख्यः कथं नाशं मर्त्यलोको न यास्यति / एवं संश्रावयेत्तत्र मृदुशाद्वलसंस्थितान्

‘మర్త్యలోకం నురగవంటిది—ఇది వినాశానికి ఎలా లోనుకాకపోతుంది?’ అని చెప్పి అక్కడ మృదువైన గడ్డిపై కూర్చున్నవారికి సౌమ్యంగా వినిపించాలి।

Verse 86

ते ऽयि संश्रुत्य गच्छेयुर्गृहं बालपुरः सराः / विदश्य र्निबपत्राणि नियता द्वारि वेश्मनः

ఆ పిలుపు విని బాలసదృశ సేవకులు ఇంటికి వెళ్తారు. లిఖిత పత్రాలను (రికార్డు ఆకులను) ఉంచి, వారు గృహద్వారంలో నియతంగా నిలిచి ఉంటారు।

Verse 87

आचम्य वह्निसलिलं गोमयं गौरसर्षपान् / दूर्वाप्रवालं वृषभमन्यदप्यथ मङ्गलम्

ఆచమనం చేసి శుద్ధి పొందిన తరువాత అగ్ని మరియు జలం, గోమయం, తెల్ల ఆవాల గింజలు, దూర్వా గడ్డి మరియు తాజా మొలకలు, వృషభం, ఇంకా ఇతర మంగళద్రవ్యాలను సముచితంగా సిద్ధం చేయాలి।

Verse 88

प्रविशेयुः समालभ्य कृत्वाश्मनि पदं शनैः / श्रौतेन तु विधानेन आहिताग्निं देहद्वधः

దేహాన్ని ఆధారంగా పట్టుకొని, రాయిపై అడుగు అడుగుగా నెమ్మదిగా పాదం పెట్టుకుంటూ వారు కర్మస్థలంలో ప్రవేశించాలి. అయితే ఆహితాగ్ని స్థాపించినవాడి దేహసంస్కారం శ్రౌత విధానానుసారమే చేయాలి।

Verse 89

ऊनद्विवर्षं निखनेन्न कुर्यादुदकं ततः / योषित्पतिव्रता या स्याद्भर्तारं यानुगच्छति

రెండు సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సున్న దేహాన్ని పాతిపెట్టకూడదు; దానికి ఉదకక్రియ కూడా చేయకూడదు. నిజమైన పతివ్రత అయిన స్త్రీ భర్త గతిని అనుసరిస్తుంది।

Verse 90

प्रयोग पूर्वं भर्तारं नमस्कृत्यारुहेच्चितिम् / चितिभ्रष्टा तु या मोहात्सा प्राजापत्यमाचरेत्

క్రియ ప్రారంభానికి ముందు భర్తకు నమస్కరించి ఆమె చితిపై आरोహించాలి. కానీ మోహవశాత్తు చితి నుండి జారిపడితే, ఆమె ప్రాజాపత్య ప్రాయశ్చిత్తాన్ని ఆచరించాలి।

Verse 91

तिस्रः कोट्योर्धकोटी य यानि लोमानि मानुषे / तावत्कालं वसेत्स्वर्गे भर्तारं यानुगच्छति

మనుష్య దేహంలో ఉన్న రోమాల సంఖ్య—మూడు కోట్లు మరియు అర్ధకోటి—ఎంతైతే, అంతకాలం ఆమె స్వర్గంలో నివసిస్తుంది; భర్తను నిష్ఠతో అనుసరించే స్త్రీ అట్లే ఫలాన్ని పొందుతుంది।

Verse 92

व्यालग्राही यथा व्यालं बिलादुद्धरते बलात् / तद्वदुद्धृत्य सा नारी तेनैव सह मोदते

పాము పట్టువాడు బలంగా బిలం నుండి పామును లాగి పైకి తీయునట్లు, అలాగే ఆ స్త్రీ కూడా उद्धరింపబడి అదే వ్యక్తితో కలిసి ఆనందిస్తుంది।

Verse 93

तत्र सा भर्तृपरमा स्तूयमानाप्सरोगणैः / क्रीडते पतिना सार्धं यावदिन्द्राश्चतुर्दश

అక్కడ భర్తపరాయణమైన ఆ స్త్రీ, అప్సరాగణములచే స్తుతింపబడి, తన భర్తతో కలిసి పద్నాలుగు ఇంద్రకాలముల వరకు క్రీడించి విహరిస్తుంది।

Verse 94

ब्रह्मघ्नो वा कृघ्नो वा मित्त्रिघ्नो वा भवेत्पतिः / पुनात्यविधवा नारी तमादाय मृता तु या

భర్త బ్రాహ్మణహంతకుడైనా, ధర్మహంతకుడైనా, మిత్రహంతకుడైనా సరే; అవిధవగా (భర్తకు ముందే) మరణించిన స్త్రీ అతనిని వెంట తీసుకొని పవిత్రం చేస్తుంది।

Verse 95

मृते भर्तरि या नारी समारोहेद्धुताशनम् / सारन्धतीसमाचारा स्वर्गलोके महीयते

భర్త మరణించినప్పుడు అరుంధతీ సమాన ఆచారముతో అగ్నిపై आरोహణ చేసే స్త్రీ స్వర్గలోకంలో మహిమ పొందుతుంది।

Verse 96

यावच्चाग्नौ मृते पत्यौ स्त्री नात्मानं प्रदाहयेत् / तावन्न मुच्यते सा हि स्त्रीशरीरात्कथञ्चन

భర్త మరణించినప్పుడు స్త్రీ అగ్నిలో తనను తాను దహించుకోనంతవరకు, ఆమె ఏ విధంగానూ స్త్రీశరీర స్థితి నుండి విముక్తి పొందదు।

Verse 97

मातृकं पैतृकं चैव यत्र चैव प्रदीयते / कुलत्रयं पुनात्येषा भर्तारं यानुगच्छति

మాతృవంశానికీ పితృవంశానికీ విధివిధానంగా పిండోదకాదులు సమర్పించబడే చోట, ధర్మమార్గంలో భర్తను అనుసరించే పతివ్రతా భార్య త్రికులాన్ని పవిత్రం చేస్తుంది।

Verse 98

आर्तार्ते मुदिते हृष्टा प्रोषिते मलिना कृशा / मृते म्रियेत या पत्यौ सा स्त्री ज्ञेया पतिव्रता

భర్త దుఃఖిస్తే తానూ దుఃఖించే, భర్త ఆనందిస్తే ఆనందించే, భర్త హర్షిస్తే హర్షించే; భర్త దూరంగా ఉన్నప్పుడు అలంకారరహితంగా కృశించిపోయే; భర్త మరణిస్తే తానూ మరణించదలచే—ఆ స్త్రీనే పతివ్రత అని తెలుసుకోవాలి।

Verse 99

पृथक् चितां समारुह्य न प्रिया गन्तुमर्हति / क्षत्त्रियाद्याः सवर्णाश्च आरोहेयुरपीह ताः

ప్రత్యేక చితిపై ఎక్కి ప్రియ భార్య వెళ్లుట (సహగమనం) అనర్హం; ఇక్కడ క్షత్రియాదుల సమవర్ణ స్త్రీలకూడా చితారోహణ చేయరాదు।

Verse 100

चाण्डालीमवधिं कृत्वा ब्राह्मणीतः समो विधिः / अगर्भिणीनां सर्वासामबालताक्मे(का)नामपि

చాండాల స్త్రీ నుండి బ్రాహ్మణీ వరకు విధి ఒకటే; ఈ నియమం గర్భిణీ కాని స్త్రీలందరికీ, అలాగే బాలతాక్మ (బాల్య జ్వర/వ్యాధి) లేనివారికీ వర్తిస్తుంది।

Verse 101

दहनस्य विधिः प्रोक्तः सामान्येन मया खग / विशेषमपि तस्यास्य कञ्चित्किं श्रोतुमिच्छति

హే ఖగ (గరుడా)! దహనసంస్కార విధిని నేను సాధారణంగా వివరించాను; దీనికి సంబంధించిన కొన్ని ప్రత్యేక విషయాలనూ వినదలచుకున్నావా?

Verse 102

गरुड उवाच / प्रोषिते तु मृते स्वामिन्यस्थ्निनाशमुपेयुषि / कथं दाहः प्रकर्तव्यस्तन्मे वद जगत्पते

గరుడుడు పలికెను—భర్త ప్రవాసంలో ఉండగా స్వామిని (భార్య) మరణించి దేహం అస్తి-నాశ స్థితికి చేరినప్పుడు దాహకర్మ ఎలా చేయవలెను? హే జగత్పతే, నాకు చెప్పుము।

Verse 103

श्रीकृष्ण उवाच / अस्थीनि चेन्न लभ्यन्ते प्रोषितस्य नरस्य च / तेषाञ्च हि गतिस्थानं विधानं कथयाम्यहम्

శ్రీకృష్ణుడు పలికెను—ప్రవాసంలో మరణించిన మనిషి అస్తులు లభించకపోతే, అతనికి విధించబడిన విధానం మరియు అతని గతి-స్థానాన్ని నేను వివరించెదను।

Verse 104

शृणु तार्क्ष्य परं गोप्यं पत्युर्दुर्मरणेषु यत् / लङ्घनैर्ये मृता जीवां दंष्ट्रिभिश्चाभिघातिताः

హే తార్క్ష్య (గరుడా), వినుము—దుర్మరణములు, అకాలమరణముల విషయమై ప్రభువు చెప్పిన పరమ గోప్య బోధ: తొక్కివేయబడీ మరణించినవారు, దంష్ట్రులు గల జీవుల దాడితో మరణించినవారు।

Verse 105

कण्ठग्रहे विलग्नानां क्षीणानां तुण्डघातिनाम् / विषाग्निवृषविप्रेभ्यो विषूच्या चात्मघातकाः

గొంతు బిగుసుకుపోయి చిక్కుకున్నవారు, క్షీణించి శుష్కించినవారు, దెబ్బలతో మరణించినవారు; విషం, అగ్ని, వృష/పశు-ఉపద్రవం లేదా బ్రాహ్మణాపచారం వల్ల బాధపడినవారు; విషూచిక (భయంకర వ్యాధి) బారిన పడినవారు, అలాగే ఆత్మహత్య చేసుకున్నవారు—ఇవన్నీ।

Verse 106

पतनोद्बन्धनजलैर्मृतानां शृणु संस्थितिम् / सर्पव्याघ्रैः शृङ्गिभिश्च उपसर्गोपलोदकैः

పతనం, బంధనం, జలప్రవాహాల వల్ల మరణించినవారి స్థితిని వినుము; అలాగే మార్గమధ్యంలో సర్పాలు, వ్యాఘ్రాలు, శృంగి (కొమ్ములున్న) జీవులు మరియు ఉపసర్గాలు, అడ్డంకులు, విపత్తులు వారిని ఎలా బాధిస్తాయో।

Verse 107

ब्राह्मणैः श्वापदैश्चैव पतनैर्वृक्षवैद्युतैः / नखैर्लोहैर्गिरेः पातैर्भित्तिपातैर्भृगोस्तथा

అతడు బ్రాహ్మణుల శాపంతో, క్రూరమృగాలతో, పతనంతో, చెట్లు మరియు వజ్రపాతంతో; గోళ్లతో, ఇనుప ఆయుధాలతో, కొండనుండి పడిపోవడంతో, గోడ కూలిపోవడంతో, అలాగే కొండచరియ నుండి పడిపోవడంతో బాధపడతాడు.

Verse 108

कट्वायामन्तरिक्षे च चौरचाण्डालतस्तथा / उदक्याशुनकीशूद्ररजकादिविभूषिताः

కట్వా ప్రాంతంలోను, అంతరిక్షంలోను దొంగలు మరియు చాండాలుల సంగతితో ఉన్న సత్త్వాలు ఉంటాయి; వారు రజస్వల స్త్రీలు, ఆడకుక్కలు, శూద్రులు, రజకులు మొదలైన వారి సహవాస-చిహ్నాలతో గుర్తింపబడినవారు అని చెప్పబడింది.

Verse 109

ऊर्ध्वोचछिष्टाधरोच्छिष्टोभयोच्छिष्टास्तु ये मृताः / शस्त्रघातैर्मृता ये चास्यश्वस्पृष्टास्तथैव च

అపవిత్ర స్థితిలో మరణించినవారు—ఎప్పుడో పైభాగం (ముఖం/శిరస్సు) అపవిత్రం, లేక క్రిందిభాగం అపవిత్రం, లేదా రెండూ అపవిత్రం; అలాగే ఆయుధఘాతంతో మరణించినవారు, గుర్రం తాకి/తొక్కి చనిపోయినవారూ ఈ ప్రత్యేక మరణవర్గంలో చేరుతారు.

Verse 110

तत्तु दुर्मरणं ज्ञेयं यच्च जातं विधैं विना / तेन पापेन नरकान् भुक्त्वा प्रेतत्वभागिनः

విధివిధానాలు (సంస్కారాలు) లేకుండా సంభవించిన మరణాన్ని ‘దుర్మరణం’ అని తెలుసుకో. ఆ పాపఫలంగా నరకాలను అనుభవించి జీవుడు ప్రేతత్వానికి భాగస్వామి అవుతాడు.

Verse 111

न तेषां कारयेद्दाहं सूतकं नोदकक्रियाम् / न विधानं मृताद्यञ्च न कुर्या दौर्ध्वदैहिकम्

అటువంటి వారికై దాహసంస్కారం చేయించకూడదు, సూతకం పాటించకూడదు, ఉదకక్రియ చేయకూడదు; మరణంతో ప్రారంభమయ్యే విధివిధానాలు చేయకూడదు, అలాగే ఔర్ధ్వదైహిక (పితృకర్మ) కూడా చేయకూడదు.

Verse 112

न पिण्डदानं कर्तव्यं प्रमादाच्चेत्करोति हि / नोपतिष्ठति तत्सर्वमन्तरिक्षे विनश्यति

పిండదానం నిర్లక్ష్యంగా చేయరాదు; నిర్లక్ష్యంతో చేసిన పిండం ప్రేతునికి చేరదు. అది అంతా అంతరిక్షంలోనే నశిస్తుంది.

Verse 113

अतस्तस्य सुतैः पौत्त्रैः सपिण्डैः शुभमिच्छुभिः / नारायणबलिः कार्यो लोकगर्हाभिया खग

కాబట్టి అతని కుమారులు, మనవలు మరియు ఇతర సపిండ బంధువులు, అతని శ్రేయస్సు కోరువారు, లోకనింద భయంతో—ఓ ఖగ (గరుడా)!—నారాయణబలిని చేయవలెను.

Verse 114

तथा तेषां भवेच्छौचं नान्यथेत्यब्रवीद्यमः / कृते नारायणबलावौर्ध्वदेहिकयोग्यता

యముడు ఇలా అన్నాడు—వారికి శౌచాచరణ ఇలానే ఉండాలి, వేరేలా కాదు. నారాయణబలి విధిగా పూర్తయితే ఊర్ధ్వదేహిక కర్మలకు అర్హత కలుగుతుంది.

Verse 115

तस्य सुद्धिकरं कर्म तद्भवेन्न तदन्यथा / नारायणबलिं सम्यक् तीर्थे सर्वं प्रक्पयेत्

అతనికి శుద్ధిని కలిగించే కర్మ అదే, వేరేది కాదు. కాబట్టి తీర్థంలో సమ్యకంగా నారాయణబలిని చేసి, విధించిన సమస్త అర్పణాలను సరిగా సమర్పించాలి.

Verse 116

कृष्णाग्रे कारयेद्बिप्रैर्येन पूतो भवेन्नरः / पूर्वन्तु तर्पणं कार्यं विप्रैः पौराणवैदिकैः

కృష్ణుని సన్నిధిలో బ్రాహ్మణులచే ఆ కర్మను చేయించాలి; దానివల్ల మనిషి పవిత్రుడవుతాడు. అయితే ముందుగా పురాణ-వేద పరిజ్ఞానం గల బ్రాహ్మణులచే తర్పణం చేయించాలి.

Verse 117

सर्वौषध्यक्षतैर्मिश्रैर्विष्णुमुद्दिश्य तर्पयेत् / कार्यं पुरुषसूक्तेन मन्त्रैर्वा वैष्णवैरपि

సర్వ ఔషధులతో మిశ్రమమైన అక్షతలను తీసుకొని శ్రీ విష్ణువును ఉద్దేశించి తర్పణం చేయాలి. ఈ కర్మను పురుషసూక్తంతో గానీ, లేక ఇతర వైష్ణవ మంత్రాలతో గానీ విధివిధానంగా చేయవలెను.

Verse 118

दक्षिणाभिमुखो भूत्वा प्रेतं विष्णुमिति स्मरन् / अनादिनिधनो देवः शङ्खचक्रगदाधरः

దక్షిణాభిముఖుడై ‘ప్రేతుడు విష్ణువులో లీనమై ఉన్నాడు’ అని స్మరించాలి. ఆయన అనాది-అనంత దేవుడు, శంఖ-చక్ర-గదాధారి ప్రభువు.

Verse 119

अक्षयः पुण्डरीकाक्षः प्रेतमोक्षप्रदो भव / तर्पणस्यावसाने स्याद्वीतरागो विमत्सरः

‘హే అక్షయా! హే పుండరీకాక్షా! ప్రేతునకు మోక్షం ప్రసాదించువాడవు కావు.’ తర్పణం ముగిసిన తరువాత రాగద్వేషరహితుడై, అసూయలేనివాడై ఉండాలి.

Verse 120

जितेन्द्रियमना भूत्वा शुचिष्मान्धर्मतत्परः / भक्त्या तत्र प्रकुर्वीत श्राद्धान्येकादशैव तु

ఇంద్రియాలను జయించి మనస్సును స్థిరపరచుకొని, శుచిగా ధర్మనిష్ఠుడై, అక్కడ భక్తితో ఏకాదశ శ్రాద్ధకర్మలను నిర్వహించాలి.

Verse 121

सर्वकर्मविधाने एकैकाग्रे समाहितः / तोयव्रीहियवान्दद्याद्गोधूमांश्च प्रियङ्गवः

సర్వ కర్మవిధానాలలో ఏకాగ్రంగా సమాహితుడై ఉండాలి; మరియు నీరు, వ్రీహి (బియ్యం), యవం (జొన్న/బార్లీ), గోధూమం (గోధుమ), ప్రియంగు ధాన్యాలను అర్పించాలి/దానం చేయాలి.

Verse 122

हविष्यान्नं शुभं मुद्रां छत्रोष्णीषे च दापयेत् / दापयेत्सर्वसंस्यानि क्षीरं क्षौद्रसमान्वितम्

హవిష్యానికి యోగ్యమైన శుభాన్నం మరియు మంగళదానాన్ని ఇవ్వాలి; ఛత్రం, ఉష్ణీషం (పాగడి) కూడా దానం చేయాలి. ఇంకా అవసరమైన సమస్త సామగ్రి—తేనెతో కూడిన పాలు—ఇవ్వాలి.

Verse 123

वस्त्रोपानहसंयुक्तं दद्यादष्टविधं पदम् / द्पयेत्सर्वपापेभ्यो न कुर्यात्पङ्क्तिवञ्चनम्

వస్త్రం మరియు పాదుకలతో కూడిన ‘అష్టవిధ పది’ దానం చేయాలి. ఈ దానం సమస్త పాపాల నుండి విముక్తి ఇస్తుంది; కాబట్టి పంక్తి-భోజనంలో మోసం లేదా భేదభావం చేయకూడదు.

Verse 124

भूमौ स्थितेषु पिण्डेषु गन्धपुष्पाक्षतान्वितम् / दातव्यं सर्वंविप्रेभ्यो वेदशास्त्रविधानतः

భూమిపై పిండాలు స్థాపించిన తరువాత, గంధం, పుష్పాలు, అక్షతలతో కూడిన సమస్తాన్ని వేద-శాస్త్ర విధానానుసారం బ్రాహ్మణులకు సమర్పించాలి.

Verse 125

शङ्खे खड्गे ऽथ वा ताम्रे तर्पणञ्च पृथक्पृथक् / ध्यानधारणसंयुक्तो जानुभ्यामवनीं गतः

శంఖంలో, ఖడ్గంపై లేదా తామ్రపాత్రలో విధి ప్రకారం తర్పణాన్ని వేర్వేరుగా చేయాలి. ధ్యానం, ధారణతో యుక్తుడై రెండు మోకాళ్లపై నేలపై వంగాలి.

Verse 126

ऋचा वै दापयेदर्घमर्घोद्दिष्टं पृथक्पृथक् / ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च यमः प्रेतश्च पञ्चमः

ఋచా (వేదమంత్రం)తో అర్ఘ్యాన్ని ఇవ్వించాలి; అర్ఘ్యోద్దిష్టాన్ని వేర్వేరుగా సమర్పించాలి. బ్రహ్మ, విష్ణు, రుద్ర, యమ—మరియు ఐదవగా ప్రేతకు.

Verse 127

पृथक्कुम्भे ततः स्थाप्याः पञ्चरत्नसमन्विताः / वस्त्रयज्ञोपवीतानि पृथङ्मुद्गाः पदानि च

ఆపై వేర్వేరు కుంభాలలో పంచరత్నాలను స్థాపించాలి; అలాగే వేరు చేసి వస్త్రాలు, యజ్ఞోపవీతాలు, మినుములు మరియు శ్రాద్ధకర్మలోని ‘పద’ (పదచిహ్న/పదద్రవ్య)లను ఉంచాలి।

Verse 128

पञ्च श्राद्धानि कुर्वीत देवतानां यथाविधि / जलधारां ततः कुर्यात्पिण्डेपिण्डे पृथक्पृथक्

దేవతల కోసం విధిపూర్వకంగా ఐదు శ్రాద్ధాలను చేయాలి; ఆపై పిండం పిండంగా వేర్వేరుగా జలధారను సమర్పించాలి।

Verse 129

शङ्खे वा ताम्रपात्रे वा अलाभे मृन्मये पि वा / तिलोदकं समादाय सर्वोषधिमसन्वितम्

శంఖంలో గానీ తామ్రపాత్రలో గానీ—అవి లభించకపోతే మట్టిపాత్రలోనైనా—తిలోదకాన్ని తీసుకొని, ఏ ఔషధ ద్రవ్యమూ కలపకుండా అర్పించాలి।

Verse 130

ताम्रपात्रं तिलैः पूर्णं सहिरण्यं सदक्षिणम् / दद्याद्ब्राह्मणमुख्याय पददानं तथैच

నువ్వులతో నిండిన తామ్రపాత్రను, స్వర్ణంతో మరియు తగిన దక్షిణతో కూడి, ప్రముఖ బ్రాహ్మణునికి దానం చేయాలి; అలాగే ‘పదదానం’ను కూడా విధిగా చేయాలి।

Verse 131

यमोद्देशेतिलांल्लौहं ततो दद्याच्च दक्षिणाम् / एवं विष्णुबलिं दत्त्वा यथाशक्त्या विधानतः

యమోద్దేశంలో నువ్వులు మరియు ఇనుమును అర్పించి, ఆపై దక్షిణను ఇవ్వాలి; ఈ విధంగా విష్ణుబలిని సమర్పించి, శక్తి మేరకు విధిపూర్వకంగా కర్మను ఆచరించాలి।

Verse 132

समुद्धरति तत्क्षिप्रं नात्र कार्या विचारण नागदंशान्मृतो यस्तु विशेषस्तन्तु मे शृणु

ఇది తక్షణమే ప్రేతుని उद्धరిస్తుంది; ఇక్కడ విచారణ అవసరం లేదు. అయితే నాగదంశంతో మరణించినవానికి ప్రత్యేక విధి ఉంది—అది నన్ను విను.

Verse 133

सुवर्णभारनिष्पन्नं नागं कृत्वा तथैव गाम् / विप्राय दत्त्वा विधिवत्पितुरानृण्यमाप्नुयात्

సువర్ణభారంతో నాగరూపాన్ని తయారు చేసి, అలాగే ఒక గోవును కూడా—ఇవన్నీ విధివిధానంగా బ్రాహ్మణునికి దానం చేస్తే పితృఋణం నుండి విముక్తి పొందుతాడు.

Verse 134

एवं सर्पबलिं दत्त्वा सर्पदोषाद्विमुच्यते / पश्चात्पुत्तलकं कार्यं सर्वोषधिसमन्वितम्

ఈ విధంగా సర్పబలిని అర్పిస్తే సర్పదోషాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది. అనంతరం అన్ని ఔషధులతో సమన్వితమైన పుత్తలకాన్ని సిద్ధం చేయాలి.

Verse 135

पलाशस्य च वृन्तानां विभागं शृणु काश्यप / कृष्णाजिनं समास्तीर्य कुशैश्च पुरुषाकृतिम्

ఓ కాశ్యపా, పలాశ కాండాల విభజనను విను. కృష్ణాజినాన్ని పరచి, కుశగడ్డితో పురుషాకారాన్ని రూపొందించాలి.

Verse 136

शतत्रयेण षष्ट्या च वृन्तैः प्रोक्तो ऽस्थिसञ्चयः / विन्यस्य तानि वृन्तानि अङ्गेष्वेषु पृथक् पृथक्

ఈ కర్మలో అస్తిసంచయానికి మూడు వందల అరవై కాండాలు చెప్పబడ్డాయి. ఆ కాండాలను ఉంచి, ఈ ఈ అవయవాలపై వేరువేరుగా అమర్చాలి.

Verse 137

चत्वारिंशच्छिरोभागे ग्रीवायां दश विन्यसेत् / विंशत्युरः स्थले दद्याद्विंशतिञ्जठरे तथा

శిరోభాగమున నలభై స్థాపించవలెను, గ్రీవలో పది విన్యసించవలెను. ఉరస్థలమున ఇరవై దద్యతు, జఠరమున కూడా అలాగే ఇరవై.

Verse 138

बाहुद्वये शतं दद्यात्कटिदेशे च विंशतिम् / ऊरुद्वये शतञ्चापि त्रिंशज्जङ्घाद्वये न्यसेत्

రెండు బాహువులలో శతం దద్యతు, కటిదేశమున ఇరవై స్థాపించవలెను. రెండు ఊరువులలో కూడా శతం దద్యతు, రెండు జంఘలలో ముప్పై విన్యసించవలెను.

Verse 139

दद्याच्चतुष्टयं शिश्ने षड् दद्याद्वृषाणद्वये / दश पादाङ्गुलीभागे एवमस्थीनि विन्यसेत्

శిశ్నమున చతుష్టయం దద్యతు, వృషాణద్వయమున షట్ దద్యతు. పాదాంగుళీభాగమున దశ స్థాపించవలెను; ఈ విధముగా అస్థీనిని విన్యసించవలెను.

Verse 140

नारिकेलं शिरः स्थानें तुम्बं दद्याच्च तालुके / पञ्चरत्नं मुखे दद्याज्जिह्वायां कदलीफलम्

శిరఃస్థానమున నారికేళము దద్యతు, తాలుకమున తుంబము (సొరకాయ) విన్యసించవలెను. ముఖమున పంచరత్నములు దద్యతు, జిహ్వాయాంలో కదళీఫలము ఉంచవలెను.

Verse 141

अन्त्रेषु नालिकं तद्याद्वालुकाङ्घ्राणे एव च / वसायां मृत्तिकां दद्याद्धरितालमनः शिलाः

అంత్రేషు నాలికను దద్యతు, అంఘ్రాణే వాలుకను (ఇసుక) అలాగే దద్యతు. వసాయాంలో మృత్తికను దద్యతు; పిత్తమునకును మనసునకును హరితాలము మరియు శిలలను అర్పించవలెను.

Verse 142

पारदं रेतसः स्थाने पुरीषे पित्तलं तथा / मनः शिला तथा गात्रे तिलपक्वन्तु सन्धिषु

రేతస్సు స్థానంలో పారదము, మలస్థానంలో పిత్తలము ఉంటుంది. అవయవాలలో మనఃశిల, సంధులలో నువ్వులు ఉడికినట్లు భావము కనబడును॥

Verse 143

यवपिष्टं यथा मांसे मधु शोणितमेव च / केशेषु च जटाजूटं त्वचायाञ्च मृगत्वचम्

యవపిండి పూత మాంసంలా కనిపించును, తేనె రక్తంలా దర్శనమగును. కేశాలలో జటాజూటము ఏర్పడి, చర్మంపై మృగచర్మంలాంటి ఆవరణము కలుగును॥

Verse 144

कर्णयोस्तालपत्रञ्च स्तनयोश्चैव गुञ्जिकाः / नासायां शतपत्रञ्च कमलं नाभिमण्डले

కర్ణములపై తాళపత్రములు, స్తనములపై గుఞ్జికలు ఉంటాయి. నాసికలో శతపత్రము (పద్మము), నాభిమండలంలో కమలము ఉంటుంది॥

Verse 145

वृन्ताकं वृषणद्वन्द्वे लिङ्गे स्याद्गृञ्जनं शुभम् / घृतं नाभ्यां प्रदेयं स्यात्कौ पीने च त्रपुस्मृतम्

వృషణద్వయ వ్యాధికి వృంతాకము, లింగవికారానికి శుభమైన గృంజనము చెప్పబడింది. నాభిపై ఘృతము పూయవలెను; కౌపీనప్రదేశ శోథానికి త్రపు అని స్మృతము॥

Verse 146

मौक्तिकं स्तनयोर्मूर्ध्नि कुङ्कुमेव विलेपनम् / कर्पूरागुरुधूपैश्च शुभैर्माल्यैः सुगन्धिभिः

స్తనములపై మౌక్తికములు ఉంచి, శిరస్సుపై కుంకుమ లేపనము చేయుదురు. కర్పూర-అగురు శుభ ధూపములతోను, సుగంధ పావన మాల్యములతోను (దేహము) అలంకరింపబడును॥

Verse 147

परिधानं पट्टसूत्रंहृदये चैव विन्यसेत् / ऋद्धिवृद्धी भुजौ द्वौ च चक्षुर्भ्याञ्च कपर्दकम्

వస్త్రాన్ని మరియు పవిత్ర పట్టు-సూత్రాన్ని హృదయంపై స్థాపించాలి. రెండు భుజాలపై ‘ఋద్ధి’ ‘వృద్ధి’ చిహ్నాలను ఉంచి, కళ్లపై కపర్దకము (కవడి) ఉంచాలి.

Verse 148

दन्तेषु दाडिमीबीजान्यङ्गुलीषु च चम्पकम् / सिन्दूरं नेत्रकोणे च ताम्बूलाद्युपहारकम्

పళ్లపై దాడిమ (దానిమ్మ) విత్తనాలను ఉంచాలి, వేళ్లపై చంపక పుష్పాలను ఉంచాలి. కంటి మూలలో సిందూరం పెట్టి, తాంబూలం మొదలైన ఉపహారాలను సమర్పించాలి.

Verse 149

सर्वौषदियुतं प्रेतं कृत्वा पूजां यथोदिताम् / साग्निके चापि विधिना यज्ञपात्रं न्यस्येत्क्रमात्

అన్ని ఔషధ ద్రవ్యాలతో ప్రేతాన్ని సిద్ధం చేసి, యథావిధిగా పూజను నిర్వహించిన తరువాత, అగ్నికర్మలో కూడా విధిపూర్వకంగా యజ్ఞపాత్రాన్ని క్రమంగా స్థాపించాలి.

Verse 150

स्त्रियः पुनन्तु म शिर इमं मे वरुणेन च / प्रेतस्य पावनं कृत्वा शालग्रामशिलोदकैः

“స్త్రీలు నా శిరస్సును పవిత్రం చేయుగాక; వరుణుడూ నన్ను శుద్ధి చేయుగాక.” ప్రేతశుద్ధిని చేసి, శాలగ్రామ శిలా స్నానజలంతో పవిత్రీకరణ చేయాలి.

Verse 151

विष्णुमुद्दिश्य दातव्या सुशीला गौः पयस्विनी / तिला लौहं हिरण्यञ्च कर्पासं लवणं तथा

శ్రీ విష్ణువును ఉద్దేశించి సుశీలమైన, పాలు సమృద్ధిగా ఉన్న ఆవును దానం చేయాలి. అలాగే నువ్వులు, ఇనుము, బంగారం, పత్తి మరియు ఉప్పును కూడా దానం చేయాలి.

Verse 152

सप्तधान्यं क्षितिर्गाव एकैकं पावनं स्मृतम् / तिलपात्रं ततो दद्यात्पददानं तथैव च

ఏడు రకాల ధాన్యదానం, భూమిదానం, గోదానం—ప్రతి ఒక్కటి పవిత్రకరమని స్మృతిలో చెప్పబడింది. అనంతరం తిలపాత్రదానం, అలాగే పాదుకాదానం కూడా చేయవలెను।

Verse 153

कर्तव्यं वैष्णवं श्राद्धं प्रेतमुक्त्यर्थमात्मनः / प्रेतमोक्षं ततः कुर्याद्धृदि विष्णुं प्रकल्प्यच

ప్రేతముక్తి కోసం వైష్ణవ శ్రాద్ధం తప్పక చేయవలెను. అనంతరం హృదయంలో శ్రీ విష్ణువును స్థాపించి ప్రేతమోక్షాన్ని సాధించవలెను।

Verse 154

एवं पुत्तलकं कृत्वा दाहयेद्विधिपूर्वकम् / तच्छ्रुद्धये तु संस्कर्ता पुत्रादिर्निष्कृतिं चरेत्

ఇలా పుత్తలకము (ప్రతిరూపము) తయారు చేసి విధిపూర్వకంగా దహనం చేయవలెను. ఆ కర్మసంబంధ శుద్ధి కోసం సంస్కర్త—కుమారుడు మొదలైనవారు—తగిన నిష్కృతి (ప్రాయశ్చిత్తం) ఆచరించవలెను।

Verse 155

त्रीन्कृच्छ्रान्षड्द्वादश च तथा पञ्चदशापि च / प्रायश्चित्तनिमित्तानुसारेण विप्रवत्स्मृतः

ఆరు, పన్నెండు, పదిహేను దినాలుగా ఉండే మూడు కృచ్ఛ్ర ప్రాయశ్చిత్తాలు చెప్పబడ్డాయి. ప్రాయశ్చిత్తానికి కారణానుసారం, విప్రస్మృతిలో ఇవి నిర్దేశించబడ్డాయి।

Verse 156

अशक्तौ गोहिरण्यादि प्रत्याम्नायं चरेदपि / आत्मनो ऽनधिकारित्वे शुद्धिमेवं चरेद्वुन्धः

శక్తి లేకపోతే గో, హిరణ్యము మొదలైన వాటితో ప్రత్యామ్నాయ (వికల్ప దానం) చేయవచ్చును. తనకు అధికారం లేదనుకుంటే, జ్ఞాని ఈ విధంగా శుద్ధిని ఆచరించవలెను।

Verse 157

अशुद्धेन तु यद्दत्तमुद्दिश्याशुद्धिमेव च / नोपतिष्ठति तत्सर्वमन्तरिक्षे विनश्यति

అశుద్ధుడైనవాడు ఇచ్చినదైనా, అశుద్ధ సంకల్పంతో అర్పించినదైనా, ఉద్దేశించినవారికి చేరదు; అది అంతా అంతరిక్షంలోనే నశిస్తుంది।

Verse 158

शुद्धिं सम्पाद्य कर्तव्यं दहनाद्यौर्ध्वदेहिकम् / अकृत्वा निष्कृतिं यस्तु कुरुते दहनादिकम्

ముందుగా శుద్ధిని సంపాదించి, ఆపై దహనాది ఔర్ధ్వదేహిక కర్మలను చేయాలి. నిర్దిష్ట నిష్కృతి (ప్రాయశ్చిత్తం) చేయకుండానే దహనాదిని చేయువాడు విధివిరుద్ధంగా ప్రవర్తిస్తాడు।

Verse 159

मतिपूर्वममत्या च क्रमात्तनिष्कृतिं शृणु / कृत्वाग्निमुदकं स्नानं स्पर्शनं वहनं कथाम्

సచేత సంకల్పంతో, సహాయక విధులతో కూడి, క్రమంగా చేయవలసిన నిష్కృతి (ప్రాయశ్చిత్తం) వినుము: అగ్నికర్మ, ఉదకకర్మ, స్నానం, శుద్ధిస్పర్శ, మరియు వహనం—శాస్త్రోక్తంగా।

Verse 160

रज्जुच्छेदाश्रुपातञ्च तप्तकृच्छ्रेण शुध्यति / एषामन्यतमं प्रेतं यो वहेत्तु देहत वा

రజ్జుచ్ఛేదం, అశ్రుపాతం మొదలైన దోషాలు తప్తకృచ్ఛ్ర ప్రాయశ్చిత్తంతో శుద్ధమవుతాయి. కానీ వీటిలో ఏ విధంగానైనా ప్రేతాన్ని వహించేవాడు—దేహం నుండైనా ఇతరథా అయినా—మహాదోషానికి పాత్రుడు।

Verse 161

कटोदकक्रियां कृत्वा कृच्छ्र सान्तपनं चरेत् / निमित्ते लघुनि स्वल्पं महन्महति कल्पयेत्

కటోదక-క్రియను చేసి, కృచ్ఛ్ర-సాంతపన ప్రాయశ్చిత్తాన్ని ఆచరించాలి. కారణం చిన్నదైతే స్వల్ప ప్రాయశ్చిత్తం, కారణం పెద్దదైతే మహత్తర ప్రాయశ్చిత్తం విధించాలి।

Verse 162

गरुड उवाच / कृच्छ्रस्य तप्तकृच्छ्रस्य तथा सान्तपनस्य च / लक्षणं ब्रूहि मे स्वामिंस्त्रयाणामपि सुव्रत

గరుడుడు పలికెను—హే స్వామీ! కృచ్ఛ్రం, తప్త-కృచ్ఛ్రం, సాంతపనం—ఈ మూడింటి లక్షణాలను నాకు చెప్పుము, హే సువ్రతా।

Verse 163

श्रीकृष्ण उवाच / त्र्यहं प्रातस्त्र्यहं सायं त्र्यहमद्यादयाचितम् / उपवासस्त्र्यहञ्चैव एष कृच्छ्र उदाहृतः

శ్రీకృష్ణుడు పలికెను—మూడు రోజులు ఉదయం భుజించాలి, మూడు రోజులు సాయంత్రం; మూడు రోజులు అడగకుండా వచ్చినదే తినాలి; ఇంకా మూడు రోజులు ఉపవాసం—ఇదే ‘కృచ్ఛ్రం’ అని చెప్పబడింది।

Verse 164

तप्तक्षीरघृताम्बूनामेकैकं प्रत्यहं पिबेत् / एकरात्रोपवासश्च तप्तकृच्छ्र उदाहृतः

ప్రతిరోజు తప్త పాలు, తప్త నెయ్యి, తప్త నీరు—వాటిలో ఒక్కొక్కటిని త్రాగాలి; అలాగే ఒక రాత్రి ఉపవాసం చేయాలి—ఇదే ‘తప్త-కృచ్ఛ్రం’ అని చెప్పబడింది।

Verse 165

गोमूत्रं गोमयं क्षीरं दधि सर्पिः कुशोदकम् / जग्ध्वा परे ऽह्न्युपवसेत्कृच्छ्रं सान्तपनञ्चरन्

గోమూత్రం, గోమయం, పాలు, పెరుగు, నెయ్యి, కుశజలం—ఇవి సేవించి మరుసటి రోజు ఉపవాసం చేయాలి; ఇలా ‘సాంతపన’ కృచ్ఛ్రాన్ని ఆచరించాలి।

Verse 166

मया ते ऽयं समाख्यातो दुर्मृतस्य विधिः खग / तदा मृतं विजानीयाद्दीपनिर्वाणमागतः

హే ఖగ (గరుడా)! దుర్మరణానికి సంబంధించిన విధానాన్ని నేను నీకు వివరించాను. దీపశిఖ ఆరిపోయినప్పుడు అతడు మృతుడని తెలుసుకోవాలి।

Verse 167

अग्निदाहं ततः कुर्यात्सूतकञ्च दिनत्रयम् / दशाहं गर्तपिणाडञ्च कर्तव्यं प्रेतपूर्वकम्

అనంతరం అగ్నిదాహ సంస్కారం చేయాలి; మూడు రోజులు సూతకం ఆచరించాలి. తరువాత పది రోజులు గర్తంలో పిండదానం ప్రేతహితార్థంగా ముందుగా చేయవలెను.

Verse 168

एवं विधिं ततः कुर्यात्ततः प्रेतश्च मुक्तिभाक् / मृतभ्रान्त्या प्रतिकृतेः कृते दाहे स वै यदि

ఈ విధంగా నియమప్రకారం కర్మను చేసినచో ప్రేతుడు ముక్తికి పాత్రుడగును. మరణభ్రాంతితో ప్రతికృతిని చేసి దహనం చేసినా, ఆ సందర్భంలోనూ ఫలము సిద్ధించును.

Verse 169

आयाति तेन कर्तव्यं मज्जनं घृकुण्डके / जातकर्मादिसंस्काराः कर्तव्याः पुनरेव तु

అతడు తిరిగి వచ్చినప్పుడు అతనికి ఘృతకుండంలో స్నానం చేయించాలి. తరువాత జాతకర్మ మొదలైన సంస్కారాలను మళ్లీ విధివిధానంగా చేయాలి.

Verse 170

ऊढामेव स्वकां भार्यामुद्वहेद्विधिवत्पुमान् / वर्षे पञ्चदशे पक्षिन् द्वादशे वा गते सति

హే పక్షీ (గరుడా)! పురుషుడు విధివిధానంగా తన స్వజాతి కన్యనే వివాహం చేసుకోవాలి—పదిహేను సంవత్సరాలు నిండినప్పుడు, లేదా పన్నెండు సంవత్సరాలు పూర్తైనప్పుడైనా.

Verse 171

अज्ञातस्य प्रोषितस्य कृत्वा प्रतिकृतिं दहेत् / रजस्वलासूतिकयोर्विशेषं मरणे शृणु

ఎవరి ఆచూకీ తెలియక దీర్ఘకాలం ప్రవాసంలో ఉన్నాడో, అతని ప్రతికృతిని చేసి దహన సంస్కారం చేయాలి. ఇప్పుడు రజస్వల మరియు సూతిక స్త్రీ మరణంలో ప్రత్యేక నియమం (సూతకం) వినుము.

Verse 172

सूतिकायां मृतायान्तु एवं कुर्वन्ति याज्ञिकाः / कुम्भे सलिलमादाय पञ्चगव्यं तथैव च

ప్రసవావస్థలో స్త్రీ మరణించినప్పుడు యాజ్ఞికులు ఈ విధంగా కర్మాచరణం చేస్తారు—కలశంలో నీటిని తీసుకొని, అలాగే పంచగవ్యము (గోవు యొక్క ఐదు పవిత్ర ద్రవ్యాలు) సిద్ధం చేస్తారు।

Verse 173

पुण्याभिरभिमन्त्र्यापो वाचा शुद्धिं लभेत्ततः / शतसूर्पोदकेनादौ स्नापयित्वा यथाविधि

పుణ్యమైన మంత్రవాక్యాలతో నీటిని అభిమంత్రించి, తద్వారా వాక్శుద్ధి పొందాలి; అనంతరం ఆరంభంలో శతసంస్కృత జలంతో నియమానుసారం స్నానం చేయించాలి।

Verse 174

तेनैव स्नापयित्वा तु दाहं कुर्यात्स्वगेश्वर / पञ्चभिः स्नापयित्वा तु गव्यैः प्रेतां रजस्वलाम्

హే పక్షిరాజ గరుడా! అదే శుద్ధిద్రవ్యంతో స్నానం చేయించి, తరువాత దహనక్రియ చేయాలి. అయితే రజస్వల స్థితిలో మరణించిన స్త్రీని పంచగవ్యంతో స్నానం చేయించి, ఆపై అంత్యక్రియలు కొనసాగించాలి।

Verse 175

वस्त्रान्तराकृतिं कृत्वा दाहयेद्विधिपूर्वकम् / मृतस्य पञ्चके दाहविधिं वच्मि शृणुष्व मे

వస్త్రంతో కప్పి దేహాకృతిని సరిచేసి, విధిపూర్వకంగా దహనం చేయాలి. ఇప్పుడు మృతుని మొదటి ఐదు (దినాల) దహనవిధానాన్ని చెబుతున్నాను; నా మాట విను।

Verse 176

आदौ कृत्वा धनिष्ठार्धमेतन्नक्षत्रपञ्चकम् / रेवत्यन्तं सदा दूष्यमशुभं सर्वदा भवेत्

ధనిష్ఠా నక్షత్రం యొక్క ఉత్తరార్థం నుండి ప్రారంభమై రేవతి వరకు ఉన్న ఈ నక్షత్రపంచకం ఎల్లప్పుడూ దోషయుక్తమని భావించబడుతుంది; ఇది సర్వదా అశుభమే।

Verse 177

दाहस्तत्र न कर्तव्यो विषादः सर्वजन्तुषु / न जलं दीयते तेषु अशुभं सर्वदा भवेत्

అటువంటి సందర్భంలో దహనక్రియ చేయకూడదు; సమస్త జీవుల పట్ల విషాదం కూడా చేయరాదు. వారికి జలదానం ఇవ్వకూడదు; లేకపోతే నిత్యం అశుభం కలుగుతుంది.

Verse 178

पञ्चकानन्तरं सर्वं कार्यं कर्तव्यमन्यथा / पुत्त्राणां गोत्रिणां तस्य सन्तापो ऽप्युपजायते

పంచక కర్మల అనంతరం మిగిలిన అన్ని విధులు విధిపూర్వకంగా చేయవలెను; లేకపోతే అతని కుమారులకు మరియు గోత్రజులకు కూడా సంతాపం కలుగుతుంది.

Verse 179

गृहे हानिर्भवत्येव ऋक्षेष्वेषु मृतस्य च / अथ वा ऋक्षमद्ये च दाहस्तु विधिपूर्वकः

ఈ నక్షత్రాలు ప్రబలినప్పుడు మరణిస్తే ఇంటికి నష్టం తప్పక కలుగుతుంది. అయితే నక్షత్రకాల మధ్యలో మరణమైతే దహనక్రియను విధిపూర్వకంగా చేయవలెను.

Verse 180

क्रियते मानुषाणान्तु स वा आहुतिपूर्वकः / विप्रैर्विधिरतः कार्यो मन्त्रैस्तु विधिपूर्वकम्

మనుష్యుల విషయంలో ఈ క్రియ ఆహుతులతో కూడి నిర్వహించబడుతుంది. అందుచేత పండిత బ్రాహ్మణులు విధి ప్రకారం చేయాలి; మంత్రప్రయోగమూ నియమబద్ధంగా ఉండాలి.

Verse 181

शवस्थानसमीपे तु क्षेप्तव्याः पुत्तलास्ततः / दर्भकॢप्तास्तु चत्वार ऋक्षमन्त्राभिमन्त्रिताः

శవాన్ని ఉంచిన స్థలానికి సమీపంలో తరువాత పుత్తలాలను స్థాపించాలి. దర్భతో తయారైన నాలుగు పుత్తలాలను ఋగ్మంత్రాలతో అభిమంత్రితం చేయాలి.

Verse 182

ततो दाहः प्रकर्तव्यस्तैश्च पुत्तलकैः सह / सूतकान्ते तदा पुत्त्रैः कार्यं शान्तिकपौष्टिकम्

ఆపై ఆ పుత్తలకములతో కూడ దాహసంస్కారం చేయవలెను. సూతకాంతమున, అనగా అశౌచం ముగిసిన తరువాత, కుమారులు శాంతికమును మరియు పౌష్టికమును విధివిధానముగా చేయవలెను.

Verse 183

पञ्चकेषु मृतो यो ऽसौ न सतिं लभते नरः / तिलान् गाञ्च सुवर्णञ्च तमुद्दिश्य घृतं ददेत्

పంచకముల అశుభకాలమున మరణించిన మనుష్యుడు పరలోకమున సద్గతిని పొందడు. అందువల్ల అతని నిమిత్తం నువ్వులు, గోవు, స్వర్ణముతో కూడిన ఘృతదానం చేయవలెను.

Verse 184

विप्राणां दापयेद्दानं सर्वविघ्नविनाशनम् / भोजनोपानहौच्छत्त्रं हेममुद्रा च वाससी

సర్వ విఘ్ననాశకమైన దానములను విప్రులకు ఇవ్వించవలెను—భోజనం, పాదుకలు, ఛత్రం, హేమముద్ర (బంగారు ఉంగరం) మరియు వస్త్రాలు.

Verse 185

दक्षिणा दीयते विप्रे पातकस्य प्रमोचनः / मयाते ऽयं समाख्यातो विधिः पञ्चहरः स्थितः / संयमिन्यां यथायानं यथावर्षं मृतक्रिया

పాపవిమోచనార్థం విప్రునకు దక్షిణ ఇవ్వవలెను. ఐదు విధాల భారమును హరించు ఈ స్థిరమైన విధిని నేను నీకు వివరించితిని. సంయమినీ (యమలోకము) లో జీవయాత్రానుసారముగా మరియు సంవత్సరక్రమానుసారముగా మృతక్రియ చేయవలెను.